ΚΑΘΩΣ Ο ΗΛΙΟΣ ΠΑΓΩΝΕΙ...

Είχα καιρό να δω καλή και "καθαρή" επιστημονική φαντασία. Κατά τη γνώμη μου το Sunshine του Danny Boyle ανήκει σ' αυτή την ομάδα και πολύ χαίρομαι γι' αυτό.
Ξεκινώντας από την ιδέα ότι ο ήλιος αρχίζει να παγώνει και, κατά συνέπεια, η γη θα πεθάνει κι αυτή, ο Boyle επικεντρώνει τη δράση της ταινίας στο εσωτερικό του διαστημόπλοιου που μεταφέρει μια ομάδα αστροναυτών, με στόχο να ρίξουν στον ήλιο μια ειδική βόμβα που θα τον ξαναζωντανέψει. Έτσι εκμεταλλεύεται την ψυχολογία των επτά επιβατών, τις διαφορετικές ιδιοσυγκρασίες και αντιδράσεις τους στο όσα συμβαίνουν - και συναντούν - στο μακροχρόνιο ταξίδι τους, καθώς και την επίδραση του κλειστοφοβικού περιβάλλοντος σ' αυτούς. Κι όταν το "κακό" θα εισβάλλει, αυτό δεν είναι κάποιο alien, αλλά προέρχεται από τον ίδιο τον άνθρωπο.
Χωρίς καθόλου να προσπαθεί να εντυπωσιάσει με σούπερ εφφέ και άνευ λόγου δράση-για- τη-δράση, η ταινία καταφέρνει να είναι ατμοσφαιρική και πέτυχε να μου μεταδώσει κάτι από την αγωνία των αποκλεισμένων αυτών ανθρώπων - και το άγχος από το βάρος της ευθύνης τους που είναι, ούτε λίγο ούτε πολύ, να σώσουν τον κόσμο. Ενδιαφέρουσα επίσης η μεταφυσική ατμόσφαιρα που δημιουργείται μπροστά στο κολοσιαίο φλεγόμενο σώμα που ολοένα πλησιάζουν, οι σχεδόν θρησκευτικής φύσης σκέψεις πολλών από το πλήρωμα που η προσέγγιση αυτή υποβάλλει, αλλά και το στοιχείο του θρίλερ που υπάρχει στο τέλος. Όσο για τα εφφέ (που είναι μόνο τα απαραίτητα όπως είπα), είναι απόλυτα πειστικά και υποβλητικά. Νομίζω ότι οι εικόνες του πελώριου ήλιου θα μείνουν για καιρό χαραγμένες στη μνήμη μου.
Όσο για κάποιες επιστημονικής φύσης πιθανές αναληθοφάνειες ή για κάποια ακατανόητα (σε μένα τουλάχιστον) επί μέρους στοιχεία (ποια πόρτα πρέπει να ανοίξει ή να κλείσει για να βρεθούν κάπου, τι χειρισμοί πρέπει να γίνουν και τι όργανα να χειριστούν), μου είναι αδιάφορα ως ελάχιστες λεπτομέρειες σε μια συνολικά πετυχημένη και αποτελεσματική ταινία.

ΟΙ ΑΡΓΟΙ ΡΥΘΜΟΙ ΤΗΣ ΑΦΥΠΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗς ΛΑΙΔΗΣ ΤΣΑΤΕΡΛΙ

Είναι δυνατό να θεωρείς καλή μια ταινία κι όμως να βαριέσαι καθώς τη βλέπεις; Να που είναι. Μιλώ για τη γαλλική μεταφορά της "Λαίδης Τσάτερλι" από την Pascale Ferran - και δεν είναι βέβαια η πρώτη φορά που το τολμηρό στην εποχή του μυθιστόρημα του D.H.Lawrence μεταφέρεται στην οθόνη. H βερσιόν αυτή λοιπόν έχει σίγουρα αρετές, αλλά...
Το ενδιαφέρον στην ταινία (και στο βιβλίο ασφαλώς) είναι ότι πραγματεύεται τις έννοιες του αντισυμβατικού, της απελευθέρωσης, της εύρεσης νοήματος στη ζωή όχι ακριβώς μέσω του έρωτα, όπως πολλάκις έχει γίνει, αλλά μέσω του σεξ. Οι δύο εντελώς αταίριαστοι χαρακτήρες, η παντρεμένη αριστοκράτισα, πλούσια (και στερημένη) λαίδη και ο άξεστος, αμόρφωτος, φτωχός επιστάτης, πριν από οτιδήποτε άλλο έλκονται σεξουαλικά. Το πάθος τους φουντώνει όλο και περισσότερο σε κάθε συνάντησή τους, που, προσέξτε, σκοπό έχει μόνο το σεξ, καθώς οι τεράστιες διαφορές δεν επιτρέπουν και πολλούς άλλους τρόπους επικοινωνίας. Αυτό που στην αρχή είναι ένα απλό γρήγορο και γεμάτο άγχος και ενοχές "πήδημα" (και μάλιστα με τα ρούχα), γίνεται βαθμιαία όλο και τολμηρότερο, πιο απελευθερωμένο, ώσπου ο ένας φτάνει να εξερευνά κάθε σπιθαμή του σώματος του άλλου δίχως καμιά ντροπή, ενοχή ή όποια άλλη αναστολή. Κάθε κοινωνικό ή μη ταμπού έχει τσακιστεί. Από εκεί και πέρα, υπάρχει πλέον και χώρος για συζήτηση, τρυφερότητα, ρομάντσα, ανταλλαγή απόψεων. Ταυτόχρονα, ο άξεστος εραστής εξημερώνεται σιγά - σιγά, ανακαλύπτει μέσα του πτυχές τρυφερότητας που μάλλον και ο ίδιος αγνοούσε.
Παράλληλα οι βαθύτατες ταξικές διαφορές που κάνουν αδύνατη κάθε επαφή αποκαλύπτονται ανάγλυφα, οι ασφυκτικές συμβάσεις και τα ταμπού μιας φρικτά αυστηρής εποχής καταγγέλονται, η βαρεμάρα της καθημερινότητας της άρχουσας τάξης (της αριστοκρατίας εν προκειμένω) δείχνονται με ζοφερά χρώματα.
Η ευαισθησία της σκηνοθέτιδας, που περιγράφει πολύ πειστικά όλες αυτές τις αργές ψυχικές αλλαγές είναι δεδομένη. Ωστόσο πολλά από αυτά (προσοχή όμως, όχι όλα) δεν ισχύουν πια σήμερα. Αυτό ίσως κάνει την ταινία κάπως ξεπερασμένη, παλιομοδίτικη. Μεγαλύτερο πρόβλημα όμως βρήκα στους εξαιρετικά αργούς ρυθμούς, στο ότι δραματουργικά ουσιαστικά "δεν συμβαίνει τίποτα" πέρα των απελευθερωτικών ψυχολογικών αλλαγών που είπαμε. Η συνεχής κινηματογράφηση της αγνής φύσης, των πανέμορφων λιβαδιών και των λουλουδιών (για να δειχτεί η αντίθεση με το μουντό, αυστηρό και σκοτεινό περιβάλλον του πύργου βεβαίως), καθώς και η αδικαιολόγητα μεγάλη διάρκεια με έκαναν να βαρεθώ αρκετά (έως και πολύ).
Να λοιπόν που μια αντικείμενικά (αν μπορούμε να πούμε ότι έχει κάποια σημασία αυτή η λέξη) καλή ταινία μπορεί να είναι και πολύ βαρετή...

ΕΡΩΤΕΥΜΕΝΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΟΙΡΑΙΑ ΤΑΤΟΥ ΣΤΗΝ ΤΑΪΒΑΝ

Οι Spider Lilies (2007) της ταϊβανέζας σκηνοθέτιδας Zero Chou, η οποία και παλιότερα έχει γυρίσει λεσβιακά φιλμ, είναι μια μοντέρνα ως αισθητική ταινία, που με έναν σχεδόν κόμικς τρόπο αφηγείται τον έρωτα δύο γυναικών, στον οποίο εμπλέκονται και κάποια οριακά στοιχεία φανταστικού. Μια έφηβη σταρ τολμηρών σόου στο διαδίκτυο (cyber girl αν θέλετε) επισκέπτεται ένα στούντιο τατουάζ και στο πρόσωπο της νεαρής ιδιοκτήτριας αναγνωρίζει τον παιδικό της έρωτα, που ακόμα τη στοιχειώνει. Αρχίζει λοιπόν μια απεγνωσμένη προσπάθεια να την προσεγγίσει, ζητώντας της να της "χτυπήσει" ένα συγκεκριμένο τατού. Αυτή όμως αρνείται, γιατί το ταουάζ φέρνει κακή τύχη και είναι συνδεδεμένο με το τραγικό παρελθόν της.
Στην ουσία όλη η ιστορία μοιάζει με μια συμβολική πορεία της ιδιοκτήτριας του στούντιο να αποδεχτεί και να απελευθερώσει τις λεσβιακές της προτιμήσεις, οι οποίες φαίνεται να καταπνίγονται κάτω από τόννους ενοχών (αυτό, ξαναλέω, είναι μια προσωπική ερμηνεία της ταινίας). Αυτό που συμβαίνει στο στόρι είναι ότι κάθε φορά που η κοπέλα "ενδίδει" συμβαίνει μια φοβερή τραγωδία σε κάποιο από τα αγαπημένα της πρόσωπα, με αποτέλεσμα την συνειδητή καταπίεση της σεξουαλικότητάς της.
Στο σημείο αυτό εστιάζονται και οι ενστάσεις μου. Καθώς οι κακοτυχίες αυτές συμβαίνουν με μεταφυσικό, όπως φαίνεται, τρόπο μετά από κάθε λεσβιακή "παρέκλιση", η δημιουργός μοιάζει να συνδέει την πράξη με την αμαρτία, με ένα μεταφυσικό, όπως είπαμε, στοιχείο τιμωρίας, που δεν συνάδει με την όλη θέση της. Ευτυχώς στο τέλος όλο αυτό λύνεται με μια αποφασιστική κίνηση της ηρωίδας, που αποδέχεται επιτέλους την σεξουαλική της ταυτότητα - αν και αυτή η ξαφνική αποδοχή είναι μάλλον αψυχολόγητη και απότομη.
Πέραν αυτών, πρόκειται για μια αρκετά ενδιαφέρουσα ταινία, που συνδυάζει τον ερωτισμό, την τρυφερότητα, το μεταφυσικό στοιχείο και τα κρυμένα μυστικά που βαθμιαία αποκαλύπτονται, με μια σύγχρονη "ποπ" και αρκετά γοητευτική αισθητική - που ενίοτε προσεγγίζει τα κόμικς. Δεν πρόκειται βέβαια για αριστούργημα, αλλά, όπως είπαμε, έχει ενδιαφέρον.

Η ΒΗΡΥΤΟΣ ΜΙΑ "ΤΕΛΕΙΑ ΜΕΡΑ"

Για το λιβανέζικο "A Perfect Day" των Khalil Joreige και Joana Hadjithomas (ελληνικής καταγωγής άραγε;) ισχύουν λίγο - πολύ όσα είπα πιο κάτω για το Casa de Alicia, αν και η ιστορία εδώ είναι αρκετά διαφορετική και λίγο πιο φευγάτη: Τριαντάρης μηχανικός πάσχει από σπάνια ασθένεια που του προκαλεί υπνηλία, με αποτέλεσμα να αποκοιμιέται στις πιο απίθανες ώρες και μέρη. Ζει με τη νευρωτική και υπερπροστατευτική μητέρα του, ενώ ο πατέρας του είναι από χρόνια αγνοούμενος σε έναν από τους συχνούς πολέμους της περιοχής. Τυφλωμένος από πάθος, ψάχνει απεγνωσμένα μια όμορφη κοπέλα με την οποία είχαν δεσμό, αλλά αυτή τον έχει εγκαταλείψει.
Ο ήρωας μοιάζει να ασφυκτιά στην καθημερινότητά του, να προσπαθεί να αποδράσει απ' όλα, από τη δουλειά και τη μητέρα που τον καταπιέζει με την συνεχή φροντίδα της και μόνη διέξοδός του φαίνεται να είναι η κοπέλα, η οποία όμως τον αποφεύγει αρνούμενη κάθε επαφή μαζί του. Η περιπλάνησή του στη σύγχρονη Βηρυτό, πρωταγωνίστρια με τον τρόπο της στο φιλμ, έχει κάτι το παραισθητικό, το ονειρικό και είναι, ταυτόχρονα, και αυτοκαταστροφική - αν και στο τέλος μάλλον αχνοφέγγει κάποια ελπίδα.
Και εδώ η άψογη αναπαράσταση της πραγματικότητας έχει κατακτηθεί. Τα πάντα γύρω μας είναι πειστικά, καθημερινά, ενώ τα τραύματα από την βαρειά μοίρα της περιοχής αφήνουν τα ίχνη τους παντού, διακριτικά όμως, δίχως να αποτελούν την κεντρική αναφορά της ταινίας. Γενικά την παρακολούθησα με περισσότερο ενδιαφέρον απ΄όσο την Alicia. Και νομίζω θα αρέσει ιδιαίτερα στους φίλους του ρεαλισμού στο σινεμά (και μένα άλλωστε μου άρεσε αρκετά). Εξ άλλου, έχει διακριθεί σε διάφορα φεστιβάλ ανά τον κόσμο.
ΥΓ1: Εντύπωση προκαλεί το πόσο σύγχρονη, πόσο κοντά στον δικό μας τρόπο ζωής είναι η Βηρυτός. Η περιπλάνηση στους δρόμους της και η νυχτερινή διασκέδαση θυμίζουν πολύ Αθήνα. Καμιά σχέση με Ισλάμ και τσαντόρ και τα σχετικά. Είναι όντως η Ευρώπη της Μέσης Ανατολής - που την κατέστρεψαν για μια ακόμα φορά... (η ταινία γυρίστηκε το 2005, λίγο πριν τον πόλεμο του καλοκαιριού του 2006).
ΥΓ: Βρίσκω, όπως καταλάβατε άλλωστε, εξαιρετικά ενδιαφέρουσα τη θέαση ταινιών που προέρχονται από τις 4 γωνιές του πλανήτη, που μονάχα στα φεστιβάλ ή τα αφιερώματα (Berlinale στην Αθήνα, Γαλλόφωνο Σινεμά κλπ.) μπορεί κανείς να δει. Ανεξάρτητα από το αν μου αρέσουν ή όχι οι ίδιες οι ταινίες, το όλο πράγμα έχει κάτι αναζωογονητικό. Βρίσκεται κανείς πολύ μακριά από την κυρίαρχη αμερικανοκεντρική κινηματογραφική τροφή και, συγχρόνως, γνωρίζει καταστάσεις και καθημερινότητες πολύ διαφορετικές από τις δικές μας. Δοκιμάστε το αν μπορείτε κάποτε, έστω και με κίνδυνο να βαρεθείτε μερικές φορές.

