ΤΟ "DODO" ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΜΟΔΟΒΑΡΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΟΥΤΡΑ

 

Παρακμασμένο, στα πρόθυρα της χρεωκοπίας (πρώην) ζάπλουτο και διάσημο ζεύγος ετοιμάζεται να παντρέψει τη μοναχοκόρη του με πλούσιο γόνο, ο οποίος προφανώς αναμένεται να σώσει την κατάσταση. Στην πολυτελή εξοχική τους κατοικία λοιπόν μαζεύεται την παραμονή του γάμου ένα ετερόκλητο και αλλοπρόσαλλο πλήθος (εργάτες, η "ντιζάινερ" της γιορτής, ο νεαρός συνεταίρος του συζύγου, μουσικοί, ένα τραβεστί, η οικονόμος του σπιτιού κλπ. κλπ.) για να ετοιμαστούν όλα για το αυριανό μεγάλο γεγονός. Ωστόσο στον κήπο θα κάνει αιφνιδίως - άγνωστο πώς και γιατί - το εξαφανισμένο από το 17ο αιώνα πτηνό ντόντο και θα ακολουθήσει χαμός.

Με το "Dodo" (2022) ο Πάνος Κούτρας, τον οποίο θεωρώ ιδιαίτερο κεφάλαιο του ελληνικού σινεμά, θα βρεθεί και πάλι στα χωράφια του. Με πάνω από 10 πρωταγωνιστές και χαρακτήρες με τους οποίους ασχολείται εξ ίσου, με πολλές υποπλοκές, θα κάνει μια ακτινογραφία του μικρόκοσμου της ελληνικής κοινωνίας (των μεγάλων πόλεων τουλάχιστον) και θα μπερδέψει πλούσιους και φτωχούς, μεγαλοαστούς και εργάτες, γκέι και στρέιτ, τίμιους και μη, σε ένα πολύπλοκο γαϊτανάκι σχέσεων, δεσμών, πηδημάτων, εκβιασμών, αποκαλύψεων κρυμμένων μυστικών και πολλών άλλων. Φυσικά το όχημα είναι το μελόδραμα, πλην όμως δοσμένο με χιούμορ και δίχως να κρύβει τη σατιρική ματιά πάνω σε κάθε λογής σύγχρονα κοινωνικά φαινόμενα (και κινηματογραφικά κλισέ). Και, όπως πάντα, η ματιά είναι πανηδονιστική και τίποτα απολύτως από τα τεκταινόμενα δεν σοκάρει κανένα από τους ετερόκλητους παρευρισκόμενους. Εκτός της παρουσίας του μυστηριώδους ντόντο βεβαίως.

Εννοείται ότι το κλίμα θυμίζει Αλμοδοβάρ και κάποια κιτς στοιχεία είναι μάλλον συνειδητά. Δεν είναι μια φοβερή ταινία που θα φέρει την οποιουδήποτε είδους ανατροπή, ωστόσο την είδα ευχάριστα και διασκέδασα ακόμα και στα μελό σημεία. Εντάξει, ίσως υπάρχει κάποιο πρόβλημα στο ρυθμό, ίσως όλα αυτά κάπου να μη δένουν ικανοποιητικά, αλλά πάντως προσωπικά εκτιμώ πάντα τη (σεξουαλική κυρίως) απόλυτη απενοχοποίηση που πάντοτε υπάρχει στα φιλμ του Κούτρα, όσο και τη μελό / σατιρική ταυτόχρονα ματιά του. Είπαμε, ο Αλμοδοβάρ είναι παρόν.

ΥΓ: Το ντόντο ως εφέ είναι εξαιρετικό!

"AMSTERDAM" : ΦΟΝΟΙ ΚΑΙ ΣΥΝΩΜΟΣΙΕΣ

 

Φαίνεται ότι είμαι ο μόνος που βρήκα αρκετά καλό το "Άμστερνταμ" (2022) του αξιόλογου David O' Russell. Κακές κριτικές παντού, μέτριο το "mouth to mouth" (που έλεγαν στο χωριό μου) κλπ. Προσωπικά πέρασα καλά βλέποντάς το και, εννοείται δίχως να το θεωρώ αριστούργημα, το βρήκα συμπαθητικό και ενδιαφέρον. Πριν όμως το all stars καστ, κυρίως νέων ηθοποιών που μεσουρανούν το 2022, αλλά και αρκετών παλιότερων. Πάρτε ανάσα: Κρίστιαν Μπέιλ, Μάργκοτ Ρόμπι, Άνια Τέιλορ-Τζόι, Κρις Ροκ, Μάικ Μάγιερς (ναι, ο Austin Powers), η σούπερ σταρ Τέιλορ Σουίφτ, Μάικλ Σάνον, Ζόε Σαλντάνα, Ρίμι Μάλεκ, Τζον Ντέιβιντ Ουάσινγκτον, Ρόμπερτ Ντε Νίρο και πιθανόν ξέχασα κάποιους.

Στην Αμερική των 30ς δυο φίλοι, ένας δικηγόρος και ένας γιατρός που ασχολείται σχεδόν αποκλειστικά με αποκατάσταση τραυμάτων πρώην στρατιωτών του Α' παγκοσμίου πολέμου, βετεράνοι του πολέμου αυτού οι ίδιοι, γίνονται μάρτυρες του φόνου μιας κοπέλας που έχει έρθει να ζητήσει βοήθεια σε κάποιο κατεπείγον πρόβλημά της. Από εκεί και πέρα εμπλέκονται σε μια όλο και μεγαλύτερων διαστάσεων ιστορία, στην οποία θα εμπλακεί και μία παλιά φίλη και πρώην ερωμένη του δικηγόρου από τα χρόνια του πολέμου στην Ευρώπη.

