Κυριακή, Οκτωβρίου 14, 2018

ΕΝΑ "ΝΥΧΤΕΡΙΝΟ ΤΡΕΝΟ" ΠΟΥ ΤΑ ΕΧΕΙ ΟΛΑ

"Night Train" (Pociag) είναι ο τίτλος μιας πολωνικής ταινίας που γύρισε το 1959 ο σημαντικός πολωνός σκηνοθέτης Jerzy Kawalerowicz (1922-1907). Διαδραματίζεται ολόκληρη σε μια νύχτα πάνω σε ένα τρένο που ταξιδεύει.
Ένας άντρας επιβιβάζεται σε ένα τρένο. Είναι νευρικός, ανήσυχος, αγχωμένος. Από κάποιο λάθος στα εισητήρια αναγκάζεται να μοιραστεί το κουπέ του με μια όμορφη γυναίκα, η οποία αρνείται κατηγορηματικά να φύγει από αυτό (τυπικά το κουπέ ανήκει στον άντρα). Οι επιβάτες του τρένου είναι πολλοί και με πολύ διαφορετικούς χαρακτήρες. Σιγά - σιγά γνωρίζουμε πολλούς απ' αυτούς, ακόμα και το προσωπικό του τρένου. Στο μεταξύ ένας δολοφόνος που διαφεύγει φαίνεται ότι έχει επίσης επιβιβαστεί σ' αυτό. Το γράφουν οι εφημερίδες και το γνωρίζουν οι ταξιδιώτες. Πθανόν είναι ένας από αυτούς. Ποιος όμως;
Το φιλμ διαδραματίζεται σε μία και μόνη νύχτα σε ένα τρένο. Υπάρχει, προφανώς, το αστυνομικό μυστήριο με τον δολοφόνο. Υπάρχουν όμως και πολλά άλλα. Ο Kawalerowicz ουσιαστικά επιδιώκει να δημιουργήσει ένα μικρόκοσμο, μια μικρογραφία της κοινωνίας στο κλειστό, ασφυκτικό αυτό περιβάλλον. Οι χαρακτήρες είναι ποικίλοι: Ο βασικός ήρωας, μυστηριώδης όσον αφορά το γιατί συμπεριφέρεται όπως συμπεριφέρεται, ο ερωτευμένος νεαρός, η όμορφη γυναικα του κουπέ, η σύζυγος ενός κρατικού υπαλλήλου που κυνηγά με πάθος την προσοχή οποιουδήποτε, ο νεαρός παπάς που συνοδεύει έναν πολύ ηλικιωμένο επίσκοπο, η ελεγκτής του τρένου και άλλοι πολλοί. Ένας αληθινός κόσμος κλεισμένος σε ένα ασφυκτικό περιβάλλον. Ο έρωτας, το έγκλημα, η καχυποψία, η υποκρισία, οι λάθος βεβαιότητες, η ψυχολογία του όχλου και άλλα πολλά εξετάζονται στο φιλμ, το οποίο τελικά απότελεί ένα κοινωνικό σχόλιο, ενώ η κορύφωση έρχεται με το κυνήγι του δολοφόνου από όλους τους επιβάτες, μια σκηνή που ανατριχιαστικά θυμίζει λυντσάρισμα (και σύγχρονα γεγονότα).
Όμορφη ασπρομαυρη φωτογραφία, σασπένς και μυστήριο, κλειστοφοβική ατμόσφαιρα, οξυδερκής παρατήρηση χαρακτήρων και η αίσθηση ότι όσα συγκλονιστικά και να συμβούν, μετά η ζωή συνεχίζεται σα να μη συμβαίνει τίποτα, σα να έχουν όλα ξεχαστεί, συνθέτουν μια από τις κλασικές ταινίες του πολωνικού σινεμά, το οποίο δεν έπαψε ποτέ να τροφοδοτεί την 7η τέχνη με σημαντικούς δημιουργούς (θυμηθείτε τον Βάιντα, τον Πολάνσκι, τον Σκολιμόφσκι, τον Ζουλάφσκι κ.ά. )

Παρασκευή, Οκτωβρίου 12, 2018

ΜΙΑ ΧΑΖΗ (;) ΞΑΝΘΙΑ ΣΤΟΥΣ ΔΑΙΔΑΛΟΥΣ ΤΗΣ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΣΤΟ "LEGALLY BLONDE"