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΙΣΘΗΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΟ "ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΑΛΙΣ"

Η βραζιλιάνικη ταινία "Alice's House" (A Casa de Alice) του Chico Teixeira ανήκει στο είδος που λέμε "φέτα ζωής". Τουτέστιν απόλυτος ρεαλισμός, καταγραφή καθημερινών γεγονότων, ενίοτε κοινών και τετριμμένων, ντοκιμαντερίστικη οπτική.
Η συγκεκριμένη είναι από τα καλά δείγματα του είδους, με φεμινιστικά στοιχεία, καθώς αφηγείται τη ζωή και τα οικογενειακά προβλήματα μιας γυναίκας 40τόσων χρόνων που εργάζεται και ζει με τους τρεις γιους της, τη γριά και μισότυφλη μητέρα της και έναν αδιάφορο ταξιτζή σύζυγο. Οι γιοι έχουν τα δικά τους προσωπικά προβλήματα, η γιαγιά, στήριγμα στην ουσία του καθημερινού νοικοκυριού, εισπράτει την περιφρόνηση των πάντων εκτός της κόρης της, ο σύζυγος έχει σχέση με μια πιτσιρίκα γειτόνισα. Με απόλυτα φυσικό και αβίαστο τρόπο και η Αλίσια με τη σειρά της δεν διστάζει και πολύ να ενδώσει στο φλερτ του πρώτου της εφηβικού έρωτα και νυν συζύγου πελάτισάς της, τον οποίο συναντά τυχαία μετά από πολλά χρόνια.
Οι ηθοποιοί είναι πολύ πειστικοί στους ρόλους τους και το όλο πράγμα δεν είναι τόσο ζοφερό και βαρετό όπως ίσως ακούγεται, αφού σφύζει από ζωή, κυρίως λόγω του έντονου βραζιλιάνικου ταμπεραμέντου, που διαποτίζει την Αλίσια, αλλά και άλλους χαρακτήρες. Το φεμινιστικό στοιχείο είναι σαφές, αλλά καθόλου διδακτικό ή υπερτονισμένο και όλα μοιάζουν να γίνονται "εύκολα" και φυσικά, παρά την εμφανή κρίση. Φαίνεται ότι οι βραζιλιάνοι ξεσπούν, έχουν προβλήματα οικονομικά και συναισθηματικά σαν όλους μας, αλλά η αγάπη στη ζωή και η "έξω καρδιά" παίζουν εκεί πολύ σημαντικότερο ρόλο απ' όσο στα μέρη μας.
Σας είπα, είναι καλή ταινία στο είδος της. Αλλά εγώ δεν είμαι και πολύ φίλος του είδους αυτού του καθαρού ρεαλισμού, το έχω πει και αλλού. Αν είστε εσείς , πιστεύω ότι θα σας αρέσει.

GUCHA: ΠΛΗΜΜΥΡΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

Η Gucha είναι μια πόλη της Σερβίας περίφημη για το φεστιβάλ της. Ένα φεστιβάλ διαφορετικό από οτιδήποτε ξέρετε: Εκεί, κάθε χρόνο, συναντιούνται οι καλύτερες μεγάλες ορχήστρες χάλκινων πνευστών (κυρίως) της χώρας και κερδίζουν τα Βραβεία καλύτερης Μπάντας και Καλύτερης Τρομπέτας. Η "Χρυσή Τρομπέτα" αποτελεί ύψιστη τιμή για τον νικητή. Κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ οι δεξιοτέχνες, τσιγγάνοι και μη, παίζουν κυριολεκτικά "παπάδες", μπαίνοντας συχνά στα χωράφια του αυτοσχεδιασμού και μιας ιδιόρυθμης τζαζ, αν και η βάση της μουσικής παραμένει παραδοσιακή. Είναι το είδος αυτό που οι Έλληνες γνώρισαν και αγάπησαν από τις ταινίες του Κουστουρίτσα και από τον Μπρέγκοβιτς ή από τη δική μας Μπάντα της Φλώρινας.
Η Gucha είναι επίσης μια ταινία του Dusan Milic, που, δίχως να είναι ντοκιμαντέρ, επικεντρώνεται στο περίφημο φεστιβάλ. Η υπόθεση είναι μια "τσιγγάνικη" διασκευή του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας. Ο μελαψός, ταλαντούχος νεαρός τρομπετίστας μιας αμιγώς τσιγγάνικης μπάντας από το Βελιγράδι, με πολύπλοκους οικογενειακούς δεσμούς να δένουν τα μέλη της, ερωτεύεται σφόδρα την μικρή, κατάξανθη κόρη του αρχηγού της αντίπλαης μπάντας, που αποτελείται από λευκούς επαρχιώτες και έχει εξ ίσου οικογενειακή δομή. Φυσικά ο πατέρας γίνεται έξαλλος, ο ρατσισμός εναντίον των τσιγγάνων είναι έντονος και, τελικά, αποφασίζουν να λύσουν τις διαφορές τους σε μια απίστευτη μουσική μονομαχία που θα γίνει - που αλλού;- στο φεστιβάλ, παρουσία χιλιάδων αφηνιασμένων θεατών (και πολύ περισσότερων τηλεθεατών), αφού τόσο ο πατέρας όσο και ο υποψήφιος μνηστήρας είναι οι πρώτες τρομπέτες της μπάντας τους.
Απλό σαν υπόθεση, είναι τόσο πλημμυρισμένο από φοβερή μουσική και χρώματα, που σε αφήνει άναυδο. Υπάρχει και κάμποσο χιούμορ που κάνει τα πράγματα ακόμα πιο ευχάριστα και, φυσικά, όλα τα λεφτά είναι το τελευταίο μισάωρο, γυρισμένο όντως στο φεστιβάλ, όπυυ η "μονομαχία" εξελίσσεται σε απόλυτη μουσική πανδαισία. Πέρα για πέρα feel good ταινία, συνίσταται ανεπιφύλακτα σε όλους τους φίλους αυτού του είδους μουσικής. Όσοι την βαριούνται όμως, ας μην κάνουν τον κόπο, παρά το ότι όπως είπαμε το φιλμ είναι πολύ ευχάριστο, γιατί υπάρχει κίνδυνος overdose.
Η καλύτερη ταινία απ' όσες είδα στη φετινή Berlinale. Μιλώντας καθαρά μουσικά, πρέπει να το δείτε για να το πιστέψετε.

ΠΑΡΑΞΕΝΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΣΤΟ GRAND HOTEL

Το Grand Hotel είναι μια τσέχικη ταινία του David Ondricek, που μάλλον θα την κατατάσαμε στις κωμωδίες. Μη νομίζετε όμως ότι θα ξεκαρδιστείτε στα γέλια. Κάθε άλλο. Υπάρχει διάχυτο κάποιο χιούμορ σίγουρα, αυτό όμως είναι ιδιόρυθμο, ψυχρό.
Σε μια τσέχικη πόλη, στην κορυφή ενός βουνού που βρίσκεται ακριβώς από πάνω της, δεσπόζει ένα αλόκοτο, πυργοειδές, μοντέρνο κτίριο από μέταλλο και γυαλί. Είναι το ξενοδοχείο Grandhotel. Εκτός από τους ένοικους (κάποιοι απ' αυτούς μάλλον μόνιμοι), στο ξενοδοχείο ζει και ο συντηρητής του, ένας παράξενος τύπος που αποφεύγει τις γυναίκες (μέχρι που βρίσκεται η μία και μοναδική, που είναι και η πρώτη του), μελετά συνέχεια τον καιρό (και τον προβλέπει με θαυμαστή ακρίβεια) και διακατέχεται από έντονη φοβία όταν πρόκειται να εγκαταλείψει την πόλη, γι' αυτό και δεν την έχει εγκαταλείψει ποτέ. Αυτός και το υπόλοιπο προσωπικό του ξενοδοχείου (ένας γυναικάς και οξύθυμος ρεσεψιονίστ, δύο νεαρές καθαρίστριες και ένας εντελώς μαλάκας υπάλληλος) συνθέτουν έναν θίασο, του οποίου παρακολουθούμε τις ερωτικές και άλλες περιπέτειες, τις εμμονές και τις ελαφρά γελοίες ή εξ ίσου ελαφρά δραματικές καταστάσεις στις οποίες βρίσκονται.
Η ταινία διαθέτει κάποια ευαισθησία και το χιούμορ που είπαμε στην αρχή, ωστόσο κυλά αργά, δίχως σπουδαίες εξελίξεις και, τελικά, την βρήκα μάλλον βαρετή. Δεν ξέρω γιατί φιλμς σαν κι αυτό βρίσκουν τη θέση τους σε μια μεγάλη κινηματογραφική διοργάνωση όπως η Berlinale, όταν το μόνο που διαθέτουν είναι μια χούφτα από σχετικά ιδιόρυθμους χαρακτήρες και λίγες χλιαρές, πολύ χλιαρές αρετές.

DOL: ΜΙΑ ΤΑΙΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΚΟ ΔΡΑΜΑ

Ο Hiner Saleem είναι Κούρδος (από το ιρακινό Κουρδιστάν) και είναι πολύ φυσικό οι περισσότερες ταινίες του να είναι και έντονα πολιτικοποιημένες και να μιλάνε κυρίως για το κουρδικό πρόβλημα ή για το τα βάσανα άλλων λαών της περιοχής. Στο Dol (2007) μας δείχνει ανάγλυφα το δράμα του λαού του, ενός λαού χωρισμένου στα 4, αφού οι Κούρδοι είναι διασπαρμένοι σε Τουρκία, Ιράν, Ιράκ και Συρία (και αν ποτέ δημιουργηθεί κουρδικό κράτος με δίκαιο τρόπο, θα έπρεπε να πάρει περιοχές και από τις 4 αυτές χώρες).
Όλα αυτά δείχνονται έξυπνα μέσα από την ιστορία του ήρωα που είναι από το τουρκικό Κουρδιστάν, βιώνει την τουρκική καταπίεση (οι Τούρκοι στην περιοχή λειτουργούν σαν κανονικός στρατός κατοχής) και διαφεύγει μετά από βίαιο επεισόδιο τη μέρα του γάμου του στο ιρακινό αρχικά και στο ιρανικό κομμάτι μετά, για να επιστρέψει τελικά με δραματικά επακόλουθα. Καταγράφεται έτσι και η διαφορετική κατάσταση των Κούρδων στις 3 αυτές χώρες - το τραγικό είναι ότι τους καταπιέζουν και ακόμα και τους σκοτώνουν παντού. Μόνο μετά την πτώση του Σαντάμ (που τους είχε σφάξει στο παρελθόν) το ιρακινό κομμάτι απολαμβάνει μιας σχετικής ελευθερίας και αυτονομίας (κατά τη διάρκεια της οποίας ανακαλύπτονται συχνά ομαδικοί τάφοι με τα κόκαλα συγγενών και αγαπημένων που είχαν εξαφανιστεί παλιότερα).
Στην ταινία, εκτός από το δράμα των ηρώων, πρωταγωνιστεί η ίδια η χώρα, ένα άγριο, κατάξερο ορεινό τοπίο, όπου μοιάζει να μη φυτρώνει τίποτα και που κάποια μέρη του (στο Ιράκ νομίζω) θυμίζουν έντονα Γκραν Κάνιον. Είναι λογικό σε τέτοιες ταινίες το καθαρά κινηματογραφικό μέρος να περνά σε δεύτερη μοίρα, καθώς η ντοκιμαντερίστικη δύναμη, η αλήθεια δηλαδή των όσων βλέπουμε, δεν μας αφήνει να λειτουργήσουμε και αισθητικά. Ωστόσο νομίζω ότι είναι και καλή ταινία από έναν αξιόλογο δημιουργό, που μπορεί κανείς να τη δει και πέραν του καθαρά πληροφοριακού μέρους.

ΤΟ ΑΙΜΑ, Η ΣΟΚΟΛΑΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΛΥΚΟΙ

Μια ακόμα ταινία με λυκάνθρωπους, που ανακυκλώνει αρκετά γνωστά κλισέ, αλλά έχει και κάποιο ενδιαφέρον. Μιλώ για το "Αίμα και Σοκολάτα" της Γερμανίδας Katja von Garnier. Πρόκειται για μια low budget παραγωγή, δίχως σπλάτερ σκηνές ή ιδιαίτερα εφφέ (αν και είναι καλός ο τρόπος μεταμόρφωσης σε λύκο ενώ πηδάνε στον αέρα). Τα low budget βέβαια μου αρέσουν, γιατί εκεί ανακαλύπτεις αληθινά διαμάντια, αυτό όμως δεν συγκαταλέγεται σ' αυτά. Τα θετικά πάντως είναι το ότι όλο το φιλμ είναι γυρισμένο στο Βουκουρέστι, πράγμα που του δίνει ένα σκοτεινό, ασυνήθιστο κλίμα, καθώς και το ότι οι λυκάνθρωποι δεν αντιμετωπίζονται μονοκόματα ως κακοί και μόνο, αλλά γίνεται και μια προσπάθεια εμβάθυνσης στην τρομερή τους "κατάρα" (για τους ίδιους δεν είναι ακριβώς κατάρα, αντίθετα είναι περήφανοι ως φυλή): Ανάγκη επιβίωσης, τελετουργικό κυνήγι επειδή είναι από τη φύση τους υποχρεωμένοι να το κάνουν - όπου μάλιστα διαλέγουν καθάρματα ως θύματα, ενώ η κατάσταση του ζώου που ξεπηδά μέσα από τον άνθρωπο έχει μια παθιασμένη, απελευθερωτική χρειά, έναν είδος πόθου για αληθινή ζωή πέρα από δεσμά κάθε είδους. Θίγονται επίσης θέματα σχέσεων του ατόμου με την αγέλη, ανεξαρτησίας ή υπακοής στους όποιους νόμους της όποιας φυλής.
Κατά τα άλλα, ε, ξέρετε, η λυκανθρωπίνα ερωτεύεται άνθρωπο, συγκρούεται με τη φυλή της... και η κατάληξη (με κυνηγητά και κλισέ) είναι απογοητευτική σε σχέση με την μέχρι τότε ατμόσφαιρα - και ίσως ο καχύποπτος θεατής να διακρίνει και αρνητικές προεκτάσεις καθώς ο καλός και ανεξάρτητος αμερικάνος έρχεται να απελευθερώσει την κοπέλα από τα δεσμά της (ρουμάνικης) αγέλης. Α, να σας προειδοποιήσω επίσης ότι δεν πρόκειται να τρομάξετε καθόλου - αν και αυτό είναι ηθελημένο, αφού η ταινία δεν στοχεύει στον καθαρό τρόμο.
Τίποτα το σπουδαίο κατά τη γνώμη μου. Έχω δει και πολύ καλύτερες ταινίες τρόμου και πολύ καλύτερες με λυκάνθρωπους ειδικότερα. Ωστόσο δεν το θεωρώ πια και τόσο για θάψιμο, όσο η πλειοψηφία των κριτικών.

Ο ΓΚΟΓΙΑ ΩΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣ

Ο Milos Forman έχει κάνει στο παρελθόν σημαντικές ταινίες (θυμηθείτε τη Φωλιά του Κούκου, το Amadeus, το παραγνωρισμένο Man on the Moon ή τις πρώτες δουλειές του στην Τσεχοσλοβακία). Στα 75 του σήμερα μοιάζει κουρασμένος με τα "Φαντάσματα του Γκόγια", όπου καταπιάνεται με ένα (φανταστικό) μέρος της ζωής του Γκόγια, ενός από τους μεγαλύτερους ζωγράφους όλων των εποχών.
Το περίεργο είναι ότι ο Γκόγια δεν είναι ακριβώς η κεντρική φιγούρα του έργου. Απλώς παρατηρεί τα όσα συμβαίνουν στο ταραγμένο τέλος του 18ου - αρχές 19ου αιώνα στην Ισπανία. Ακόμα κι αν πάρει θέση, το κάνει χλιαρά, χωρίς πάθος. Το βάρος πέφτει στα δραματικά γεγονότα, την αναβίωση της εφιαλτικής Ιεράς Εξέτασης, την εισβολή του Ναπολέοντα στη χώρα και το προσωρινό τέλος της βασιλείας, αλλά και την τραγική ιστορία του αδίστακτου ιεροεξεταστή και αργότερα οπαδού της γαλλικής επανάστασης (πάντοτε όμως με την πλευρά της εξουσίας), της αθώας Ινές και της φριχτής μοίρας της.
Στη δίνη όλων αυτών, ο μεγάλος Γκόγια, επίσημος ζωγράφος της αυλής, μοιάζει να είναι ένας απλός παρατηρητής, καταγραφέας αν θέλετε, δίχως να συμμετέχει ενεργά. Η προσωπικότητά του δεν αναλύεται, δεν "ζωγραφίζεται" σε βάθος. Φαίνεται ότι απλώς παρατηρεί ουδέτερα την γύρω του τρικυμία και παράγει τα αριστουργήματά του εμπνεόμενος απ' αυτήν. Αυτό βέβαια είναι μάλλον ηθελημένο. Αυτό που θέλει ο Φόρμαν είναι να δείξει τη βαρβαρότητα της εξουσίας (της κάθε εξουσίας) και να καυτηριάσει την απύθμενη υποκρισία της εκκλησίας, με αιχμή του δόρατος την κτηνωδία της Ιεράς Εξέτασης. Τα καταφέρνει όλα αυτά, βοηθούμενος και από τους καλούς ηθοποιούς (με επικεφαλής τον πάντα δυνατό Ξαβιέ Μπαρδέμ), δεν κατάφερε όμως σε καμιά περίπτωση να με συγκλονίσει.
Συνολικά δεν θα την έλεγα κακή ταινία, ούτε όμως και τίποτα ιδιαίτερο.