Ίντριγκες, συνωμοσίες, εποχή πριν το ξέσπασμα του Β' παγκόσμιου, Ευρώπη και ΗΠΑ, ανερχόμενοι ναζί, αλλά και ωραία εικόνα και συχνά γκροτέσκες καταστάσεις (ή επί μέρους σκηνές), συνθέτουν ένα χορταστικό θέαμα, το οποίο ωστόσο δεν στερείται χιούμορ και υποδόριας σάτιρας, χαρακτηριστικό γνώρισμα των φιλμ του Ράσελ. Και, η μεγάλη έκπληξη, στο τέλος μαθαίνω ότι πρόκειται για αληθινή ιστορία, την οποία αγνοούσα πλήρως. Όχι βέβαια η πλοκή, οι 3 βασικοί χαρακτήρες και οι περιπέτειές τους (αυτά είναι επινοημένα), αλλά το όλο πράγμα που αποκαλύπτεται στο τέλος (τίποτα άλλο διότι θα ήταν σπόιλερ). 

Το ευχαριστήθηκα, δίχως να το θεωρώ μεγάλη ταινία. Οι υπόλοιποι δεν συμφώνησαν μαζί μου...

 

"TIME AFTER TIME": Ο ΧΕΡΜΠΕΡΤ ΟΥΕΛΣ ΚΑΙ Ο... ΤΖΑΚ Ο ΑΝΤΕΡΟΒΓΑΛΤΗΣ

 

Ο Nicholas Meyer έγινε γνωστός το 1983, όταν γύρισε το ψευδοντοκιμαντέρ "Η Επόμενη Μέρα" κατατρομάζοντας την ανθρωπότητα αφού έδειχνε τις επιπτώσεις μιας πυρηνικής έκρηξης. Πριν απ' αυτό όμως, το 1979, είχε γυρίσει  το συμπαθητικό "Time After Time" (Μάχη με το Χρόνο" στην Ελλάδα) με τους Μάλκολμ Μακ Ντόουελ και τον Ντέιβιντ Γουόρνερ στους βασικούς ρόλους.

Το σενάριο είναι αρκετά πρωτότυπο. Στα τέλη του 19ου αιώνα ο Χέρμπερτ Τζέιμς Ουέλς δεν είναι συγγραφέας, αλλά... λαμπρός επιστήμονας. Και τι έχει εφεύρει; Μια μηχανή του χρόνου! Ενώ τη επιδεικνύει σε μια μικρή ομάδα στενών, πλην όμως δύσπιστων φίλων του, αποκαλύπτεται ότι ένας απ' αυτούς είναι ο αιμοσταγής Τζακ ο Αντεροβγάλτης. Για να αποφύγει τη σύλληψη εκείνος θα χρησιμοποιήσει πρώτος τη μηχανή για να διαφύγει στο μέλλον (στο 1979 δηλαδή, που γυρίζεται το φιλμ). Ο Ουέλς θα τον ακολουθήσει για να τον εξουδετερώσει και θα βρεθεί κι αυτός στον 20ό αιώνα.

Η ταινία, παρά τις κάποιες αφέλειές της (και την έλλειψη εντυπωσιακών ψηφιακών εφέ, αλλά αυτό δεν με πειράζει καθόλου), νομίζω ότι βλέπεται ευχάριστα μέχρι σήμερα. Διαθέτει το απαραίτητο σασπένς, διαθέτει ευφάνταστη βασική ιδέα και έχει και κάποιο χιούμορ, που βασίζεται βεβαίως στις αντιδράσεις του (σοσιαλιστή και φεμινιστή, ας σημειωθεί) Ουέλς μπροστά στα ποικίλα "θαύματα" του 20ού αιώνα. Αν είστε φίλος της επιστημονικής φαντασίας να το ψάξετε (ως ευχάριστο φιλμ βεβαίως, όχι ως αριστούργημα).

"ΦΡΑΝΣ": ΓΙΑΤΙ ΟΛΟ ΑΥΤO;

 Ποτέ δεν συμπάθησα το γάλλο Bruno Dumont (κρίνοντας από τις λίγες ταινίες του που έχω δει). Η "France" του 2021, με την καλή Lea Seydoux να κυριαρχεί στην οθόνη, επιβεβαίωσε πλήρως την άποψή μου. 

Η ηρωίδα είναι μια τηλεοπτική σούπερ σταρ. Παίρνει βαρυσήμαντες συνεντεύξεις, πηγαίνει σε εμπόλεμες (και άλλες) περιοχές κάνοντας πρωτότυπα ή/και επικίνδυνα ρεπορτάζ, είναι παντού αναγνωρίσιμη και ακολουθείται από εκατομμύρια κοινού. Ωστόσο οι σχέσεις με τον άντρα της και το παιδί τους (στο ανκδιήγητο σπίτι τους) μοιάζουν να περνούν δύσκολη φάση. Ξαφνικά ένα μικροατύχημα, δίχως επιπτώσεις στην καριέρα της, μοιάζει να αλλάζει τη ζωή της και τον τρόπο σκέψης της.

Να σας πω ότι θεώρησα το φιλμ μια από τις πλέον "ατσούμπαλες" ταινίες που έχω δει; Δεν κατάλαβα γιατί κάνει ό,τι κάνει ο σκηνοθέτης και, αν κάτι θέλει να πει, το λέει με εντελώς άκομψο (το λέω ευγενικά) τρόπο - για μένα τουλάχιστον. Ένας αχταρμάς από το "ζειν επικινδύνως" της ηρωίδας, από τολμηρά ρεπορτάζ (κάποια αμφιλεγόμενα), από προσωπικές σχέσεις (ένας εξωσυζυγικός έρωτας με απροσδόκητη κατάληξη), από επαγγελματικές σχέσεις με συναδέλφους στα στούντιο, από ξαφνικές κρίσεις συγκίνησης και ανθρωπιάς τής μάλλον αδίστακτης σταρ στα καλά καθούμενα, από νευρικές καταρρεύσεις κλπ. κλπ. Όλα δοσμένα με άνευ λόγου κραυγαλέο τρόπο. Και, προς το τέλος (αν και έχει δυστυχώς και κάμποσο άλλο ακόμα), ένα τραγικό συμβάν κυριολεκτικά στα καλά καθούμενα εντελώς άνευ λόγου, που με άφησε να αναρωτιέμαι μέχρι σήμερα: "Αυτό πάλι γιατί δηλαδή;"

