"SEULES LES BETES": ΕΓΚΛΗΜΑ ΚΑΙ ΜΟΝΑΞΙΑ ΚΑΙ ΕΠΑΡΧΙΑΚΗ ΜΙΖΕΡΙΑ

 

Το "Seules les Bêtes" (Only the Animals ή ῾῾Μόνο Αυτοί Είδαν το Δολοφόνο) είναι ένα ενδιαφέρον γαλλικό φιλμ του Dominik Moll του 2019. Διαθέτει αστυνομικού τύπου μυστήριο και αρκετές προεκτάσεις.

Κάπου στην απομονωμένη, χιονισμένη γαλλική επαρχία, στην καρδιά του χειμώνα, μια γυναίκα εξαφανίζεται μυστηριωδώς. Βρίσκουν μόνο το αυτοκίνητό της παρατημένο στο πουθενά. Η ιστορία, όπως είπα, έχει μεν αστυνομική υφή, πλην όμως δεν υπάρχει ένας κλασικός ντετέκτιβ που ερευνά την υπόθεση ή κάτι τέτοιο (υπάρχει βέβαια ο τοπικός μπάτσος που ψάχνει, αλλά είναι δευτερεύον πρόσωπο). Αντίθετα, βλέπουμε την ιστορία από τη διαφορετική ματιά μερικών (εμπλεκόμενων με διάφορους τρόπους) κατοίκων της περιοχής. Συχνά βλέπουμε τα ίδια γεγονότα όπως τα παρακολούθησε ή τα αντιλήφτηκε καθένας απ᾽αυτούς, ώσπου στο τέλος ο θεατής συμπληρώνει, κομμάτι - κομμάτι, το παζλ της αληθινής, απροσδόκητης εικόνας.

Ένα μέρος των όσων συμβαίνουν στηρίζονται σε ατυχείς παρεξηγήσεις. Στο τέλος υπάρχει μια απίστευτη σύμπτωση, η οποία, σαφώς αποτελεί ένα είδος κλεισίματος ματιού στο θεατή. Η σύμπτωση αυτή δεν μου ήταν καθόλου ενοχλητική, αφού δεν είναι καθοριστική για τα γεγονότα, δεν τα επηρεάζει (ήδη γνωρίζουμε τα πάντα και το μυστήριο για μας έχει λυθεί), απλώς έρχεται σαν κερασάκι στην τούρτα, σαν κλείσιμο ματιού όπως σας είπα. Με αυτό και με όλα όσα έχουν προηγηθεί όμως, ο δημιουργός μοιάζει να τονίζει το ρόλο του τυχαίου (οι παρεξηγήσεις οφείλονται σ᾽αυτό) στη ζωή μας. Συγχρόνως μιλά για μια σειρά ανθρώπων που βιώνουν μοναξιά - διαφορετικών ειδών μοναξιές -  και επικεντρώνει στις πολύπλοκες μεταξύ τους σχέσεις. Ένα μέρος πάντως της μοναξιάς αυτής οφείλεται (ή έστω επαυξάνεται) λόγω της γενικότερης απομόνωσης, της πλήξης, της μιζέριας θα λέγαμε της επαρχίας, μιας επαρχίας όπου τονίζεται το μπανάλ στοιχείο και η ομοιομορφία, τόσο στο μόνιμα λευκό, αχανές τοπίο, όσο και στα κτίρια και τα εσωτερικά των κατοικιών. Δείχνει επίσης πώς οι ζωές διαφορετικών, συχνά παντελώς άγνωστων ανθρώπων, ακόμα και κάποιων που βρίσκονται στην άλλη άκρη της γης (εδώ στην Αφρική) μπορεί να συνδεθούν με αναπάντεχο και μοιραίο τρόπο.

Η ιστορία είναι έξυπνη, οπότε τη παρακολούθησα με ενδιαφέρον. Γενικά τη βρήκα καλή ταινία.

"SHIRLEY" Ή ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

 

H Shirley Jackson ήταν διάσημη αμερικανίδα συγγραφέας μυθιστορημάτων και διηγημάτων μυστηρίου και, ενίοτε, τρόμου, που επηρέασε πολλούς μεταγενέστερους συναδέλφους της. Έπασχε από κακή φυσική και ψυχική υγεία και πέθανε στα 48 της το 1965. Το φιλμ ῾Shirley῾(2020) της Josephine Decker αφηγείται μια συγκεκριμένη φάση της ζωής της, που αγνοώ αν βασίζεται σε πραγματικά ή φανταστικά γεγονότα.

Η Τζάκσον και ο πανεπιστημιακός, εκκεντρικός, εξ ίσου βιβλιόφιλος, αλλά και καταπιεστικός, με μανία ελέγχου πάνω στη στη δουλειά της συζύγου του, άντρας της φιλοξενούν για μικρό σχετικά διάστημα (υποτίθεται) ένα νεαρό ζεύγος. Εκείνος είναι νέος καθηγητής στο πανεπιστήμιο και προστατευόμενος του συζύγου, ο οποίος είχε εκτιμήσει τη διατριβή του νεαρού και εκείνη η νεαρή σύζυγός του που μόλις έχει μείνει έγκυος. Αμφότεροι νεοαφιχθέντες στην πόλη, δέχονται την προσφορά της διάσημης (ήδη) συγγραφέως και του συζύγου της να μείνουν προσωρινά κάτω από τη στέγη τους. Το διάστημα όμως όλο και μακραίνει, ενώ οι σχέσεις των 4 περιπλέκονται διαρκώς. Όσο για τη σχέσεις των δύο γυναικών, γίνεται σχεδόν ερωτική.

Βαρύ ψυχολογικό δράμα, που αναπτύσεται κάτω από την κυρίαρχη παρουσία της Σίρλεϊ Τζάκσον, η οποία, εκτός από μεγάλη συγγραφέας, είναι μανιώδης καπνίστρια και με πολλά ψυχολογικά προβληματα (αγοραφοβική, με περιόδους κατάθλιψης, συχνά πικρόχολη και επιθετική κλπ.). Τα πάντα σ᾽αυτή την παράδοξη συμβίωση τω 4 είναι, όπως καταλαβαίνετε, προβληματικά. Το ξαναείπα: Βαρύ, καταθλιπτικό, αγγίζει μερικές φορές τα όρια της διαστροφής και αξίζει κυρίως για την εξαιρετική ερμηνεία της Ελίζαμπεθ Μος στο ρόλο της ασταθούς Τζάκσον. Κατά τα άλλα δεν μπορώ να πω ότι με ενθουσίασε αυτό το σχεδόν κλειστοφοβικό δράμα, με τη συνεχή επίδειξη αρρωστημένου ψυχισμού από τους ήρωες. Κυρίως βεβαίως από το μεγαλύτερο ηλικιακά ζεύγος, που προσπαθεί να κυριαρχήσει με διαφορετικούς τρόπους στους νεαρούς φιοξενούμενους, δημιουργώντας έτσι ποικίλες σχέσεις καταπίεσης τόσο από τους μεγαλύτερους στους νεαρότερους όσο και από τον σύζυγο στη Σίρλεϊ.

Ο ΜΑΣΤΟΥΡΩΜΕΝΟΣ ΧΑΒΑΛΕΣ ΤΟΥ ῞PINEAPPLE EXPRESS"

 

Το 2008 προστίθεται άλλος ένας κρίκος στην αθυρόστμη, μη πολτικώς ορθή, πλακατζίδικη (με χοντρό τρόπο για πολλούς) αλυσίδα που ξεκίνησε  στις αρχές των 2000 ο John Apatow και η παρέα του. Πρόκειται για το "Pineapple Express", ῾῾χοντρή῾῾πλην όμως ξεκαρδιστική κωμωδία του  David Gordon Green. Ο οποίος από ανεξάρτητος αμερικανός σκηνοθέτης με τρυφερές, καθημερινές αισθηματικές ταινίες στο ενεργητικό του κάνει εδώ στροφή 180 μοιρών για να βουτήξει στο καθόλου τρυφερό είδος που προαναφέραμε. Όσο για τα μέλη της παρέας που σας έλεγα, εδώ βρίσκουμε τον Σεθ Ρόγκαν ως πρωταγωνιστή και τον ίδιο και τον Apatow ως συνσεναριογράφους.

Οφείλω να σας πω, πριν ξεκινήσετε, ότι πρόκειται μάλλον για την πιο μαστουρωμένη ταινία που έχετε δει. Οι δύο πρωταγωνιστές, ο Σεθ Ρόγκαν που λέγαμε και ο Τζέιμς Φράνκο, έμπορος χασίς και προμηθευτής του Ρόγκαν,  δεν σταματάν να καπνίζουν μαύρο από την πρώτη ως την τελευταία στιγμή, παρά τα όσα τους συμβαίνουν. Ο πρώτος είναι ένας υπάλληλος που επιδίδει δικαστικές κλήσεις, μανιώδης καπνιστής φούντας βεβαίως, ο οποίος θα γίνει κατά λάθος μάρτυρας ενός φόνου. Έτσι ολόκληρο το κύκλωμα διακίνησης ναρκωτικών θα πέσει πάνω σ᾽αυτόν και στον άσχετο με την ιστορία προμηθευτή του (ένας χαμένος στο διάστημα Φράνκο) και οι κωμικοτραγικές περιπέτειες έμπορου και αγοραστή (που θα γίνουν οι καλύτεροι φίλοι) αρχίζουν.

Είπαμε: Μη πολιτικώς ορθό. αθυρόστομο χιούμορ, άφθονη μαριχουάνα, καταστάσεις που γίνονται όλο και πιο τραβηγμένες και, στο βάθος, η μόνιμη εμμονή του ῾῾κύκλου του Apatow῾῾ με τους άντρες που αρνούνται (δεν θέλουν ουσιαστικά) να μεγαλώσουν και να αναλάβουν ευθύνες. Φυσικά βρισκόμαστε στον αντίποδα ακριβώς της καθώς πρέπει χολιγουντιανής κωμωδίας. Ωστόσο τα φιλμ αυτά διαθέτουν νομίζω μια ύπουλη γοητεία... τι ύπουλη και βλακείες... χοντρό ξεχοντρό είναι γεγονός ότι σε κάποια σημεία ξεκαρδίστηκα και, εν πάσει περιπτώσει, διασκέδασα βλέποντάς το. Μπορεί να διαμαρτυρηθείτε για κάποιες χοντράδες, να μην αντέξετε τόσο μπάφο, αλλά, αν δεν ανησυχείτε γι᾽αυτά, μάλλον καλά θα περάσετε κι εσείς. Στη υγειά σας!

"THE DEVIL ALL THE TIME" Ή ΟΙ ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΟΛΗΨΙΑΣ

 

Το "The Devil All the Time" ήταν μια ευχάριστη έκπληξη για μένα για το 2020, αφού μάλιστα αγνοούσα τον δημιουργό του Antonio Campos. Όχι επειδή είναι ευχάριστη ταινία - κάθε άλλο - αλλά επειδή είναι, νομίζω, καλή ταινία.

Διαδραματίζεται ανάμεσα στα τέλη των 50ς και τις αρχές των 60ς σε έναν πραγματικά ζοφερό αμερικάνικο νότο. Παρακολουθούμε τις ιστορίες διαφόρων προσώπων, νέων ή μεγαλύτερων, σε μικρές πόλεις της περιοχής: Ενός νέου που στον πόλεμο έρχεται αντιμέτωπος με τη φρίκη και αργότερα, όταν επιστρέφει τραυματισμένος ψυχικά στην πατρίδα, ερωτεύεται και παντρεύεται, αλλά τίποτα δεν θα πάει καλά, του γιου και της κόρης του, από την παιδική ηλικία ως την εφηβεία τους, ενός περίεργου ζεύγους, κάποιων από τους ιεροκήρυκες που μαζεύονται σαν μύγες σε μέρη σαν κι αυτά και αρκετών άλλων.

Οι ιστορίες των ανθρώπων αυτών, που η κάθε μία συναντά και συχνά διαπλέκεται  με τις άλλες,  μοιάζουν γιατί είναι πάντοτε, και με πολύ διαφορετικούς τρόπους, τραγικές. Καμιά τους δεν είναι απλή, ήσυχη, ευχάριστη ή απλώς ῾῾φυσιολογική῾῾. Όλες κουβαλάνε ῾῾αρρώστια῾῾,  βία, δυστυχία. Οι φόνοι και οι αυτοκτονίες είναι συνηθισμένες στον κόσμο που δημιουργεί ο σκηνοθέτης, ενώ το περιβάλλον, φυσικό και κοινωνικό, μοιάζει να παίζει καταλυτικό ρόλο σ᾽όλη αυτή την παθογένεια. Μουντό, ερημικό, μίζερο, κλειστό (ή κλειστοφοβικό αν θέλετε), στατικό και ίδιο πάντοτε, δίχως προοπτικές συνάντησης με άλλους ώστε να ῾῾ανοίξουν῾῾τα μυαλά των κατοίκων, συχνά βουτηγμένο στη φτώχια, φαίνεται να κουβαλά στο έπακρο τη χαρακτηριστική μιζέρια της επαρχίας, αλλά σε πολλαπλό βαθμό. Αν προσέξετε όμως, θα δείτε ότι σε όλη αυτή την ῾῾μολυσμένη῾῾κοινωνική κατάσταση υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής: Η διαρκώς εμφανιζόμενη και με πολλαπλές μορφές θρησκοληψία. Οι περισσότεροι από τους ήρωες είναι φανατικοί χριστιανοί, με τον χαρακτηριστικό μαζοχισμό, τις σεξουαλικές και πάμπολλες άλλες φοβίες και αγκυλώσεις που δημιουργεί ο κάθε λογής θρησκευτικός φανατισμός. Ο τίτλος του φιλμ είναι ενδεικτικός: ῾῾Πάντα ο Διάβολος῾῾(φταίει για όλα, θα προσθέταμε). Ή, αν προτιμάτε να αντιστρέψετε αυτό που είπα, μόνο σε μέρη σαν κι αυτά μπορεί να ριζώσει τόσο βαθιά η θρησκοληψία και να δημιουργήσει τόσο κακό.

Ναι, οι καταστάσεις είναι απόλυτα τραβηγμενες. Δεν υπάρχει ούτε μια ευχάριστη ιστορία, ούτε μια απλή ζωή. Όντως δεν είναι δυνατόν να συμβούν όλα αυτά τα κακά σε μια τόσο μικρή περιοχή, να συναντηθούν τόσο πολλές αρνητικές ιστορίες. Αυτή η συσσώρευση δεινών μοιάζει να εμπεριέχει ακόμα και μια ύπουλη δόση μακάβριου, κατάμαυρου χιούμορ. Ωστοσο το φιλμ είναι εξαιρετικά γυρισμένο, δημιουργεί υποβλητική ατμόσφαιρα και καταφέρνει νομίζω να βάλει στο κλίμα τον θεατή. Παρά την υπερβολή των καταστάσεων το βρήκα πολύ ενδιαφέρον.