Ο ΦΥΛΑΚΑς, Ο ΓΙΟΣ ΤΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΧΩΡΙΑ ΠΟΥ ΠΕΘΑΙΝΟΥΝ

Επιτέλους, μια καλή ελληνική ταινία! "Ο γιος του φύλακα" του Δημήτρη Κουτσιαμπασάκου (που είχε βραβευτεί και με πρηγούμενες μικρού μήκους του) είναι μια στέρεη ταινία, που την παρακολούθησα απνευστί, δίχως να νοιώσω "κοιλιά" ή οποιοδήποτε άλλο από τα γνωστά "ελληνικά" προβλήματα. Και, επιτέλους, είναι μια ελληνκή ταινία με γερό σενάριο, που εκμεταλλεύεται στο έπακρο την ξεχασμένη επαρχία και το φορτισμένο και ιδιάζον κλίμα της.
Γυρισμένη σχεδόν ολόκληρη σε ένα μικρό, ορεινό χωριό της Πίνδου που αργοπεθαίνει, με τους ελάχιστους κάτοικους "υπ' ατμόν", βγάζει πολύ καλά την αντίθεση του φιλόδοξου και αρκετά "μαλάκα" ανερχόμενου τηλεοπτικού αστέρα και των λίγων άλλων πρωτευουσιάνων, που για διάφορους λόγους βρίσκονται εκεί, με τους σχεδόν πρωτόγονους ντόπιους, που κινούνται ανάμεσα στη μονολιθικότητα και την ανθρωπιά, τη χοντράδα και την φευγάτη ποίηση. Αλλά και οι κάτοικοι των πόλεων που λέγαμε διαθέτουν πολύπλοκους χαρακτήρες, ούτε καλούς ούτε κακούς, που αλλάζουν βαθμιαία με τα όσα συμβαίνουν στο χωριό. Αυτή η ευελιξία των χαρακτήρων, ρεαλιστική και μακριά από κάθε κλισέ, είναι μια από τις αρετές της ταινίας. Για να το πω με άλλα λόγια, ξεχάστε οποιοδήποτε διαχωρισμό "καλών" και "κακών".
Αυτό όμως που κυριαρχεί, είναι το ίδιο το χωριό, η απομόνωσή του, η εγγύτητά του με τη φύση, καθώς και ο σίγουρος, επερχόμενος θάνατός του: Οι παρείσακτοι νέοι προφανώς θα φύγουν, οι μεσήλικες είναι έτοιμοι να το εγκαταλείψουν. Θα απομείνουν οι ελάχιστοι γέροι με ημερομηνία λήξεως. Πριν όμως συμβούν όλα αυτά, η φύση θα έχει προλάβει να επιδράσει γερά πάνω σ' όσους έρχονται ουσιαστικά για πρώτη φορά σε επαφή μαζί της, αλλάζοντάς τους καίρια.
Κεντρική φιγούρα ο γιος του φύλακα, που "χάνει" λιγάκι (αλλοπαρμένος θα ήταν πιο σωστή έκφραση), ούτε όμως ακριβώς τρελός ή σάικο ούτε, σε καμιά περίπτωση, καρικατούρα. Γύρω του ένα πλήθος από χαρακτήρες που μας εντυπώνονται, ένα αρκετά πολύπλοκο σενάριο, που όμως δεν γίνεται ποτέ χαώδες ή κουραστικό, ρεαλισμός και ποίηση που εναλλάσσονται δίχως να συγκρούονται, πολλές μικρές ιστορίες που δένουν αρμονικά, σχόλια πάνω στην αναζήτηση της ταυτότητας, της καταγωγής, της επιστροφής στα πρωταρχικά, πάνω στους θρύλους που ακόμα είναι ζωντανοί στα ξεχασμένα μέρη, πάνω στη δύναμη της φύσης και την ερήμωση της υπαίθρου, αλλά και σωστές ηθοποιίες, πειστικό λεξιλόγιο και ένα πολύ δυνατό, συγκινητικό φινάλε.
Ίσως να μοιάζω υπερβολικά ενθουσιασμένος - και εσείς έχετε κάθε δικαίωμα να μη συμμεριστείτε αυτόν τον ενθουσιασμό - αλλά είχα πραγματικά καιρό να ευχαριστηθώ ελληνική ταινία.

ΣΠΑΡΑΚΤΙΚΗ ΠΙΑΦ

Η "Ζωή σαν τριαντάφυλλο" (La Mome) του Olivier Dahan είναι μια ακόμα βιογραφία. Αυτή τη φορά της μεγάλης Εντίθ Πιάφ, της γνωστότερης ίσως γαλλίδας τραγουδίστριας όλων των εποχών. Η ταινία είναι καλή, έχει σκηνοθετική άποψη και, πάνω απ' όλα, διαθέτει την απίστευτη ερμηνεία της Μαριόν Κοτιγιάρ (αν ήταν αγγλόφωνη σίγουρα θα ήταν υποψήφια για Όσκαρ). Ο Dahan υιοθετεί μια μη γραμμική αφήγηση, ένα συνεχές μπρος - πίσω στον χρόνο, που "φωτίζει" σκόρπια επεισόδια από την τραγική ζωή της (που υπήρξε γεμάτη από αλκοόλ, ναρκωτικά, αρρώστειες και άτυχους έρωτες). Σε κάποια σημεία μάλιστα, υπερβαίνει κάθε ρεαλισμό, βουτώντας σε ένα είδος "παράλογης", ποιητικής γραφής. Δημιουργεί έτσι ένα σκόρπιο παζλ, το οποίο όντως δεν μας ενδιαφέρει να συναρμολογήσουμε. Μένει η γενική αίσθηση, η γεύση, η οποία δίνεται απόλυτα.
Το πρόβλημα ίσως βρίσκεται ακριβώς σε όλη αυτή τη συσσωρευμένη μιζέρια, την αβάσταχτη δυστυχία, που δεν αφήνει να περάσει ούτε χαραμάδα φωτός. Θα μου πείτε ότι αυτό είναι αναμενόμενο, αφού έτσι ακριβώς υπήρξε η ζωή της Πιάφ, από τα στερημένα και πάμφτωχα παιδικά της χρόνια μέχρι την αυτοκαταστροφική συμπεριφορά στα χρόνια της επιτυχίας. Το ξέρω. Δεν κατηγορώ την ταινία. Αλλά... είναι πολύ βαρειά, θλιβερή, σχεδόν αβάσταχτη κάποιες στιγμές. Είναι από τα καλά βιογραφικά φιλμ... αλλά εγώ σας προειδοποίησα.
ΥΓ: Αφού δείτε την ταινία και εντυπωσιαστείτε με την Κατιγιάρ, το πόσο έχει μπει στο πετσί του ρόλου, το πόσο τέλεια αποδίδει ακόμα και την κίνηση ή την έκφραση της Πιάφ, αφού θαυμάσετε τις μεταμορφώσεις της από νεαρή κοπελίτσα σε ετοιμοθάνατη, τσακισμένη γυναίκα, μπείτε στο 'Ιντερνετ και δείτε "κανονικές" φωτογραφίες της ηθοποιού. Θα μείνετε άναυδοι - ή μάλλον δεν θα πιστεύετε ότι πρόκειται για το ίδιο πρόσωπο.

Ο ΑΖΟΥΡ, Ο ΑΣΜΑΡ, ΟΙ ΔΥΟ ΚΟΣΜΟΙ ΚΑΙ Η ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΤΕΛΕΙΟΤΗΤΑ

Με τήν ταινία κινουμένων σχεδίων "Αζούρ και Ασμάρ" ο Γάλλος Michel Ocelot αποδεικνύει ότι είναι ένας από τους σημαντικότερους δημιουργούς του χώρου. Το φιλμ πάνω από οτιδήποτε άλλο, είναι μια απίστευτη, αδύνατο να περιγραφεί με λόγια, οπτική πανδαισία. Εκτυφλωτικά χρώματα και ζαλιστικά διακοσμητικά μοτίβα παρελαύνουν με τρομερή ποικιλία και ταχύτητα μπροστά στα έκθαμβα μάτια μας, χωρίς ωστόσο ούτε στιγμή να γίνονται κιτς. Το αντίθετο μάλιστα. Οι "δυτικές" εικόνες δένουν άριστα με τα εκθαμβωτικά αραβουργήματα που πλημμυρίζουν την οθόνη, οι αρχιτεκτονικές και τα τοπία μπερδεύονται αρμονικά, οι δύο κόσμοι εναλλάσσονται με απόλυτη ισορροπία.
Αυτό άλλωστε είναι και το νόημα της ταινίας. Η αποδοχή του "άλλου", του διαφορετικού, η καταδίκη κάθε μισσαλοδοξίας, που δυστυχώς είναι ιδιαίτερα "της μόδας" σήμερα. Μη νομίσετε όμως ούτε κατά διάνοια ότι όλα αυτά οδηγούν σε ένα "διδακτικό", "εκπαιδευτικό" αποτέλεσμα. Κάθε άλλο. Πρόκειται για ένα ατόφιο παραμύθι, πλημμυρισμένο με χρώματα και αρώματα της ανατολής, με έντονες αναφορές και επιροές από τις "Χίλιες και Μία Νύχτες". Θα μπορούσε κάλλιστα να είναι μια ιστορία παρμένη απ' αυτές (αλλά δεν). Παρακολουθούμε λοιπόν με αμείωτο ενδιαφέρον τις περιπέτειες των δύο νέων, του λευκού και του σκούρου, εκπροσώπων της δυτικής και της αραβικής κουλτούρας, τις συγκρούσεις και ταυτόχρονα την αλληλοσυμπλήρωση και τη φιλία τους, την ανάδειξη, δίχως κόμπλεξ πολιτικής ορθότητας, των διαφορών και των κοινών τους. Περιπέτειες σε μαγικούς κόσμους, με πολύχρωμα, πελώρια σαρκοβόρα πουλιά, με κατακόκκινα λιοντάρια, με ληστές και τζίνια, νεράιδες και ξωτικά.
Κι όμως, η ταινία δεν απευθύνεται μόνο σε παιδιά. Παρακολουθείται εξ ίσου καλά και από τους μεγάλους. Είπαμε: Θεωρώ ότι γεφυρώνει, εκτός από τους πολιτισμούς, παιδιά και μεγάλους, θέαμα και νόημα, για να καταλήξει στο χιουμοριστικό (και σχετικά ανατρεπτικό) φινάλε.
Ίσως οι φανατικοί αποκλειστικά της αμερικάνικης ντισνεϊκής αισθητικής ή αυτής των γιαπωνέζικων άνιμε να ξενιστούν από την πλούσια και προσωπική αισθητική του Ocelot, που δεν θυμίζει τίποτα άλλο και σαφέστατα δεν ανήκει σε καμιά από τις δύο βασικές παραπάνω κατηγορίες. Θα είναι όμως κρίμα (γι' αυτούς). Θα έχουν χάσει μια σπάνια απόλαυση (οπτική κυρίως).
ΥΓ: Συνίσταται ανεπιφύλακτα για παρακολούθηση σε μεγάλη οθόνη. Όλα τα άλλα θα είναι απλώς οδοντόκρεμες.

ΠΑΝΤΑ ΑΦΗΡΗΜΕΝΟΣ, ΑΛΛΑ ΚΑΠΩΣ ΓΕΡΑΣΜΕΝΟΣ

Ο Pierre Richard είναι ένας ξεχασμένος σήμερα στην Ελλάδα κωμικός, ο οποίος όμως είχε κυριαρχήσει στο χώρο της κωμωδίας στη Γαλλία στη δεκαετία του 70 (τότε ήταν πολύ γνωστός και εδώ, αφού προβάλλονταν οι ταινίες του). Είχα δει δυο - τρεις απ' αυτές σαν παιδί και - τότε - είχα ενθουσιαστεί. Η προβολή των μεγαλύτερων επιτυχιών του στο φεστιβάλ Γαλλόφωνου Σινεμά με παρότρυνε να ξαναδώ μία απ' αυτές, λίγο από νοσταλγία, λίγο από περιέργεια για το αν αντέχει σήμερα.
"Ο κύριος αφηρημένος" (Le distrait) του 1970 ήταν η πρώτη του μεγάλη επιτυχία, που μάλιστα έχει σκηνοθετήσει ο ίδιος (καθώς και μερικές από τις μετέπειτα επιτυχίες του). Εδώ για πρώτη φορά λανσάρει τον χαρακτηριστικό τύπο που τον καθιέρωσε: Αυτόν του απόλυτα αφηρημένου (ημίτρελου θα ήταν ακριβέστερο να πούμε), πλην όμως καλόκαρδου και συμπαθητικού τύπου, που μονίμως βρίσκεται εκτός τόπου και χρόνου, μιλά μόνος του, σκέπτεται άλλα όταν του μιλάνε, αλλά διαθέτει και ένα εντελώς αναρχικό και πηγαίο ταλέντο, που πολλές φορές προκαλεί καταστροφή αντί για επιτυχία. Χρησιμοποιώντας συνδυασμό οπτικών και λεκτικών γκαγκς, κλοουνίστικη φιγούρα ο ίδιος, καταφέρνει να βγάλει αρκετό γέλιο, αλλά και τρυφερότητα. Στην ταινία αυτή είναι διαφημιστής, που προσλαμβάνεται χάρη στις "πλάτες" της μαμάς του σε σοβαρή εταιρία και δημιουργεί χάος. Ενδιαφέρον στοιχείο - και ίσως αταίριαστο με τον χαρακτήρα που πλάθει - είναι ότι, ενώ είναι καλός και βολικός, οι παλαβές (διαφημιστικές) ιδέες του είναι πάντοτε βουτηγμένες σε μακάβριο, κατάμαυρο χιούμορ (όπως αυτή με τον βρυκόλακα που πίνει το αίμα των θυμάτων του με... καλαμάκι, ώσπου βαρυστομαχιάζει και ηρεμεί μόνο μετά την κατανάλωση του διαφημιζόμενου χαπιού για το στομάχι, μετά την οποία θα συνεχίσει ανενόχλητος το έργο του).
Το συμπέρασμα δυστυχώς είναι ότι ή συγκεκριμένη ταινία έχει γεράσει αρκετά. Σαφώς δεν μου προκάλεσε το γέλιο που θυμόμουν (αμυδρά) μετά τόσα χρόνια, ενώ η ηλικία της και η 70ς ατμόφαιρα είναι κάτι παραπάνω από εμφανής. Διαθέτει ωστόσο μερικά καλά σημεία, που βγάζουν ακόμα γέλιο, υμνεί τον έρωτα και τη δημιουργικότητα (την έστω με αμφίβολα αποτελέσματα) και γενικά βλέπεται με σχετική ευχαρίστηση. Θα είχε πάντως ενδιαφέρον να έβλεπα και κάποιες άλλες ταινίες του, μεταγενέστερες και ακόμα πιο πετυχημένες, ώστε να σχηματίσω μια πιο ολοκληρωμένη γνώμη για ένα ούτως ή άλλως σημαντικό κεφάλαιο της γαλλικής κωμωδίας.
Ο Ρισάρ είναι πάντα διάσημος στη χώρα του και εξακολουθεί να παίζει σε ταινίες, όχι απαραίτητα κωμικές. Κρατούσε μάλιστα έναν χαρακτηριστικό ρόλο - κλειδί στο Le Serpent, για το οποίο έγραψα μερικά ποστ πριν.

ΑΚΟΥΓΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ

Το "Ecoute le temps" (Άκου τον χρόνο) είναι η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της Λιθουανικής καταγωγής (που όμως ζει στη Γαλλία) Alante Kavaite. Είναι ένα ενδιαφέρον μεταφυσικό θρίλερ, με αρκετά πρωτότυπη υπόθεση και ποιητική αντιμετώπιση, καθώς οι ανησυχίες της δημιουργού προχωράνε βαθύτερα από την απλή κατασκευή ενός ατμοσφαιρικού θρίλερ.
Μια νεαρή ηχολήπτης πληροφορείται ότι η μητέρα της, που ήταν χωρισμένη και είχε επιστρέψει στο χωριό της όπου θεωρούνταν κάτι σα μέντιουμ, βρέθηκε δολοφονημένη. Επιστρέφει λοιπόν στο αγροτικό σπίτι όπου πήγαινε μικρή και προσπαθεί να εξιχνιάσει τον φόνο. Σύντομα όμως αντιλαμβάνεται ότι τα υπερσύγχρονα μηχανήματά της, εκτός από τους συνεχείς τριγμούς του ετοιμόροπου παλιού σπιτιού, πιάνουν και τους ήχους και τις ομιλίες που ακούστηκαν στο παρελθόν, και μάλιστα κάθε σημείο του σπιτιού "αντιστοιχεί" και καταγράφει συγκεκριμένη χρονική στιγμή του παρελθόντος. Ξεκινά λοιπόν ένα ηχητικό ταξίδι προς τα πίσω, πασχίζοντας να φτάσει στην κρίσιμη ημερομηνία του φόνου... και ένα - ένα τα ποικίλα μυστικά της μικρής κοινότητας αρχίζουν να αποκαλύπτονται και όλοι να γίνονται ύποπτοι.
Δίχως ίχνος εφφέ, η σκηνοθέτης φτιάχνει μια ατμοσφαιρική ταινία, που, εκτός του αστυνομικού στοιχείου, της έντονης παρουσίας του υπερφυσικού και - ενίοτε - του τρόμου, μιλά συμβολικά για τις σχέσεις μάνας και κόρης. Η μητέρα έβλεπε το μέλλον. Η κόρη "επιστρέφει" ηχητικά στο παρελθόν. Κάπου στο μέσον οι πορείες τους συναντιούνται, κάπως σα να έχει επέλθει μια κατανόηση που δεν υπήρχε όσο εκείνη ζούσε.
Μπορεί κανείς να κατηγορήσει το σενάριο επειδή εμπλέκει και άλλα (αρκετά) στοιχεία: Το οικολογικό θέμα, που υπάρχει αρκετά έντονα, μια εξαφάνιση παιδιού, παράλληλες ιστορίες των χωρικών που περνούν κάπως "ξώφαλτσα" κλπ. Ωστόσο σε γενικές γραμμές παραμένει ενδιαφέρον και κρατά μέχρι τέλους τον θεατή. Πολύ περισσότερο αφού "όλα τα λεφτά" είναι η εκπληκτική Εμίλ Ντεκέν που πρωταγωνιστεί δίνοντας ρεσιτάλ. Είναι η ίδια που είχε ξεχωρίσει με την εξαιρετική ερμηνεία της στη "Ροζέτα" των αφών Νταρντέν και μια από τις καλύτερες σύγχρονες γαλλίδες ηθοποιούς.

Η "ΑΓΝΩΣΤΗ", ΤΟ ΕΦΙΑΛΤΙΚΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΔΙΕΞΟΔΟ ΜΕΛΛΟΝ

Αν κάτι είναι σίγουρο, είναι ότι με την "Άγνωστη" πρέπει να ξεχάσετε το νοσταλγικό, γλυκό κλίμα όλων σχεδόν των προηγούμενων ταινιών του Giusepe Tornatore. Εδώ μιλάμε για το σήμερα, ένα σήμερα σκληρό και απάνθρωπο, με αρκετές βίαιες σκηνές, για ένα ψυχολογικό θρίλερ που κατάφερε να με κρατήσει σε ικανοποιητικό βαθμό.
Η μυστηριώδης Ουκρανή που εγκαθίσταται, πασχίζοντας να διατηρήσει την ανωνυμία της, στη μικρή, πλούσια πόλη του ιταλικού βορά, κρύβει πολλά μυστικά. Ο θεατής προσπαθεί να καταλάβει το εφιαλτικό παρελθόν της (που δίνεται με σποραδικά φλας μπακ), τη σχέση της με την οικογένεια που παρακολουθεί με τόση επιμονή και τελικά, όταν τα χαμένα κομμάτια συμπληρώνονται, αγωνιά για το μέλλον της, το τι θα γίνει μετά, αφού όλα φαίνονται σκοτεινά και αδιέξοδα. Και κάπου εκεί προς το τέλος, όταν πια έχει επέλθει και μια απρόβλεπτη ανατροπή, εισβάλλει και η γνωστή, πανταχού παρούσα στο παρελθόν, συγκίνηση - σήμα κατατεθέν του Τορνατόρε, το μελοδραματικό στοιχείο, που ίσως μας αποσπάσουν και κανένα δάκρυ.
Το θέμα που θίγεται κυρίως είναι το trafficking γυναικών από τις πρώην σοσιαλιστικές ανατολικοευρωπαϊκές χώρες, που η πλούσια δύση καταναλώνει ως πόρνες, αλλά και για άλλους, όπως θα δούμε, σκοπούς. Η μουσική του μαέστρου Ennio Morrikone συμβάλλει στην ατμόσφαιρα, η ρωσίδα πρωταγωνίστρια είναι πολύ καλή, το στοιχείο του θρίλερ λειτουργεί καλά, κυρίως στην αρχή.
Ίσως να υπάρχουν κάποιες ενστάσεις για "τραβηγμένο" σενάριο, με μερικές αναληθοφάνειες και σκοτεινά σημεία, αλλά σε γενικές γραμμές βρήκα την ταινία ενδιαφέρουσα και την αλλαγή του Τορνατόρε ευπρόσδεκτη.

SNOW WHITE Ή ΟΤΑΝ Ο ΦΩΣΚΟΛΟΣ ΣΥΝΑΝΤΑ ΤΗΝ ΕΚΛΥΤΗ ΕΛΒΕΤΙΚΗ ΝΕΟΛΑΙΑ

Αν και ελβετική, η Snow White είναι γυρισμένη από τον Ιρακινής καταγωγής Samir (σκέτο), που από παιδί ζει στην Ελβετία. Μαθαίνω μάλιστα ότι είναι πολύ δραστήριος εκεί, με δουλειές ντοκιμαντέρ, τηλεοπτικές, εικαστικές κλπ. Πλην όμως η εν λόγω Snow White είναι από τα πιο αστεία (άθελά του φυσικά) πράγματα που έχω δει.
Για να καταλάβετε, πανέμορφη και ζάμπλουτη πιτσιρίκα (ο μπαμπάς της έχει τη μισή Ζυρίχη), διάγει βίον έκλυτον, τίγκα στην κόκα, τα κλαμπς και τους μόνο-για-πήδημα-γκόμενους, ώσπου γνωρίζει ωραίο, τίμιο και ηθικό χιπχοπά, ταπεινής καταγωγής μεν, διάσημο δε στον χώρο του. Μ΄αυτόν ζει τον αληθινό έρωτα, αλλάζει, "σοβαρεύει", αποκτά και κάποιες κοινωνικές ανησυχίες σαν να μην έφταναν όλα, κόβει τις κακές συνήθειες... κι εκεί που πάει να αποκατασταθεί πλήρως, οι παλιές αμαρτίες εμφανίζονται και την στριμώχνουν αγρίως. Πάνω στην ώρα, ο γκόμενος φεύγει για πανευρωπαϊκή τουρνέ, ο μπαμπάς την αποκληρώνει γιατί σε μια στιγμή απόγνωσης πούλησε ερήμην του το καραχάϊ αμάξι του... οπότε πέφτει στα ναρκωτικά, στην πορνεία, γίνεται σχεδόν κλοσάρ (φανταστείτε ας πούμε την κόρη του Βαρδινοκόκαλη να κοιμάται σε παγκάκια στην Κλαυθμώνος και μάλιστα όχι από άποψη, αλλά επειδή δεν μπορεί να κάνει αλλιώς...) και τελικά, μετά πολλές σπαραξικάρδιες περιπέτειες, ρίχνει και μια απόπειρα αυτοκτονίας. Όμως αυτό δεν είναι το τέλος. Το τέλος είναι απείρως πιο αστείο, αλλά λόγοι κινηματογραφικής δεοντολογίας μου απαγορεύουν να σας το αποκαλύψω.
Πρόκειται για απίστευτο συνδυασμό Φώσκολου και Ξανθόπουλου (όπου μπουζούκια βλέπε χιπ-χοπ, αλλά κατά τα άλλα πλούσια ερωτεύεται φτωχό κλπ. κλπ.) σε πιο τρέντι και σύγχρονο περιτύλιγμα, πράγμα που αποδεικνύει ότι το αφόρητο μελό ακμάζει ακόμα και στην κυριλέ Ελβετία.
Αν ποτέ πέσει στα χέρια σας δείτε το για δύο λόγους: Ή για να γελάσετε με την καρδιά σας ή για τη φοβερή πρωταγωνίστρια, που είναι από τις πιο όμορφες γυναίκες που έχω δει επί της οθόνης.

ΟΤΑΝ Η ΖΩΗ ΜΠΛΕΚΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΜΟΛΙΕΡΟΥ

Ο "Μολιέρος", δεύτερη ταινία του Laurent Tirard, είναι μια φανταστική εξιστόρηση περιστατικών της ζωής του μεγάλου γάλλου θεατρικού συγγραφέα, όταν ακόμα αυτός δεν είχε γίνει γνωστός. Η έξυπνη ιδέα είναι ότι στην περίοδο αυτή, ο Μολιέρος θα ζήσει, υποτίθεται, περιστατικά που θα του δώσουν έμπνευση για τη χρυσή εποχή της δραματουργίας του. Έτσι ο Tirard κάνει μια πραγματικά ευχάριστη κομεντί, αναμειγνύοντας πραγματικούς και θεατρικούς χαρακτήρες, βγάζοντας αρκετό γέλιο, αλλά και κάμποση συγκίνηση.
Είναι γεγονός ότι ένας από τους μεγαλύτερους κωμικούς συγγραφείς όλων των εποχών θεωρούσε την κωμωδία "κατώτερο είδος", που προορίζεται μόνο για τον "αμόρφωτο λαό" προσφέροντάς του χοντρή διασκέδαση. Το όνειρό του ήταν να γράψει τραγωδίες, που είναι "σοβαρή" και "υψηλή" μορφή τέχνης. Όπου όμως, όπως όλα δείχνουν, ήταν πολύ κακός, τόσο σαν συγγραφέας όσο και σαν ηθοποιός (οι σκηνές που προσπαθεί να παίξει τραγωδία είναι όντως αστείες). Χρεωμένος λοιπόν, φυλακισμένος για ένα διάστημα, αποτυχημένος τραγικός, φεύγει με το θίασό του από το Παρίσι και περιοδεύει στην επαρχία για 13 ολόκληρα χρόνια, όπου γίνεται διάσημος (με τις κωμωδίες του φυσικά), για να επιστρέψει τελικά θριαμβευτής, στο Παρίσι. Ανάμεσα στην όπως - όπως φυγή του όμως και στις αρχές της 13χρονης περιοδίας, υπάρχει ένα σκοτεινό διάστημα κάποιων μηνών. Τι ακριβώς έκανε τότε;
Αυτή την περίοδο καλύπτει (με φανταστικό, όπως είπαμε τρόπο) η ταινία. Όπου, υποτίθεται, γνωρίζει τον έρωτα, γνωρίζει τύπους - πρότυπα για τις μετέπειτα μεγάλες δουλειές του και γνωρίζει από πρώτο χέρι και την απύθμενη ηλιθιότητα, ματαιοδοξία, κενότητα και υποκρισία της τάξης των ευγενών, που πασχίζουν απεγνωσμένα να παραστήσουν τους "καλλιεργημένους" δίχως να έχουν τα φόντα γι' αυτό. Συγχρόνως το φιλμ λειτουργεί και σαν τοιχογραφία του 17ου αιώνα στη Γαλλία - κυρίως των αριστοκρατών και των πλουσίων.
Έξυπνοι διάλογοι, αστείες καταστάσεις και περιπέτειες, κρυφοί έρωτες και συγκίνηση και, για όσους γνωρίζουν το έργο του Μολιέρου, μια έξτρα απόλαυση καθώς προσπαθούν να διακρίνουν τις αναφορές σ΄αυτό μέσα από πρόσωπα ή καταστάσεις που, υποτίθεται, συναντά στην προσωπική του ζωή. Σαν γενική ιδέα θυμίζει τον "Ερωτευμένο Σέξπιρ", αυτή εδώ όμως η ταινία προσωπικά μου άρεσε περισσότερο - και, αν μη τι άλλο, πέρασα πολύ ευχάριστα.

Η ΣΟΥΡΕΑΛΙΣΤΙΚΗ ΟΜΟΡΦΙΑ ΤΟΥ ΑΓΡΙΟΥ ΠΛΑΝΗΤΗ

Ο "Άγριος Πλανήτης" είναι μια γαλλική ταινία κινουμένων σχεδίων του 1973 και παραμένει ένα από τα πιο όμορφα animation που έγιναν ποτέ. Προϊόν συνεργασίας του Rene Laloux (1929-2004), σκηνοθέτη κιν. σχεδίων, και του πολυπράγμονα Roland Topor (1938-1997), ζωγράφου, σχεδιαστή, συγγραφέα και άλλα πολλά, παραμένει κλασσική μέχρι σήμερα.
Βασισμένη σ' ένα μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας του Stefan Wul, μιλά για μια φυλή ανθρωποειδών γιγάντων με πολύ υψηλό πολιτισμό, που έχουν μεταφέρει την ανθρώπινη φυλή στον πλανήτη τους. Οι "εξημερωμένοι" άνθρωποι χρησιμοποιούνται από τους Ντράαγκ, τους γίγαντες, σαν κανονικά κατοικίδια, κυρίως για να παίζουν τα παιδιά τους. Οι "άγριοι", αυτοί δηλαδή που το έχουν σκάσει και ζουν πρωτόγονα σε εγκαταλειμένα πάρκα και αλλού, εξολοθρεύονται σε τατκτά διαστήματα, όπως ακριβώς κάνουμε εμείς με τα έντομα. Η ταινία παρακολουθεί τη ζωή ενός ανθρώπου, μέχρι την τελική του προσπάθεια να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στη φυλή του και τους γίγαντες.
Η ιστορία παρακολουθείται με αμείωτο ενδιαφέρον, η αξία όμως της ταινίας και η διαχρονικότητά της οφείλονται κυρίως στις εκπληκτικές εικόνες του Topor, ο οποίος, ως έντονα επηρεασμένος από το σουρεαλισμό, τους δίνει μια έντονα σουρεαλιστική, ονειρική και μαγική χροιά. Τα παράδοξα, ψυχεδελικά τοπία, η απίστευτη ποικιλία των όντων του πλανήτη, που άλλοτε προκαλούν γέλιο κι άλλοτε είναι σα να έχουν βγει από εφιάλτες (θυμίζοντας ενίοτε Bosch), η ποιητική αντιμετώπιση, μένουν χαραγμένα στη μνήμη μας. Μην περιμένετε να εξηγηθούν απόλυτα όλα όσα βλέπετε (οι τρόποι ζωής όλων αυτών των όντων, οι λεπτομέρειες του πολιτισμού ή της ίδιας της φυσιολογίας των Draags, οι διαλογισμοί τους, οι αλλαγές στα σώματά τους κλπ.) Αυτό όμως δεν έχει καμιά σημασία. Σημασία έχει να αφεθούμε στην πλημμύρα των εικόνων, που είναι δουλεμένες με το χαρακτηριστικό εικαστικό στιλ του Topor (πενάκι, συνήθως απαλά χρώματα και οργιαστική φαντασία).
Αν το βρείτε κάπου, μην το χάσετε.