Σάτιρα της μεγάλης διασημότητας; Σάτιρα των μίντια, της δύναμης, της δυνατότητάς τους για αποκαλύψεις, αλλά και της ψευτιάς τους; Ψυχολογικό πορτρέτο μιας σταρ; Οι επιπτώσεις της διασημότητας στην καθημερινή ζωή της; Σχέση έρωτα και συμφέροντος; Όλα αυτά και κάμποσα άλλα και, τελικά, ένα τραβηγμένο απ' τα μαλλιά Τίποτα; Τι να πω; Το βρήκα κακό και ενοχλητικό (και, αλίμονο, κρατά 2 ώρες και 13')... 

ΥΓ: Ναι, αν αυτό σας συγκινεί ιδιαίτερα, υπάρχει στην πρώτη σκηνή πρες κόνφερανς με ερωτήσεις της πρωταγωνίστριας στον Μακρόν (τον αληθινό Μακρόν), που κάνει cameo εμφάνιση, άγνωστο γιατί. Άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου...

ΕΝΑΣ ΑΥΣΤΡΑΛΟΣ "ΑΓΝΩΣΤΟΣ"

 

"Ο Άγνωστος" (The Stranger, 2022) του Thomas M. Wright  είναι μια αυστραλέζικη ταινία θρίλερ, αρκετά σκοτεινή αλλά και αρκετά κουραστική κατά τη γνώμη μου.

Ένας μοναχικός και "ό,τι βρέξει ας κατεβάσει" άντρας μέσω ενός τύπου που γνωρίζει τυχαία γνωρίζεται με τη σειρά του με κάποιον άλλον, με τον οποίο θα γίνουν κολλητοί φίλοι, μπαίνει μέσω αυτού σε μια παράνομη οργάνωση (ναρκωτικά, πλαστογραφίες κλπ.) και όλα κυλούν καλά για τις λίγες ανάγκες του... ώσπου σιγά - σιγά αρχίζουμε να αντιλαμβανόμαστε τι ακριβώς συμβαίνει.

Βασισμένο στην αληθινή ιστορία της εξιχνίασης μετά από πολλά χρόνια ενός από τα γνωστότερα εγκλήματα στη χώρα, η ταινία είναι αργή, ενίοτε υποβλητική, και εμβαθύνει στη ψυχολογία των ηρώων. Μπορεί επίσης να θεωρηθεί μια μελέτη του κακού. Το ενδιαφέρον είναι ότι μας δείχνει ξεκάθαρα ότι κυνηγός και θήραμα - αν θέλετε να το πούμε σε απλοϊκή κινηματογραφική διάλεκτο "καλός" και "κακός" - όταν ασχολούνται διαρκώς με το κακό (άσχετο αν το διαπράττουν ή αν κυνηγούν τον εγκληματία) βράζουν ουσιαστικά στο ίδιο καζάνι. Η ζωή τους είναι αφιερωμένη στο κακό κι αυτό την καταστρέφει, ανεξάρτητα από την πλευρά στην οποία βρίσκεται ο καθένας. Ίσως και γι' αυτό οι δύο ήρωες μοιάζουν αρκετά στο γενικό σουλούπι, στα μαλλιά - γένια, το ντύσιμο κλπ., ώστε σε κάθε σκηνή να περνά λίγο για να ξεδιαλύνεις ποιος είναι ποιος.

Αυτά είναι θετικά. Όμως οι απίστευτες λεπτομέρειες, ο εξονυχιστικός σχεδιασμός της αστυνομικής επιχείρησης για να εξιχνιαστεί ένα παλιό έγκλημα, οι σχέσεις των δύο φίλων, των μελών της παράνομης οργάνωσης, των αστυνομικών κλπ. κλπ. δίνονται τόσο λεπτομερώς που ομολογώ ότι κουράστηκα. Σίγουρα έχει αρετές, αλλά δεν θα συμμεριστώ απόλυτα τα πολλά αστεράκια των κριτικών.

ΑΝΗΣΥΧΟΙ ΝΕΑΡΟΙ ΣΤΑ "ΠΕΝΤΕ ΕΥΚΟΛΑ ΚΟΜΜΑΤΙΑ"

 

Ο Bob Rafelson (1933-2022) ήταν σκηνοθέτης που γύρισε λίγες σχετικά ταινίες. Η γνωστότερη μάλλον παραμένει το "Πέντε Εύκολα Κομμάτια" του 1970, με το νεαρό Τζακ Νίκολσον στον πρώτο ρόλο, αλλά και την Κάρεν Μπλακ.

Ένας νέος δουλεύει εργάτης σε εργοτάξιο, σιχαίνεται τη δουλειά του, είναι εριστικός, ζει με μια σερβιτόρα, λαϊκή και με μάλλον χαμηλό IQ - και μάλιστα την απατά, μεθά σε μπαρ, ξενυχτά κλπ. κλπ. κλπ. Γενικά είναι "όπου λάχει". Κάποια στιγμή μαθαίνει ότι ο πατέρας του δεν είναι καλά και πηγαίνει με αυτοκίνητο βόρεια για να βρει την οικογένειά του, συνοδευόμενος από την κοπέλα του. Εκεί θα μάθουμε ότι προέρχεται από οικογένεια ανώτερης τάξης, ότι είναι μορφωμένος, αλλά τα έχει παρατήσει όλα για να ζει μια αλήτικη ζωή.