Καιρός να σας αποκαλύψω μια ακόμα προσωπική "ένοχη απόλαυση" (μπορείτε να βρίσετε ελεύθερα το φιλμ, δεν θα εκπλαγώ): Το  "Legally Blonde" (Η Εκδίκηση της Ξανθιάς) του Robert Luketic του 2001, με τη Ρις Γουίδερσπουν στο βασικό ρόλο. Μια εκ πρώτης όψεως ηλίθια, κατ' εξοχήν αμερικάνικη κωμωδία, η οποία όμως μου προκαλεί αβίαστο γέλιο, με διασκεδάζει και, κατά βάθος ("κατά πολύ βάθος" θα πουν πολλοί) νομίζω ότι είναι έξυπνη και ευρηματική.
Όπου η ηρωίδα είναι μια αρχετυπική, σαν καρικατούρα, χαζή ξανθιά Μπάρμπι, όπως και όλες της οι φίλες (και το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον), που ασχολείται μανιακά και αποκλειστικά με τη μόδα, το μανικιούρ - πεντικιούρ, τα ηλίθια θεματικά πάρτι, τα γυναικεία περιοδικά και όλον αυτό τον κόσμο της ασύλληπτης μπούρδας. Όταν όμως ο καλής οικογενείας, αρρενωπός γκόμενος τη παρατάει για να σπουδάσει νομική στο Χάρβαρντ, όπως απαιτείται από το χάι κοινωνικό του περιβάλλον, εκείνη θα αποφασίσει να τον πάρει πίσω με τον μόνο τρόπο που μπορεί (;): Πηγαίνοντας κι εκείνη... να σπουδάσει νομικά στο Χάρβαρντ (σα να λέμε μια γκόμενα που από το πρωί ως το βράδυ ξημεροβραδιάζεται με τη ζωή και το έργο του Ρουβά, να αποφασίζει από τη μια στιγμή στην άλλη να γίνει πυρηνικός φυσικός!). Το τι θα ακολουθήσει εκεί δεν θα σας το πω. Ξαναλέω όμως ότι το βρίσκω διασκεδαστικότατο.
Εννοείται ότι δεν πρέπει ποτέ να πάρετε στα σοβαρά το φιλμ. Ούτε κι εκείνο άλλωστε παίρνει στα σοβαρά τον εαυτό του. Το σενάριο ανήκει στην κατηγορία αυτών που, πολύ απλά, δεν γίνονται με τίποτα. Ωστόσο και αστείο το βρίσκω και ευφάνταστος μου φαίνεται ο τρόπος που λύνει δύσκολα νομικά προβλήματα λόγω των αστείρευτων γνώσεών της σε απόλυτα κατινίστικα και ηλίθια θέματα (πώς, π.χ., ρίχνεις φως σε ένα έγκλημα επειδή γνωρίζεις τα πάντα για τις ετήσιες κολεξιόν τακουνιών της Prada;) Ταυτόχρονα νομίζω ότι υπάρχει και κάποιο "μήνυμα": τα πράγματα δεν είναι όπως εκ πρώτης όψεως φαίνονται, αλλά μπορεί άλλα να κρύβονται στο βάθος. Και, πιστεύω επίσης, ότι ασκείται και κριτική τόσο στο ξενέρωτο, άκαμπτο, "ξύλινο" νομικό σύστημα όσο και στην υποκρισία της "αριστοκρατίας" (αν μπορείς να αποκαλέσεις έτσι την πλούσια τάξη των ΗΠΑ) και στα διάφορα Χάρβαρντ, τα οποία στην ουσία, δεν είναι όπως θέλουν να περηφανεύονται, "ναοί της υψηλής γνώσης", παρά κλειστά κλαμπ για πλούσιους. Αν δεν ανήκεις σ' αυτούς, δεν...
Τέλος πάντων, μη μείνετε στα μηνύματα ή "μηνύματα". Απλώς αφεθείτε να διασκεδάσετε. Κι αν δεν τα καταφέρετε μπορείτε ελεύθερα να βρίσετε εμένα. Για το συγκεκριμένο φιλμ θα το δεχτώ.

Πέμπτη, Οκτωβρίου 11, 2018

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΩΣ... ACTION HERO ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΜΠΟΥΡΔΕΣ ΣΤΟ "AIR FORCE ONE"