ΠΑΛΕΥΟΝΤΑΣ ΜΕΧΡΙΣ ΕΣΧΑΤΩΝ ΜΕ ΤΟ "ΦΙΔΙ"

Το "Le Serpent" (Το Φίδι) του Eric Barbier είναι ένα σκοτεινό και αρκετά βίαιο θρίλερ που κατάφερε να με κρατήσει από την αρχή μέχρι το τέλος. Ένας πετυχημένος φωτογράφος στο πρόθυρα διαζυγίου πέφτει θύμα μιας σατανικής μηχανορραφίας που υφαίνει ένας ψυχρός, στα όρια της παράνοιας, κατά συρροήν εκβιαστής. Ενώ όμως περιμένουμε να δούμε μια απλώς αστυνομική ιστορία, το πράγμα περιπλέκεται διαρκώς, αποκτά όλο και μεγαλύτερες, σκοτεινότερες διαστάσεις, παίρνει καθαρά προσωπικές προεκτάσεις, καλά κρυμμένα μυστικά και ιστορίες εκδίκησης αποκαλύπτονται και, τελικά, μετατρέπεται σε μια λυσσασμένη, μέχρι θανάτου μονομαχία ανάμεσα στους δύο πρωταγωνιστές.
Σίγουρα υπάρχουν κάποια τραβηγμένα και υπερβολικά σημεία στο σενάριο, ωστόσο, αν τα παραβλέψεις και δεχτείς τις συμβάσεις του είδους, η μηχανή λειτουργεί πολύ καλά αυξάνοντας συνεχώς τις στροφές της, μετατρέποντας μια απλή ιστορία εκβιασμού σε απόλυτο εφιάλτη και οδηγώντας μαθηματικά στο αιματηρό φινάλε.
Αν η ταινία ήταν αμερικάνικη και διέθετε δυο - τρία διάσημα ονόματα πιστεύω ότι θα πήγαινε πολύ καλά εμπορικά. Θα βγει στα σινεμά, όμως η γαλλική καταγωγή της και οι άγνωστοι σε μας ηθοποιοί και σκηνοθέτης ίσως περιορίσουν τα εισητήρια - κι ας είναι καλύτερη από πολλά αμερικάνικα θρίλερ. Αν όμως ξεπεράσετε τέτοιου είδους "αγκυλώσεις", θα απολαύσετε ένα θρίλερ που, χωρίς σε καμία περίπτωση να είναι αριστούργημα ή να έχει οποιοδήποτε "ιδεολογικό" βάθος, σας προσφέρει ένα δίωρο με κλιμακούμενο σασπένς.

ΠΕΤΡΙΝΟΙ ΚΥΚΛΟΙ ΚΑΙ ΣΑΜΑΝΙΚΕΣ ΤΕΛΕΤΕΣ

Ο "Πέτρινος Κύκλος" (Le Concile de pierre) του Guillaume Nicloux είναι ένα μεταφυσικό θρίλερ, με στοιχεία τρόμου, που αναφέρεται κυρίως σε μύθους, τελετουργίες και πρακτικές των σαμάνων της Μογγολίας. Σκοτεινοί κύκλοι στη Γαλλία προσπαθούν να πάρουν τον θετό γιο της Μόνικα Μπελούτσι για να τον χρησιμοποιήσουν σε κάτι μυστηριώδες και απόκοσμο. Αλλά η μητέρα - καθότι το μητρικό ένστικτο λειτουργεί άψογα ακόμα και σε περιπτώσεις υιοθεσίας - θα φτάσει μέχρι τη μακρινή Μογγολία διεκδικώντας με κάθε μέσο ό,τι αγαπά.
Θεραπευτικές και μη τελετές, σκοτεινές συνωμοσίες, χαμένες φυλές, αθανασία, μεταμορφώσεις σε ζώα, άγριοι φόνοι, (κάτι σαν) μεσίες και άλλα πολλά εμπλέκονται στο θρίλερ αυτό, που σε πολύ λίγα σημεία κατάφερε κάπως να με τρομάξει και το οποίο, παρά τις αρχικά μάλλον ενδιαφέρουσες ιδέες, δεν κατάφερε να με κρατήσει ιδιαίτερα, αφού ήταν γεμάτο προβλέψιμα κλισέ και σεναριακές αφέλειες. Ειδικά στο δεύτερο μέρος, όταν μετατρέπεται σε "εξωτική" περιπέτεια δράσης (χωρίς ποτέ ωστόσο να λείπει και το μεταφυσικό στοιχείο) και θυμίζει πολύ αντίστοιχες αμερικάνικες που έχουμε δει πολλές φορές. Έχει πάντως εξασφαλίσει διανομή λόγω, υποθέτω, της παρουσίας των Μόνικα Μπελούσι (που θα υποστεί τα πάνδεινα και θα γεμίσει πολλάκις αίμα και ουλές) και Κατρίν Ντενέβ, οπότε θα μπορέσετε αν θέλετε να το δείτε.
Βλέπεται με σχετικό ενδιαφέρον, δυστυχώς όμως το βάρος πιστεύω ότι πέφτει στη λέξη "σχετικό" και όχι στη λέξη "ενδιαφέρον".

ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ, ΒΟΥΔΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΙΩΝΙΑ ΖΩΗ

Δυστυχώς, μετά από δύο πολύ δυνατές ταινίες, ήρθε η ώρα να με απογοητεύσει και ο Darren Aronofsky. "Η πηγή της ζωής" (The Fountain) φλυαρεί ακατάπαυστα για μεταφυσικά και φιλοσοφικά ζητήματα, είναι πνιγμένη μέχρις εκεί που δεν παίρνει στον βουδισμό, στις περί μετεμψύχωσης θεωρίες, καθώς και σ΄αυτές περί αθανασίας (της ψυχής, υποθέτω, αν και οι προσπάθειες του επιστήμονα αποβλέπουν και στη σωματική αθανασία) και σαν γενικό συμπέρασμα μας υποδεικνύει το ότι πρέπει να συμφιλιωθούμε με τον θάνατο, να μην τον φοβόμαστε και να μη θρηνούμε (τώρα το αν αυτό πρέπει να γίνει λόγω της βεβαιότητας ότι η ψυχή είναι ούτως ή άλλως αθάνατη ή για άλλους λόγους, δεν είμαι και πολύ βέβαιος).
Καλά και ενδιαφέροντα όλα αυτά, πλην όμως η χαώδης αφήγηση, οι συχνές επαναλήψεις και το "ανοιχτό" (για να το θέσω κομψά) τέλος με άφησαν αρκετά ανικανοποίητο. Ειδική βεβαίως αναφορά πρέπει να γίνει στην πολύ εντυπωσιακή εικόνα: Χρησιμοποιώντας μια περιορισμένη χρωματική γκάμα με κυρίαρχο το χρυσό, ο Aronofsky πετυχαίνει μεν ορισμένες αξέχαστες εικόνες, πλην όμως "μπουχτίζει" τον θεατή από ένα είδος μεταφυσικού - καλλιγραφικού overdose. Αφείστε που κάποιες πρόδηλα βουδιστικές σκηνές ήταν σα να έβγαιναν κατ' ευθείαν από τα εξώφυλλα των Buddha Bar...
Γενικά βρήκα το φιλμ πομπώδες, μεγαλεπήβολο, μεγαλόστομο, αλλά και αφελές ταυτόχρονα κι όλη αυτή η ρητορεία για την αιώνια αγάπη, την αιώνια ζωή και άλλα αιώνια με κούρασε, καθώς θεωρώ ότι δεν συνοδευόταν από το απαιτούμενο νεύρο. Όλα αυτά βέβαια είναι προσωπικές απόψεις, που έχουν να κάνουν και με το ότι η όλη new age φάση δεν με συγκινεί ιδιαίτερα. Ίσως θεατές πιο μυημένοι από μένα σε εξ ανατολών μεταφυσικές να λατρέψουν την ταινία (αν και η έλλειψη νεύρου νομίζω ότι ισχύει γενικότερα).
Παρ' όλα αυτά ο Aronofsky παραμένει σίγουρα ένας απρόβλεπτος, τολμηρός και με όραμα δημιουργός (άσχετα αν στην συγκεκριμένη ταινία πιστεύω ότι "δεν του βγήκε"), που κάνει πράγματα που λίγοι τολμούν να κάνουν ή έστω να καταπιαστούν και θα εξακολουθήσω να περιμένω με ενδιαφέρον κάθε νέα δουλειά του. Και ίσως και να μπορούσα να συστήσω το Fοuntain, αν μη τι άλλο, ως ξεχωριστή οπτική εμπειρία.

300 Ή ΟΤΑΝ Η ΥΨΗΛΗ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΑ ΤΟΝ ΦΑΣΙΣΜΟ

Όχι, δεν με ενοχλεί το θέμα της ιστορικότητας. Δεν με νοιάζει η πιστότητα των στολών ή το ακριβές όνομα του μπατζανάκη του Λεωνίδα. Πρόκειται για ταινία μυθοπλασίας (και μάλιστα χολιγουντιανή) και μπορεί να παίρνει όσες "ελευθερίες" θέλει. Αυτό που με ενόχλησε αφάνταστα στους "300" του Zack Snyder είναι το απόλυτα στρατόκαυλο του πράγματος, ο απόλυτος ύμνος του μιλιταρισμού.
Πριν πάμε σ' αυτά όμως, να πω ότι η ταινία μου άρεσε αισθητικά, ή μάλλον, για να ακριβολογήσω, ως εικόνα και μόνο. Χρησιμοποιώντας μια ιδιόρυθμη, περιορισμένη χρωματική γκάμα (χρυσό - βυσινί - μαύρο), "πειράζοντας" τις εικόνες, καταφέρνει να δώσει ένα ενδιαφέρον, απόκοσμο αποτέλεσμα. Είναι η δεύτερη φορά μετά το Sin City που ένα κόμικς μεταφέρεται τόσο πιστά (και δεν εννοώ σεναριακά μόνο, αλλά και αισθητικά) στην οθόνη. Οι εικόνες του μοιάζουν να ξεπηδούν κατ΄ ευθείαν από τις σελίδες της Varley, που χρωμάτισε με τρόπο χαρακτηριστικό το πασίγνωστο πλέον κόμικς του Frank Miller (του οποίου οι "σχετικά δεξιές" απόψεις είναι γνωστές).
Από εκεί και πέρα όμως... Είναι απίστευτη η χαρά των Σπαρτιατών που θα πεθάνουν στη μάχη, η ηδονή που νοιώθουν με την απ' την αρχή ως το τέλος σφαγή, η τρομακτική κατάφαση στον πιο σκληρό μιλιταρισμό. Νοιώθουμε την καύλα του αφηγητή - δημιουργού - σκηνοθέτη όταν εκθειάζει το σχεδόν φασιστικό σπαρτιατικό καθεστώς, που πετά τα ανάπηρα παιδιά στον Καιάδα και όσα επιβιώσουν από τις υπόλοιπες δοκιμασίες τα ανατρέφει σαν στρατιώτες και μόνο, λες και δεν έχουν να κάνουν τίποτα πιο ενδιαφέρον στη ζωή τους. Νοιώθουμε τη βαθειά του απέχθεια όχι ακριβώς προς τους υποψήφιους κατακτητές, αλλά προς τους "βάρβαρους ασιάτες". Από την άλλη, οι Σπαρτιάτες ουρλιάζουν από την αρχή μέχρι το τέλος ως Νεάντερταλ, καταχαρούμενοι που θα γνωρίσουν ένδοξο θάνατο, ουρλιάζουν υπέρ της ελευθερίας (του μιλιταριστικού, δουλοκτητικού και, μη ξεχνάμε, με βασιλιά και όχι δημοκρατικού καθεστώτος τους). Ναι, ξέρω, όταν απειλείσαι από ξένη εισβολή είναι λογικό να υπερασπίζεσαι το όποιο καθεστώς σου, αλλά όλη αυτή η υπερβολή είναι από εξοργιστική έως αστεία. Και να φανταστείτε ότι έτυχε να τα δω όλα αυτά κολλητά με τα αντιπολεμικότατα "Γράμματα από την Ιβοζίμα".
Πέραν αυτών... αρχίζει η καθαρή πλάκα. Τα Ορκς, τα cyborgs (αστακάνθρωπος ήταν μάλλον), τα τρολ, τα σχεδόν προϊστορικά τέρατα που κουβαλούν οι Πέρσες και εμφανίζουν ένα-ένα ως ατραξιόν, ο δίμετρος, γκέι, με φωνή Νταρθ Βέιντερ Ξέρξης, ο Κουασιμόδος - Άνθρωπος-Ελέφαντας Εφιάλτης, ο λύκος - μαχαιρόδοντας της αρχής, οι επίλεκτοι Πέρσες Νίντζα που πολεμούν στη ζέστη της Ελλάδας με μάσκα... Συνεχώς περίμενα ότι από κάπου θα σκάσει μύτη και το Γκόλουμ! Άφείστε που στην εποχή της Σπάρτης δεν είχε ακόμα εφευρεθεί η πνευμονία, αφού με οποιοδήποτε καιρό, με ζέστη ή με χιονοθύελλα (χιονοθύελλα; Στη Σπάρτη;;;) παιδιά, ενήλικες και γέροι ζουν και πολεμούν ημιξεβράκωτοι. Μάλλον επειδή οι Άντρες Δεν Κρυώνουν.
Αν θέλετε να πεθάνετε καταχαρούμενοι και γεμάτοι καύλα στον πόλεμο, με γειά σας με χαρά σας. Εμένα όμως μη με καλέσετε. Έχω μια δουλειά...