Χαρακτηριστική ταινία της εποχής της, που καταγράφει εύγλωττα την αίσθηση κάποιων ανθρώπων που νοιώθουν ότι "δεν τους χωράει ο κόσμος". Ο ήρωας νοιώθει να ασφυκτιά στην μεγαλοαστική, καλλιεργημένη και καλλιτεχνική οικογένειά του και διαλέγει να ζει μια λαϊκή ζωή γεμάτη αλκοόλ, φτηνό έτοιμο φαγητό, λαϊκές γκόμενες και συναναστροφές και ταιριαστή με όλα αυτά δουλειά. Έτσι το φιλμ αντιπαραθέτει την αβυσσαλέα διαφορά του τρόπου ζωής των δύο τάξεων, αλλά ως ήρωα έχει ένα ανήσυχο πνεύμα που δεν χωρά πουθενά, σε κανένα κοινωνικό καλούπι (ούτε και στα της οικογένειας με γάμο, παιδιά κλπ.). Διότι, παρά το ότι επιλέγει το ένα απ' αυτά, το λαϊκό, δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι είναι ευχαριστημένος εκεί. 

Σημαντική ταινία των 70ς καταγράφει τη νεανική ανησυχία και, απόλυτα σύμφωνα με το πνεύμα της εποχής, κάνει φανερό ότι χρειάζεται ένας "τρίτος δρόμος" για μια ικανοποιητική ζωή, που θα βρίσκεται μακριά και από τα δύο αντίθετα πρότυπα. Δεν λέει τίποτα για το τι και πώς του δρόμου αυτού, επιμένει όμως, μέσω της τυφλής και δίχως οποιονδήποτε προσανατολισμό αναζήτησης (ή/και αντίδρασης) του βασικού χαρακτήρα, στην ανάγκη για κάτι τέτοιο. Τότε ανθούσε ο χιπισμός και οι κάθε λογής εναλλακτικές κουλτούρες. Κι αυτές όμως απέτυχαν οικτρά, αδυνατώντας να αλλάξουν τον κόσμο. Τότε τι λοιπόν; 

Το φιλμ, όπως είπαμε, δεν δίνει καμιά απάντηση. Καταγράφει όμως την ανησυχία και τη νεανική αίσθηση ότι "όλα μου φταίνε".

Η "CARRIE" ΚΑΙ Η (ΜΗ) ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΟΥ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥ

 

Το 1976 ο Brian De Palma βρισκόταν σε εξαιρετική δημιουργική φόρμα, ενώ το άστρο του Στίβεν Κινγκ ανέτειλε (δεν ήταν ακόμα ο σημερινός σούπερ σταρ). Τότε λοιπόν ο πρώτος βασίζεται σε βιβλίο του δεύτερου και γυρίζει μια από τις καλύτερες ταινίες τρόμου, την "Carrie" (Κάρι, Έκρηξη Οργής), με την εξαιρετική Σίσι Σπέισεκ στον ομώνυμο ρόλο, σε ένα φιλμ που την καθιέρωσε. 

Η Κάρι είναι τελειόφοιτη στο σχολείο και απομονωμένη, αμίλητη, δειλή, πράγμα που οφείλεται στη σκληρή καταπίεση και τις δρακόντειες απαγορεύσεις της θρησκόληπτης και παθολογικά σεξοφοβικής μητέρας της, με την οποία ζει. Αυτό οδηγεί σε μπούλινγκ από τους περισσότερους συμμαθητές της, το οποίο, ως φαύλος κύκλος, επιτείνει τη μοναχικότητά της. Υπάρχει όμως και κάτι άλλο: Η φοβισμένη από τον κόσμο Κάρι διαθέτει κάποιες παραφυσικές ικανότητες, όπως η τηλεκίνηση. Τι θα συμβεί όταν ο γόης του σχολείου, εκπλήσσοντας τους πάντες, της ζητά να την συνοδεύσει στον περίφημο "χορό αποφοίτησης", που τόσα πολλά σημαίνει για τους αμερικάνους;

Εξαιρετικό θρίλερ, που χτίζεται σιγά - σιγά, για να καταλήξει στο απώγειο, δηλαδή στον εφιάλτη του τέλους. Ταυτόχρονα μιλά για πολλά πράγματα: Για την άρνηση αποδοχής του όποιου "διαφορετικού" από το κοινωνικό περιβάλλον, ένα θέμα όχι και τόσο κοινό τότε, όπως συμβαίνει σήμερα, για τον φαύλο κύκλο της οικογενειακής καταπίεσης που οδηγεί στο φόβο και την απόσυρση, πράγμα που προκαλεί τη διαφορετικότητα και την συνακόλουθη απομόνωση από τους στενόμυαλους, αλλά και για τις επιπτώσεις της αντιμετώπισης του σεξ ως κάτι βρώμικο και "κακό" ("πηγή  όλων των κακών" για τη μητέρα της). Και φυσικά στηλιτεύει το είδος εκείνο του μαζοχιστικού, πουριτανικού χριστιανισμού, που μισεί κάθε εκδήλωση χαράς και ελευθερίας.

Για τους φίλους του τρόμου αποτελεί απόλυτο must μιας εποχής (70ς-80ς) που το είδος ανθούσε. Αλλά και για τους φίλους του σινεμά γενικότερα. Βλέποντάς το ξανά μετά πολλά πολλά χρόνια, μόνο να το επανεκτιμήσω μπορούσα.

ΥΓ: Σε δεύτερο ρόλο εμφανίζεται ο σχετικά άγνωστος τότε Τζον Τραβόλτα.

Ο ΑΝΤΙΗΡΩΙΚΟΣ "ΟΥΡΑΝΟΣ"

 Το 1962 μπαίνει για πολλούς το πρώτο λιθαράκι στα θεμέλια αυτού που ονομάζουμε "Νέος Ελληνικός Κινηματογράφος". Πρόκειται για την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Τάκη Κανελλόπουλου (1933-1990) "Ουρανός", μια ασπρόμαυρη ταινία για τον ελληνοϊταλικό πόλεμο στα αλβανικά βουνά το 1940.

