ΟΤΑΝ "EVERYBODY WINS"...

Ο Τσέχος Karel Reisz (1926-2002), μετά από κάποιες μικρού μήκους στην πατρίδα του, πήγε στην Βρετανία και υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους του βρετανικού Νέου Κύματος στα 60ς, γνωστό και ως Free Cinema, ενώ στο τέλος γύρισε ταινίες στις ΗΠΑ. Η τελευταία του, το "Everybody Wins" (στην Ελλάδα είχε παιχτεί ως "Η Σκοτεινή Πλευρά της") του 1990, έχει ως πρωταγωνιστές την Ντέμπρα Γουίνγκερ, στα πολύ πάνω της τότε, και τον Νικ Νόλτε και σενάριο του Άρθουρ Μίλερ! Η ταινία απέτυχε εμπορικά και πήρε κακές κριτικές. Φαίνεται ότι είμαι ο μόνος στον οποίο αρέσει...

Ένας ντετέκτιβ προσλαμβάνεται από μία σέξι γυναίκα για να εξιχνιάσει μια υπόθεση φόνου σε μικρή επαρχιακή πόλη. Ένας νεαρός κατηγορείται για τον φόνο ευπόληπτου πολίτη. Όπως φαίνεται, όλοι γνωρίζουν ότι ο νεαρός είναι αθώος, αλλά κανείς δεν θέλει να πει περισσότερα (και η αστυνομία το ίδιο). Τι συμβαίνει; Και ποια είναι αληθινά η γυναίκα που τον έχει προσλάβει;

Το φιλμ ερευνά τη διαφθορά - που απλώνεται σε πολλά επίπεδα - και την συνωμοσία σιωπής σε μια κλειστή κοινωνία, η οποία οφείλει να προστατέψει επτασφράγιστα μυστικά (που για την ίδια την κοινότητα δεν είναι καθόλου μυσικά)... Και βέβαια τονίζει ότι στον κόσμο αυτόν τίποτα δεν είναι υποχρεωτικά δίκαιο. Ούτε καν η ίδια η Δικαιοσύνη. Και αν νομίζετε ότι τελικά το καλό θριαμβεύει, δεν έχετε παρά να ρίξετε μια ματιά στον σημερινό κόσμο, που συνολικά είναι πολύ χειρότερος από αυτόν που περιγράφει το φιλμ... 

Αν και σε γενικές γραμμές συνήθως συμφωνώ με τη γενική κριτική, στην συγκεκριμένη περίπτωση μοιάζε, όπως έγραψα στην αρχή, να είμαι ο μόνος που του άρεσε αυτή η ταινία, όπου τίποτα και κανείς δεν είναι αυτό που φαίνεται και η υποκρισία θριαμβεύει.

ΣΑΒΒΑΤΟ ΒΡΑΔΥ ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΡΩΙ

Στις αρχές της δεκαετίας του 60 αναδύεται στη Βρετανία το λεγόμενο Free Cinema, ένα "κίνημα" με κάποιες σχέσεις με τον προγενέστερο ιταλικό νεορεαλισμό, με την έννοια ότι οι δημιουργοί του προσβλέπιυν σε μια ρεαλιστική καταγραφή της καθημερινότητας των ηρώων, γυρίζουν σε φυσικούς χώρους, αποφεύγουν κάθε είδους "επικές" και glamorous κατευθύνσεις. Χαρακτηριστική ταινία είναι το "Σάββατο Βράδι Κυριακή Πρωί", που γύρισε το 1960 ο τσέχος Karel Reisz (1926-2002), που έζησε και έδρασε στην Αγγλία, με έναν αξέχαστο νεαρό τότε Άλμπερτ Φίνεϊ.
Πρόκειται για την καθημερινότητα ενός "επαναστάτη χωρίς αιτία". Ο ήρωας είναι εργάτης, ζει με τους γονείς του σε φτωχική και καταθλιπτική γειτονιά και, μην έχοντας πού και πώς αλλιώς να ξεφύγει από το πνιγηρό περιβάλλον και να ξεσπάσει, βρίσκει διέξοδο στο ρόλο του "κακού παιδιού". Είναι κυνικός, αλαζόνας, τσαμπουκάς, πίνει και μπλέκει σε καυγάδες και τα έχει κρυφά με τη μεγαλύτερή του σύζυγο ενός συναδέλφου του. Κάποια στιγμή θα ερωτευτεί μια κοπέλα - συντηρητική βεβαίως παρά τη μοντέρνα της εμφάνιση - και θα ξεκινήσει μια διαδικασία συμβιβασμού. Συμβιβασμού με τη μιζέρια.
Η ταιριαστά ασπρόμαυρη καταγραφή της γκρίζας καθημερινότητας είναι αριστοτεχνική. Η άσχημη, εργατική συνοικία, οι περιορισμένοι τρόποι διασκέδασης, ο καθηλωμένος μπροστά στην τηλεόραση πατέρας, όλα συμβάλλουν στη σκιαγράφηση μιας καθόλου ευχάριστης, πνιγηρής ατμόσφαιρας. Ο νεαρός ήρωας είναι αντιπαθής και "κακός", αλλά μπορούμε εύκολα να κατανοήσουμε τους λόγους της "άγριας" συμπεριφοράς του αν αναλογιστούμε το περιβάλλον και τις συνθήκες ζωής. Αν ο χαρακτήρας κάποιου είναι κάπως επαναστατικός, είναι αναμενόμενο να αντιδρά όπως ο Άρθουρ. Μόνο που η "επανάσταση" αυτή δεν μπορεί να εντοπίσει τις βαθύτερες αιτίες της μιζέριας και εκδηλώνεται με όντως "κακούς" τρόπους (και πολύ μακριά από όσους θα έπρεπε να είναι οι αληθινοί στόχοι). Άλλωστε το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο συμβάλλει σ' όλα αυτά. Το τέλος είναι ένα είδος πικρού χάπι εντ. Την ευτυχία του ζεύγους μοιάζει να σκιάζει ο διαφαινόμενος απόλυτος συμβιβασμός του πρωταγωνιστή.
Ίσως να βαριέστε τις πολύ ρεαλιστικές, ντοκιμαντερίστικης αισθητικής ταινίες. ωστόσο αυτή εδώ είναι μια από τις καλύτερες τέτοιες, κλασικές στο είδος, και άσκησε μεγάλη επιροή στην εποχή της. Έχει γραφτεί ότι  ο Τζον Λένον επηρεάστηκε απ' αυτή (θυμηθείτε τους στίχους του Working Class Hero), αλλά και ότι ο ήρωας αποτέλεσε έναν πολύ πιο ήπιο (λόγω εποχής) πρόδρομο του σατανικού ήρωα στο "Κουρδιστό Πορτοκάλι". Και, τα ξαναείπα, το φιλμ είναι δυνατό, ακόμα και μέσα στην άσχημη καθημερινότητά που τόσο πετυχημένα καταγράφει.