Ε, ναι. Μπορεί το Χόλιγουντ να βρίσκεται σήμερα στη χειρότερη (κατά τη γνώμη μου) φάση του, αλλά ακόμα και σε καλύτερες εποχές δεν έπαυε να παράγει - μεταξύ άλλων - και μεγάλες μπούρδες. Το "Air Force One" του 1997 του Wolfgang Petersen είναι μία απ' αυτές. Ο οποίος Petersen, γερμανός, ξεχώρισε στη χώρα του κυρίως με το "Das Boot" και, ως συνήθως, εκλήθη στο Χόλιγουντ, έκανε μια - δυο συμπαθητικές ταινίες και μετά... το χάος.
Εδώ λοιπόν το περίφημο Air Force One, το σούπερ ντούπερ και υπερεξοπλισμένο προεδρικό αεροσκάφος, μεταφέροντας τον ίδιο τον πρόεδρο, την οικογένειά του και πολλούς σημαντικούς συμβούλους, επιστρέφοντας εκ μετακομμουνιστικής Ρωσίας, πέφτει θύμα αδίστακτων και φανατικών τρομοκρατών που θέλουν να αναστηλώσουν το παλαιό καθεστώς της χώρας τους (τον κακό κομμουνισμό δηλαδή), οι οποίοι εκτελούν κάθε λίγο από έναν όμηρο (εν πτήσει όλα αυτά). Έλα ντε όμως που δεν έχουν υπολογίσει ότι ο πρόεδρος είναι ο Χάρισον Φορντ, βετεράνος του Βιετνάμ (ειρηνιστής και δημοκράτης κατά τα άλλα), ο οποίος διαφεύγει της ομηρίας και αρχίζει, μόνος εναντίον όλων, αντάρτικο εντός του αεροσκάφους, έως ότου τα πάντα γίνονται λίμπα (άλλοι κρεμιούνται από τις ανοιχτές πόρτες του - εν πτήσει πάντοτε - αεροσκάφους και τη γλυτώνουν, άλλοι επιχειρούν να το προσγειώσουν χωρις να έχουν ιδέα μετά το θανατο των πιλότων και πλήθος άλλα ευτράπελα). Ο πρόεδρος, ως Σβαρτσενέγκερ, μοιράζει μπουνιές και σφαίρες στους κακούς και... η συνέχεια επί της οθόνης.
Ήθελε να είναι μια ακόμα για ποπ κορν ταινία δράσης, απ' αυτές που τα μισά τουλάχιστον απ' όσα συμβαίνουν δεν γίνονται με τίποτα, η εμπλοκή όμως του προέδρου ως action hero και μιας χούφτας κάτι παράνω από ηρωικών κυβερνητικών αξιωματούχων στο όλο μπάχαλο κάνει το πράγμα επιεικώς γελοίο. Σκάει και το κλασικό "η οικογένεια πάνω απ' όλα" και γελάει έτσι και το παρδαλό κατσίκι.
Κατά τη γνώμη μου από τα χειρότερα action movies. Θα μπορούσαμε άνετα να το χαρακτηρίσουμε ως πέρα για πέρα προπαγανδιστικό (αν και για να λειτουργήσει ως προπαγάνδα κάτι τέτοιο θα έπρεπε κάποιος να έχει IQ υπό το μηδέν),  και φυσικά διαθέτει καλούς - και - κακούς όσο δεν παίρνει άλλο. Τι να πω. Κρίμα στο καλό καστ (εκτός του Φορντ και ο Γκάρι Όλντμαν ως σούπερ κακός, και η Γκλεν Κλόουζ και ο Ούλιαμ Μέισι και άλλοι καλοί). Ξανά κρίμα.

Δευτέρα, Οκτωβρίου 08, 2018

ΠΟΛΩΝΙΚΟ "SALTO"

Το "Salto" είναι μια πολωνική ταινία που γύρισε το 1965 ο Tadeusz Konwicki (1926-2015). Είναι ένα αλληγορικό, παράξενο φιλμ, το οποίο ωστόσο δεν με ικανοποίησε ιδιάιτερα.
Ένας άντρας, άγνωστο γιατί, πηδά από ένα τρένο. Κουτσαίνοντας ελαφρά θα φτάσει σε ένα κοντινό χωριό. Η παρουσία του εκεί θα ταράξει τις ισορροπίες, θα δημιουργήσει μίση και συμπάθειες, θα προκαλέσει συγκρούσεις και λατρείες, καθώς πολλοί θα τον θεωρήσουν μεσία (θα κάνει και ένα θαύμα) κι άλλοι απατεώνα. Και, όπως ίσως θέλει να μας πει η ταινία, είναι συνδυασμός και των δύο.
Η ταινία είναι καθαρά συμβολική, δίχως να ενδιαφέρεται οποιεσδήποτε ρεαλιστικές και αληθοφανείς καταστάσεις. Οι χαρακτήρες των χωρικών είναι συγκεκριμένοι, σαν θίασος που κάθε μέλος του ερμηνεύει ένα ρόλο και έχει ένα προσωπικό στιλ. Υποθέτω ότι συμβολίζουν ανθρώπινους ψυχισμούς  - ή καταστάσεις της ανθρώπινης ψυχής (ο μέθυσος, ο καταπιεσμένος καλλιτέχνης, ο Δον Ζουάν κλπ). Άλλοι απ' αυτούς θα λατρέψουν τον αινιγματικό ήρωα, άλλοι θα τον μισήσουν. Σημειωτέον ότι ποτέ δεν θα μάθουμε την προέλευσή του, ποιος είναι, από πού έρχεται, πού πάει και γιατί κάνει ό,τι κάνει. Στο μεταξύ και οι διάλογοι είναι θεατρικοί, αόριστοι, δίχως ποτέ να λένε κάτι συγκεκριμένο. Γενικά το όλο κλίμα θυμίζει αρκετά θέατρο του παραλόγου.
Το φιλμ μάλλον με κούρασε. Δεν έπιασα πλήρως τον προβληματισμό του (ο ξένος που καταστρέφει τις ισορροπίες, ένας προβληματισμός για το αν χρειαζόμαστε μεσίες, μια πινακοθήκη ανθρώπινων τύπων ή τί;). Κυρίως με ενόχλησαν οι θεατρικοί, στομφώδεις διάλογοι. Πάντως διαθέτει κάποιο ενδιαφέρον ως φιλμικό αξιοπερίεργο - και μάλιστα από τη συγκεκριμένη χώρα, τη συγκεκριμένη εποχή. Επίσης προσέξτε δύο πράγματα: Πρώτα τον πρωταγωνιστή Ζμπίγκνιεφ Τσιμπούλσκι (είναι αυτός που έπαιζε και στο θαυμάσιο "Στάχτες και Διαμάντια"), τον επονομαζομενο και "πολωνό Τζέιμς Ντιν", ο οποίος έκανε μια σύντομη λαμπρή καριέρα στο σινεμά της χώρας του και σκοτώθηκε σε δυστύχημα στα 39 του. Και, έπειτα,  σημειώστε ότι στην κομμουνιστική Πολωνία δεν άνθησε μόνο ο σοσιαλιστικός ρεαλισμός, αλλά ο κινηματογράφος της διέθετε εξαιρετική ποικιλία και τόλμη. Για δείγματά του άλλωστε θα μιλήσουμε και σε άλλες ανατρήσεις.