Το φιλμ χωρίζεται σε τρία μέρη: Στο πρώτο δείχνει την καθημερινότητα 5-6 στρατιωτών σε ένα απομονωμένο φυλάκιο μια μέρα πριν την κήρυξη του πολέμου. Στο δεύτερο μέρος οι στρατιώτες που έχουν ζήσει αρκετά μαζί χωρίζουν, καθώς ο καθένας βρίσκεται σε άλλο σημείο του μετώπου, κι εμείς παρακολουθούμε τις ιστορίες τους. Στο τρίτο μέρος ακολουθούμε τους επιζήσαντες στην δύσκολη απ' όλες τις απόψεις (και ταπεινωτική) επιστροφή τους στα χωριά ή τις πόλεις τους μετά την λαίλαπα των ναζιστικών στρατευμάτων που κατέλαβαν τη χώρα σε πολύ λίγο χρόνο.

Το φιλμ έχει αργούς ρυθμούς, όμορφη ασπρόμαυρη φωτογραφία που συχνά εστιάζει στο τοπίο και εν γένει διαπνέεται από βαθιά συγκίνηση. Το σημαντικότερο όμως χαρακτηριστικό του είναι το γεγονός ότι ενώ μιλά για το περίφημο "έπος του 40" και τη νίκη των ελλήνων επί των ιταλών εισβολέων στα βουνά της Αλβανίας, δεν έχει τίποτα το ηρωικό. Ή μάλλον έχει, στις σκηνές των μαχών ή στο φρόνημα κάποιων από τους ήρωες, αλλά σε όλη την υπόλοιπη διάρκεια κυριαρχεί η μελαγχολία, η αφόρητη μερικές φορές αίσθηση της ήττας (μια ήττα που ήρθε από τους γερμανούς, ενώ οι στρατιώτες είχαν νικήσει τους ιταλούς), οι αφάνταστες κακουχίες και ο αγώνας για επιβίωση. Έτσι, αν και αφηγείται πολεμικά γεγονότα, γίνεται η πρώτη καθαρά αντιπολεμική ταινία του ελληνικού σινεμά, αφού επικεντρώνεται στις φριχτές επιπτώσεις του πολέμου (του κάθε πολέμου, ο ελληνοϊταλικός αποτελεί απλά μια αφορμή). Άλλωστε η αντιπαράθεση της ειρηνικής περιόδου με την πολεμική είναι χαρακτηριστική. Και, επιπλέον, το κλίμα της μετέπειτα "ειρήνης", που έρχεται υποχρεωτικά μετά την καταστροφή, σε τίποτα δεν μοιάζει με την "κανονική" πριν από τον πόλεμο ειρήνη, αφού ο θάνατος και η καταστροφή έχουν πλέον διαποτίσει τα πάντα.

Σημαντική ταινία για τη χώρα μας από έναν ιδιαίτερα ευαίσθητο δημιουργό, που πλήρωσε την ευαισθησία του με πολλές απογοητεύσεις.

"ΤΟ ΚΟΡΙΤΣΙ ΣΤΗΝ ΟΜΙΧΛΗ" ΚΑΙ ΟΙ ΣΙΡΙΑΛ ΚΙΛΕΡΣ

 

Σε ένα μικρό και σχετικά απομονωμένο χωριό της Ιταλίας, όπου κυριαρχεί μια χριστιανική αίρεση, ένα κορίτσι βγαίνει από το σπίτι του για να πάει - πού αλλού; - στην εκκλησία... και εξαφανίζεται. Ένας αστυνομικός, γνωστός για τις σχέσεις του με τα media και το κυνήγι της διασημότητας, ψάχνει εμμονικά τον πιθανό δολοφόνο (αφού δεν έχει βρεθεί πτώμα). Ένας καθηγητής θεωρείται ύποπτος και διασύρεται από τα προαναφερθέντα media...

Το "Κορίτσι στην Ομίχλη" (La ragazza nella nebbia) του 2017 είναι η πρώτη ταινία του ιταλού Donato Carrisi, που είναι και συγγραφέας (απ' ότι κατάλαβα κάνει ταινίες τα μυθιστορήματά του). Πρόκειται βεβαίως για θρίλερ, και μάλιστα από τα πολύπλοκα και γεμάτα ανατροπές τέτοια, με τον γνωστό Τόνι Σερβίλιο στο ρόλο του αμφιλεγόμενου αστυνομικού, αλλά και τον Ζαν Ρενό σε άλλο, χαρακτηριστικό ρόλο. Είναι αρκετά ατμοσφαιρικό, κρατά το ενδιαφέρον με τα διαρκή ερωτηματικά που εγείρει για την ταυτότητα του δολοφόνου και, παράπλευρα, καυτηριάζει τα media και τη γνωστή, βρώμικη και σκανδαλοθηρική στάση τους. Ωστόσο βρίσκω το σενάριο αρκετά φλύαρο, καθώς προσπαθεί να εντυπωσιάσει με τις διαρκείς ανατροπές - και τη κουφή, πλην όμως δύσκολα πιστευτή, ανατροπή του τέλους - και διαθέτει διάφορα στοιχεία που παρατίθενται μάλλον άνευ λόγου (σε τι θα άλλαζε, ας πούμε, η όλη ιστορία αν επρόκειτο και πάλι για ένα απομονωμένο χωριό, αλλά δίχως την εκκλησία των φανατικών χριστιανών;)

Βλέπεται, αλλά μάλλον έχουμε δει πολλά τέτοια θρίλερ.

Η ΠΟΛΥΕΠΙΠΕΔΗ ΚΟΜΨΟΤΗΤΑ ΤΟΥ "DRIVE MY CAR"

 

Ο γιαπωνέζος Ryusuke Hamaguchi είναι ένας χαμηλότονος δημιουργός που ξέρει να αφηγείται ιστορίες που εμβαθύνουν στην ψυχολογία των ηρώων και είναι τρυφερές και συγκινητικές. Όλα αυτά κρίνοντας και από τη μοναδική άλλη ταινία του που έχω δει, τις "Ιστορίες της Τύχης και της Φαντασίας". Το τρίωρο (!) "Drive my Car" του 2021 είναι κατά τη γνώμη μου καλύτερο.