"INSIDIOUS" Ή ΕΝΑ ΑΚΟΜΑ ῾῾ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΟ῾῾ ΠΑΙΔΙ

 

Ο James Wan, που έγινε αρχικά ευρύτερα γνωστός με το "Saw" το 2004, ειδικεύεται βεβαίως στις ταινίες τρόμου. Κάπου μεταξύ "Saw" λοιπόν και "Conjure" (που μάλλον θεωρώ την καλύτερη ταινία του), το 2010 συγκεκριμένα, γυρίζει το "Insidious" (῾῾Παγιδευμένη Ψυχή῾῾στην Ελλάδα), μια ακόμα ταινία τρόμου φυσικά.

Όπου έχουμε μια οικογένεια της οποίας το ένα από τα παιδιά πέφτει σε κώμα μετά από ένα μυστηριώδες περιστατικό στη σοφίτα. Διάφορα άλλα περιστατικά θα πείσουν την οικογένεια ότι πρόκειται για μεταφυσικό συμβάν. Μετά την αποτυχία των γιατρών μια ομάδα ῾῾ερευνητών του παραφυσικού῾῾ θα κληθεί να βοηθήσει και να ανακαλύψει τι ακριβώς συμβαίνει. Και οι προσπάθειες θα στραφούν προς ένα διαφορετικό κόσμο...

Η ταινία σημείωσε μεγάλη επιτυχία και γι᾽αυτό γνώρισε και τις απαραίτητες συνέχειες. Εγώ ομολογώ ότι κάπου έχω κουραστεί από στοιχειωμένα παιδιά, κακά πνεύματα, παραφυσικά συμβάντα σε ένα σπίτι όπου κατοικεί μια ῾῾νορμάλ῾῾οικογένεια και τα συναφή. Επειδή όμως οι ταινίες τρόμου έχουν όντως πέσει πολύ, μα πολύ χαμηλά τις τελευταίες δεκαετίες, θα ομολογήσω επίσης, ότι παρά το ότι το φιλμ δεν με ενθουσίασε, είναι καλύτερο από τον σύγχρονο μέσο όρο του είδους. Διαθέτει κάποια ατμόσφαιρα, κάποιες τρομακτικές σκηνές, κάποια σχετική σοβαρότητα τέλος πάντων. Αλλά γενικά εξακολουθώ να βρίσκω τη θεματολογία αυτή τετριμμένη. Και, επιπλέον, υπάρχουν κάποιες, πώς να το πω, πρόχειρες και όχι τόσο πειστικές εξηγήσεις για όσα συμβαίνουν. Επαναλαμβάνοντας ότι βρήκα το επερχόμενο "Conjure" πολύ ατμοσφαιρικότερο, θε τελειώσω με ένα ῾῾πάλι καλά῾῾. Ξαναλέω ότι υπάρχουν πολύ χειρότερα δείγματα γραφής στο πιο παρακμασμένο ίσως είδος (μαζί με τις αισθηματικές κομεντί) της εποχής μας.

"SAVE YOURSELVES!" ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑΞΕΝΟΥΣ ΕΞΩΓΗΙΝΟΥΣ!

 

Τυπικό δείγμα αμερικάνικου ανεξάρτητου σινεμά, προορισμένου για το Sundance... και μετά βλέπουμε, αποτελεί το "Save Yourselves!" (2020), πρώτη μεγάλου μήκους ταινία των Alex Huston Fischer και Eleanor Wilson. 

Ένα κλασικό νεαρό ζευγάρι χίπστερ νεοϋορκέζων, πιστοί σε οικολογικά, ψυχολογικά και  άλλα κελεύσματα της μόδας, αποφασίζουν να δεχτούν την προσφορά ενός φίλου και να μείνουν για μια βδομάδα ολομόναχοι στην καλύβα του σε κάποιο μακρινό βουνό. Έτσι ῾θα γνωριστούν καλύτερα μεταξύ τους῾και θα απομακρυνθούν για λίγο από την πόλη και την τεχνολογία, αφού έχουν αποφασίσει να μην πάρουν υπολογιστές και να κρατήσουν κλειστά τα κινητά τους. Έλα όμως που την πρώτη κιὄλας νύχτα γίνεται... εισβολή εξωγήινων στη γη κι αυτοί δεν έχουν πάρει χαμπάρι...

Πρόκειται βέβαιαγια κωμωδία επιστημονικής φαντασίας χαμηλού προϋπολογισμού, που διαθέτει μερικούς από τους πιο ευφάνταστους εξωγήινους που έχετε δει. Μην περιμένετε βάβαια εντυπωσιακά εφέ και σκηνές καταστροφής. Το ζευγάρι είναι οι μόνοι σχεδόν ηθοποιοί και όλα συμβαίνουν στο ξύλινο σπίτι που λέγαμε. Ωστόσο βρήκα το φιλμ διασκεδαστικό, όχι τόσο σεναριακά, όσο κυρίως λόγω των χαρακτήρων των δύο ηρώων (οι οποίοι βεβαίως είναι αντιήρωες όσο δεν παίρνει) και λόγω της σπαρταριστής περιγραφής της συμπεριφοράς, των αντιδράσεών τους σε όσα συμβαίνουν, των τόσο της μόδας πιστεύω τους, της εξάρτησής τους από την τεχνολογία (κυρίως από το κινητό) κλπ. Νομίζω ότι γι´αυτό αξίζει η ταινία. Για την πιστή  και αστεία απεικόνιση του σύγχρονου χίπστερ.

Θα ήμουν πολύ πιο ευχαριστημένος αν δεν υπήρχε το αμήχανο, ξεκάρφωτο τέλος, το οποίο μάλιστα μοιάζει ανεξήγητο και αδικαιολόγητο σύμφωνα με τα όσα είχαμε δει έως τότε. Εννοείται ότι δεν πρόκειται για μεγάλη ταινία, αν παραλείψω όμως το τέλος που προανέφερα, τη βρήκα μἄλλον δροσερή και χαριτωμένη.

Η ΠΑΡΑΔΟΞΗ ΚΑΙ ΓΚΡΟΤΕΣΚΑ "MORGIANA"

 

Το 1972 η "άνοιξη της Πράγας" έχει πλέον κατασταλεί, αλλά ο τσέχικος κινηματογράφος συνεχίζει να παράγει παράξενες και κάθε άλλο παρά "σοσιαλιστικορεαλιστικές" ταινίες. Ο Juraj Herz (1934-2018), ένας από τους πιο παραγωγικούς σκηνοθέτες της πατρίδας του που συνέχισε να γυρίζει έως το 2014, γυρίζει τότε τη "Morgiana", ένα παράξενο, στιλιζαρισμένο, μπαρόκ και γκροτέσκο μαζί φιλμ.

Μιλά για την ιστορία δύο αδελφών οι οποίες, όπως στα παραμύθια, είναι μία "καλή" και μία "κακιά". Όταν πεθαίνει ο πατέρας τους, η ζηλότυπη δεύτερη καταφεύγει σε μια ύποπτη γυναίκα και προμηθεύεται ένα ύπουλο δηλητήριο, που σκοτώνει αργά και δεν ανιχνεύεται, για να ξεκάνει την αδελφή της. Μέχρι το τέλος πολλά θα συμβούν. Εκβιασμοί, έρωτες και άλλα.

Κάπως άγαρμπη αφήγηση, γκροτέσκα, γοτθική  ατμόσφαιρα εποχής (δεν είναι ξεκάθαρο το πού και πότε διαδραματίζεται η ιστορία), αρκετά σκοτεινό κλίμα, τραβηγμένες σκηνές και κάποιες σκηνές παράξενα κωμικές μέσα στο όλο δραματικό και βαρύ κλίμα, συνθέτουν μια ταινία που, προσωπικά, δεν τη θεωρώ ως μία από τις καλύτερες της άνθησης του τσέχικου σινεμά, ωστόσο συνίσταται ως ένα πραγματικό κινηματογραφικό παράδοξο. Επίσης σε κάποια σημεία, υπάρχουν σαφείς επιρροές και από την ψυχεδέλεια της εποχής. Σημειωτέον ότι το ρόλο και των δύο αδελφών ερμηνεύει η ίδια ηθοποιός, η Iva Janzurova. Νομίζω πάντως ότι το φιλμ έχει ηθελημένα στοιχεία παρωδίας.

Ὁ ΣΗΜΑΔΕΜΕΝΟΣ῾ ΚΑΙ ΤΟ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟ ΟΝΕΙΡΟ

 

Το 1983 ο Brian De Palma, ακμαίος ακόμα τότε, γυρίζει τον ῾Σημαδεμένο῾ (Scarface), με έναν εξαιρετικό Αλ Πατσίνο, που έμελλε να γίνει μια από τις πιο εμβληματικές γκαγκστερικές ταινίες.

Το 1980 ο Κάστρο, πονηρός πάντοτε, επιτρέπει σε κάθε είδους διαφωνούντες να φύγουν από την Κούβα στις ΗΠΑ. Ταυτόχρονα, επιτρέπει το ίδιο σε κοινούς ποινικούς φυλακισμένους. Η Φλόριντα γεμίζει με φυγάδες (πολλοί από τους οποίους σμίγουν με συγγενείς τους που έμεναν εκεί), αλλά γεμίζει και με εγκληματίες. Ο νεαρός ήρωας είναι ένας από τους τελευταίους. Το μόνο που έχει στο μυαλό του είναι να πετύχει, να γίνει πλούσιος με κάθε τίμημα. Αρχικά δολοφονεί έναν κουβανό πρόσφυγα και από εκεί αρχίζει η ιλιγγιώδης του άνοδος στην ιεραρχία του εγκλήματος. Φυσικά μπλέκει με το εμπόριο ναρκωτικών, το πλέον προσοδοφόρο ῾῾επάγγελμα῾῾, και σύντομα, από άφραγκος μετανάστης θα γίνει βαρώνος του εγκλήματος.

Παρά τη μεγάλη της διάρκεια, δεν νομίζω ότι η ταινία κούρασε κανέναν. Το πορτρέτο ενός καθάρματοςε κόβει πραγματικά την ανάσα (όπως βέβαια και η ηθοποιία του Πατσίνο). Αδίστακτος, σκληρός όσο δεν παίρνει, κρυψίνους, καχύποπτος, τσαμπουκάς, διαθέτει όλα τα προσόντα να γίνει... εκατομμυριούχος. Αγαπά βέβαια την αδελφή του (η μητέρα του τον έχει απορρίψει γνωρίζοντας το χαρακτήρα του), κι αυτή όμως η αγάπη είναι αρωστημένη, ζηλότυπη, καταπιεστική. Ταυτόχρονα όμως φέρει μέσα του το σπέρμα της καταστροφής του: την ακόρεστη απληστία, γνώρισμα που κατέστρεψε πολλούς. Η πτώση είναι τόσο ιλιγγιώδης όσο και η άνοδος. Είναι τελικά απόλυτα αναμενόμενο ότι σε μια προσωπικότητα σαν κι αυτή στο τέλος θα επικρατήσει η καθαρή παράνοια.

Αυτά για τον αξέχαστο χαρακτήρα του ῾Σημαδεμένου῾. Κυρίως όμως, αυτό το οποίο κάνει κυρίως το φιλμ είναι να αντιστρέφει απόλυτα το περίφημο αμερικάνικο όνειρο. Ναι, μας λέει σαρκάζοντας, στην Αμερική πάντα υπάρχει ευκαιρία να πιάσεις την καλή. Πώς όμως και πότε; Αν είσαι αδίστακτος, αν δεν δίνεις δεκάρα για το τι είναι νόμιμο και τι όχι, αν είσαι σκληρός... Και, βέβαια, σε ορισμένα πεδία - αυτά του εγκλήματος - το ῾όνειρο῾ γίνεται πιο εύκολα αληθινό... Με τι τίμημα όμως; Το τίμημα που θα δείτε στην οθόνη. Θα μου πείτε η τελική μοναξιά, η απόλυτη αποξένωση από κάθε τι αγαπημένο (γυναίκα, αδελφή, φίλο) οφείλεται στο σκοτεινό χαρακτήρα του. Ναι, θα σας απαντήσω, αλλά και η τεράστια επιτυχία σ᾽αυτό ακριβώς οφείλεται. Είπαμε: Για όλα υπάρχει τίμημα. Τελικά, νομίζω ότι το φιλμ πάνω απ᾽όλα είναι μια σχεδόν παρωδία του αμερικάνικου ονείρου.

Σημαντική ταινία, παραμένει δυνατή στο χρόνο. Κλασική στο είδος της.

"ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΝΑ ΒΑΛΩ ΤΕΛΟΣ": ΠΟΛΥ ΘΑ ΤΟ ΗΘΕΛΑ, ΚΥΡΙΕ ΚΑΟΥΦΜΑΝ

 Ο Charlie Kaufman είναι ο γνωστός σεναριογράφος (και μερικές φορές σκηνοθέτης) σειράς από παράδοξα φιλμ. Πάντα πολύπλοκος, πρωτότυπος, καταφέρνει να εντυπωσιάζει (αν δεν εκνευρίζει, αν και μερικές φορές τα καταφέρνει αμφότερα). Θυμηθείτε σενάρια όπως "Στο Μυαλό του Τζον Μάλκοβιτς", "Η Αιώνια Λιακάδα ενός Καθαρού Μυαλού", "Adaptation" κ.ά.). Αυτές, για μένα είναι μερικές από τις καλές στιγμές του. Όσο περνά ο καιρός όμως γίνεται νομίζω όλο και πιο στρυφνός, χαοτικός και, εν τέλει, αφόρητα κουραστικός. Στο "Σκέφτομαι να Βάλω Τέλος" (I'm Thinking of Ending Things) του 2020 νομίζω ότι το τερματίζει. 

Μια νέα κοπέλα πηγαίνει να γνωρίσει τους γονείς του φίλου της. Το ζευγάρι οδηγεί το αυτοκίνητό του εν μέσω χιονοθύελλας προς την απομονωμένη περιοχή όπου κατοικούν οι γονείς. Στο ταξίδι μιλούν ακατάπαυστα για τα πάντα (η κοπέλα σκέφτεται να τερματίσει τη σχέση τους). Στο σπίτι των γονιών, όπου φτάνουν τελικά (αφού μας έχουν εξοντώσει με ατελείωτο διάλογο στο αυτοκίνητο) συμβαίνουν παράξενα φαινόμενα, που σχετίζονται με το χρόνο και την ηλικία των γονιών. Στην επιστροφή το απόκοσμο κλίμα και οι παράξενες συναντήσεις συνεχίζονται...