Κυριακή, Οκτωβρίου 07, 2018

ΠΕΡΙΜΕΝΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΒΑΡΒΑΡΟΥΣ, ΚΑΘΗΛΩΜΕΝΟΣ ΑΠΟ ΕΡΩΤΑ ΣΤΟ "TRANSIT"

Εδώ και καιρό νομίζω ότι ο σημαντικότερος γερμανός σκηνοθέτης των τελευταίων χρόνων είναι ο Christian Petzold. Το "Transit", η ταινία του του 2018, το επιβεβαιώνει.
Σε μια φανταστική Ευρώπη του κοντινού μέλλοντος οι φασίστες έχουν καταλάβει (πάλι) μεγάλο μέρος της Ευρώπης και προελαύνουν. Ένας άντρας που συνδέεται με αντιστασιακούς υιοθετεί την ταυτότητα ενός συγγραφέα που αυτοκτόνησε και καταφεύγει στη Μασσαλία, περιμένοντας το υπερωκεάνειο που θα τον μεταφέρει στην Αμερική. Εκεί όμως θα συναντηθεί με τη σύζυγο του νεκρού συγγραφέα, η οποία, ειδοποιημένη από την αμερικανική πρεσβεία, πιστεύει ότι ο άντρας της ζει και τον περιμένει. Ένα παράξενο παιχνίδι θα αρχίσει ανάμεσα στους δυο τους, αγχωτικά καθηλωμένους στην πόλη, ενώ οι βάρβαροι πλησιάζουν.
Ευαίσθητη, κομψή, τρυφερή, αλλά και αγχωτική ταινία, που μιλά για τη δύναμη του έρωτα, την αίσθηση της ευθύνης και του καθήκοντος, το αναποφάσιστο της ανθρώπινης ψυχής, αλλά και για το τι θα διαλέξει κανείς - αν μπορεί να διαλέξει - όταν έρθει η δύσκολη ώρα των αποφάσεων, αφήνει το τέλος ανοιχτό, βασίζεται σε μυθιστόρημα της Anna Seghers και καταγράφει πτυχές του ανθρώπινου ψυχισμού σε ώρες κρίσης. Παράλληλα δημιουργεί ένα αγχωτικό κλίμα που τυλίγει τα πάντα και διαρκώς επιτείνεται. Και βέβαια, χρησιμοποιώντας τη φόρμα της πολιτικής φαντασίας, αποτελεί μια αλληγορία για τους κινδύνους που απειλούν την ήπειρό μας από την εφιαλτική άνοδο της ακροδεξιάς και ξυπνά τις τρομακτικές μνήμες από όσα συνέβησαν παλιότερα, τα οποία πιστεύαμε μέχρι πριν μερικά χρόνια ότι δεν θα ξαναζήσουμε ποτέ, αλλά... (το πολιτικό μέρος του φιλμ δεν ξεχνά και την τραγική μοίρα των μεταναστών σε μια τέτοια φριχτή περίπτωση).
Το απόλαυσα και, όπως είπα και στην αρχή, επιβεβαίωσα την ικανότητα και τη σημαντικότητα του γερμανού αυτού δημιουργού.