ΙΒΟΖΙΜΑ: "ΕΧΘΡΟΙ" ΚΑΙ "ΦΙΛΟΙ" ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΟΛΑΣΗ

Είναι πραγματικά πρωτότυπο και τολμηρό το εγχείρημα του Clint Eastwood να δει τον πόλεμο (την σφαγή της Ιβοζίμα για την ακρίβεια) από δύο διαφορετικές σκοπιές, αυτές των δύο εχθρών (Γιαπωνέζων και Αμερικάνων). Τα "Γράμματα από την Ιβοζίμα", η δεύτερη, "γιαπωνέζικη" ταινία είναι καλύτερη από την πρώτη (τις "Σημαίες των προγόνων μας", που γενικά δεν μου άρεσε και τόσο). Πιο δεμένη, με μεγαλύτερη συνοχή και ένταση, πιο ατμοσφαιρική και, τελικά, πιο αντιπολεμική. Μιλώντας γενικά, είναι μια από τις πολύ δυνατές αντιπολεμικές ταινίες. Ίσως να μη φτάνει τη δύναμη του "Σιδηρού Σταυρό" ή του πρώτου μέρους του "Full Metal Jacket" ας πούμε, παραμένει όμως πολύ δυνατή.
Η ιδέα να δειχθεί η κόλαση μέσα από τα μάτια του εχθρού, ώστε να κατανοήσει και ο πλέον βλαξ ότι η κόλαση αυτή ισχύει και για τους δύο αντίπαλους, για όλους τους εμπόλεμους ανεξαιρέτως δηλαδή, λειτουργεί πολύ καλά. Η σκοτεινή, μουντή, καφεκιτρινόγκριζη φωτογραφία εντείνει τη ζοφερότητα της φρίκης και της σφαγής στο μικρό νησί. Η ανθρώπινη πλευρά, το ένστικτο επιβίωσης, οι ηδονές της καθημερινότητας, που τώρα φαντάζει μακρινή, σχεδόν μυθική, σα να την έχει ζήσει άλλος, τονίζονται, επιτείνοντας έτσι τη δυστυχία των τεκταινόμενων στο νησί. Οι εικόνες ερήμωσης, μαυρίλας, ενός τόπου όπου, πλέον, δεν μπορεί να φυτρώσει τίποτα, λειτουργούν προς την ίδια κατεύθυνση. Η γιαπωνέζικη γλώσσα προσθέτει επίσης στην αίσθηση αυθεντικότητας που αποκομίζουμε.
Εξετάζοντας τώρα και τις δύο ταινίες μαζί, δεν μπορώ να μη θαυμάσω την αμεροληψία του Eastwood, που, πέρα από έναν θαυμασμό που τρέφει προς τους ανώνυμους "ήρωες" εκατέρωθεν (βλέπε αυτούς που τελικά την πληρώνουν), δεν διστάζει να κριτικάρει καίρια και διορατικά και τους δύο πολιτισμούς στα σημεία που πάσχουν: Στην πληρέστατη εμπορευματοποίηση, στα ψεύδη και την θυσία των πάντων μπροστά στο κέρδος ή/και στα βρώμικα πολιτικά συμφέροντα και παιχνίδια εξουσίας από τη μεριά των Αμερικάνων, στο ηλίθιο, στρατόκαυλο, σκληρά ιεραρχικό σύστημα των Γιαπωνέζων, που τελικά, με τη μιλιταριστική του παράνοια και τον τυφλό σεβασμό σε άνευ λόγου "κώδικες τιμής" και άλλα σχετικά, καταντά να κάνει κακό στον ίδιο του τον εαυτό. Στη δεύτερη περίπτωση μάλιστα δεν διστάζει να δείξει ακόμα και την "κατάπτυστη" λιποταξία ως μια ανθρώπινη, τελείως φυσιολογική και, τελικά, ίσως και λογική σε κάποιες περιπτώσεις πράξη.
Όχι, δεν θεωρώ ότι οι δύο ταινίες είναι η καλύτερη δουλειά του Eastwood. Πιστεύω όμως ότι συνολικά (κυρίως τα "Γράμματα" βεβαίως) λειτουργούν απόλυτα θετικά, πετυχαίνουν το στόχο τους - την κατάδειξη της φρίκης - και, εντέλει, ότι για μια ακόμα φορά αξίζει ένα μπράβο σ' έναν από τους σημαντικότερους αμερικανούς δημιουργούς.

7 ΕΙΠΑΜΕ;

Να πάρει! Έχω διπλή πρό(σ)κληση (Kourouna, Epi pantos) για τις 7 αγαπημένες μου ταινίες. Ε, λοιπόν, δεν ξέρετε πόσο δύσκολο είναι να επιλέξω, ακριβώς επειδή πρόκειται για κινηματογραφικό μπλογκ και, ε... όσο νάναι βλέπω αρκετά πράγματα εδώ και πολλά πολλά χρόνια και ούτως ή άλλως δυσκολεύομαι πάρα πολύ με τα κάθε λογής "αγαπημένα" (από τότε που, παιδάκι ακόμα, με ρώταγαν "ποιον αγαπάς πιο πολύ, τον μπαμπά η τη μαμά " και ήθελα να τους πνίξω και...
Τέλος πάντων, φοβάμαι ότι πρέπει να υποκύψω, αλλιώς θα με πάρει ο Ξέρξης από τους 300 και θα...
Λοιπόν, παραλείποντας υποχρεωτικά πάρα πάρα πολλές αγαπημένες είτε γιατί δεν χωράνε στις 7 (θα έπρεπε να είναι 107) είτε γιατί τις ξέχασα, έχουμε και λέμε (φυσικά με τυχαία και όχι με αξιολογική σειρά):

- Blade Runner (Ridley Scott)
- Ο Τρίτος Άνθρωπος (Carol Reed)
- Life of Brian (Monty Python)
- Βιριδιάνα (Louis Bunuel)
- Το Πάρτι (Blake Edwards)
- 2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος (Stanley Kubrik)
- Ο Άγνωστος του εξπρές (Alfred Hitchkock)

...και ο Fellini και ο Gilliam και οι Koen και ο Cronenberg και ο Chaplin και το Weekend του Godard και το Delicatesen των Genet και Caro και ο Wilder... και πολλοί πολλοί άλλοι, ων ουκ έστιν αριθμός.

Ουφ! Τα είπα και ξαλάφρωσα! Keipi, σειρά σου!

ΚΡΥΟ ΣΤΙΣ ΨΥΧΕΣ ΚΑΙ ΣΤΗ RED ROAD

Τελικά οι Άγγλοι έχουν έναν πολύ αποτελεσματικό τρόπο να απεικονίζουν τη μιζέρια της μικροαστικής καθημερινότητας. Το Red Road (2006), πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της Andrea Arnold, είναι από τα χαρακτηριστικά δείγματα του στιλ αυτού: Απόλυτα ντοκιμαντερίστικη ματιά, σκληρός ρεαλισμός, θαμπή φωτογραφία με κόκκο, καθημερινότητα στο έπακρο, άνθρωποι που δεν είναι όμορφοι αλλά απλώς συνηθισμένοι, καταστάσεις που ακόμα κι αν συγκλονίζουν μερικές φορές, δεν υπερβαίνουν ποτέ αυτό που "μπορεί να συμβεί στον καθένα". Όλο αυτό το αποπνικτικό κλίμα τονίζεται ιδιαίτερα από την δίχως το παραμικρό φτιασίδι περιγραφή του αστικού τοπίου στο οποίο ζουν και κινούνται οι ήρωες: Συνήθως σε κάποιο προάστιο κάποιας μεγαλούπολης όπου δεν υπάρχει τίποτα όμορφο, όπου δεν θα πάει ποτέ κανένας τουρίστας. Τσιμεντένιοι όγκοι άχαρων κτιρίων, παραμελημένες, εργατικές πολυκατοικίες, σκουπίδια στους δρόμους, βαρετές δουλειές... καμιά ανάταση. Είναι επόμενο σε τέτοια μέρη η ανθρώπινη ζεστασιά να σβήνει, οι άνθρωποι να παγώνουν μέσα τους, πολλές φορές μόνοι, ίσως δίχως καν φίλους, ζώντας ζωές πανομοιότυπες.
Η συγκεκριμένη ταινία ξεκινά σαν μια ιστορία εκδίκησης, καθώς ένα παλιό, οδυνηρό περιστατικό ανακαλείται στη μνήμη της πρωταγωνίστριας μέσα από τις εικόνες των πανταχού παρόντων καμερών (είναι σωστός ο πληθυντικός αυτός;), προσθέτοντας και το περί Big Brother σχόλιο στην ήδη βαριά ατμόσφαιρα. Σιγά - σιγά όμως εξελίσσεται προς εντελώς διαφορετικές κατευθύνσεις, καθώς το μίσος παραμερίζει μπρος στη δίψα για λίγη ανθρώπινη επαφή, φιλική, ερωτική ή ό,τι άλλο.
Αν και πρωτοεμφανιζόμενη η Arnold δείχνει μεγάλη ωριμότητα και τόλμη, που κάνουν σε κάποια σημεία την ταινία συγκλονιστική στην ωμότητά της. Αν σας αρέσει όλο αυτό το ρεαλιστικό, ντοκιμαντερίστικο κλίμα, το Red Road ανήκει στις πολύ καλές ταινίες του είδους, κοντά στις καλές στιγμές του Loach ή του Michael Lee ας πούμε. Εμένα προσωπικά με κουράζει κάπως. Βαριέμαι λιγάκι όλη αυτή την γυμνή αναπαράσταση της μιζέριας. Αυτό όμως είναι προσωπικό και υποκειμενικό. Ξαναλέω ότι, αν σας αρέσει το είδος, μην τη χάσετε.

ΚΑΛΟΣ ΠΟΙΜΕΝΑΣ Ή ΚΑΘΟΔΗΓΗΤΗΣ ΕΝΟΣ ΕΘΝΟΥΣ ΣΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ

Ο "Καθοδηγητής" (The Good Shepherd είναι ο πραγματικός τίτλος) είναι η τρίτη ταινία που σκηνοθετεί ο Robert De Niro. Και αποφασίζει να καταπιαστεί με ένα δύσκολο και τολμηρό θέμα: Την ίδρυση και - έμμεσα - την ιστορία της διαβόητης CIA, από τον πόλεμο μέχρι το 1961 και το φιάσκο των αμερικανών στον κουβανέζικο Κόλπο των Χοίρων. Διαβάζω (χωρίς να έχω προσωπική άποψη λόγω άγνοιας του θέματος) ότι η ταινία είναι ιστορικά ακριβής. Η σκηνοθεσία είναι κι αυτή ακριβής και ο Ντε Νίρο δείχνει έμπειρος και σίγουρος στον σπάνιο γι' αυτόν ρόλο πίσω από την κάμερα. Η δε ιδεολογική του σκοπιά είναι "προοδευτική" (τετριμμένος όρος, ε;), αφού δεν έχει πρόβλημα να δείξει τις σκοτεινές μεθόδους, τα λάθη, τον στα όρια του φασισμού πατριωτισμό των ιδρυτών και των πρώτων στελεχών της CIA και την επίσης σκοτεινή, συνωμοσιολογική ατμόσφαιρα που επικρατεί στους κόλπους της.
Οι προσωπικές μου αντιρρήσεις βρίσκονται κυρίως στην ατέλειωτη διάρκεια και τους σχετικά αργούς ρυθμούς, που με έκαναν να πλήξω αρκετά. Όχι, δεν νομίζω ότι άξιζε 167 ολόκληρα λεπτά όλη αυτή η καταγραφή. Βρίσκονται επίσης στο (μυθοπλαστικό) θέμα στο οποίο επικεντρώνεται - πέρα από το καθαρά ιστορικό: Στο γεγονός ότι ένας από τους βασικούς πρώτους πράκτορες αυτοπαγιδεύεται, χάνει κάθε ίχνος ιδιωτικής, προσωπικής ζωής και τελικά οδηγείται στη μοναξιά και τη δυστυχία (επόμενο βεβαίως αν επιλέγεις μια ζωή γεμάτη μυστικά, για τα οποία ούτε στους πλέον αγαπημένους σου επιτρέπεται να πεις το παραμικρό και καθ' ότι "όποιον ανακατεύεται με τα πίτουρα τον τρών οι κότες"). Ενώ λοιπόν ο Σπίλμπεργκ στο "Μόναχο" μας έδειξε πολύ καλά τη διάσταση αυτή (αν και η ταινία του συνολικά μου φάνηκε κατώτερη), ο Ντε Νίρο επιλέγει έναν χαρακτήρα που είναι από τη φύση του κρυψίνους, ψυχρός, που έχει τη συνωμοτικότητα στο αίμα του από παιδάκι (πολύ καλός σ' αυτό ο Ντέιμον), οπότε η καταστροφική επίδραση της ίδιας της έπαγγελματικής του ενασχόλησης στην προσωπική του ζωή ακυρώνεται κατά κάποιον τρόπο (σα να λέμε δηλαδή ότι δεν τον καταστρέφει η δουλειά του, αλλά "τα ήθελε ο τέτοιος του").
Πέραν αυτών πάντως θα απολαύσετε ένα από τα πλουσιότερα καστ που έγιναν ποτέ (Ντέιμον, Αν. Τζολί, Ντε Νίρο, Τορτούρο, Άλεκ Μπάλντουιν, Ουίλιαμ Χαρτ, Τζον Πέσι κλπ.)
ΥΓ: Η στροφή του Χόλιγουντ σε "δημοκρατικότερες" και "αριστερότερες" (για τα στενότατα αμερικάνικα όρια της λέξης) κατευθύνσεις που πολλάκις έχουμε επισημάνει, συνεχίζεται. Ίσως πλέον οι πάντες έχουν απηυδήσει με την σχεδόν φασιστική πολιτική της κυβέρνησης Μπους και αυτό να είναι η έμμεση αντίδραση).

DREAMGIRLS: Η ΑΝΟΔΟΣ, Ο ΘΡΙΑΜΒΟΣ ΚΑΙ Ο ΚΟΜΦΟΡΜΙΣΜΟΣ

Το Dreamgirls του Bill Condon είναι πρώτα απ' όλα μιούζικαλ. Δεύτερο, είναι η ιστορία των θρυλικών Supremes, ενός από τα 4-5 πιο πετυχημένα συγκροτήματα της δεκαετίας του 60 (οι άλλοι ήταν οι Beatles, οι Rolling Stones και ίσως 1-2 ακόμα, για να καταλάβετε για τι μεγέθη μιλάμε). Τρίτο, είναι μια ιστορία ανόδου, κατάκτησης της κορυφής, αλλά και όλων των αρνητικών που τη συνοδεύουν. Επειδή τα συνδυάζει όλα αυτά όμως, μη νομίζετε ότι την θεωρώ και πετυχημένη ταινία.
Ως μιούζικαλ (μεταφορά θεατρικού μιούζικαλ στο σινεμά, όπως γίνεται συνήθως) είναι εξειδικευμένο: Θα σας αρέσει μόνον αν είστε λάτρης της μαύρης μουσικής. Της χρυσής περιόδου της σόουλ της δεκαετίας του 60 και της προς το νεροβραστότερο μετεξέλιξής της στη δεκαετία του 70. Σ' αυτή την περίπτωση λοιπόν θα σας αρέσει τουλάχιστον από καθαρά μουσικής πλευράς. Αν πάλι σας ενδιαφέρει η ιστορία της μουσικής, έχετε, όπως είπαμε, την ιστορία των τριών Supremes (και της εταιρίας Motown). Που ξεκίνησαν ως ένα ακόμα γυναικείο μαύρο φωνητικό γκρουπ, αυτονομήθηκαν και σύντομα κατέκτησαν την κορυφή (για την ιστορία είναι το μοναδικό συγκρότημα που είχε στις ΗΠΑ 5 συνεχή Νο 1). Κι εκεί άρχισαν τα εσωτερικά προβλήματα: Η πρώτη και καλύτερη φωνή Florence Ballard παραγκωνίστηκε από την κατώτερη μεν, αλλά πολύ εντυπωσιακότερη ως παρουσία, Diana Ross, η οποία παντρεύτηκε τον ιδρυτή της εταιρίας Berry Gordy και έγινε η βιτρίνα του γκρουπ, για να ακολουθήσει η προσωπική καριέρα της ως σούπερσταρ (εννοείται ότι τα αληθινά ονόματα δεν αναφέρονται, αλλά είναι πασίγνωστο ότι η ταινία φωτογραφίζει τις συγκεκριμένες περιπτωσεις). Το πιο ενδιαφέρον τρίτο επίπεδο είναι αυτό όπου καταγράφονται ο συντηρητισμός, η εμπορικοποίηση και οι παραχωρήσεις που συνοδεύουν την πάσει θυσία διατήρηση στην κορυφή, καθώς και η βαθμιαία μεταμόρφωση του εταιριάρχη και συζύγου από οραματιστή, ιδεολόγο και πρωτοπόρο των πρώτων καιρών σε στυγνό, αδίστακτο και καταπιεστικό μεγαλοεπιχειρηματία στο τέλος, στα χέρια του οποίου κάθε προσπάθεια αυθεντικότητας και ανανέωσης είναι καταδικασμένη. Φυσικά η συγκεκριμένη αυτή περίπτωση έχει προεκτάσεις και αποκτά ευρύτερο ενδιαφέρον για το τι γενικά συμβαίνει εκεί πάνω.
Ωστόσο σαν ταινία, ενώ μου κράτησε το ενδιαφέρον στην αρχή, μου φάνηκε ότι έκανε μια μεγάλη κοιλιά στη συνέχεια, οδεύοντας προς ένα μάλλον δακρύβρεκτο μελό (η περίπτωση της μοίρας και της κατάπτωσής της Ballard, ερμηνευμένη ωστόσο δυνατά από την Jennifer Hudson, που δίκαια πήρε το Όσκαρ β' γυναικείου ρόλου). Η οποία κοιλιά συνοδεύεται και από βαρετότερη (για μένα) γλυκερή μουσική, που αντικαθιστά τη νευρώδη σόουλ της αρχής. Για την ιστορία και πάλι, η αληθινή Ballard πέθανε φτωχή και ξεχασμένη το 1976, αυτό όμως δεν το δείχνει η ταινία. Στα ατού και ο πολύ καλός εδώ Έντι Μέρφι σε ρόλο παρηκαμασμένου πρώην σόουλ σταρ. Συνολικά μάλλον βαρέθηκα όπως σας είπα - αν και, βέβαια, πρόκειται για άρτια και εντυπωσιακή παραγωγή. Αν σας ενδιαφέρει η εποχή ή/και το συγκεκριμένο γκρουπ, δείτε το.