Ίσως κάπου μου θύμισε το υποβλητικό, παραισθητικό κλίμα των ταινιών του Λιντς. Αυτό σε πολλούς μπορεί να φανεί πλεονέκτημα. Μπορώ να σας διαβεβαιώσω όμως ότι ελάχιστες φορές έχω τόσο κουραστεί σε ταινία. Ατελείωτη διάρκεια (135 λεπτά), ατελείωτοι επί παντός επιστητού διάλογοι, μερικοί για πολύ εξειδικευμένα θέματα και με ενδιαφέρουσες μεν, αλλά για λίγους αναφορές, απόλυτα χαώδης ατμόσφαιρα και πλοκή, ανερμήνευτα γεγονότα, παράξενες, μεταλλασσόμενες  συμπεριφορές από τους ήρωες (πολύ καλές ηθοποιίες ωστόσο), ποίηση, φιλοσοφία, όλα μπερδεύονται αξεδιάλυτα. Θα επαναλάβω: Δεν είναι μόνο το ακατανόητο στα όσο συμβαίνουν και το αναπάντητο ερώτημα του τι θέλει να πει ο δημιουργό. Σε ορισμένα φιλμ, αν καταφέρεις να αφεθείς δίχως να ζητάς πολλές εξηγήσεις, η εμπειρία μπορεί να αποβεί απολαυστική. Εδώ όμως το φιλμ είναι τόσο αργό, με τόσο μακρόσυρτες σκηνές (και, όπως είπαμε, τεράστια διάρκεια), που δεν κατάφερα να απολαύσω τίποτα.

Εντάξει: Κάποια θετικά στοιχεία έχει. Καταφέρνει από την αρχή να δημιουργήσει ανησυχητική, απόκοσμη ατμόσφαιρα, κάποιες από τις συζητήσεις του ζεύγους είχαν ενδιαφέρον για μένα, για τις καλές ηθοποιίες είπαμε... Αλλά, συγνώμη, αυτά τα θεωρώ πολύ λίγα για να κάνουν τη στάση μου θετική προς την ταινία. Θα επαναλάβω ότι κουράστηκα πολύ (και δεν κατανόησα το σκοπό του δημιουργού και το τι είναι όλα αυτά που βλέπουμε). Ευχαριστώ, κύριε Κάουφμαν, αλλά δεν θα πάρω.

ΣΤΟΥΣ ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΟΥΣ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΥΣ ΤΟΥ "HOLY MOUNTAIN"

 Όσοι δεν γνωρίζετε τον πολυπράγμονα (σκηνοθέτη, σεναριογράφο κόμικς, μουσικό, ηθοποιό και πολλά άλλα) χιλιανό Alejandro Jodorowsky καλύτερα να προετοιμαστείτε πριν δείτε κάποια από τις σχετικά λίγες ταινίες του, αφού δεν μοιάζουν με τίποτα άλλο που έχετε δει. Παραληρηματικό, άγριο, λαβυρινθώδες, ερμητικό, μεταφυσικό, σουρεαλιστικό σινεμά, δίχως να νοιάζεται για το τι και πόσα καταλαβαίνει ο θεατής. Από τα χαρακτηριστικότερα δείγματά του παραμένει το "Holy Mountain" (La Montana Sagrada) του 1973.

Ο ήρωας, μια φιγούρα που παραπέμπει άμεσα στο Χριστό, περιπλανιέται σε έναν άγριο κόσμο. Ξεκινά από εξαθλιωμένος, μέθυσος κλέφτης, περνά από ένα είδος αλχημιστικής μύησης από ένα ῾῾δάσκαλο῾῾ (τον ερμηνεύει ο ίδιος ο Jodorowsky) και στη συνέχεια, με το δάσκαλο και επτά ισχυρούς σε δύναμη και χρήμα, ξεκινά ένα ταξίδι σε αναζήτηση φώτισης ή, πιθανόν,  αθανασίας, στην κορυφή του Ιερού Βουνού.

Εννοείται ότι δεν θα κατανοήσετε όλα όσο συμβαίνουν. Ίσως πάνω απ᾽όλα ο Jodorowsky είναι σουρεαλιστής (και απόλυτα μεταφυσικός βεβαίως). Αυτό όμως που αμέσως καθηλώνει τον θεατή είναι οι απίστευτες εικόνες. Συχνά άγριες και σκληρές, συχνότερα όμως πανέμορφες, σουρεαλιστικές, παράδοξες (και αμφιλεγόμενες). Το πρώτο μέρος του φιλμ ῾παίζει῾ με το χριστιανισμό. Το δεύτερο είναι καθαρά αλχημιστικό (ο ίδιος είχε ασχοληθεί με την αλχημεία). Το τρίτο θυμίζει ανατολικές θρησκείες και ταξίδια μύησης και αναζήτησης του εαυτού (ή της δύναμης;), ενώ το τέλος μοιάζει ειρωνικό και ανατρεπτικό. Εμείς είμαστε απλώς προσκεκληημένοι σ᾽αυτό το μεταφυσικό ταξίδι.

Μην προσπαθήσετε να αναλύσετε πολλά από τα θαυμαστά που βλέπετε. Προτείνω απλώς να αφεθείτε στη μαγεία των εικόνων (ένα μέρος τους αντανακλά έντονα το πολύχρωμο, ψυχεδελικό κλίμα της εποχής) και στο γενικό μεταφυσικό κλίμα που αποπνέει το φιλμ. Το είπα στην αρχή: Ένα φιλμ (όπως και όλα του δημιουργού) απόλυτα παραληρηματικό. Να είστε λοιπόμ προετοιμασμένοι.

ΤΟ "MYSTERY TRAIN" ΚΑΙ ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΟΥ ΕΛΒΙΣ

 Το 1989 ο Jim Jarmusch κάνει μια από τις πιο γοητευτικές του ταινίες (κατά τη γνώμη μου φυσικά), το "Mystery Train". Ανάμεσα στους μουσικούς που εμφανίζονται - πάντα κάνουν εμφανίσεις στις ταινίες του διάφοροι - είναι ο Screamin' Jay Hawkins, o Rufus Thomas, o Joe Strummer, η... φωνή του Tom Waits και μερικοί καλτ για το σκηνοθέτη ηθοποιοί.

Πρόκειται για ένα σπονδυλωτό φιλμ με τρεις ιστορίες. Συνδετικός κρίκος τους ένα μάλλον παρακμιακό ξενοδοχείο, όπου συμβαίνουν όλα - και υπάρχει κάτι με το χρόνο που θα καταλάβετε προς το τέλος. Όλα αυτά συμβαίνουν στο Μέμφις, το οποίο, αν δεν το ξέρετε, είναι η γενέτειρα του Έλβις Πρίσλεϊ και ακόμη "τρέφεται" από τη φήμη που απέκτησε από το γεγονός αυτό. Στην πρώτη ιστορία ένα ζευγάρι νεαρών γιαπωνέζων τουριστών πηγαίνουν για "προσκύνημα" στην πόλη του Έλβις. Στη δεύτερη δύο άγνωστες πριν λίγο γυναίκες βρίσκονται από σύμπτωση στο ίδιο δωμάτιο ξενοδοχείου. Στην τρίτη ένας τρελαμένος από το αλκοόλ και την εγκατάλειψη από την κοπέλα του τύπος και η παρέα του διαπράττουν σχεδόν κατά λάθος έγκλημα.

Όπως καταλάβατε ολόκληρο το φιλμ είναι ένας νοσταλγικός φόρος τιμής στον Έλβις και το Μέμφις. Δεν βλέπουμε όμως απολύτως τίποτα γκλάμορους. Ακριβώς το αντίθετο. Αντικρίζουμε ένα παρακμιακό Μέμφις, ξεχασμένο (όπως και το ξενοδοχείο που "πρωταγωνιστεί"), με πολλά εγκαταλειμένα κτίρια ή καταστήματα (οι εικόνες θυμίζουν τη δική μας κρίση των πρώτων χρόνων) και μια σειρά από απολύτως κοινότοπες τοποθεσίες. Η ταινία συνδυάζει, επιτυχημένα νομίζω, χιούμορ, συγκίνηση και νοσταλγία για μια παλιά Αμερική που δεν υπάρχει πλέον - ή για τον μύθο της. Κατά τα άλλα, ο Τζάρμους στα καλύτερά του: Απολαυστικοί διάλογοι, απίθανοι τύποι, συμπτώσεις που συμβαίνουν δίχως κανείς από τους ήρωες να το αντιληφθεί και ένα παλιό νυχτερινό τρένο - σύμβολο που περνά και ξαναπερνά από μια γέφυρα (το μεγαλύτερο μέρος του φιλμ άλλωστε είναι νυχτερινό). Πιστεύω ότι εδώ αυτό που πάνω απ' όλα κυριαρχεί είναι η γοητεία του παλιού, του φθαρμένου, του κοινότοπου, η γοητεία της παρακμής πάνω απ' όλα, μια ακαθόριστη, διάχυτη νοσταλγία... Αν εκτιμάτε τον Τζάρμους και το πολύ προσωπικό στιλ του μην το χάσετε.

ΤΟ "TENET", ΤΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΠΑΡΑΔΟΞΑ ΚΑΙ Ο ΑΦΟΡΗΤΟΣ ΠΟΝΟΚΕΦΑΛΟΣ

Στην αρχή ο Christopher Nolan ήταν εντυπωσιακός. Στη συνέχεια αποδείχτηκε πανέξυπνος, με πρωτότυπα σενάρια. Όσο ο καιρός περνά όμως, αποδεικνύεται όλο και πιο άνευ λόγου πλύπλοκος, όλο πιο βαρυφορτωμένος και, τελικά όλο και πιο κουραστικός.

Στο "Tenet" (2020) οι παραπάνω αρνητικές ιδιότητες, και μάλιστα στον απώτατο βαθμό τους, δίνουν ραντεβού. Ένας πράκτορας της CIA (μαύρος, για να είμαστε και στη μόδα), αναλαμβάνει μια περίεργη αποστολή, που ούτε και ο ίδιος καταλαβαίνει καλά, που σκοπός της είναι να σώσει την ανθρωπότητα από Γ' Παγκόσμιο Πόλεμο. Όλα ξεκινούν από την αποκάλυψη ότι κάποιοι στο μέλλον μπορούν να χειριστούν αντίστροφα το χρόνο (να ταξιδέψουν προς τα πίσω ή να στείλουν πίσω, δηλαδή στο τώρα, κάποια αντικείμενα), ενώ ένας ρώσος μεγιστάνας είναι ο άνθρωπος κλειδί για τη σωτηρία ή μη του κόσμου. Από εκεί και πέρα τα πάντα ξεφεύγουν. Συνεχή πήγαιν᾽έλα στο χρόνο, πρόσωπα και πράγματα ποθ πηγαινοέρχονται, καλοί και κακοί που ταξιδεύουν μπροστά ή πίσω... και καταιγισμός δράσης προς το τέλος.

Θα είμαι ειλικρινής: Από τα μισά πάνω - κάτω του φιλμ το είχα χάσει και δεν καταλάβαινα τι γινόταν. Υπάρχει όμως κάτι πολύ χειρότερο: Είχε πάψει να με ενδιαφέρει να καταλάβω. Αρνιόμουν να βάλω το μυαλό μου να σκεφτεί τι ακριβώς συμβαίνει. Δεν είχα όρεξη, γιατί το όλο πράγμα είχε πάψει να μ᾽ενδιαφέρει. Φυσικά θα μπορούσα να ξαναδώ την ταινία. Μόνο με τη σκέψη όμως βαριέμαι αφόρητα. Είναι, βλέπετε, και δυόμιση ώρες. Θα μπορούσα να μελετήσω τις πολλές ἑξηγήσεις που κατακλύζουν το διαδίκτυο. Κι αυτό το βαριέμαι. Τελικά με ενοχλεί όλο αυτό το βαρυφόρτωμα, όλη αυτή η στριφνάδα, η συνεχής συσσώρευση γρίφων... Ο Νόλαν σ᾽όλη του την καριέρα δεν προσπαθεί να κάνει μια καλή ταινία, αλλά να καταπλήξει τον θεατή, να τον αφήσει με το στόμα ανοιχτό ή να τον βάλει να σκέφτεται για κάμποσες μέρες τι διάολο συνέβει. Έχει μπερδέψει το καλό σινεμά με την επίδειξη εξυπνάδας και την εγκεφαλική σπαζοκεφαλιά. Όλο αυτό το ῾῾μεγαλεπήβολο῾῾με έχει πλέον κουράσει πολύ. Και, για να αναφέρουμε και κάτι άλλο, ανεξάρτητα αν θα λύσει κανείς τα πολλαπλά αινίγματα του πάντοτε μπερδεμένου σεναρίου ή όχι, στην ουσία δεν μας λέει και πολλά πράγματα. Δεν μιλά (συνήθως) για πράγματα που μας αφορούν. Απλά μας καλεί να λύσουμε σπαζοκεφαλιές.

Φυσικά και παραμένει εντυπωσιακός σκηνοθέτης και κάθε του φιλμ παραμένει μια πρόκληση. Θα εξακολουθήσω να τον παρακολουθώ, αλλά αρνούμαι να μπω στο λούκι της πρόκλησης για την πρόκληση. Αν καταλάβω κατάλαβα. Αν όχι δεν πειράζει. Ίσως στην επόμενη ταινία του...

"PASSION", ΑΛΛΑ Ο ΝΤΕ ΠΑΛΜΑ ΔΕΝ ΘΑ ΞΑΝΑΒΡΕΙ ΤΟΝ ΠΑΛΙΟ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟ...

 

Το 2012 ο κάποτε αγαπημένος Brian De Palma προσπαθεί να επιστρέψει στα παλιά, πλήρη σεξουαλικότητας αστυνομικά ῾χωράφια῾ του με το "Passion", δεν νομίζω όμως ότι τα καταφέρνει. Όπως διάβασα το φιλμ βασίζεται σε παλιότερη γαλλική ταινία. 

Σε μεγάλη διαφημιστική εταιρία η ῾῾ανώτερη῾῾ και μια ανερχόμενη εργαζόμενη ανταγωνίζονται με κάθε τρόπο (όχι πάντοτε τίμιο, εννοείται). Το άσχημο παιχνίδι ξεκίνησε η πρώτη. Παρ᾽όλα τα διαρκή ῾῾μαχαιρώματα῾῾ωστόσο, μεταξύ τους υπάρχει και κάποια υπόγεια έλξη. Τα πράγματα θα περιπλακούν μετά από έναν φόνο και οι ανατροπές θα αρχίσουν.

Το μόνο θετικό που βρήκα (όχι ότι λέει τίποτα καινούριο βέβαια), είναι η καταγραφή του βρώμικου, αγχωτικού και άγρια ανταγωνιστικού κλίματος που επικρατεί στις μεγάλες εταιρίες, πολυεθνικές και μη, οι οποίες βεβαίως αποτελούν την καρδιά του σύγχρονου καπιταλισμού. Πισώπλατα μαχαιρώματα, κλοπή της δουλειάς του άλλου, έλλειψη κάθε ηθικής αποτελούν καθημερινότητα, ανάμεσα στα στελέχη τουλάχιστον. Από εκεί και πέρα η ταινία δεν κατάφερε, νομίζω, να μεταδώσει κανενός είδους πάθος, ερωτικου στην προκειμένη περίπτωση. Όσο. για την αστυνομική πλοκή... πώς να το πω, όλα γίνονται κάπως σχηματικά και εύκολα. Όχι υποχρεωτικά προβλεπόμενα, αλλά υπάρχει κάτι στην ατμόσφαιρα που δεν με έβαλε καθόλου βαθιά στην ιστορία, δεν με έκανε να συμμετάσχω.