Πέμπτη, Οκτωβρίου 04, 2018

"ΜΑΝΙΑ" : ΕΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ CULT

Ο Γιώργος Πανουσόπουλος είναι σίγουρα από τους καλούς έλληνες σκηνοθέτες και έχει αφήσει το στίγμα του στο ελληνικό σινεμά. Το 1985 γυρίζει την πιο παράξενη ταινία του και μια από τις πλέον ιδιόρρυθμες του κινηματογράφου μας, τη "Μανία".
Μια συνηθισμένη γυναίκα με σύζυγο και παιδιά, πολύ πετυχημένη στη δουλειά της σε εταιρία ηλεκτρονικών υπολογιστών (στα σπάργανα τότε), βγάζει μια μέρα βόλτα τη μικρή της κόρη στον Εθνικό Κήπο. Όλα μοιάζουν αρχικά φυσιολογικά. Γονείς με παιδιά, ηλικιωμένοι, τα λίγα ζώα στα κλουβιά τους, οι μικροπωλητές... Δίχως να έχει μεσολαβήσει κάτι συγκεκριμένο, όσο περνά η ώρα το κομμάτι φύσης που βρίσκεται στην καρδιά της τσιμεντένιας πόλης αρχίζει να επιδρά έντονα στη γυναίκα. Μέσα της γιγαντώνονται βαθμιαία άγνωστες, απωθημένες επιθυμίες: Ένωση με τη φύση, ερωτισμός, ταύτιση με ζώα, επιστροφή σε μια πρωτόγονη ζωή. Όσο προχωρά η ώρα το ένστικτο παίρνει το πάνω χέρι εξαφανίζοντας κάθε μορφή λογικής και η κατάσταση (ή παράνοια;) κλιμακώνεται όλο και περισσότερο, ενώ στον Κήπο δημιουργείται πανδαιμόνιο.
Η ιστορία δεν είναι ξεκάθαρη, τίποτα δεν εξηγείται, το τέλος μένει ανοιχτό. Το φιλμ, όπως δήλωσε ο δημιουργός του, δεν είχε από πριν γραμμένο σενάριο. "Χτιζόταν" κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων. Μερικά απ' αυτά είναι εκπληκτικά (ακόμα απορεί κανείς πώς γυρίστηκαν οι σκηνές με τα ζώα που καλπάζουν ανεξέλεγκτα - με τους δεδομένους περιορισμούς της ελληνικής κινηματογραφίας). Όλο αυτό το αυτοσχεδιαστικό κλίμα ωστόσο καθόλου δεν με κούρασε. Το αντίθετο. Νομίζω ότι είναι από τις (πιθανόν σπάνιες) περιπτώσεις που λειτουργεί.
Τι θέλει να πει ο σκηνοθέτης; Σαφώς το φιλμ έχει να κάνει με μια παγανιστική διάθεση, με το στοιχείο του διονυσιασμού κόντρα στη λογική, το ξέσπασμα των ενστίκτων (ακόμα και των πιο σκοτεινών) απέναντι σε κάθε κοινωνικό περιορισμό και ταμπού, ενάντια στην καθημερινή, συμβατική ζωή όλων μας. Ως επιβεβαίωση, ακόμα και ο Πάνας θα εμφανιστεί (που τη μέρα κυκλοφορεί στον κήπο ως κλοσάρ). Άλλωστε ο Πανουσόπουλος πάντοτε ενδιαφερόταν έντονα για τον ερωτισμό στις ταινίες του. Στη συγκεκριμένη βρίσκω την όλη ιδέα έξυπνη: Το πώς ένα κομμάτι φύσης μπορεί να επιδράσει καθοριστικά και απελευθερωτικά (πέρα από κάθε ηθική) στον σύγχρονο αλλοτριωμένο άνθρωπο που - εκτός των κοινωνικών συμβάσεων - ζει αποκλειστικά σε τεχνητό περιβάλλον. Όσο για τη σκηνοθετική μεταμόρφωση σε ζούγκλα αυτής της μικρής νησίδας φύσης στην καρδιά της πόλης  πιστέψτε με, παραμένει απόλυτα πειστική.
Σας είπα: Τίποτα δεν εξηγείται, τίποτα δεν είναι προσχεδιασμένο. Ίσως γι' αυτό το φιλμ να ξενίσει πολλούς. Να μην αρέσει καν. Ωστόσο κανείς δε μπορεί να αρνηθεί ότι πρόκειται για ένα από τα πλέον πρωτότυπα και ακατάτακτα δείγματα του ελληνικού σινεμά.
ΥΓ: Φαίνεται απίθανο, αλλά το φιλμ τότε είχε γνωρίσει μεγάλη επιτυχία στην... Ινδία, άγνωστο γιατί.

Τρίτη, Οκτωβρίου 02, 2018

ΜΕΞΙΚΑΝΙΚΗ ΔΥΣΤΟΠΙΑ ΣΤΟ "ΠΑΡΕ ΜΟΥ ΕΝΑ ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΟ"