Ένας γνωστός θεατρικός σκηνοθέτης προσπαθεί να ξεπεράσει την αιφνίδια απώλεια της γυναίκας του, την οποία αγαπούσε παρά το ότι εκείνη τον απατούσε (ενώ, παραδόξως, τον αγαπούσε κι εκείνη πολύ). Δύο χρόνια μετά δέχεται να ανεβάσει τον "Θείο Βάνια" του Τσέχωφ στη Χιροσόμα και αναγκάζεται να ζήσει εκεί για ένα διάστημα. Θα επιλέξει, μετά από κάστινγκ, τους ηθοποιούς, θα αρχίσει πρόβες και θα αποκτήσει μια ιδιαίτερη σχέση με τη λιγομίλητη οδηγό που η εταιρία του οργανισμού που ανεβάζει το έργο του έχει παραχωρήσει.

Η ταινία κινείται σε θαυμαστά πολλά επίπεδα: Η διαχείριση της απώλειας, η σχέση τέχνης - πραγματικότητας, η τέχνη ως θεραπεία τραυμάτων, η φυγή από την (περήφανη) εσωστρέφεια και, επιτέλους, η αμέριστη εμπιστοσύνη σε κάποιον άλλον, η εμβάθυνση στο έργο ενός δημιουργού (εδώ στον Τσέχωφ), οι πολύπλοκες σχέσεις που αναπτύσσονται ανάμεσα στους ήρωες (ο σκηνοθέτης, η οδηγός, η νεκρή γυναίκα, οι ηθοποιοί του έργου, ο καθένας με τη δική του προσωπικότητα και ιδιορρυθμία κλπ. κλπ.)... Ιδιαίτερα οι σχέσεις αυτές συνθέτουν ένα πολύπλοκο γαϊτανάκι, συχνά με ερωτηματικά και κενά που προκύπτουν στο θεατή, τα οποία όμως απαντώνται κατά τη διάρκεια της ταινίας. Αυτό έχει και ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αφού δημιουργεί ένα περίεργο είδος "σασπένς σχέσεων" (γιατί αυτοί συμπεριφέρονται έτσι; γιατί ο/η τάδε κάνει αυτό που κάνει κλπ.). Βλέπετε, στηρίζεται σε διήγημα του Μουρακάμι κι αυτός ξέρει από τέτοια. Η εικόνα είναι όμορφη, γαλήνια, με το κόκκινο αυτοκίνητο του πρωταγωνιστή να είναι συχνά το μοναδικό έντονο χρώμα στο πλάνο, προσθέτοντας ένα ακόμα συν στην ταινία.

Γενικά θα πω ότι παρά τη μεγάλη διάρκεια η ταινία δεν με κούρασε καθόλου. Αντίθετα τη  βρήκα εξαιρετική. Σίγουρα στις καλύτερες ταινίες της χρονιάς.

Ο "EΟ" ΚΑΙ Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΠΑΡΑΦΡΟΣΥΝΗ

 Ο σημαντικός πολωνός σκηνοθέτης Jerzy Skolimowski το 2022, στα 84 του χρόνια δηλαδή, αποφασίζει να κάνει ένα ελεύθερο ριμέικ του "Au hasard Balthazar" (1966) του Robert Bresson. Βέβαια η παλιά ταινία είναι ασπρόμαυρη και απόλυτα μινιμαλιστική (ο Μπρεσόν είναι ο σημαντικότερος ίσως εκπρόσωπος του κινηματογραφικού μινιμαλισμού), ενώ ο Σκολιμόφσκι στο δικό του "Εο" υιοθετεί μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση.

Πρόκειται για την ιστορία ενός γαϊδάρου, ο οποίος πρωταγωνιστεί στο φιλμ. Αρχικά δουλεύει σε τσίρκο και η συμπρωταγωνίστριά του στο νούμερο τον αγαπά πραγματικά. Στη συνέχεια θα απελευθερωθεί από ακτιβιστές και θα γνωρίσει πολλά αφεντικά, περιπέτειες και ταξίδια, καταλήγοντας τελικά από την Πολωνία στην Ιταλία. Σ' όλο αυτό το ακούσιο οδοιπορικό θα γνωρίσει την ανθρώπινη παράνοια και σκληρότητα, αλλά και καλές στιγμές, οι οποίες ωστόσο δεν μπορούν να συγκριθούν με την αγάπη της κοπέλας (που έχασε για πάντα) στην αρχή του φιλμ.

Η ταινία είναι δομημένη σε αποσπασματικά επεισόδια, κάτι σαν κομμάτια ζωής από διαφορετικούς ανθρώπους που ζουν διαφορετικές καταστάσεις και κάποια στιγμή συναντιούνται με το ζώο. Ο Έο είναι ο στωικός παρατηρητής, ανήμπορος να αντιδράσει, που βιώνει όλες αυτές τις καταστάσεις που δημιουργούνται από κτηνώδεις, ανεγκέφαλους φίλαθλους μέχρι από μια σύγχρονη βαρόνη με προσωπικά προβλήματα (η Ιζαμπέλ Ιπέρ σε μια σύντομη εμφάνιση). Γίνεται έτσι, άθελά του, ο αθώος αποδέκτης ανθρώπινων συμπεριφορών που καταδεικνύουν το παράλογο της ανθρώπινης συμπεριφοράς ή της ανθρώπινης κοινωνίας.