Ο Ντε Πάλμα προσπαθεί βεβαίως να επαναλάβει το στιλ ταινιών που τον ανέδειξαν κάποτε (῾Προετοιμασία για Έγκλημα῾, ῾Διχασμένο Κορμί῾ κλπ.), δίχως αποτέλεσμα όμως. Μάλλον το έχει χάσει διά παντός. Θα τον θυμόμαστε από τα 70ς και τα 80ς, τις χρυσές εποχές του.

ΕΝΑ ΞΕΚΑΡΔΙΣΤΙΚΟ ῾ΚΛΌΥΒΙ ΜΕ ΤΙΣ ΤΡΕΛΕΣ῾

Το 1978 ταινίες με γκέι (και μάλιστα κωμωδίες με τις οποίες θα μπορούσε οποιοσδἠποτε να διασκεδάσει  - άρα με maistream στόχους) δεν ήταν και πολύ συνηθισμένες. Τότε όμως γυρίζεται από τον Edouard Molinaro το αυθεντικό γαλικό ῾Κλουβί με τις Τρελές῾, πολύ καλύτερο βέβαια από το αμερικάνικο ριμέικ (όπως συμβαίνει συνήθως δηλαδή με τα πρωτότυπα και τα ριμέικ).
Ο straight γιος ενός γκέι, ο οποίος γκέι συζεί χρόνια με τον σύντροφό του και είναι μάλιστα ιδιοκτήτης γνωστου μπαρ με τραβεστί και με ανάλογο σόου, αποφασίζει να παντρευτεί στα 20 του. Έλα ντε όμως που ο πατέρας της νύφης είναι ένας ομοφοβικός εθνικιστής ακροδεξιός βουλευτής με ζάπλουτη αριστοκράτισα σύζυγο και αμφότεροι επιθυμούν διακαώς να γνωρίσουν την οικογένεια του υποψήφιου γαμπρού τους; Φυσικά στο στρατόπεδο του γαμπρού θα επικρατήσει πανικός και το τι θα συμβεί μετά... θα το δείτε μόνοι σας.
Πραγματικά διασκεδαστικό φιλμ, ξεκαρδιστικό σε κάποια σημεία, δεν έχει χάσει, νομίζω, ούτε ίχνος από την αρχική σπιρτάδα του. Οι Ούγκο Τονιάτσι και Μισέλ Σερό είναι απολαυστικοί στους βασικούς ρόλους του γκέι μεσήλικου ζεύγους και οι αστείες καταστάσεις διαδέχονται η μία την άλλη. Πολλοί, με τη σημερινή ματιά όμως και από τη σύγχρονη οπτική γωνία, έχουν κατηγορήσει την ταινία ότι ῾῾ἁναπαράγει τα γκέι στερεότυπα῾῾, ότι῾῾βγάζει γέλιο από τη γκέι συμπεριφορά῾῾ κλπ. Αλήθεια είναι. Νομίζω όμως το κάνει καλόκαρδα, δίχως να προσβάλει κανέναν και με σαφή συμπάθεια προς τους ομοφυλόφιλους ήρωές της. Άλλωστε ο μαλάκας της ταινίας είναι σαφέστατα ο ακροδεξιός βουλευτής και αυτό γίνεται από την πρώτη στιγμή όσο πιο ξεκάθαρο είναι δυνατόν. Έχουμε λοιπόν και μια πρὤιμη οξεία κριτική προς τα σχετικά κόμματα και την αδίστακτη υποκρισία τους (θα καταλάβετε τι εννοώ αν το δείτε) και μάλιστα σε εποχές που τέτοια κόμματα ουδόλως αποτελούσαν απειλή όπως σήμερα. Γενικά η απόλυτη αποδοχή κάθε (σεξουαλικής) συμπεριφοράς αποτελεί το μότο του φιλμ.
Τέλος πάντων, νομίζω ότι ακόμα κι αν κάποιοι ενοχληθούν, οι περισσότεροι θα απολαύσουν μια ταινία που καθόλου δεν έχει γεράσει μετά τόσα χρόνια.

"THE MATADOR" : ΑΚΟΜΑ ΚΙ ΕΝΑΣ ΨΥΧΡΟΣ ΔΟΛΟΦΟΝΟΣ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΕΝΑ ΦΙΛΟ...

Ο ήρωας είναι ένας ψυχρός πληρωμένος δολοφόνος. Μετά από δεκαετίες όμως σ᾽αυτή τη δουλειά, βρίσκεται στα όρια της κατάρρευσης: Ήδη έχει στο ενεργητικό του την πρώτη αποτυχία της καριέρας του, είναι μόνος παρά τις συχνές σχέσεις της μιας βραδιάς με γυναίκες, ταξιδεύει ακατάπαυστα (όπου τον καλεί η δουλειά), ενώ βρίσκεται στα πρόθυρα του αλκοολισμού. Όταν θα συναντήσει τυχαία ένα συνηθισμένο οικογενειάρχη με πολλές ατυχίες στη ζωή του, που βρίσκεται στο Μεξικό για δουλειά, θα του εξομολογηθεί τα πάντα, κάνοντάς τον ακούσιο φίλο και, ίσως, και συνένοχο.
Όλα αυτά συμβαίνουν στο ῾῾The Matador" (2005) του Richard Shepard, με τους Πιρς Μπρόσναν και Γκρεγκ Κινίαρ στους πρωταγωνιστικούς ρόλους. Ο πρώτος είναι φυσικά ο δολοφόνος και προσφέρει μια εξαιρετική ερμηνεία. Το φιλμ είναι ένα κράμα κωμωδίας, δραματος και θρίλερ και, φυσικά, βασίζεται στις σχέσεις των δύο ηρώων. Βρίσκω δύο ενδιαφέροντα σημεία: Το πρώτο είναι η σκιαγράφηση του πορτρέτου ενός ανάλγητου ῾επαγγελματία῾ στη δύση του, όπου ούτε ανάλγητος μπορεί πλέον να είναι (αν και θα το ήθελε) ούτε καν επαγγελματίας. Καμιά σχέση με τους συνηθισμένουςπ ληρωμένους δολοφόνους του σινεμά. Ο δεύτερος είναι ο προβληματισμός για το πού βρίσκονται τα όρια ανάμεσα στην ηθική και την τιμιότητα και στην ανηθικότητα ή και εγκληματικότητα. Πόσο εύκολα μπορεί κάποιος ῾῾καθώς πρέπει῾῾ να υποκύψει στην εύκολη λύση των προβλημάτων του; Η αλλαγή ρόλων ανάμσεσα στουςδ ύο είναι διασκεδαστική.
Όλα αυτά δίνονται με χιούμορ και, αν μη τι άλλο. παρακολουθούνται ευχάριστα. Δεν πρόκειται για μεγάλη ταινία, υπάρχουν αφέλειες (θα εξομολογούνταν ποτέ ένας δολοφόνος στον πρώτο τυχόντα, όσο ανάγκη κι αν είχε για ανθρώπινη επαφή;), ωστόσο τη βρήκα συμπαθητική και δεν κουράστηκα καθόλου.

ΣΤΟ ΣΚΟΤΕΙΝΟ ΚΑΙ ΚΛΕΙΣΤΟΦΟΒΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ "DARK CITY"

Το 1998 ο ελληνικής καταγωγής Alex Proyas, που τον είχαμε μάθει από το ῾Κοράκι῾, γυρίζει την πιθανώς καλύτερη ταινία του, το "Dark City", με τον Ουίλιαμ Χαρτ, τη Τζένιφερ Κόνελι, τον Κίφερ Σάντερλαντ κ.ἀ.
Σε μια πόλη που θυμίζει 40ς ή 50ς και στην οποία πάντοτε είναι νύχτα, ένας ντετέκτιβ κυνηγά έναν σίριαλ κίλερ. Σύντομα θα μάθουμε ότι κάποιοι μυστηριώδεις τύποι ντυμένοι με μαύρους μανδύες φαίνεται ότι ελέγχουν τα πάντα.  Σύντομα επίσης θα αντιληφτούμε ότι τίποτα δεν είναι όπως φαίνεταιι - τουλάχιστον όπως φαίνεται στα μάτια και στις μνήμες των ηρώων...
Ευφάνταστη ταινία, που συνδυάζει επιτυχημένα το φιλμ νουάρ και την επιστημονική φαντασία. Σεναριακά μάλιστα το δεύτερο στοιχείο θυμίζει τη βασική ιδέα του επερχόμενου (την επόμενη χρονιά) ῾Μάτριξ῾. Υπάρχει διάχυτος ο προβληματισμός πάνω στη φύση και την αλήθεια που εμπεριέχεται στις ανθρώπινες αναμνήσεις, αλλά και πάνω στο στοιχείο του ελέγχου - ή της επιθυμίας ελέγχου μας - από άλλους. Αν σ᾽αυτό προσθέσουμε κάποια πρωτότυπα εφέ... αρχιτεκτονικής φύσης (δεν λέω τίποτα περισσότερο) και την ανατροπή λίγο πριν το τέλος (που και πάλι έχει να κάνει με το χώρο που βρισκόμαστε), μπορούμε να μιλήσουμε για μια εντυπωσιακή και ταυτόχρονα σκοτεινή (στην προκειμένη περίπτωση και κυριολεκτικά) ταινία. Το νουάρ κλίμα βρίσκεται σε όλο του το μεγαλείο και η Κόνελι, απόλυτα ταιριαστή με το κλίμα αυτό, είναι πανέμορφη.
Είναι αλήθεια ότι ξαναβλέποντάς το μετά από χρόνια, ένα μέρος από τον παλιό ενθουσιασμό είχε εξατμιστεί῾. Ωστόσε εξακολουθώ να το θεωρώ εντυπωσιακή  ταινία και επιτυχημένο συνδυασμό δύο ξεχωριστών ειδών. Αν δεν το έχετε δει δοκιμάστε το!

ΑΣΤΕΙΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΙΝΗΤΙΚΕΣ "ΓΟΡΓΟΝΕΣ"

Ο Richard Benjamin υπήρξε ένας μάλλον μέτριος σκηνοθέτης των 80ς και 90ς κυρίως. Ωστόσο το 1990 κάνει μια πολύ συμπαθητική κομεντί, τις "Γοργόνες" (Mermaids), με ένα δυνατό καστ που περιλαμβάνει τη Σερ, τον Μπομπ Χόσκινς, τη Γουινόνα Ράιντερ και την απολαυστικότατη 10χρονη τότε Κριστίνα Ρίτσι.
Μια "κακιά" μητέρα (η Σερ), που κυρίως ενδιαφέρεται για τον εαυτό της και τους άντρες, περιφέρει τις δύο εξώγαμες κόρες της από πόλη σε πόλη, προσπαθώντας διαρκώς να αποφεύγει τα κάθε λογής μπλεξίματα. Όταν φτάσει σε μια ακόμη πόλη θα τα φτιάξει με μεσήλικα συμπαθή τύπο ενώ οι κόρες θα μπλέξουν σε διάφορες, αισθηματικές και μη, περιπέτειες...
Ναι, ακούγεται λίγο χαζό. Ωστόσο νομίζω ότι πρόκειται για μια από τις πιο συμπαθητικές και διασκεδαστικές ταινίες του σφοδρά κακοποιημένου είδους των κομεντί. Και, όπως συμβαίνει συχνά μ' αυτά τα φιλμ, υπάρχουν και αρκετές πινελιές δράματος. Σύντομα θα καταλάβουμε ότι η "έξω καρδιά" Σερ κατά βάθος είναι κακή μητέρα και οι εκκεντρικές κόρες δεν είναι παρά θύματα της κατάστασης. Φυσικά η ταινία συνηγορεί υπέρ της "σταθερότητας" και της "θαλπωρής" της οικογένειας κι αυτό ίσως σας ξενερώνει. Ωστόσο βλέπεται με τόσο feel good διάθεση (παρά το δραματικό στοιχείο που σας έλεγα) και είναι τόσο αστεία ή/και γλυκιά κάποια σημεία της, που ξεχνάμε τα κάθε λογής διδάγματα και το απολαμβάνουμε (εγώ δηλαδή, μην λαμβάνετε υπ' όψιν τον πληθυντικό). Κι είναι από τις σπανιότατες περιπτώσεις που γέλασα αληθινά με την εξαιρετικά αβίαστη performance της μικρής Ρίτσι. Τη γοητευτική ατμόσφαιρα συμπληρώνει το ότι η ιστορία διαδραματίζεται στις αρχές των 60ς (υπάρχει και η μέρα της δολοφονίας του Κένεντι) και, με αφορμή αυτό, ακούγεται ένα θαυμάσιο σάουντρακ.
Συμμερίζομαι κι εγώ τους φόβους σας για τις κομεντί. Απόλυτα. Μακάρι όμως όλες να ήταν τόσο ευχάριστες. Δυστυχώς δεν...

"14 ΩΡΕΣ" ΑΓΩΝΙΑΣ

 

Ένας νεαρός άντρας βγαίνει στο περβάζι του δωματίου του ξενοδοχείου του σε ψηλό όροφο και απειλεί να αυτοκτονήσει. Ψυχολόγοι, αστυνομικοί, η οικογένειά του και η μνηστή του επιστρατεύονται να τον μεταπείσουν. Εκείνος όμως που θα κερδίσει την εμπιστοσύνη του και θα καταφέρει να μιλήσει ουσιαστικά μαζί του είναι ένας αμόρφωτος τροχονόμος, ο οποίος τυχαία βρέθηκε εκεί.

Αυτά συμβαίνουν στις "14 Ώρες" (Fourteen Hours, 1951) του χολιγουντιανού παραγωγικού σκηνοθέτη (67 ταινίες) Henry Hathaway (1898-1985). Η ταινία εστιάζει όχι μόνο στην περίπτωση του υποψήφιου αυτόχειρα, αλλά και τις επιδράσεις της πράξης του στο περιβάλλον (στον κόσμο δηλαδή που έχει συγκεντρωθεί στο δρόμο περιμένοντας το μοιραίο). Επιχειρεί μάλιστα μια ψυχαναλυτική προσέγγιση των αιτίων που τον οδήγησαν ως εκεί, με την αποκάλυψη των σχέσεων με τους γονείς του, στις σχέσεις του με τις γυναίκες και τη δουλειά και άλλα πολλά. Στο παρελθόν του δηλαδή. Διατηρεί το σασπένς μέχρι τέλους, αλλά είναι περισσότερο μια δραματική ταινία παρά οτιδήποτε άλλο.