Ο μεξικανός Julio Hernandez Cordon έχει ήδη μερικές ταινίες στο ενεργητικό του. Το "Buy me a Gun" ("Comprame un revolver" ο πρωτότυπος τίτλος) του 2018 είναι μια δυστοπία που διαδραματίζεται σε απροσδιόριστο χρόνο σε ένα Μεξικό όπου (άγνωστο γιατί) οι περισσότερες γυναίκες έχουν εξαφανιστεί και πανίσχυρες συμμορίες ναρκέμπορων ελέγχουν τα πάντα.
Μέσα σ' αυτό το κλίμα τρόμου, βίας και ανέχειας ένας εθισμένος στα ναρκωτικά πατέρας που ζει σε τροχόσπιτο μεγαλώνει τη μικρή κόρη του, προσπαθώντας όσο μπορεί να την κρύβει από τις άγριες συμμορίες που τον επισκέπτονται για να παίξουν, μια που δουλειά του είναι να φροντίζει ένα γήπεδο μπέιζ μπολ. Το παιδί, που γνωρίζεται με τρία συνομίληκά της αγοράκια  - φυγάδες, είναι ο ουσιαστικός πρωταγωνιστής του φιλμ.
Αγχωτική ατμόσφαιρα, βία, ο φόβος να πλανάται διαρκώς παντού, ενδιαφέρουσες εικόνες και ένας απόηχος Mad Max  (δίχως τη ξέφρενη δράση του τελευταίου), συνθέτουν τη δυστοπία που επινόησε ο δημιουργός αυτός. Με κράτησε και το παρακολούθησα με ενδιαφέρον. Στα μείον ωστόσο πρέπει να σημειωθούν τα πολλά σεναριακά κενά και η μη ανάπτυξη κάποιων χαρακτήρων που, από τη φύση τους, θα είχαν "πολύ ψωμί" (ο ανδρόγυνος αρχηγός της εφιαλτικής συμμορίας είναι για μένα το πιο εξώφθαλμο παράδειγμα. Κι όμως, τίποτα απολύτως δεν μας αποκαλύπτεται γι' αυτόν).
Το μέλλον που δείχνει ο σκηνοθέτης είναι δυστυχώς κοντά στην πραγματικότητα, με τα εξαγριωμένα καρτέλ ναρκωτικών και τα καθημερινά λουτρά αίματος στη χώρα. Ίσως αυτό το γεγονός κάνει πιο εφιαλτική την παρακολούθηση του φιλμ (το οποίο, για να το ξεκαθαρίσω, δεν είναι φιλμ τρόμου, απλώς υπάρχει διαρκώς η αγχωτική ατμόσφαιρα που λέγαμε). Ενδιαφέρον λοιπόν, δεν μετάνιωσα που το είδα, αλλά με πολλά κενά.

Κυριακή, Σεπτεμβρίου 30, 2018

"ΗΦΑΙΣΤΕΙΟ" Ή ΜΙΑ ΝΕΑ ΑΡΧΗ

Ο Roman Bondarchuk είναι ουκρανός ντοκιμαντερίστας και το "Vulkan" (Ηφαίστειο) του 2018 είναι η πρώτη του ταινία μυθοπλασίας. Διαδραματίζεται στην ουκρανική στέπα, σε μέρος της οποίας (μάλλον, διότι δεν δίνονται και πολλές πληροφορίες) μόλις έχουν προσαρτήσει οι ρώσοι και η κατάσταση είναι κάτι παραπάνω από ρευστή. Το θέμα της όμως δεν είναι ιστορικό ή πολεμικό. Κάθε άλλο.
Ένας εργαζόμενος στον ΟΟΣΑ ουκρανός συνοδεύει ευρωπαίους ως μεταφραστής, όταν το αυτοκίνητό τους παθαίνει βλάβη στο πουθενά της ουκρανικής στέπας. Ψάχνοντας για βοήθεια θα βρεθεί σε ένα ξεχασμένο, μίζερο χωριό και, όταν το αυτοκίνητο με τους ευρωπαίους (η τύχη των οποίων αγνοείται) θα εξαφανιστεί μυστηριωδώς, εκείνος θα βρεθεί να φιλοξενείται από έναν ιδιόρυθμο άνεργο (μετά τη διάλυση των πάντων στην περιοχή) και τη νεαρή κόρη του σε ένα εξ ίσου ιδιόρυθμο σπίτι. Τα πάντα γύρω του είναι παράλογα και συχνά βίαια. Οι πρώτες προσπάθειες να ξεκολλήσει και να επιστρέψει στην πρωτεύουσα αποτυγχάνουν, ώσπου σιγά - σιγά θα αρχίσει να συνηθίζει την ενίοτε στα όρια ζωή της ξεχασμένης περιοχής.
Καφκικός εφιάλτης, είδος ηθογραφίας με συχνά σουρεαλιστικά ξεσπάσματα και ονειρικές καταστάσεις που συνδέονται με μια παράλογη πραγματικότητα, συνυπάρχουν στο ενδιαφέρον αυτό φιλμ, το οποίο, παρά τους αργούς ρυθμούς του, άσκησε πάνω μου μια περίεργη γοητεία. Ουσιαστικά βεβαίως το θέμα του είναι ο κρυφός πόθος πολλών ανθρώπων να διαγράψουν το παρελθόν και να ξεκινήσουν από το μηδέν μια καινούρια ζωή, σα να έχουν μόλις γεννηθεί. Έστω κι αν κολλήσουν σε μια πραγματικότητα στο πουθενά, όπου τίποτα δεν είναι ακριβώς όμορφο ή ασφαλές, τίποτα δεν συμβαίνει κι όμως όλα μπορούν να συμβούν...
Όμορφες εικόνες και, κάπου κάπου, χιούμορ συνθέτουν την παράξενη αυτή ταινία. Για μένα, το είπα, διαθέτει μια αναπάντεχη γοητεία, δεν είναι όμως για πολλούς. Όσοι μπορούν να δουν ασυνήθιστο σινεμά και δεν βαρυγκομούν στους αργούς ρυθμούς που προαναφέραμε ας το ψάξουν.