ΜΟΥΣΙΚΗ, ΣΤΙΧΟΙ ΚΑΙ OVERDOSE ΑΠΟ ΣΙΡΟΠΙΑ

Τώρα θα μου πείτε "τι δουλειά είχες να δεις το "Music and Lyrics"; Ε, συμβαίνουν καμιά φορά και λάθη (όντως βρέθηκα εκεί κατά λάθος). Η ταινία λοιπόν του Marc Lawrence παρουσιάζει για πολλοστή φορά τον Χιου Γκραντ σε αισθηματική κομεντί (δεν βαρέθηκε ακόμα;) αυτή τη φορά με την Ντρου Μπάριμορ. Ξέρετε, στην αρχή δεν πολυσυμπαθιούνται, το πράγμα αρχίζει να αλλάζει σιγά - σιγά, στο τέλος ερωτεύονται τρελά, γελάς λίγο με μερικές καυστικές ατάκες του Χιου, δακρύζεις λίγο εκεί που πάνε να χωρίσουν... τέτοιες πρωτοτυπίες.
Αν κάτι είναι κάπως συμπαθητικό είναι η "κριτική" που κάνει η ταινία (μη φανταστείτε τώρα τίποτα βαθυστόχαστα πράγματα) στην ποπ μουσική (το ελαφρύτερο και βαρετότερο κομμάτι της ποπ για να είμαστε ακριβείς). Στο πώς κατασκευάζονται και διατηρούνται στην επικαιρότητα τα ποπ είδωλα και στην απύθμενη κενότητά τους (βλακεία μήπως έπρεπε να πω;) Αυτά λοιπόν έχουν σχετική πλάκα, όπως και αρκετές ατάκες που αναφέρονται σε στίχους ή τίτλους γνωστών επιτυχιών και παρεισφρύουν συχνά στις κουβέντες των ηρώων. Φυσικά εξώφθαλμες ομοιότητες και αναφορές σε υπαρκτά είδωλα (Wham, Aguilera - Shakira και άλλα τέτοια) είναι απόλυτα ηθελημένες. Το κακό είναι ότι δεν είμαι καθόλου φαν ούτε της ποπ των 80ς ούτε των σύγχρονων ΑγκιλεροΜπριτνεϊΣακίρων που λέγαμε και πριν (στη "σύγκριση" και σχέση των δύο αυτών εποχών αναφέρεται το μη αισθηματικό μέρος της ταινίας), οπότε όλο αυτό - παρά το ότι είναι κατασκευασμένο καθαρά για λόγους feelgood και μόνο - με άφησε αδιάφορο.

ΨΙΘΥΡΟΙ ΤΩΝ ΠΝΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ ΞΑΝΑΚΟΥΣΕΙ

Το Stir of Echoes (Ψίθυροι των Πνευμάτων) του David Koepp είναι μια ακόμα ταινία με φαντάσματα. Γυρισμένη το 1999, έχει σαν ατού της τον Κέβιν Μπέικον, που σηκώνει όλο το βάρος της ερμηνείας, προσπαθεί να είναι τρομακτική (αλλά δεν είναι τόσο) και γενικά, το μεγάλο της πρόβλημα είναι ότι όλα αυτά τα έχουμε ξαναδεί πολλές φορές και μάλιστα με πολύ καλύτερο τρόπο, κυρίως από ασιάτες, ανάμεσα στους οποίους οι ιστορίες με πνεύματα και φαντάσματα είναι συνηθέστατες. Αλήθεια, πόσες φορές έχετε δει στοιχειωμένο σπίτι, επειδή κάποιο φάντασμα (που ανήκε φυσικά σε άτομο που πέθανε με βίαιο τρόπο) "πιέζει" για να γίνει αντιληπτό και να λυτρωθεί; Δεν είναι ότι είναι εντελώς κακή ταινία, αλλά να, είναι σχετικά άνευρη και έχεις συνεχώς την αίσθηση πως "κάπου το ξέρεις αυτό".
Από τα θετικά σημεία θεωρώ κάτι που σπάνια δείχνεται σε ταινίες του είδους: ΟΚ, υπάρχει πάντοτε κάποιος/οι που βλέπουν περίεργα πράγματα, ενώ οι γύρω τους δεν παίρνουν χαμπάρι. Δεν είναι απόλυτα φυσικό αυτοί οι "ελαφροϊσκιωτοι" να σαλτάρουν πλήρως; Ενώ λοιπόν αυτό το σαλτάρισμα σπάνια το βλέπουμε, εδώ ο Μπέικον τα παίζει κανονικά, καταστρέφει άθελά του τη σχέση με τη γυναίκα του, γίνεται άλλος άνθρωπος γεμάτος ψυχαναγκασμούς όταν τα φαινόμενα αρχίζουν να πληθαίνουν. Αυτό είναι ενδιαφέρον. Α, υπάρχει και το αστυνομικό στοιχείο, το "ποιος το έκανε" που κάτι προσθέτει. Αυτά τα λίγα μόνο.

ΑΣ ΤΑ ΠΑΡΕΙ ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ ΚΑΙ ΤΑ ΔΙΚΑ ΜΟΥ ΠΕΝΤΕ...

Μετά από έντονες πιέσεις που δέχτηκα (φάλαγγα, στέρηση ύπνου, απειλές κατά των δικών μου, υποχρεωτική παρακολούθηση επί 24ώρου βάσεως του Rocky Balboa κλπ.) υποκύπτω κι εγώ στο παιχνιδάκι των βλόγερς και αποκαλύπτω:
1. Είμαι λάτρης του φανταστικού σε όλες του τις μορφές (λογοτεχνία, κόμικς, σινεμά κλπ.) Και η προσωπική μου παραγωγή άλλωστε ανήκει κυρίως στον χώρο αυτόν.
2. Σιχαίνομαι βαθύτατα την τηλεόραση. Έχω σπίτι μου μόνο για κανένα DVD πού και πού. Δεν βλέπω ούτε καν ταινίες σ' αυτήν. Εξακολουθεί να με ενοχλεί το ότι τις κόβουν για να βάλουν *@#&^%διαφημίσεις.
3. Μεγάλωσα, όμως ακόμα ασχολούμαι με τα μίκυ μάου (που επισήμως πλέον ονομάζονται κόμικς). Όταν ήμουν μικρός στην επαρχία, είμαστε χωρισμένοι σε φανς του Μπλεκ, του Ζαγκόρ και του Όμπραξ (κάτι σαν ΟΣΦΠ, ΠΑΟ, ΑΕΚ). Εγώ ήμουν πάντα οπαδός του Ζαγκόρ. Είχα γύρω στα 100 τεύχη. Μετά τις - κοινές σε όλο τον ενήλικο πληθυσμό - μαμαδικές εκκαθαρίσεις, δεν έχω πια κανένα. Όχι ότι θα τα μελετούσα σήμερα, αλλά νά, για τη νοσταλγία...
4. Όταν ταξιδεύω, δεν πάω συστηματικά σε μέρη που μ΄ αρέσουν και μόνο, αλλά όπου προκύψει. Δεν αρνούμαι κανένα που μου προτείνεται (ε... το Ιράκ αποτελεί εξαίρεση) κι ας μην σκόπευα να πάω εκεί από μόνος μου. Μακάρι να μπορούσα να πάω παντού.
5. Όταν ήμουν μικρός πίστευα ακράδαντα ότι το γνωστό λαϊκό άσμα "Όνειρο δεμένο στο μουράγιο..." έλεγε "Όνειρο δεμένο στο μουλάρι..." και προβληματιζόμουν βαθύτατα για τη σημασία του.
Αυτά.
Εγώ δεν είμαι τόσο κακός να "δώσω" άλλους πέντε...

Η ΨΥΧΗ ΣΤΟ ΣΤΟΜΑ ΚΥΡΙΟΛΕΚΤΙΚΑ

Δύο στα δύο λοιπόν. Η δεύτερη ταινία του Γιάννη Οικονομίδη "Η ψυχή στο στόμα" καταφέρνει να δώσει στο θεατή μια ακόμα πιο δυνατή γροθιά στο στομάχι απ' όσο το "Σπιρτόκουτο". Ο κόσμος εδώ, η ελληνική κοινωνία για την ακρίβεια, είναι ακόμα πιο σκοτεινός, ακόμα πιο αδιέξοδος, ακόμα πιο πνιγηρός. Μέσα σε μια καθημερινότητα που κυριολεκτικά σκοτώνει, δίχως την παραμικρή χαραμάδα φωτός, ο ήρωας, σαλταρισμένος από την πρώτη κιόλας σκηνή, περιφέρεται αμέτοχος, χωρίς να αντιδρά (δεν μπορεί άλλωστε), χωρίς να μιλά σχεδόν, ενώ καταπιέζεται και τρώει απανωτές σφαλιάρες από τους πάντες γύρω του (γυναίκα, εργοδότη, συνάδελφους, συγγενείς κλπ.) Ακόμα και από απλούς γνωστούς, το μόνο που εισπράττει είναι μία απύθμενη οργή, ίσως όχι για το πρόσωπό του ειδικά, αλλά για τα πάντα γύρω τους.
Η ταινία παρακολουθείται πολύ δύσκολα. Πολλοί δεν αντέχουν αυτή την αδυσώπητη ψυχολογική βία, τη συνεχή, δίχως το παραμικρό διάλειμμα πίεση του ήρωα από τους πάντες και τα πάντα. Σημειωτέον ότι μιλάμε για ψυχολογική βία και μόνο. Δεν υπάρχει σχεδόν καμιά σκηνή σωματικής βίας, αυτό το γεγονός όμως σε καμιά περίπτωση δεν ελαφρύνει τα πράγματα. Κάθε άλλο. Αλλά αυτό που πραγματικά προκαλεί overdose είναι η λεκτική βία. Το 90% ίσως των όσων λέγονται αποτελούνται από βρισιές. Οι πάντες μιλάνε βρίζοντας, εκφράζονται αποκλειστικά με βρισιές, μερικές από τις οποίες μάλιστα ιδιαιτέρως ευφάνταστες (ίσως και να αποτελεί παγκόσμιο ρεκόρ το ποσοστό τους επί του συνολικών διαλόγων).
Αν καταφέρετε να τα αντέξετε όλα αυτά, θα διαπιστώσετε ότι ο Οικονομίδης είναι καλός σκηνοθέτης και κάνει ένα προσωπικό, άμεσα αναγνωρίσιμο σινεμά. Το μεγάλο ατού του είναι η εξαιρετική διεύθυνση των ηθοποιών, όλων ανεξαιρέτως, οι οποίοι είναι πειστικότατοι στους απάνθρωπους ρόλους τους. Είναι αλήθεια ότι απομονώνει και μεγενθύνει μονάχα ό,τι αποκρουστικότερο υπάρχει στην καθημερινή μας ρουτίνα, αποκλείοντας οτιδήποτε ευχάριστο (αυτή ακριβώς η καθημερινότητα, η οικειότητα που νοιώθουμε με τα τεκταινόμενα, είναι που κάνουν αβάσταχτες σχεδόν στη θέασή τους τις ταινίες του). Αυτό όμως το κάνει με εξαιρετικά αποτελεσματικό τρόπο. Ο κίνδυνος είναι όλο αυτό το μικροσύμπαν να γίνει μανιέρα και απλή επανάληψη. Βρίσκεται όμως ακόμα στην αρχή και - δεδομένων των ικανοτήτων του - κάλλιστα μπορεί να αποφύγει κάτι τέτοιο.

ΕΚΘΑΜΒΩΤΙΚΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ, ΑΙΜΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΕΣ ΛΟΥΛΟΥΔΙΩΝ

Στον "Ήρωα" το βάρος έπεφτε στο επικό στοιχείο και στις απίστευτα χορογραφημένες μάχες. Στα "Ιπτάμενα στιλέτα" ο ρομαντισμός και η ποίηση είχαν τον πρώτο λόγο μέσα από πανέμορφες εικόνες. Στην "Κατάρα του χρυσού λουλουδιού" ο Yimou Zhang ρίχνει το βάρος στην τραγωδία στους κόλπους της πανίσχυρης αυτοκρατορικής οικογένειας. Και πάλι η λέξη "απίστευτα" έχει θέση εδώ, μόνο που αφορά πλέον τα εσωτερικά του παλατιού, τα εξωφρενικά φορέματα, τους άπειρους στρατούς. Είναι τόσος ο πλούτος, η χλιδή, το μεγαλείο, που ο θεατής μοιάζει να πνίγεται, να μπουχτίζει από τα μυριάδες χρώματα, τον χρυσό που καταλαμβάνει κάθε τετραγωνικό εκατοστό της οθόνης, τα αναρίθμητα, πολύπλοκα διακοσμητικά μοτίβα που στροβιλίζονται θαρρείς γύρω του. Μέσα σ' αυτό το χαώδες, υπερ-μπαρόκ περιβάλλον, το πιο βαρυφορτωμένο που έχω δει ποτέ, το ζοφερό δράμα, με τις αιμομεικτικές σχέσεις, τις πολύπλοκες ίντριγκες, τους φόνους και τις συνωμοσίες, μοιάζει να ασφυκτιά.
Υπάρχουν και οι (λίγες σε σχέση με τις προηγούμενες δύο ταινίες) σκηνές μονομαχιών και μαχών, όπου η ανάσα κόβεται τόσο από τις γεωμετρικές διατάξεις των πάντων, όσο κυρίως και με τα απίστευτα πλήθη που κατακλύζουν κάθε πιθανό χώρο. Πραγματικά εντυπωσιακή η τελική μάχη - σφαγή πάνω στα εκατομμύρια χρυσάνθεμα, φριχτή και η αλληλοσφαγή στους κόλπους της αυτοκρατορικής οικογένειας. Υποθέτω ότι τα κομπιούτερ συνέβαλαν για τα καλά για τη δημιουργία όλων αυτών. Τι μου έμεινε όμως μετά από όλο αυτό το "μπούκωμα", το όργιο των εικόνων; Ότι η εξουσία είναι πιο αδυσώπητη, εγκληματική και αδίστακτη από κάθε εγκληματία και στραγγαλίζει κάθε προσωπικό και ανθρώπινο συναίσθημα αν θέλει να παραμείνει πανίσχυρη.
Νομίζω όμως ότι μάλλον μου άρεσε λιγότερο από τις δύο προηγούμενες ταινίες της τριλογίας. Δείτε το αν θέλετε κυρίως για λόγους απόλυτου, σε βαθμό λιγώματος, εντυπωσιασμού (και καταλάβετε γιατί οι κινέζοι θα κάνουν δεν ξέρω τους καλύτερους, αλλά σίγουρα τους πιο εντυπωσιακούς ολυμπιακούς).
ΥΓ: Πάντως οι ταινίες του Γιμού εξακολουθούν να μ' αρέσουν γενικά περισσότερο από τις αντίστοιχες του άλλου διάσημου κινέζου σκηνοθέτη, του Κάιγκε.