Ενδιαφέρον, αλλά κατά τη γνώμη μου όχι μεγάλη ταινία.

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ ΑΠΟΛΑΥΣΤΙΚΕΣ ῾῾ΣΤΕΝΕΣ ΕΠΑΦΕΣ῾῾

Το 1977 ο τριαντάρης Steven Spielberg παραδίδει στα έκθαμβα μάτια του τότε κοινού το 2ο μεγάσλο μπλογκμπάστερ του μετά το Jaws: Τις ῾Στενές Επαφές Τρίτου Τύπου῾. Ποτέ πριν η επιστημονική φαντασία δεν υπήρξε τόσο δημοφιλής (σε μαζική κλίμακα εννοώ, διότι φανατικό κοινό διέθετε ανέκαθεν).
Περίεργα φαινόμενα αρχίζουν να συμβαίνουν σε μια επαρχιακή περιοχή των ΗΠΑ. Πολλοί κάτοικοι βλέπουν άγνωστα αντικείμενα να πετούν στον ουρανό. Εμείς παρακολουθούμε τη ζωή ενός συνηθισμένου οικογενειάρχη να ανατρέπεται εντελώς μετά από μια συνάντησή του με ένα UFO. Η ίδια η οικογένειά του περνά ουσιαστικά σε δύτερη μοίρα. Ταυτόχρονα μια ομάδα επιστημόνων με επικεφαλής ένα γάλλο παρακολουθεί από κοντά και με άκρα μυστικότητα τα μυστηριώδη φαινόμενα που πολλαπλασιάζονται...
Πιστεύω ότι το φιλμ μπορεί να συνεπάρει ακόμα τον θεατή. Το μεθοδικό χτίσιμο του μυστηρίου και της υποβλητικής ατμόσφαιρας και οι πρπσπάθειες των επιστημόνων για αποκρυπτογράφηση  παράξενων μηνυμάτων συγκλίνουν στο να κρατάνε σε εγρήγορση το ενδιαφέρον μας. Παράλληλα αντιλαμβανόμαστε σχετικά σύντομα ότι η αναμφισβήτητη παρουσία εξωγήινων μάλλον δεν αποτελεί απειλή για την ανθρωπότητα. Όλα δεν είναι παρά προετοιμασίες για μια υψίστης σημασίας Πρώτη Επαφή. Φυσικά η αισιοδοξία, η αθωότητα - ή και αφέλεια θα λέγαμε - του νεαρού Σπίλμπεργκ είναι πανταχού παρούσα. Πράγμα που δεν προβάλλεται  μόνο με την μη εχθρικότητα των ῾ξένων῾, αλλά και με την εξ αρχής πρόθεση των ανθρώπων να τους υποδεχτούν φιλικά (γι᾽αυτό μίλησα ακόμα και για αφέλεια. Στην πραγματικότητα πολύ φοβάμαι ότι δεν θα είμαστε τόσο έτοιμοι για καλή υποδοχή στε μια άγνωστη φυλή...). Σ᾽αυτό το επίπεδο άντως το φιλμ μπορεί να θεωρηθεί (ιδιαίτερα στο σύγχρονο σχεδόν δυστοπικό περιβάλλον) ως μια έκκληση για απόρριψη κάθε μορφής ξενοφοβίας και ρατσισμού.
Αν και η μεγάλη στιγμή για την ανθρωπότητα δεν είναι εντελώς ανώδυνη σε προσωπικό επίπεδο: Η οικογένεια του ήρωα θα διαλυθεί... Και βέβαια αρκετοί θα βιώσουν τεράστια αγωνία πριν κάποια πράγματα ξεκαθαριστούν (υπάρχουν ακόμα και κάποιες στιγμές που παραπέμπουν σε ταινίες τρόμου). Και κάτι άλλο: Την ατμόσφαιρα διαπερνά μια αρκετά μεταφυσική ατμόσφαιρα, καθώς κάποια πράγματα ανάμεσα στους ανθρώπους και τους εξωγήινους συμβαίνουν σε πνευματικό επίπεδο.
Θα το ξαναπώ: Το φιλμ κατόπρθωσε να με κρατήσει ακόμα, μετά τόσα χρόνια. Και, ως κερασάκι στην τούρτα, η τελική εκπληκτική εμφάνιση του σκάφους, εκτός από προφανές δέος, μόνο βαθύτερη χαρά μπορεί να προκαλέσει!
Μιλάμε βεβαίως για μια κλασική πλέον ταινία επιστημονικής φαντασίας. Δεν γίνεται να μην την έχετε δει!
ΥΓ: Το ρόλο του γάλλου επιστήμονα ερμηνεύει ο Φρανσουά Τριφό!

῾Ἡ ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΤΑΞΙΔΙΩΤΗ῾῾ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΗ ΠΟΥ ΘΑ ΜΕΙΝΕΙ ΠΙΣΩ...

Το "Time Traveller's Wife῾῾, βασισμένο σε βιβλίο, μεταφέρθηκε στην οθόνη το 2009 από τον Robert Schwenke, γερμανό που δουλεύει στο Χόλιγουντ. Ο Έρικ Μπάνα και η Ρέιτσελ ΜακΆνταμς ερμηνεύουν τους βασικούς ρόλους.

Ο ήρωας της ταινίας γεννιέται με την απίστευτη ιδιότητα να ταξιδεύει στο χρόνο. Όχι όμως με τη θέλησή του. Το ῾ταξίδι῾ πραγματοποιείται εντελώς ξαφνικά, απροειδοποίητα, κι εκείνος μπορεί στα καλά καθούμενα να μεταφερθεί σε οποιοδήποτε σημείο του παρελθόντος ή του μέλλοντός του - και να εξαφανιστεί για λίγο, έως ότου επιστρέψει και πάλι, από το εκάστοτε παρόν του. Απλώς ο χρόνος δεν κυλά γραμμικά γι᾽αυτόν Αυτή η μη γραμμικότητα θα καθορίσει ολόκληρη τη ζωή του.... 

Συμπαθητική ταινία επιστημονικής φαντασίας, από εκείνες που ασχολούνται με τα χρονικά παράδοξα. Αυτό που την ξεχωρίζει από την πλειοψηφία του πολύ ενδιαφέροντος (για μένα) αυτού υποείδους, είναι ότι δεν βασίζεται στη δράση, σε παράδοξες αποστολές, στις απόπειρες  σωτηρίας του κόσμου και άλλα μεγαλεπήβολα τέτοια. Εδώ το ταξίδι στο χρόνο αφορά αποκλειστικά τον ίδιο το χρονοταξιδιώτη και τη ζωή του. Και τους πολύ κοντινούς του ανθρώπους βεβαίως. Και, κατά βάθος, πρόκειται για μια αισθηματική, και μάλιστα ρομαντική, ταινία. Στο φιλμ προέχουν οι σχέσεις του ήρωα με τη γυναίκα του, που είναι τη γυναίκα που αγαπά, και την κόρη του. Σύντομα μάλιστα θα καταλάβουμε ότι πρόκειται για μελαγχολικό φιλμ. Ο έρωτας και η πιθανότητα να είναι αιώνιος είναι το θέμα του.

Ίσως κάπου να μου έμειναν σκοτεινά σημεία για το μηχανισμό του χρονοταξιδιού. Δεν έχει και πολλή σημασία. Δείτε το ως ένα μάλλον χαμηλότονο φιλμ, ευαίσθητο και αρκετά τρυφερό, που δίνει μια άλλη διάσταση στις ταινίες με ταξίδια στο χρόνο. Κι αυτό είναι ευπρόσδεκτο.

"ΤΟ ΜΙΣΟΣ" ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΓΚΕΤΟ

Το 1995 ο ηθοποιός κυρίως Mathieu Kassovitz γυρίζει τη δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του και την καλύτερή του: "Το Μίσος" (La Heine) με τον Βενσάν Κασέλ ως έναν από τους 3 πρωταγωνιστές.
Το ασπρόμαυρο αυτό φιλμ καταγράφει με πολύ δυνατό τρόπο τα όσα συμβαίνουν στα απάνθρωπα προάστια των γαλλικών μεγαλουπόλεων. Αφηγείται ένα 24ωρα από τη ζωή 3 νεαρών φίλων σε μια περίοδο άγριων ταραχών ανάμεσα σε νεαρούς και στην αστυνομία. Ένα 24ωρο με άγρια κατάληξη, καθώς η βία κοχλάζει γύρω τους.
Ο Κασοβίτς επιλέγει επίτηδες οι 3 φίλοι να ανήκουν σε διαφορετικές μειονότητες: Ένας εβραίος, ένας άραβας και ένας μαύρος. Τονίζει έτσι τη γελοιότητα των "εθνικών" διαφορών σε σχέση με την κοινή μοίρα των κάθε λογής "καταραμένων". Η εικόνα είναι συγκλονιστική: Άθλιο αστικό περιβάλλον των υποβιβασμένων προαστίων, φτώχια, ναρκωτικά, εγκληματικότητα, καταπίεση από τους μπάτσους, ελάχιστη εκπαίδευση... Και βέβαια ελάχιστες προοπτικές διαφυγής από όλη αυτή τη μιζέρια. Δεν είναι τυχαίο ότι οι τρεις ήρωες όταν ξεμένουν νύχτα στο κέντρο του Παρισιού κοιτάζουν γύρω τους μάλλον έκπληκτοι: Ελάχιστες φορές πάνε εκεί, εγκλωβισμένοι στα άτυπα γκέτο τους, όπου ζουν όλη τους τη ζωή και αναπτύσουν τη δική τους (υπο)κουλτούρα και τη δική τους ηθική.
Μέσα σ' αυτή τη μιζέρια το κυρίαρχο ίσως συναίσθημα μέσα τους ειναι το μίσος. Ένα τυφλό μίσος που σιγοβράζει για κάθε διαφορετικό, "φλώρικο" ή "κυριλέ" στη δική τους ορολογία, και προς την αστυνομία βέβαια. Εδώ δεν υπάρχει καμιά ιδεολογία, καμιά σκέψη οργανωμένης αντίδρασης προς το περιβάλλον τους, καμιά πολιτική οπτική. Υπάρχει μόνο η σχεδόν ασυνείδητη ροπή προς την παραβατικότητα και προς τη "μαγκιά", την ανάδειξη του εγώ. Εκπαίδευση; Τι σχέση έχουν όλοι αυτοί μ' αυτήν... Η ταινία δείχνει καθαρά πόσο "στην κόψη" βρίσκονται όλα αυτά, πόσο κοντά στην έκρηξη βρίσκεται διαρκώς αυτό το επικίνδυνο  μείγμα, πόσο κοντά θα βρίσκεται για πάντα, όσο υπάρχει αυτός ο διαχωρισμός, η υποβάθμιση, η τεράστια διαφορά ανάμεσα σε τάξεις και κοινωνικά στρώματα. Φοβάμαι ότι όσο υπάρχουν όλα αυτά δεν υπάρχει τρόπος "θεραπείας". Όσο τα προάστια (στο συγκεκριμένο παράδειγμα) θα βρίσκονται σ' αυτή την κατάσταση τίποτα δεν μπορεί να γίνει. Το μίσος και η βία θα είναι ενστικτώδη, θα έχουν μόνιμη θεση στην ψυχοσύνθεση των περισσότερων, νεαρών κυρίως, κατοίκων τους.
Πολύ δυνατό φιλμ, με φρέσκια ματιά, καλή σκηνοθεσία, κοφτούς ρυθμούς... και καταγραφή ενός μείζονος προβλήματος που δηλητηριάζει την καρδιά τους σύγχρονου καπιταλισμού. Όσο θα υπάρχουν (και θα αυξάνονται) οι παρίες, για τίποτα ας μην είμαστε σίγουροι...

ΟΙ ΤΡΑΓΙΚΕΣ (ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ) ΜΕΡΕΣ ΤΗΣ "JUDY"

Το 1939 η 17χρονη τότε Τζούντι Γκάρλαντ γνωρίζει την απόλυτη δόξα με τον περίφημο ῾Μάγο του Οζ῾. Και επειδή ελάχιστα παιδιά - θαύματα καταφέρνουν να συνεχίσουν τη λαμπρή καριέρα που κάποτε ξεκίνησαν, 30 χρόνια μετά τη βρίσκουμε κάμποσες φορές χωρισμένη, προχωρημένα αλκοολική, με εραστές - ζιγκολό που την εκμεταλλεύονται, να περιφέρει μαζί της τα δυο παιδιά της, πασχίζοντας να διατηρήσει κάτι από την παλιά δόξα με περιφερόμενα σόου στα οποία κυρίως τραγουδά. Τότε δέχεται μια πρόσκληση για μια σειρά σsold out παραστάσεων στο Λονδίνο, όπου έχει φανατικούς θαυμαστές και όπου θα αναγκαστεί να πάει δίχως τα παιδιά της. Θα τα καταφέρει, όντας βουτηγμένη στο αλκοόλ;
Το "Judy" (2019), δεύτερη ταινία του Rupert Goold αφηγείται την ιστορία των τελευταίων σόου της Γκάρλαντ στο Λονδίνο και, ουσιαστικά, των τελευταίων ημερών της. Ως γνωστόν το Α και το Ω του φιλμ είναι η εξαιρετική (και αγνώριστΓη) Ρενέ Ζελβέγκερ, που δίνει μια αληθινά σπαρακτική ερμηνεία.
Η ταινία δεν άρεσε γενικά (εκτός της Ζελβέγκερ). Προσωπικά πάντως με συγκίνησε. Δεν ξέρω γιατί, αλλά με άγγιξε η απόλυτη παρακμή μιας κάποτε σούπερ σταρ, η αδυναμία της να συνειδητοποιήσει την κατάντια της, η διαρκής πάλη με το αλκοόλ και την εξάντληση... Βρήκα συγκινητικές κάποιες στιγμές (όπως αυτή με το γκέι ζευγάρι), μου άρεσε ο τρόπος που ερμήνευε τα κλασικά τραγούδια (η Ζελβέγκερ δηλαδή, αλλά φαντάζομαι ότι κάπως έτσι θα ἠταν και η αληθινή Τζούντι στα τελευταία της). Πέραν του βιογραφικού στοιχείου πάντως, το φιλμ καταγγέλει την απίστευτα σκληρή εκμετάλλευση των (νεαρών κυρίως) σταρ από το Χόλιγουντ (τους παραγωγούς δηλαδή). Φτάνει ακόμα να βγάλει το συμπέρασμα ότι ουσιαστικά αυτή ακριβώς η απάνθρωπη παιδική - εφηβική καταπίεση είναι υπεύθυνη για τη μετέπειτα δυστυχία της Γκάρλαντ.
Δείτε την κυρίως για την ερμηνεία (αν και εμένα, όπως είπα, με συγκίνησε γενικότερα).

"THE LAST LOVECRAFT": ΚΩΜΩΔΙΑ ΤΡΟΜΟΥ ΓΙΑ ΚΛΑΜΑΤΑ...