Παρασκευή, Σεπτεμβρίου 28, 2018

"2001: Η ΟΔΥΣΣΕΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΟΣ"... ΚΑΙ Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΔΕΝ ΘΑ ΗΤΑΝ ΠΟΤΕ ΞΑΝΑ ΙΔΙΑ...

Υπάρχουν αρκετοί που θεωρούν το "2001: Οδύσσεια του Διαστήματος" (1968) του Stanley Kubrick (1928-1999) "μάλλον βαρετό" ή/και ακατανόητο. Προσωπικά το θεωρώ αριστούργημα. Όσο το ότι άλλαξε το σινεμά έκτοτε (τουλάχιστον το είδος της επιστημονικής φαντασίας) είναι αναμφισβήτητο.
Ένας κατάμαυρος, στιλπνός μονόλιθος - προφανώς εξωγήινης προέλευσης - αλλάζει την κοινωνία των πιθήκων και θέτει τις πρώτες βάσεις του πολιτισμού. Κοινώς οδηγεί στην εξέλιξη του πιθήκου σε άνθρωπο. Χιλιετίες μετά, στη σύγχρονη εποχή, ένας παρόμοιος (ή ο ίδιος;) μονόλιθος ανακαλύπτεται στη σελήνη. Λίγους μήνες μετά μια επανδρωμένη αποστολή ξεκινά για τον Δία. Δύο μόνο από τους επιβάτες είναι ξύπνιοι, οι υπόλοιποι σε νάρκωση, ενώ ένας υπερ κομπιούτερ ελέγχει τα πάντα στο σκάφος. Η αποστολή όμως δεν θα εξελιχτεί όπως θα περίμεναν οι εμπνευστές της...
Φυσικά το φιλμ είναι δυσνόητο. Είναι επίσης αργό, καθώς η ιστορία ξετυλίγεται νωχελικά, δίνοντας βάρος στις πανέμορφες εικόνες που προβάλλονται μπροστά μας. Ας δούμε λοιπόν πρώτα το εικαστικό μέρος: Στο φιλμ αυτό η περίφημη τελειομανία του Κιούμπρικ χτυπάει κόκκινο. Απίστευτες λεπτομέρειες, απίστευτος ρεαλισμός στις συνθήκες της ζωής σε διαστημικά σκάφη και σταθμούς, αξεπέραστο ντιζάιν κι ένα πραγματικό οπτικό τριπ προς το τέλος που σε αφήνει άναυδο, συνθέτουν κάποιες μόνο από τις πλευρές της οπτικής αυτής πανδαισίας. Νομίζω ότι κάθε θεατής θα ανακαλύψει κι άλλα πολλά στο οπτικό μέρος για να "κολλήσει".
Όσο για το νόημα του φιλμ και το τι ακριβώς συμβαίνει στο τέλος... έχουν γραφτεί τόσο που όσα κι αν γράψω  δεν θα προσθέσουν κάτι. Ρίξτε μια ματιά στο διαδίκτυο. Σίγουρα πάντως μπορούμε να διακρίνουμε δύο επίπεδα προβληματισμού: Από τη μία έχουμε το θέμα της ανθρώπινης εξέλιξης: Από τον πίθηκο στον άνθρωπο κι από τον άνθρωπο... σε τι; Ίσως σε κάτι που ξεπερνά (ή ανακατεύει) τις έννοιες του χώρου και του χρόνου. Το σενάριο (Άρθουρ Κλαρκ και Κιούμπρικ) πάντως θέλει τα άλματα της εξέλιξης να "υποβοηθούνται" από εξωγήινες νοημοσύνες. Πάντως, όπως ακριβώς το πέρασμα από το ζώο στον άνθρωπο υπήρξε κάτι αδιανόητο, έτσι θα είναι και το πέρασμα από τον άνθρωπο στην "επόμενη φάση". Εξ ου και το τελικό τριπ της ταινίας (σα να έχεις πέσει σε καζάνι με LSD), το οποίο, κατά τη γνώμη μου, δείχνει την αδύνατο να κατανοηθεί με τα σημερινά δεδομένα πραγματικότητα της επόμενης κατάστασης ή φάσης. Το άλλο επίπεδο έχει να κάνει με το θέμα σύγκρουσης ανθρώπου - μηχανής ή ανθρώπου - τεχνητής νοημοσύνης. Θέμα πολυχρησιμοποιημένο έκτοτε στο σινεμά. Αν και πρόκειται ίσως για την πρώτη φορά που το θέμα αυτό κυριαρχεί , είναι με τόση δύναμη - και λιτότητα ταυτόχρονα - δοσμένο, ώστε το θεωρώ αξεπέραστο (θυμηθείτε τις συγκλονιστικές τελευταίες στιγμές του Χαλ).
Και μια που είπαμε για λιτότητα, είναι επίσης απίστευτο το πώς η λιτότητα, η σχεδιαστική οικονομία σε βασικά στοιχεία του φιλμ συνυπάρχουν με την εξαιρετική πολύπλοκότητα τόσων άλλων στοιχείων (θυμηθείτε την απλότητα του περίφημου μονόλιθου, το γεγονός ότι ο υπερ κομπιούτερ "εικονογραφείται" απλώς με ένα στρογγυλό κόκκινο "μάτι", τους λίγους και άγνωστους ηθοποιούς  κλπ.).
Μπορεί κανείς να γράψει σελίδες. Δεν έχει πολύ νόημα. Απλώς αφεθείτε και απολαύστε ένα αριστούργημα δυόμση ωρών, μια οπτική πανδαισία, από την πρώτη σκηνή των πλανητών με τη φοβερή μουσική του Στράους και την κλασική σεκάνς των πιθήκων μέχρι το τελικό τριπ που λέγαμε. Το σίγουρο είναι ότι για πρώτη φορά στο σινεμά (εκτός ίσως από το "Metropolis") κάποιος πήρε το b-μουβοειδές μέχρι τότε είδος της ΕΦ τόσο σοβαρά και το έφτασε τόσο μακριά. Από εκεί και πέρα πάντως το σινεμά ΕΦ δεν θα ήταν ποτέ, μα ποτέ ίδιο.
Πάντως οφείλω να προειδοποιήσω ξανά ότι κάποιοι βαρέθηκαν ή έμειναν αμήχανοι, πασχίζοντας να ερμηνεύσουν το ερμητικό τέλος της ταινίας. Όχι εγώ πάντως...