Εντυπωσιακή είναι η σκηνοθεσία (και εντελώς διαφορετική από το πρωτότυπο, όπως είπαμε). Ο Σκολιμόφσκι δίνει εντυπωσιακές (και πολλές φορές πανέμορφες) εικόνες, συχνά κινηματογραφημένες με την οπτική του ζώου, δείχνοντάς μας ακόμα και τα όνειρά του, δημιουργώντας σε αρκετά σημεία ένα εντελώς παραισθητικό, ψυχεδελικό θα έλεγα αποτέλεσμα. Συνολικά το φιλμ είναι συγκινητικό, άλλοτε τρυφερό και άλλοτε σκληρό, και, βεβαίως, πάνω απ' όλα έντονα φιλοζωικό. Δεν περίμενα αυτή την αισθητική και τη φρεσκάδα από έναν 84χρονο! Μπράβο!

"SUNDAY BLOODY SUNDAY" Ή ΤΑ ΤΑΡΑΓΜΕΝΑ 60ς ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΑ 70ς

 Ένας νεαρός καλλιτέχνης έχει ταυτόχρονη ερωτική σχέση με έναν μεγαλύτερό του μοναχικό γιατρό και με μια γοητευτική κοπέλα, δυναμική και ανεξάρτητη. Οι σχέσεις τους είναι περίπλοκες αφού όλοι γνωρίζουν την ύπαρξη του άλλου. Ωστόσο εκείνος μοιάζει να παίζει ανέμελα και με τους δύο, ενώ για το γιατρό και την κοπέλα τα πράγματα είναι πιο σοβαρά...

Ναι, η ιστορία εύκολα μαντεύει κανείς ότι μάλλον θα είναι της ταραγμένης, πρωτοποριακής και πειραματιζόμενης με τα πάντα δεκαετίας του 60 και των καταλοίπων της στις αρχές των 70ς. Πρόκειται για το φιλμ "Sunday Bloody Sunday" (Καταραμένη Κυριακή) του 1971 του σημαντικού την εποχή αυτή John Schlesinger (1926-2003), με την υπέροχη Γκλέντα Τζάκσον  (από τις αγαπημένες μου ηθοποιούς ever) και τον Πίτερ Φιντς στους κύριους ρόλους. 

Πρόκειται για ταινία σχέσεων (ερωτικών σχέσεων), που εξερευνά την ψυχολογία των αντισυμβατικών ηρώων της και τις επιπτώσεις που προκαλεί αυτή ακριβώς η αντισυμβατικότητα (τελικά ο κόσμος δεν είναι έτοιμος για απόλυτα ανοιχτές ερωτικές σχέσεις). Ξεσπάσματα απελπισίας συνυπάρχουν με την αγάπη και την κατανόηση, πόθος για αποκλειστικότητα με την αποδοχή του άλλου και της ανεξαρτησίας του...  Η αφήγηση είναι κάπως ρευστή, δίχως κορυφώσεις και ανατροπές. Απλώς καταγράφει τα τεκταινόμενα. Πάνω απ' όλα η αξία της ταινίας για μένα είναι ότι μας δίνει ανάγλυφα το κλίμα μιας εποχής που πάσχισε να κατακτήσει το αδύνατο (το αδύνατο σύμφωνα με τις κοινωνικές συμβάσεις τουλάχιστον) και, όπως κατέδειξαν περίτρανα οι επόμενες δεκαετίες, απέτυχε παταγωδώς. Προσωπικά πάντως όλη αυτή η αναζήτηση και η αμφισβήτηση των πάντων, αλλά και η απόλυτη αποτυχία, εξακολουθούν να μου προκαλούν συγκίνηση. Τουλάχιστον κάποιοι τόλμησαν! 

"ΑΠΟΦΑΣΗ ΦΥΓΗΣ": ΤΟ ΚΑΘΗΚΟΝ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑ

 

Ένας από τους σημαντικότερους εν ζωή δημιουργούς, ο κορεάτης Chan-Wook Park (Old Boy, Δίψα κλπ.) γυρίζει το 2022 την "Απόφαση Φυγής", ένα παράξενο μείγμα αισθηματικής και αστυνομικής ταινίας, με τους όρους των "ανατολικών" ταινιών και του σκηνοθέτη βεβαίως.

Μία κινέζα μετανάστρια στην Κορέα είναι ύποπτη για το φόνο του ορειβάτη συζύγου της, που έχει πέσει από την κορυφή όπου είχε σκαρφαλώσει. Ο αστυνομικός που αναλαμβάνει την παρακολούθηση, αν και παντρεμένος, την ερωτεύεται και δεν χάνει ευκαιρία να την παρακολουθεί (για λόγους έρευνας υποτίθεται). Ο φάκελος της υπόθεσης θα κλείσει, αλλά ενδείξεις υπάρχουν ότι η κοπέλα εξακολουθεί να είναι ύποπτη. Θα επικρατήσει το καθήκον ή το συναίσθημα;

Ο Park Chan-Wook είναι βιρτουόζος σκηνοθέτης και πραγματικά κάνει εντυπωσιακά πράγματα με την κάμερά του. Η ταινία κινείται διαρκώς ανάμεσα στο αισθηματικό (ίσως και μελό) στοιχείο και την εξονυχιστική και λεπτομερή αστυνομική έρευνα. Το σασπένς φυσικά υπάρχει συνεχώς για το τι έχει συμβεί (και το τι θα συμβεί). Κατά βάθος το αστυνομικό κομμάτι του φιλμ ακολουθεί τα πρότυπα του κλασικού νουάρ: Μοιραία γυναίκα, ένας νεκρός, ντετέκτιβ που ερευνά, αλλά είναι ευάλωτος συναισθηματικά... Με τον ανατολικό τρόπο βεβαίως και με την καινοτομία ότι η μοιραία γυναίκα δεν είναι οι εντυπωσιακές και μυστηριώδεις γυναίκες του αμερικάνικου νουάρ, αλλά μια φτωχή μετανάστρια που προσέχει ηλικιωμένους και έχει προβλήματα με τη γλώσσα (τα κορεάτικά της δεν είναι τέλεια και αυτό συχνά δημιουργεί προβλήματα). Και βέβαια το βασικό δίλημμα όλου του φιλμ είναι αυτό που προαναφέραμε: Καθήκον ή επιθυμία;

Η ταινία είναι αναμφισβήτητα ενδιαφέρουσα, αλλά με κούρασε κάπως η μεγάλη της διάρκεια. Γενικά, αν και σε γενικές γραμμές μου άρεσε, τη θεωρώ κατώτερη από άλλες ταινίες του εξαιρετικού αυτού σκηνοθέτη.