Το 2009 ο άγνωστος Henry Saine αποφασίζει να καταπιαστεί (γιατί;) με τον Λόβκραφτ φτιάχνοντας μια κωμωδία τρόμου βασισμένη στη ῾Μυθολογία Κθούλου῾, το "The Last Lovecraft: Relics of Cthulu". Δεν έχω τίποτα με την πρόθεσή του (αντιθέτως μάλιστα), δυστυχώς όμως τα αποτελεσματα είναι ανεκδιήγητα.
Ένας τύπος δίχως φαντασία και με βαλτωμένη ζωή (εργένης, βαρετή δουλειά, ένας μόνο φίλος...) μαθαίνει ξαφνικά ότι είναι ο τελευταίος απόγονος του Λόβκραφτ. Κι όχι μόνο αυτό:     Ένας ηλικιωμένος από μια μυστηριώδη κλειστή ομάδα του παραδίδει ένα αρχαίο αντικείμενο και του λέει ότι μόνο αυτός μπορεί να σώσει τον κόσμο από τη φρίκη του αναδυόμενου Κθούλου, του οποίου φυσικά οι πιστοί κάνουν τα πάντα για να αναστήσουν. Οι δύο ήρωες του φιλμ βρίσκουν και ένα νερντ πρώην συμμαθητή τους και ξεκινούν για τη μεγάλη αποστολή.
Ίσως όλα αυτά ακούγονται αστεία, αλλά φοβάμαι ότι το φιλμ είναι πολύ άσχημα φτιαγμένο. Πρόκειται βέβαια για απόλυτο b-movie, με μερικές κακές ηθοποιίες και ψεύτικα, φτηνά εφέ, αυτά όμως δεν θα με πείραζαν (είναι άλλωστε χαρακτηριστικά πολλών καλών b-movie) αν από την ταινία δεν έλειπε παντελώς η έμπνευση και η σπιρτάδα. Μέτριο χιούμορ (ελάχιστα χαμογέλασα), γελοία και δίχως πολλές πολλές εξηγήσεις πλοκή και γενικά έλλειψη έξυπνων ιδεών καθιστούν το φιλμ απόλυτα μέτριο.
Συχνά μου αρέσουν οι κωμωδίες / παρωδίες τρόμου. Αυτή όμως δεν σας τη συνιστώ.

ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ "ΕΝΟΣ ΥΠΕΡΟΧΟΥ ΓΕΙΤΟΝΑ"

Το 2019 ο Τομ Χανκς πρωταγωνιστεί - και παίρνει την ταινία πάνω του - στο κομμένο και ραμμένο για υποψηφιότητα Όσκαρ Α' ρόλου " Ένας Υπέροχος Γείτονας" (A Beautiful Day in the Neighborhood) της Marielle Heller.
Κοινωνικό δράμα, αλλά και με χιούμορ, βασισμένο σε αληθινή ιστορία, αφηγείται τη συνάντηση ενός ταραγμένου και οργισμένου δημοσιογράφου στα πρόθυρα διαζυγίου με τον Φρεντ Ρότζερς (πραγματικό πρόσωπο), έναν πετυχημένο τηλεπαρουσιαστή παιδικής εκπομπής εδώ και πάμπολλα χρόνια, μιας εκπομπής που έχει μεγαλώσει γενιές. Σύντομα ο δημοσιογράφος θα ανακαλύψει ότι ο τηλεπαρουσιαστής είναι ένας υπέροχος άνθρωπος και, καθώς η σχέση τους γίνεται στενότερη, ο Ρότζερς θα αποκτήσει ρόλο (ψυχο)θεραπευτή.
Βρήκα έξυπνη τη συνεχή μεταφορά από τα πλατό και τα τεκταινόμενα της παλιομοδίτικης παιδικής εκπομπής (με κούκλες) στον αληθινό κόσμο και μου άρεσε και ο Χανκς στο ρόλο του περίπου αγίου. Όλα τα υπόλοιπα με ενόχλησαν. Οι πολλές αμερικανιές, το προβλέψιμο τέλος, η ντε και καλά συγκίνηση που "αναβλύζει" από παντού, η υπερσυναισθηματικότητα, η απόλυτη αποδοχή από τον καλό ήρωα της καθημερινότητας όπως ακριβώς μας έρχεται, η βαθειά του αγάπη για κάθε άνθρωπο, η απαραίτητη προσευχή στο τραπέζι πριν το φαγητό ήκαι κατά μόνας και οι συχνές αναφορές στο θεό... κυρίως όμως η συνολική πέρα για πέρα αγιογραφική απεικόνιση του ήρωα. Ένας άγιος στην τηλεόραση κυριολεκτικά...
Τελικά, όπως καταλάβατε, με λίγωσε. Η αγάπη και η κατανόηση όλα τα νικούν, αλλά άντε να τα πεις αυτά στα κάθε λογής γκέτο και στις τόσες εμπόλεμες περιοχές... Ευχαριστώ, αλλά δεν θα πάρω.
ΥΓ: Ξέρω ότι πολλοί θα στενοχωρηθούν ή θα θυμώσουν, διότι γενικά άρεσε η ταινία. Προσωπικά όμως τη βρήκα αφελή.

ΟΙ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ῾῾ΜΙΚΡΕΣ ΚΥΡΙΕΣ῾῾ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΖΟΝΤΑΙ (;)

Οι ῾῾Μικρές Κυρίες῾῾ (Little Women) είναι ένα κλασικό αμερικάνικο αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Λουίζα Μέι Άλκοτ, που πρωτοκυκλοφόρησε το 1868 και από τότε δεν έπαψε να διαβάζεται μέχρι σήμερα. Έχει μεταφερθεί μερικές φορές στην οθόνη, με κορυφαία να θεωρείται η ταινία του Κιούκορ του 1933 (δεν την έχω δει). Από την άλλη η Greta Gerwig είναι η γνωστή ηθοποιός και νυν και σκηνοθέτης του ανεξάρτητου αμερικάνικου σινεμά, που μας έχει συνηθίσει στη μοντέρνα, σύγχρονη γυναικεία οπτική. Να όμως που το 2019 αποφασίζει να καταπιαστεί με το κλασικό αυτό βιβλίο εποχής.
Πρόκειται για την ιστορία 4 αδελφών από όχι διαίτερα πλούσια οικογένεια. Κάθε μία τους διαθέτει ταλέντο σε κάτι (μουσική, ζωγραφική, ηθοποιία, γράψιμο). Παρακολουθούμε τις ζωές και τις σχέσεις τους από μικρή ηλικία έως την ωριμότητα. Κυρίως παρακολουθοὐμε τα νεανικά τους όνειρα και - σε ορισμένες τουλάχιστον περιπτώσεις - την συντριβή τους από τη σκληρή πραγματικότητα της ενηλικίωσης και της εισόδου στον ῾῾ἁληθινό κόσμο῾῾.
Η Gerwig αντιμετωπίζει το υλικό με μια μείξη δράματος και χιούμορ. Υπάρχουν οι συγκινητικές, δραματικές, αλλά και οι ανάλαφρες, αστείες στιγμές. Επίσης υπάρχουν νύξεις πρώιμου φεμινισμού, κυρίως στη στάση και την κοσμοθεωρία της συγγραφέα αδελφής, που είναι η αφηγήτρια και η αληθινή συγγραφέας του μυθιστορήματος. Τα διαφορετικά μεταξύ τους ψυχολογικά πορτρέτα των κοριτσιών νομίζω ότι διαγράφονται καλά. Όσο για τον εκσυγχρονισμό στην αφήγηση, η σκηνοθέτης αποφασίζει να σπάσει τη γραμμική αφήγηση και να διηγηθεί την ιστορία της με διαρκή μπρος πίσω στο χρόνο, πράγμα που σε κάποιες σκηνές απαιτεί την πλήρη εγρήγορση του θεατή για να καταλάβει πού ακριβώς βρισκόμαστε χρονικά.
Καλή ταινία, με καλές ηθοποιίες, όχι όμως και κάτι πολύ σπουδαίο κατά τη γνώμη μου.

ΤΟ ΙΔΙΟΦΥΕΣ "ΚΟΛΠΟ ΤΟΥ ΑΙΩΝΑ"

Κι όμως είναι πραγματική ιστορία και συνέβη στην Αργεντινή το 2006. Αργεντίνικη ταινία έγινε το 2020 από τον Ariel Winograd και λέγεται "Το Κόλπο του Αιώνα" (El Robo del Siglo).
Πρόκειται για μια μεγάλη ληστεία τράπεζας, που τότε είχε συνταράξει την κοινή γνώμη και είχε συζητηθεί πολύ. Ένας τύπος - μάλλον περιθωριακό θα τον λέγαμε - συλλαμβάνει μια ιδιοφυή ιδέα για μια μεγάλη ληστεία. Συγκεντρώνει γύρω του μα ετερόκλητη ομάδα από "ειδικούς", ο καθένας στον τομέα του, και ο μηχανισμός αρχίζει να λειτουργεί θαυμάσια. Δυστυχώς, για λόγους σασπένς, δεν θα σας αποκαλύψω ποιο είναι το ιδιοφυές σχέδιο ούτε βέβαια και την κατάληξή του.
Θα σας πω όμως λίγα για το φιλμ. Το οποίο, νομίζω, καταφέρνει να διατηρεί διαρκώς το ενδιαφέρον και, κυρίως, να διαθέτει έναν άψογο ρεαλισμό. Από τις κοινότατες φάτσες των ηρώων και τους καλά σκιαγραφημένους χαρακτήρες τους  μέχρι τα διάφορα καθημερινά συμβάντα, όλα παραπέμπουν σε μια αληθινή ιστορία (όχι όμως και καθημερινή, όπως αντιλαμβάνεστε). Και βέβαια, δίχως εμφανή προσπάθεια, ο θεατής ταυτίζεται αβίαστα με τους ληστές. Όλα τα λεφτά ο εγκέφαλος, ένας περίεργος τύπος που μπορεί να λειτουργήσει μόνο μετά από κατανάλωση ικανών ποσοτήτων μαύρου.
Αυτό που θέλω να τονίσω - και που για μένα αποτελεί την αρετή της ταινίας - είναι ότι βρισκόμαστε μίλια μακριά από τις εμφανέστατα ψεύτικες χολιγουντιανές ταινίες με ληστείες (βλέπε τα διάφορα "Ocean 525", τα οποία απεχθάνομαι, και πάμπολλα άλλα) με τις ωραίες φάτσες σούπερ πρωταγωνιστών, τα χιλιάδες τελευταίας τεχνολογίας και μάλλον ακατανόητα γκατζετάκια, την ακρίβεια χιλιοστών του δευτερολέπτου για το συντονισμό της κάθε πράξης και άλλες πολλές τέτοιες μπούρδες, οι οποίες είναι αδύνατο να γίνουν στον πραγματικό κόσμο και γι' αυτό τονίζουν το ψεύτικο και κατασκευασμένο στοιχείο. Πόσο τα βαριέμαι όλα αυτά! Εδώ τα πράγματα είναι απλά, μπορούν να συμβούν όντως (συνέβησαν άλλωστε) και συγχρόνως ιδιοφυή.
Αξίζει να το δείτε ως μια διαφορετική, μη τυποποιημένη ματιά στα heist movies.

῾Ὁ ΓΙΟΣ ΤΗΣ ΣΟΦΙΑΣ῾ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΩΝ ΟΛΥΜΠΙΑΚΩΝ ΑΓΩΝΩΝ

῾Ὁ Γιος της Σοφίας῾ του 2017 είναι η δεύτερη ταινία της Ελίνας Ψύκου. Διαδραματίζεται το 2004, στην Αθήνα των Ολυμπιακών αγώνων.
Ένα 11χρονο αγόρι από τη Ρωσία φτάνει στην Αθήνα για να μείνει επιτέλους με τη μητέρα του, την οποία έχει να συναντήσει πολύ καιρό. Η τελευταία ῾περιποιείται῾῾ έναν ηλικιωμένο απόστρατο και πάλαι ποτέ τηλεοπτικό παρουσιαστή παιδικής σειράς (ίσως επί χούντας), ο μικρός όμως δεν ξέρει ότι στην πραγματικότητα η μητέρα του τον έχει παντρευτεί, ουσιαστικά για να λύσει το βιοποριστικό της πρόβλημα. Οι σχέσεις των τριών περιπλέκονται.
Μάλλον βαρύ ψυχολογικό δράμα, που εστιάζει στους χαρακτήρες των τριών πρωταγωνιστών και ιδιαίτερα του μικρού ρώσου. Η ζωή του στην Αθήνα δεν ταιριάζει καθόλου σε παιδί της ηλικίας του. Κλεισμένος στο διαμέρισμα του πατριού του, δίχως φίλους και δίχως να γνωρίζει λέξη ελληνικά, βιώνει την αποξένωση σε κάθε μορφή της. Μοναδική διέξοδός του οι φαντασιώσεις του με ήρωα τον Μίσα, το αρκουδάκι - μασκότ των δικών του, των ρωσικών (σοβιετικών τότε) Ολυμπιακών, τους οποίους δεν έχει βέβαια ζήσει, πασχίζοντας να κρατήσει κάτι από τον οικείο κόσμο που άφησε για πάντα πίσω του.
Πνιγηρό, κλειστοφοβικό φιλμ, αργό στην εξέλιξή του, ενώ είναι καλογυρισμένο και πετυχαίνει καλές ηθοποιίες και ενώ αναδεικνύει τα πολλά προβλήματα της πρώτης γενιάς (υποχρεωτικών) μεταναστών, μπορώ να πω ότι μάλλον με κούρασε. Προτιμώ την πρώτη ταινία της Ψύκου,  την ελαφρά σουρεαλιστική ῾Ἁιώνια Επιστροφή του Αντώνη Παρασκευά῾῾.