ΣΚΑΝΔΑΛΑ ΚΑΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

Το "Ημερολόγιο ενός σκανδάλου" (Notes on a scandal) του Richard Eyre διαφημίζεται σαν μια ταινία που αναφέρεται στη σχέση μιας καθηγήτριας με έναν 15χρονο μαθητή της. Όχι ακριβώς. Η εν λόγω σχέση αποτελεί το έναυσμα μόνο, την αφορμή για τα όσα συμβαίνουν σ' αυτήν. Σε καμία περίπτωση η ταινία δεν επικεντρώνεται στην απαγορευμένη αυτή σχέση. Αντίθετα το βάρος πέφτει στη σχέση των δύο γυναικών: Της νέας καθηγήτριας και της ηλικιωμένης συναδέλφου της (που είναι και η ουσιαστική πρωταγωνίστρια), μιας ψυχρής, ανέραστης, στεγνής και, τελικά, πέρα για πέρα "άρρωστη" προσωπικότητας. Το δράμα κορυφώνεται σιγά - σιγά, η ένταση ανεβαίνει και, τελικά, αυτό που βλέπουμε είναι στην ουσία ένα θρίλερ, μόνο που όσα συμβαίνουν είναι σε καθαρά ψυχολογικό επίπεδο (αν εξαιρέσεις βέβαια τη βία των δημοσιογράφων). Μπορούμε λοιπόν να τη διαβάσουμε και σαν μια πολύ ενδιαφέρουσα μελέτη για το πού οδηγεί η καταπιεσμένη σεξουαλικότητα, ο απόλυτος συντηρητισμός και η υποταγή στην άχρωμη, καθημερινή ρουτίνα.
Παράλληλα υπάρχουν και οι νύξεις για την ταξική προέλευση όλων αυτών (εντελώς διαφορετική καταγωγή και background της "ελεύθερης" Μπλάνσετ και της καταπιεσμένης Dench), καθώς και για τον φασισμό των δημοσιογράφων ("κίτρινων" υποθέτω, εσπρεσοτραφικοειδών και άλλων τέτοιων ζωντανών) με την αδίστακτη καταρράκωση των πάντων στην υπόθεση του σκανδάλου. Και πάνω απ' όλα υπάρχει η εκπληκτική ηθοποιία και των δύο, με κυρίαρχη βέβαια την Judi Dench, η οποίοα δίκαια είναι υποψήφια για Όσκαρ.
Μοναδική, μικρή, αντίρρηση η εξέλιξη του χαρακτήρα της Ντεντς προς το τέλος, όταν εμφανίζεται ως είδος "ψυχικού" σίριαλ κίλερ. Ίσως να είναι κάπως τραβηγμένο και "φωναχτό", ωστόσο ελάχιστα μου στέρησε την απόλαυση μιας πολύ ενδιαφέρουσας ταινίας.

ΜΑΓΟΙ ΚΑΙ ΓΗΤΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΠΑΛΙ

Φαίνεται ότι η φέτος είναι η χρονιά των showmen μάγων. Πώς αλλιώς να εξηγήσεις σε τόσο σύντομο διάστημα μετά το Prestige, μια ακόμα ταινία με παρόμοιο θέμα; "Ο μάγος Αϊζενχάιμ" (The illusionist) του Neil Burger είναι λιγότερο εντυπωσιακή από το προαναφερθέν Prestige, με αρκετές κατά τη γνώμη μου σεναριακές τρύπες. Είναι ωστόσο καλογυρισμένη, κρατά τον θεατή και εν γένει σώζεται χάρη στις πολύ καλές ηθοποιίες του Έντουαρντ Νόρτον και Πολ Τζιαμάτι και χάρη στην ενδιαφέρουσα μουντή φωτογραφία, που δημιουργεί υποβλητική ατμόσφαιρα. Στην οποία βεβαίως συνεισφέρει και η Πράγα, όπου έχει γυριστεί, που ούτως ή άλλως είναι από τις εντυπωσιακότερες πόλεις της Ευρώπης. Ενδιαφέρουσες και κάποιες νύξεις για την ταξική καταγωγή σε σχέση με τις δυνατότητες των χαρακτήρων, όπως επίσης και αυτές περί σχέσεων εξουσίας και κοινού και περί της δύναμης της τέχνης (ή του θεάματος τέλος πάντων), που εδώ απειλεί σχεδόν να ανατρέψει το καθεστώς της εποχής. Ρομαντικό - αισθηματικό δράμα, θρίλερ μυστηρίου αστυνομικού στυλ, πολιτικές ίντριγκες και κάμποση μαγεία (μάλλον δίχως υπερφυσικό στοιχείο κατά το σενάριο) μπλέκονται για να μας δώσουν ένα ενδιαφέρον και γοητευτικό μεν μείγμα, αλλά με κάμποσες αντιρρήσεις από μέρους μου, σεναριακές κυρίως.
Κατ' αρχάς ο Αϊζενχάιμ παρουσιάζεται σχεδόν παντοδύναμος: Κάνει ό,τι θέλει και ό,τι του ζητήσουν, έστω κι αν είναι απροετοίμαστος γι' αυτό. Δεν αποκαλύπτεται φυσικά ποτέ πώς κάνει τα κόλπα, αλλά, καταλαβαίνετε, όλη αυτή η απίστευτη (και αδικαιολόγητη) παντοδυναμία του κάνει τα πράγματα πολύ πιο εύκολα γι΄ αυτόν (και για τον σεναριογράφο). Όπως επίσης βρήκα ξενέρωτο - παραχώρηση μάλλον σε άνωθεν απαιτήσεις - το τέλος. Αν η ταινία τέλειωνε λίγα λεπτά πριν, θα μου άφηνε καλύτερες εντυπώσεις. Ως έχει όμως, κάνει τα πράγματα ακόμα πιο απίθανα.
Πέραν αυτών πάντως δεν στερείται νομίζω κινηματογραφικού ενδιαφέροντος.

ΠΟΙΑ "ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ";

Η "Ταυτότητα" (Identity) του James Mangold είναι ένα θρίλερ του 2003 το οποίο, μάλλον συνειδητά, παραπέμπει στο "Ψυχώ". Λέω μάλλον συνειδητά, αφού και εδώ όλα γίνονται μέσα σε ένα μοτέλ στο μέσον του πουθενά. Εκεί μαζεύονται, χάρη σε μια σειρά από εξωφρενικές συμπτώσεις, διάφοροι χαρακτήρες και... οι φόνοι αρχίζουν. Το μυαλό μας πάει αρχικά σε μια αλά Άγκαθα Κρίστι ιστορία, αφού κατά τη διάρκειά του, όλοι σχεδόν γίνονται διαδοχικά ύποπτοι. Ποιός απ' όλους ειναι ο σίριαλ κίλερ; Από την άλλη, υπάρχουν και κάποιες πινελιές μεταφυσικού στοιχείου, έτσι για να θολώσουν κι άλλο την κατάσταση. Πλην όμως η λύση βρίσκεται πολύ μακριά απ' όλα αυτά. Πού; Δεν θα σας το αποκαλύψω φυσικά.
Μια σειρά από ανατροπές, καθώς και η κλειστοφοβική, αδιέξοδη ατμόσφαιρα, κάνουν την ταινία να παρακολουθείται με αμείωτο ενδιαφέρον. Η λύση είναι όντως ευφάνταστη και εντελώς απροσδόκητη. Πλην όμως, όλη αυτή η αγωνιώδης προσπάθεια για πρωτοτυπία και ανατροπή στην ανατροπή, την κάνουν (την τελική λύση εννοώ) κάπως τραβηγμένη από τα μαλλιά. Ένας ψυχίατρος θα μπορούσε να μας διαφωτίσει για το κατά πόσον αληθοφανή είναι όλα αυτά. Εγώ αδυνατώ. Δεν νομίζω επίσης ότι χρειαζόταν και πολύ αυτή η τελευταία (πολλοστή) ανατροπή.
Παρά τη σχετική μου γκρίνια ωστόσο, πέρασα αρκετά καλά βλέποντάς το (σε DVD). Και υποστηρίζεται και από ένα εντυπωσιακό καστ ονομάτων (Κιούζακ, Λιότα, ΝτιΜορναί, Μολίνα κ.ά.) Δεν τη θεωρώ κακή ταινία. Απλώς υπερβολική.

ΠΝΙΓΗΡΟΙ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΙ ΣΕ ΔΥΟ ΕΠΙΠΕΔΑ

Ο "Λαβύρινθος του Πάνα" ("...του Φαύνου" είναι ο πρωτότυπος ισπανόφωνος τίτλος) του Guillermo del Toro αποδεικνύει ότι αυτός ο μεξικάνος είναι σπουδαίος σκηνοθέτης όταν κάνει τα δικά του (εννοώ όχι στυλ Blade II και τέτοια). Για του λόγου το αληθές ανατρέξτε στη "Ραχοκοκαλιά του Διαβόλου" του 2001. Αυτή, μαζί με τον τωρινό "Λαβύρινθο", είναι κατά τη γνώμη μου και οι καλύτερές του (δίχως να παραβλέπω και το διασκεδαστικό Hellboy).

Πριν πω οτιδήποτε άλλο οφείλω να προειδοπιήσω ότι αυτή εδώ η ταινία είναι για πολλούς δυσβάσταχτη. Πολλά στομάχια θα ανακατωθούν, τόσο από την έντονη βία, ενίοτε σπλάτερ, όσο και από την όλη πνιγηρή και σκοτεινή ατμόσφαιρα. Αν δεν αντέχετε, μην το κάνετε (χάνοντας πάντως ένα εξαιρετικό φιλμ).

Ο "Λαβύρινθος..." λοιπόν κινείται σε δύο επίπεδα: Στο πραγματικό και στο φανταστικό. Είναι εντυπωσιακό το πόσο καλά δένουν αυτές οι δύο παράλληλες αφηγήσεις, παράλληλοι κόσμοι, ώστε το πέρασμα από τον έναν στον άλλον να μην ενοχλεί καθόλου. Το κοριτσάκι, που μην αντέχοντας την αφόρητη καθημερινότητα, καταφεύγει στο φανταστικό, παραπέμπει στην Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων (αν και η εδώ "Χώρα των Θαυμάτων" είναι πολύ πιο ζοφερή από αυτήν του Λούις Κάρολ). Ζοφερότητα που, τόσο στον πραγματικό όσο και στον φανταστικό κόσμο, τονίζεται από τα καταθλιπτικά περιβάλλοντα, το κλειστοφοβικό κλίμα (από τον μύλο/οχυρό/κατοικία δεν υπάρχει καμιά διαφυγή για τη μικρή ηρωίδα, στον πραγματικό κόσμο τουλάχιστον) και τη σκοτεινή φωτογραφία, με κυρίαρχο χρώμα το μαύρο (γενικά, τόσο η σκηνογραφική δουλειά όσο και τα εφφέ είναι εξαιρετικά). Το απόλυτο κακό στην ταινία ταυτίζεται με τον φασισμό (της Ισπανίας του Φράνκο συγκεκριμένα), δίνοντας έτσι και μια πολιτική διάσταση. Μοναδική μου αντίρρηση είναι ότι ο κακός, ο φασίστας λοχαγός δηλαδή, είναι πολύ κακός, τόσο, που κινδυνεύει να γίνει καρικατούρα. Από την άλλη, αν κανείς το δει σε συμβολικό επίπεδο, αφού ούτως ή άλλως η ταινία περιέχει πλήθος συμβόλων, ίσως αυτή η συσσώρευση κακίας και σαδισμού να είναι ηθελημένη, ως σύμβολο ακριβώς του φασισμού. Ο τρόπος σκέψης του άλλωστε είναι πολύ ταιριαστός μ' αυτόν ενός συνειδητού φασίστα.

Υπάρχει κι ένα άλλο πολύ ενδιαφέρον στοιχείο: Σας είπα στην αρχή ότι η ταινία είναι δυσβάσταχτη. Ε, λοιπόν, η συντριπτικα μεγαλύτερη ποσότητα φρίκης και ζοφερότητας συμβαίνει στο πραγματικό επίπεδο, στην ρεαλιστική ιστορία. Οι τρόμοι που παραμονεύουν την μικρή ηρωίδα στον παράλληλο, φανταστικό κόσμο, είναι πταίσματα μπρος στις ανείπωτες τερατωδίες που συμβαίνουν στον κανονικό. Για τον λόγο αυτόν η ταινία μας ταράζει πολύ περισσότερο.

Δείτε το - αν αντέξετε. Για μένα έχει επάξια κερδίσει τη θέση του στα δέκα καλύτερα της σεζόν.

ΒΡΩΜΙΚΑ ΔΙΑΜΑΝΤΙΑ

Να λοιπόν που οι "πολιτικά σκεπτόμενες" ταινίες πληθαίνουν στο Χόλυγουντ. Το αναφέραμε στις ταινίες του Κλούνεϊ, στον "Επίμονο Κηπουρό" κλπ. Το "Ματωμένο διαμάντι" (Blood Diamond) του Edward Zwick κεντράρει και πάλι στην τραγική κατάσταση της μαύρης Αφρικής και στις τερατώδεις ευθύνες των δυτικών (κυβερνήσεων και μη) γι' αυτήν. Συγκεκριμένα, μιλά για το βρώμικο εμπόριο διαμαντιών, που εξάγονται (από τη γη) κάτω από εφιαλτικές συνθήκες και στη συνέχεια εξάγονται (από τη χώρα) παράνομα. Και για τους αιματηρότατους πολέμους (εμφύλιους κυρίως) που προκαλούν και συντηρούν οι δυτικοί πάντα, αδίστακτοι μπρος τα συμφέροντά τους. Φυσικά και εδώ η Αφρική κάθε άλλο παρά ειδυλιακή και εξωτική είναι και βρίσκεται μίλια μακριά από την σαφάρι εικόνα που πολλοί εξακολουθούν να έχουν γι' αυτή.

Η ταινία έχει έναν κάποιον διδακτισμό και μανιχαϊσμό (οι αντάρτες δείχνονται ξεκάθαρα κακοί, οι θεατές, όπως και οι ήρωες, νοιώθουν ασφάλεια κοντά στα κυβερνητικά στρατεύματα, αν και είναι γνωστό ότι σ' αυτές τις περιπτώσεις οι σφαγές και τα κάθε λογής εγκλήματα είναι απόλυτα μοιρασμένα). Πέραν αυτού πάντως - και διατηρώντας πάντοτε έναν θετικό και προοδευτικό προβληματισμό απέναντι στην κόλαση της Αφρικής - δεν παύει ποτέ να είναι κλασσικό, καλογυρισμένο Χόλυγουντ, με όλα τα κλισέ που αυτό συνεπάγεται. Υπάρχει ο τυπικός έρωτας (κι ας είναι αντίθετοι και με ολότελα διαφορετικά κίνητρα οι ερωτευμένοι), υπάρχει δράση και περιπέτεια, υπάρχει το (σχετικά) καθησυχαστικό τέλος - αν και πολύ απέχει από ένα κλασσικό χάπυ εντ -, το άψογο timing (εκεί δηλαδή που ο "κόμπος φτάνει στο χτένι" συμβαίνει πάντα κάτι εξωτερικά και τη γλυτώνουν στο τσακ) και άλλα τέτοια.

Προοδευτικό Χόλυγουντ λοιπόν, που βλέπεται ευχάριστα (και ίσως και να συγκλονίσει μερικούς ανυποψίαστους), με όλα τα χιλιοειδωμένα στάνταρς που είπαμε και με έναν πολύ καλό και πάλι Ντι Κάπριο στο ρόλο του κλασσικού "καθάρματος, αλλά με (κάπου στο βάθος) χρυσή καρδιά", ο οποίος νομίζω πως έχει πλέον αποδείξει ότι είναι καλός ηθοποιός. Για να δούμε, θα έχει συνέχεια αυτή η "αντιδυτική" στροφή του Χόλυγουντ - δίχως όμως να αμφισβητούνται και τα κινηματογραφικά κλισέ;