Τετάρτη, Σεπτεμβρίου 26, 2018

ΔΥΣΚΟΛΟΙ ΕΡΩΤΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΣΕΙΣ ΣΤΟ "ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ ΜΟΥ"

Γνώρισα τον Pawel Pawlikowski (πολωνικής καταγωγής, αλλά όλο το έργο του έχει γίνει στη Βρετανία, όπου ζει) μόλις πέρισι με την εικαστικότατη "Ida". Το "My Summer of Love" είναι ένα φιλμ που γύρισε, στη Βρετανία πάντοτε, το 2004, με (μία από τις 2) πρωταγωνίστρια τη νεαρή τότε Έμιλι Μπλαντ.
Ένα ζεστό βρετανικό καλοκαίρι σε μια επαρχιακή πόλη δύο νεαρές κοπέλες γνωρίζονται και ερωτεύονται. Μόνο που η μία είναι πάμπλουτη, με μάλλον αδιάφορους γονείς, και έρχεται στη μικρή πόλη μόνο για καλοκαιρινές διακοπές, ενώ η άλλη είναι ντόπια, φτωχή, ορφανή, ατίθαση και διαθέτει θρησκόληπτο ("αναγεννημένο χριστιανό") αδελφό. Πώς θα εξελιχθεί αυτή η δύσκολη σχέση;
Όμορφη ταινία, με εμφανή τη σημασία που δίνει στην εικαστικότητα ο δημιουργός αυτός, θίγει μεν ένα τολμηρό θέμα, το αντιμετωπίζει όμως απολύτως φυσικά. Σαν μια οποιαδήποτε ερωτική σχέση. Το βάρος πέφτει στα συναισθήματα των κοριτσιών (κυρίως της ντόπιας), στην όμορφη φωτογραφία και την εικαστικότητα που λέγαμε, αλλά και στη ζωντάνια και ενέργεια που αναδίδει. Στο μεταξύ ο σκηνοθέτης δεν παύει να ερευνά και την επίδραση μιας απόλυτα ταξικής κοινωνίας στις ανθρώπινες σχέσεις. Βλέπετε, η τεράστια ταξική διαφορά που χωρίζει τις δύο κοπέλες διαμορφώνει θαρρείς τον ίδιο τους το χαρακτήρα και δυσκολευει πολύ τα πράγματα.
Έρωτας, πίστη και προδοσία, οικονομικές διαφορές και ομορφιά (φύσης και ανθρώπων, που μοιάζουν να συνυπάρχουν μέσα στη χαλαρή καλοκαιρινή ατμόσφαιρα ), συνθέτουν ένα πολύ όμορφο, σχετικά χαμηλότονο φιλμ, που μιλά ταυτόχρονα για το σπάσιμο των ταμπού, αλλά και το αδύνατο - για κοινωνικούς λόγους - οριστικό τους ξεπέρασμα. Συνίσταται σε όσους μπορούν να απολαύσουν και ταινίες που δεν είναι χολιγουντιανά μπλογκμπάστερ.

eXTReMe Tracker