"THE GENTLEMEN" :ΓΚΑΝΓΚΣΤΕΡΣ, ΒΡΕΤΑΝΟΙ ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΕΣ ΚΑΙ ΧΑΣΙΣΟΦΥΤΕΙΕΣ

Ένας βρώμικος δημοσιογράφος προσπαθεί να εκβιάσει έναν γκάνγκστερ, ο οποίος είναι το δεξί χέρι ενός ακόμα μεγαλύτερου γκάνγκστερ, ο οποίος διατηρεί αυτοκρατορία... χασισιφυτειών στη Βρετανία. Στην ιστορία εμπλέκονται βρετανοί αριστοκρατες, κινέζοι μαφιόζοι, εβραίοι γκάνγκστερς, προπονητές πολεμικών τεχνών, μια ωραία γυναίκα, ναρκωτικά, χιπχοπάδες και πολλά άλλα.
Βρισκόμαστε στο φιλμ του Guy Ritchie "The Gentlemen" του 2019 και αμέσως καταλαβαίνουμε ότι... βρισκόμαστε σε φιλμ του Guy Ritchie. Πολύπλοκο σενάριο, αντικρουομενα συμφέροντα, αρκετές ανατροπές, απίθανοι, ῾῾κουφοί῾῾ χαρακτήρες, σπινταρισμένοι ρυθμοί και σκηνοθεσία, βρετανική ατμόσφαιρα και, όπως πάντοτε, μπόλικο χιούμορ, συχνά μαύρο, που αποτελεί σήμα κατατεθέν για τον σκηνοθέτη. Και συγχρόνως ξεσκέπασμα των βρώμικων μυστικών που κρύβονται κάτω από απαστράπτουσες βρετανικές επιφάνειες (π.χ. μια παράδοξη σχέση βρετανικής αριστοκρατίας και... παράνομων φυτειών χασίς).
Διασκεδαστικό και απολαυστικό όπως τα περισσότερα φιλμ του σκοηνοθέτη, κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του θεατή, διαθέτει μεταξύ άλλων τους Μάθιου ΜακΚόναχιου, Κόλιν Φάρελ και Χιου Γκραντ, πλην όμως δεν παύει να είναι μια ακόμα ταινια στο γνωστό στιλ του Ρίτσι. Το οποίο ή το λατρεύετε και το συγκρίνετε με αυτό του Ταραντίνο (ο βρετανός Ταραντίνο άλλωστε) ή, επειδή είναι άμεσα αναγνωρίσιμο και όλες του οι ιστορίες διαθέτουν παρόμοια, επαναλαμβανόμενα μοτίβα και στιλ, έχετε αρχίσει να βαριέστε. Διαλέγετε και παίρνετε.

ΚΑΛΗ ΑΥΓΟΥΣΤΙΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ

Μακάρι το υπόλοιπο καλαοκαίρι να είναι όμορφο για όλους, με βόλτες, ταινίες, θάλασσες (ή βουνά) και δίχως ιούς. Θα τα πούμε πάλι (εκτός απροόπτου) τέλη Αυγούστου.

Ο ΑΝΑΤΡΕΠΤΙΚΟΣ ΣΟΥΡΕΑΛΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ῾ΚΡΥΦΗΣ ΓΟΗΤΕΙΑΣ ΤΗΣ ΜΠΟΥΡΖΟΥΑΖΙΑΣ῾

Στα 72 του χρόνια ο μεγάλος Luis Bunuel (1900-1983) ήταν πιο σουρεαλιστής από ποτέ. ῾Ἡ Κρυφή Γοητεία της Μπουρζουαζίας῾῾ του 1972 το αποδεικνύει.
Όπου μια παρέα μεγαλοαστών (ένας πρέσβης λατιονοαμερικάνικης δικτατορικής χώρας, δύο πλούσια ζεύγη, η αδελφή μιας από τις κυρίες και, ενίοτε, ένας επίσκοπος) προσπαθούν, άλλοτε ως προσκεκλημένοι στο απίτι κάποιου απ᾽αυτούς, άλλοτε σε εστιατόρια, να φάνε. Πάντοτε όμως κάτι παράλογο και σουρεαλιστικό συμβαίνει και δεν τα καταφέρνουν. Μερικά από τα περιστατικά αυά αποδεικνύεται ότι είναι όνειρα, άλλα... απλώς σουρεαλιστικά.
Τι κάνει εδώ ο μεγάλος αυτός ανατροπέας; Ξεκινώντας από την πιο ῾ἱερή῾ για κάποιους, επίσημη δραστηριότητα, το φαγητό, και μάλιστα ομαδικό, μιας παρέας δηλαδή, μετά από επίσημη πρόσκληση, σαρκάζει, εξευτελίζει, κοροϊδεύει, προσβάλλει με όποιον τρόπο μπορεί να σκαρφιστει τη μεγαλοαστική τάξη. Άλλος υποστηρίζει τη δικτατορία της χώρας του, άλλοι είναι στα κρυφά έμποροι ναρκωτικών, κάποια είναι αλκοολική, ενώ η υποκρισία, η απιστία και πολλά άλλα ῾῾καλά῾῾ βασιλεύουν. Συγχρόνως όμως ο σκηνοθέτης μιλά για το ανικανοποίητο των ανθρώπων αυτών (ποτέ δεν θα κατορθώσουν να φάνε κανονικά), την κενότητά τους, τη συνεχή αναζήτηση για κάτι άλλο, αφού η ασφυκτική και υποκριτική τους πραγματικότητα - που οι ίδιοι έχουν δημιουργήσει - δεν τους ικιανοποιεί. Φυσικά δεν παραλείπει να στιλιττεύσει πολιτικές καταστάσεις (αιματηρά δικτατορικά καθεστώτα), την εκκλησία (μόνιμος στόχος γελοιποίησης από τον σκηνοθέτη), την αστυνομία και την εξουσία γενικότερα και κάμποσα άλλα.
Μην αναζητήσετε λογική. Αφεθείτε στο σαρδόνιο παιχνίδι του δημιουργού, στην ανελέητη και ασεβή προς όλους και όλα σάτιρά του, το κάποιες φορές ξακαρδιστικό χιούμορ του... και απολάυστε ένα λίβελο ενάντια σε οτιδήποτε φαίνεται σε πρώτη ματιά πολυτελές, ωραίο. ευγενικό, σταθερής αξίας... ακόμα και ιερό. Και σκεφτείτε ότι δεν θα έπρεπε να το σεβόμαστε άκριτα. Ο Μπουνουέλ άλλωστε δεν άφηνε όρθια καμιά από τις αστικές αξίες...

"ΘΑΝΑΣΙΜΟΣ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗΣ" ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ

Είπαμε: Από την εποχή της "Σιωπής των Αμνών" οι ταινίες με σίριαλ κίλερς δεν έφυγαν ποτέ από τη μόδα, με τους δημιουργούς να στύβουν το μυαλό τους για να δημιουργήσουν τον πιο σατανικό, ανατριχιαστικό και πανούργο εκπρόσωπο του είδους. Σ' αυτά τα πλαίσια κινείται και ο "Θανάσιμος Επισκέπτης" (Untraceable) που γύρισε ο Gregory Hoblit το 2008, με τη Νταϊάν Λέιν στον βασικό ρόλο.
Αυτή τη φορά ο δολοφόνος είναι... διαδικτυακός. Θανατώνει με τρόπους φριχτούς τα θύματά του, μεταδίδοντας τη διαδικασία live σε ειδική ιστοσελίδα. Και όντας ιδιοφυία στα ηλεκτρονικά, ουδείς μπορεί να "ρίξει" τη σελίδα του. Η ηρωίδα είναι η ειδικευμένη στο ηλεκτρονικό έγκλημα, αστυνομικός που τον κυνηγά. Αυτά.
Πρωτοτυπίες δεν υπάρχουν. Είναι μια ακόμα τέτοια ταινία. Από το υποείδος των ταινιών αυτών όπου ο δολοφόνος γίνεται γνωστός κάπου στα μισά του φιλμ και, γνωρίζοντας την ταυτότητά του, παρακολουθούμε τι θα γίνει μετά, αν θα συλληφθεί ή θα καταφέρει να διαφεύγει αιωνίως. Απλώς για διασκέδαση λοιπόν και τίποτα παραπάνω,
Δεν μπορώ όμως να μην επισημάνω ένα σημαντικότατο σεναριακό εύρημα: ΟΚ, υπάρχει ο ψυχοπαθής δολοφόνος. Κι όμως: Ο αληθινός δολοφόνος είναι το διαδικτυακό κοινό, δηλαδή εμείς. Βλέπετε, εκείνος έχει κανονίσει έτσι τα διαδικτυακά του κόλπα, ώστε ο θάνατος επιταχύνεται ανάλογα με την θεαματικότητα! Αν πολλοί παρακολουθούν το εφιαλτικό live το θύμα πεθαίνει γρήγορα. Αν το βλέπουν ελάχιστοι ή κανένας η διαδικασία καθυστερεί - έως και παγώνει. Φυσικά η θεαματικότητα εκτινάσσεται στα ύψη! Έτσι, με τον έξυπνο αυτόν τρόπο, σχολιάζονται θέματα όπως η συλλογική ευθύνη / ενοχή για διάφορα εγκλήματα, η αδιαφορία του κοινού για όσα υφίστανται οι άλλοι, ο εθισμός μας σε θεάματα βίας, το θανάσιμο (εδώ κυριολεκτικά) πάθος για (διαδικτυακή και όχι μόνο) φήμη, που εκφράζεται με τα νούμερα της θεαματικότητας - ή των like ή της ακροαματικότητας ή ό,τι άλλο, κλπ. κλπ. Το σημείο αυτό έχει όντως ενδιαφέρον και θα μπορούσε φυσικά να αποτελέσει θέμα έρευνας σοβαρότερων ταινιών.

"Ο ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΣ ΚΥΡΙΟΣ ΚΟΠΕΡΦΙΛΝΤ" Ή ΜΑΛΛΟΝ ΕΝΑΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΣ ΝΤΙΚΕΝΣ

Ο σκοτσέζος Armando Iannucci είναι κυρίως τηλεοπτικός, με σειρές και τηλεταινίες στο ενεργητικό του και με ειδίκευση στην πολιτική σάτιρα. Πού και πού γυρίζει και ταινίες. Προσωπικά τον γνώρισα με τον έξυπνο και παραληρηματικό "Θάνατο του Στάλιν". Το 2019 είχε μια άλλη ιδέα: Να διασκευάσει με τον δικό του τρόπο το κλασικό μυθιστόρημα του Ντίκενς "David Coperfield", οπότε προέκυψε το φιλμ "The Personal History of David Copperfield" ("Ο Διαφορετικός κύριος Κόπερφιλντ" στην Ελλάδα).
Η ταινία, όπως και το βιβλίο, αφηγείται τη δύσκολη ενηλικίωση και τη μετέπειτα ζωή του νεαρού ομώνυμου (και προικισμένου) ήρωα, ενός καλόκαρδου, ταλαντούχου και πεισματάρη τύπου, που περνά από 40 κύματα (κακός πατριός, εξοντωτική - παιδική - εργασία, φτώχεια, διαρκείς αλλαγές περιβάλλοντος κλπ.), αλλά διαθέτει το ταλέντο της γραφής και είναι έτοιμος να προσαρμοστεί οπουδήποτε.
Η ταινία είναι άνιση. Ο Iannucci μεταμορφώνει το έργο του Ντίκενς από βαρύ και συγκινητικό σε διασκεδαστικό, συχνά χιουμοριστικό. Ταυτόχρονα του δίνει κάμποσες (κινηματογραφικές) σουρεαλιστικές και ονειρικές πινελιές - όνειρα και αναμνήσεις που ζωντανεύουν κλπ. Τέλος (ίσως και για λόγους προχωρημένης πολιτικής ορθότητας - το λέω με καλή έννοια) διαλέγει τους ηθοποιούς απ' όλες τις φυλές της γης (ινδικής καταγωγής ο πρωταγωνιστής, μαύρη αριστοκράτισσα μητέρα που διαθέτει κατάξανθη και πάλλευκη κόρη, κινέζικης καταγωγής δικηγόροςμε... μαύρη κόρη κλπ.) κι όλα αυτά στο ταξικότατο και "άγριο" Λονδίνο του 19ου αιώνα. Άλλωστε η κοινωνική / πολιτική ματιά δεν λείπει (αντίθεση πλούτου και εξαθλιωτικής φτώχειας, κοινωνική αδικία κλπ.). Το κλου όμως είναι η παρέλαση πάμπολλων απίστευτων και τρομερά διαφορετικών μεταξύ τους τύπων. Σχεδόν όλοι οι ήρωες του φιλμ είναι... εεε... για να το πούμε κομψά... εκκεντρικοί (μερικοί ένα βήμα πάνω και πέρα από την εκκεντρικότητα). Πρόκειται πραγματικά για "πινακοθήκη" απίθανων χαρακτήρων.
Πρωτότυπο το εγχείρημα. Ενδιαφέρον αρχικά, άλλα, όπως είπα, άνισο. Κάπου όλο αυτό μπορεί να ξενίσει ή να κουράσει ή, πάλι, να αφήσει κενά, αφού τα γεγονότα τρέχουν ταχύτατα. Το βρίσκω ενδιαφέρουσα απόπειρα από έναν ούτως ή άλλως ενδιαφέροντα δημιουργό, όχι όμως και απόλυτα πετυχημένο.

"QUATERMASS AND THE PIT": Ο ΤΡΟΜΟΣ ΕΡΧΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΡΗ

Είχαμε γράψει για την περίφημη βρετανική τηλεοπτική σειρά επιστημονικής φαντασίας "Quatermass" με ήρωα έναν εκκεντρικό επιστήμονα. Το 1955 είχε γυριστεί η πρώτη κινηματογραφική ταινία με τον ήρωα αυτόν. Αργότερα γυρίστηκε μια δεύτερη και το 1967 ο αξιόλογος βρετανός σκηνοθέτης Roy Ward Baker (1916-2010) γυρίζει ένα τρίτο φιλμ, έγχρωμο αυτή τη φορά, το "Quatermass and the Pit" (ο, όπως συνήθως χαζός, ελληνικός τίτλος της εποχής ήταν "Το Τέλος του Κόσμου").
Εργασίες στο μετρό μιας "βεβαρημένης" με παράξενα περιστατικά από τα αρχαία χρόνια  περιοχής του Λονδίνου αποκαλύπτουν θαμμένο ένα μυστηριώδες αντικείμενο. Στην αρχή νομίζουν ότι πρόκειται για βόμβα από τον πόλεμο, στη συνέχεια όμως όλα δείχνουν ότι έχουμε να κάνουμε με εξωγήινο αντικείμενο. Οι πιθηκοειδείς σκελετοί που βρίσκονται γύρω πυκνώνουν το μυστήριο. Ο Κουότερμας ερευνά την υπόθεση με έναν σκληροπυρηνικό και "κολλημένο" στρατιωτικό και τα αποτελέσματα είναι συγκλονιστικά, αλλά και άκρως επικίνδυνα...
Καλή ταινία ΕΦ, (όπως πάντα οι βρετανικές ήταν μια κλάση ανώτερες από τον μέσο όρο των αντίστοιχων αμερικάνικων b movies - οι εξαιρέσεις απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα), κρατά και τον σύγχρονο θεατή με την έρευνα που σιγά - σιγά αποκαλύπτει απίστευτα στοιχεία, αλλά και με το ελαφρύό άγγιγμα μεταφυσικού στοιχείου που μοιάζει να αιωρείται στην ατμόσφαιρα - πασπαλισμένο με λίγη ψυχεδέλεια της εποχής. Ο χαρακτήρας του Κουότερμας είναι εδώ πιο ήπιος και λιγότερο στρυφνός και αντιπαθής σε σχέση με τα δύο πρώτα φιλμ. Τα εφέ βεβαίως είναι άτεχνα και ξεπερασμένα σήμερα, αυτό όμως πιστεύω ότι θα ενοχλήσει μόνο όσους νομίζουν ότι η αξία μιας ταινίας έχει οποιαδήποτε σχέση με την τελειότητα και εκθαμβωτικότητα των εφέ και παραμένουν οπαδοί του σύγχρονου Χόλιγουντ, που, εκτός εξαιρέσεων πάντοτε - αυτό ισχύει σε όλα τα πράγματα - διανύει κατά τη γνώμη μου μια από τις χειρότερες εποχές του. Τελειώνοντας θα πω ότι η ταινία διαθέτει και μια πρωτότυπη εξήγηση για το τι συμβαίνει και - ως ένα βαθμό - λειτουργεί και ως ταινία καταστροφής.

"THE OLD GUARD": Η ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ ΤΟΥ ΑΙΩΝΙΟΥ

Παρα το ότι σε πρώτη φάση φαίνεται ότι το φιλμ της Gina Prince-Bythewood ῾The Old Guard" του 2020 (με κυρίαρχη φιγούρα αυτή της Σαρλίζ Θερόν) είναι μια ακόμα ταινία δράσης, στην πραγματικότητα (ευτυχώς) πρόκειται για φιλμ του φανταστικού.
Μια ομάδα 4 ατόμων με επικεφαλής την Άντι, αναλαμβάνει αιματηρές αποστολές και, καθώς όλοι τους είναι δεινοί πολεμιστές, τα καταφέρνουν πάντοτε. Πολύ σύντομα (στην αρχή σχεδόν της ταινίας) θα μάθουμε ποιο είναι το επτασφράγιστο μυστικό τους. Επίσης πολύ σύντομα θα αντιληφτούν ότι μία νεαρή πεζοναύτης είναι μία απ᾽αυτούς... Από εκεί και πέρα η δράση θα πυκνώσει.
Καλογυρισμένο φιλμ, εντυπωσιακή Σαρλίζ Θερόν, σχετικά ενδιαφέρουσα ιστορία, τελικά με κράτησε απόλυτα κι ας μην πρόκειται για ῾῾κινηματογραφικό αριστούργημα῾῾. Ευτυχώς αρκετά συχνά η αιματηρή δράση δίνει τη θέση της σε ήσυχες στιγμές περισυλλογής, διερεύνησης των χαρακτήρων και αποκάλυψης των μεταξύ τους σχέσεων, ενώ η αποδοχή της διαφορετικότητας υποβόσκει στο φόντο. Καθώς και μια γενική αίσθηση μελαγχολιας και κούρασης, που δεν αφήνει το φιλμ να γίνει μια ακόμα βαρετή (για μένα τουλάχιστον) ταινία συνεχούς δράσης. Και, είπαμε, το φανταστικό στοιχείο είναι αυτό που κάνει τη διαφορά (φυσικά έχουμε ξαναδεί ταινίες μ᾽αυτό το θέμα, ωστόσο βρήκα τη συγκεκριμένη από τις αξιοπρεπείς). Όλα καλά λοιπόν.

ΣΤΟΥΣ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΥΣ ΤΗΣ ΑΓΧΩΤΙΚΗΣ "ΔΙΚΗΣ"

Το 1962 ο Orson Welles (1915-1985) γυρίζει μια από τις χαρακτηριστικότερες ταινίες του, τη "Δίκη" (Le Process), βασισμένη στο ομώνυμο συγκλονιστικό βιβλίο του Κάφκα. Και μάλιστα με εντυπωσιακό καστ (Άντονι Πέρκινς, Όρσον Ουέλες, Ρόμι Σνάιντερ, Ζαν Μορό, Έλσα Μαρτινέλι).
Ένα συνηθισμένος άνθρωπος κατηγορείται από το κράτος (;) δίχως ποτέ να του εξηγήσουν για ποιο λόγο κατηγορείται. Από εκεί και μετά θα εμπλακεί στα πλοκάμια ενός τερατώδους συστήματος και μιας εφιαλτικής γραφειοκρατίας, καταστρέφοντας εντελώς τη ζωή και την καθημερινότητά του.
Το φιλμ, με το σουρεαλισμό του και τη άρνηση να απαντήσει σε πλήθος "γιατί" (γιατί κατηγορείται ο Κ; γιατί κανείς δεν του το αποκαλύπτει; γιατί πρέπει να κάνει όσα υποχρεώνεται να κάνει; κλπ.) κατορθώνει ακριβώς να βάλει τον θεατή σε έναν ατελείωτο, εφιαλτικό, αδιέξοδο λαβύρινθο, όπου κάθε πράξη, κάθε λέξη του ήρωα θα δημιουργεί κι άλλες υποψίες για το πρόσωπό του και θα χειροτερεύει κι άλλο την (άγνωστη υπενθυμίζω) κατηγορία που τον βαρύνει. Η όλη εικόνα θυμίζει άνθρωπο που προσπαθεί να ελευθερωθεί από σκοινιά που τον δένουν και, αντ' αυτού, με κάθε του κίνηση μπλέκεται όλο και χειρότερα.
Τα ζητήματα που τίθενται είναι πολλά (και εσείς είμαι σίγουρος ότι μπορείτε να εντοπίσετε και άλλα ακόμα): Η καταπίεση του συστήματος (ενός απάνθρωπου συστήματος) πάνω στο άτομο, η συντριβή κάθε έννοιας ιδιωτικότητας, η τερατώδης γραφειοκρατία, η οποία με το παράλογο και άχρηστο της ύπαρξής της εξαφανίζει κάθε έννοια ουσίας και χρησιμότητας, η κοινωνικής φύση (ταξική;) απόστασης ανάμεσα στους ανθρώπους, η αμφίβολη έννοια του νόμου και της δικαιοσύνης κλπ. κλπ. Πάνω απ' όλα όμως το φιλμ μιλά για το αίσθημα της ενοχής, που, όπως φαίνεται να υποστηρίζει, βρίσκεται μέσα σε κάθε άνθρωπο, ανεξάρτητα αν στην πραγματικότητα είναι ένοχος ή αθώος. Η έννοια της ενοχής τονίζεται εδώ με κάθε τρόπο, με κάθε πράξη του ήρωα, που δρα σα να θέλει να αποσείσει από πάνω του την άγνωστη κατηγορία, παρά το ότι είναι προφανώς αθώος. Γιατί υπάρχει άραγε αυτή η παράδοξη ενοχή; Είναι μήπως απόρροια του ίδιου του συστήματος, που προσπαθεί έτσι να ελέγξει το άτομο; Αλλά, σκέφτομαι, πώς να μην υπάρχει σχεδόν έμφυτη η ενοχή  σε μια κοινωνία της οποίας η κυρίαρχη θρησκεία (ο χριστιανισμός) σε διδάσκει από παιδί ότι γεννήθηκες ένοχος (προπατορικό αμάρτημα) επειδή κάποιοι τύποι έκαναν κάτι κακό (;) πριν μερικές χιλιάδες χρόνια;
Τα φιλοσοφικά ερωτήματα και οι προβληματισμοί που γεννά η ταινία είναι πάμπολλα και, όπως είπα, θα ανακαλύψετε κι άλλα μόνοι σας. Εγώ θα μείνω στην υποβλητική ασπρόμαυρη εικόνα της ταινίας, επηρεασμένη από το γερμανικό εξπρεσιονισμό, πλημμυρισμένη από πελώριες ξύλινες κατασκευές, στενά, ασφυκτικά περάσματα, έρημα, άσχημα αστικά τοπία και φοβερούς χώρους οι οποίοι με μυστηριώδη τρόπο συνδέονται μεταξύ τους, δείχνοντας έτσι ότι το σύστημα βρίσκεται παντού κι ότι, όπου κι αν πας, είναι αδύνατο να ξεφύγεις από τα πλοκάμια του. Άλλωστε ο γιγαντισμός των χώρων, εσωτερικών και εξωτερικών, λειτουργεί άψογα ώστε να δημιουργήσει τη συνεχή αίσθηση της εκμηδένισης του (μικροσκοπικού) ατόμου από κάτι τυφλό και τεράστιο. Τα πάντα στο φιλμ κατορθώνουν να επιβάλλουν ένα κλειστοφοβικό, αγχωτικό, εφιαλτικό κλίμα. Άλλωστε όλη η ταινία μπορεί να ειδωθεί ως ένας δίχως τέλος εφιάλτης, τρομαχτικός όπως όλοι οι εφιάλτες και σουρεαλιστικός όπως όλα τα όνειρα.

῾῾ΤΑ ΦΙΛΙΑ ΠΟΥ ΣΚΟΤΩΝΟΥΝ῾῾ΚΑΙ ΟΙ ΑΤΕΛΕΙΩΤΕΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΤΩΝ ΣΙΡΙΑΛ ΚΙΛΕΡΣ

Ταινίες με κατά συρροήν δολοφόνους γυρίζονταν ανέκαθεν (θυμηθείτε το ῾῾Ψυχώ῾῾). ῾Ἡ Σιωπή των Αμνών῾῾ όμως του 1991 ήταν αυτή που καθόρισε το είδος και το έκανε αληθινή μόδα. Από τότε δεν έχουν πάψει να γυρίζονται πάμπολλα τέτοια φιλμ, διακαώς επιθυμώντας να επαναλάβουν την επιτυχία του (και μην καταφέρνοντάς το βεβαίως) και όλο και πιο απεχθείς ψυχοπαθείς να παρελαύνουν στις οθόνες μας. ῾῾Τα Φιλιά που Σκοτώνουν῾῾(Kiss the Girls) του μάλλον μέτριου και κυρίως τηλεοπτικού Gary Fleder, με τον Μόργκαν Φρίντμαν και την Άσλι Τζαντ στους κύριους ρόλους είανι ένα απ᾽αυτά.
Κλασικός ψυχοπαθής δολοφόνος απάγει νεαρές και όμορφες κοπέλες, τις οποίες κρατά αιχμάλωτες και από τις οποίες απαιτεί να τον αγαπήσουν! Ενίοτε σκοτώνει και καμιά απ᾽αυτές. Μία μόνο καταφέρνει να ξεφύγει, οι οποία όμως δεν μπορεί να δώσει ουσιαστικές πληροφορίες, αφού εκείνος εμφανιζόταν μόνο με μάσκα. Όταν συνέρχεται συνεργάζεται με έναν ψυχολόγο της αστυνομίας, του οποίου η ανιψιά έχει επίσης απαχθεί, για να εντοπίσουν τον ψυχοπαθή.
Δεν λέω, κρατά τον θεατή και διαθέτει και τις ανατροπές του, την αγωνία του και, όπως πάντα σ᾽αυτές τις περιπτώσεις, την ἁρρώστεια῾῾του (νομίζω ότι όλοι προσπαθούν να επινοήσουν όσο το δυνατόν πιο άρρωστο ψυχοπαθή). Ωστόσο συνολικά κινείται σε προβλέψιμα μοτίβα που, λίγο - πολύ, έχουμε ξαναδεί. Δείτε το λοιπόν για να περάσετε ῾῾ευχάριστα῾῾ - το ῾ἑυχάριστα῾῾ακούγεται αστείο σε τέτοιου είδους ταινίες, το ξέρω - όχι όμως για να δείτε κάτι ιδιαίτερο και πρωτότυπο.

ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΓΙΑ ῾῾ΤΟ ΑΓΟΡΙ ΣΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΘΡΑΝΙΟ῾῾

Το 2012 ο δραστήριος (και άνισος κατά τη γνώμη μου) γάλλος Francois Ozon γυρίζει το φιλόδοξο φιλμ "Dans la Maison" (῾῾Το Αγόρι στο Τελευταίο Θρανίο῾῾ στην Ελλάδα), μια ενδιαφέρουσα ταινία, με έξυπνη ιδέα, που θίγει πλήθος θεμάτων.
Ένας φιλίλογος, αποτυχημένος συγγραφέας κάποτε, ξεχωρίζει από το πλήθος των μετριοτήτων της τάξης του έναν μαθητή ο οποίος γράφει μια πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση με το κοινότοπο θέμα ῾῾Πώς πέρασα το Σαββατοκύριακο῾῾, η οποία μάλιστα τελειώνει με ένα ῾Συνεχίζεται...῾. Ο μαθητής έχει αρχίσει να παρακολουθεί και να προσπαθεί να εισχωρήσει στη μεσοαστική οικογένεια ενός συμμαθητή του. Από εκεί και πέρα ένα όλο αι πιο επικίνδυνο παιχνίδι θα αρχίσει ανάμεσα στον καθηγητή και το μαθητή, καθώς ο τελευταίος θα του φέρνει γραπτά με τη συνέχεια ττης ιστορίας, ενώ οι ζωές όλων των εμπλεκομένων θα αρχίσουν να εκτροχιάζονται...
Έξυπνη ιδέα, αρκετό ενδιαφέρον στην εξέλιξη της πλοκής, που γίνεται όλο και πιο αγχωτική, συχνά άβολη για το θιεατή, αλλά και ενίοτε χιτσοκικού τύπου ατμόσφαιρα, όλο και περισσότερες περιπλοκές, αναφορές σε κάθε λογής παλιότερα έργα (από λογοτεχνία μέχρι Παζολίνι) και, από ένα σημείο και μετά, μπέρδεμα της πραγματικότητας με την (φανταστική άραγε ή όχι;) αφήγηση, δίχως όμως ποτέ το ῾῾χάσιμο῾῾αυτό να γίνεται χαώδες. Ειλικρινά δεν ξέρω αν αυτό είναι καλό ή κακό, αλλά, όπως είπα και στην αρχή, η ταινία θίγει έναν τεράστιο αριθμό θεμάτων (για μεριοκούς ίσως αυτό να μπερδεύει): Το ξέσπασμα της εφηβείας, τις ταξικές και κοινωνικές διαφορές, την τελμάτωση του ζευγαριού μετά από χρόνια γάμου, το εύθραυστο του σχήματος της οικογένειας, το ρόλο της - ακατάληπτης για τους περισσότερους - σύγχρονης τέχνης, το αδιέξοδο των διανοούμενων, το ρόλο των σπορ, τη λανθάνουσα ομοφυλοφιλία, την ηδονοβλεψία, τα όρια δημόσιου και ιδιωτικού και, πάνω απ᾽όλα, τη σχέση τέχνης και πραγματικότητας ή, αν θέλετε, φαντασίας και πραγματικότητας και την τεράστια, βαθιά ριζωμένη ανάγκη μας του να ακούμε ιστορίες, να τρεφόμαστε από ιστορίες. Πιστέψτε με, είναι πολύ πιθανό να βρείτε και να εντοπίσετε και άλλα προς συζήτηση θέματα.
Πολυεπίπεδο λοιπόν φιλμ, που προσωπικά με κράτησε, άλλοι όμως θα το κατηγορήσουν για ένα είδος μεγαλομανίας (θέλει να τα πει όλα) και έλλειψης εστίασης σε συγκεκριμένο θέμα. Το ξαναείπα: Αυτό μπορεί να είναι και καλό και κακό. Διαλέγετε και ςαοφασίζετε. Σίγουρα όμως είναι πολύ ενδιαφέρον.