"VICTIM": ΟΤΑΝ ΟΙ ΒΡΕΤΑΝΟΙ ΜΙΛΟΥΝ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΓΙΑ ΕΝΑ "ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟ ΘΕΜΑ"

 

Ξέρετε ότι ως το 1967 (ή 68, δεν θυμάμαι) η ομοφυλοφιλία ήταν ποινικά κολάσιμη στη Βρετανία και αν έπιαναν κάποιον πήγαινε φυλακή για "σοδομία"; Μερικά χρόνια πριν αποποινικοποιηθεί όμως, το 1961, ο κλασικός άγγλος σκηνοθέτης Basil Dearden (1911-1971) γυρίζει ένα πραγματικά τολμηρό για την εποχή του φιλμ, το ασπρόμαυρο "Victim", που είναι η πρώτη βρετανική ταινία που μιλά ανοιχτά για το θέμα αυτό, με τον εξαιρετικό Ντερκ Μπόγκαρτ στον βασικό ρόλο.

Ο οποίος είναι ένας ευκατάστατος, ραγδαία ανερχόμενος δικαστής, παντρεμένος και "υπεράνω πάσης υποψίας", ο οποίος όμως, κρυφά απ' όλους, είναι γκέι. Όταν κάποιοι τον εκβιάζουν στέλνοντάς του φωτογραφίες του με ένα νεαρό, εκείνος, αψηφώντας τις βαριές επιπτώσεις, αποφασίζει να αγωνιστεί για να ανακαλύψει και να καταδιώξει τους εκβιαστές, αρνούμενος το ρόλο του θύματος.

Πέραν της τολμηρότητας που αναφέραμε, και που όλοι αντιλαμβάνεστε, πρόκειται και για μια πολύ καλή ταινία, που συνδυάζει στοιχεία νουάρ, μια αστυνομικής υφής πλοκή και, βεβαίως, την καταγγελία του απαράδεκτου (ήδη από τότε) αυτού νόμου. Για να το πούμε πιο απλά - και σχηματικά βεβαίως - τα μέλη της φοβισμένης και κρυπτόμενης γκέι κοινότητα της εποχής αποτελούν τους "καλούς" και οι αδίστακτοι εκβιαστές τους "κακούς" του φιλμ. Μεγάλο τόλμημα βεβαίως για τότε. Η ταινία κρατά τον θεατή όχι μόνο ως μια ανοιχτή κοινωνική καταγγελία, αλλά και λόγω του σασπένς που διαθέτει στην έρευνα για την αποκάλυψη των ενόχων. Και ταυτόχρονα δείχνει ανάγλυφα τις δύσκολες, αγχωμένες ζωές των ομοφυλόφιλων, όχι μόνο για το φόβο της κοινωνικής κατακραυγής (πράγμα που, σε πολύ μικρότερο βαθμό βεβαίως, μπορεί να συμβαίνει και σήμερα), αλλά και για τον άμεσο φόβο της φυλακής!

Εξαιρετικό, πρωτοποριακό και αρκετά άγνωστο φιλμ, που, αν το αγνοείτε, το συνιστώ.

Ο ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΟΣ (ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ) BOWIE ΚΑΙ ΤΟ "MOONAGE DAYDREAM"

 

Έχετε δει την περίφημη "Οδύσσεια του Διαστήματος" του Κιούμπρικ; Αν ναι θα θυμάστε το επίσης περίφημο και πολυσυζητημένο τριπ του τέλους, με τις συνεχείς πολύχρωμες, ψυχεδελικές, φευγάτες εικόνες που συνεχίζουν τη ροή τους για 15 λεπτά περίπου. Ε, κάτι τέτοιο (όχι ακριβώς, αλλά περίπου) συμβαίνει με το "Moonage Daydream" (2022) του ντοκιμαντερίστα Brett Morgen. Πρόκειται για ένα ανορθόδοξο ντοκιμαντέρ για τον David Bowie. Ο Morgen έχει γυρίσει και άλλα μουσικά ντοκιμαντέρ, όπως για τους Rolling Stones και για τον Kurt Cobain.

Η ταινία δεν είναι ένα συμβατικό βιογραφικό ντοκιμαντέρ με χρονολογική σειρά κλπ. Παρακολουθούμε έναν καταιγισμό εικόνων (τον Bowie σε συναυλίες, σε συνεντεύξεις, σε φωτογραφίσεις, αλλά και μια ακόμα μεγαλύτερη σειρά εικόνων με διαστημικά και άλλα θέματα, αυτά που αναφέραμε στην αρχή). Όλα αυτά καλύπτονται διαρκώς από τον λόγο του σταρ από συνεντεύξεις του, που μιλά κυρίως για φιλοσοφικά, πνευματικά και άλλα θέματα (προσωπικά μου φαίνεται ότι μερικές φορές λέει και αμπελοφιλοσοφίες) και, φυσικά, από όλα σχεδόν τα γνωστά τραγούδια του. Και όλα αυτά από όλες τις φάσεις της μεγάλης καριέρας του, από τα πρώτα αμφισεξουαλικά και διαστημικά χρόνια ως την τελευταία περίοδό του. 

Είναι πρωτότυπο ως δομή, περιέχει πλήθος από πράγματα που αγαπώ (εννοώ τη μουσική του Μεγάλου), καλύπτει όλες τις  - πολλές - φάσεις του όπως προείπαμε, καταδεικνύει την πολύτιμη εκκεντρικότητά του, ωστόσο κάπου με κούρασε με τη μεγάλη διάρκειά του (2.15'). Ανεξαρτήτως αυτού συνίσταται ανεπιφύλακτα για τους φίλους του Bowie (και μόνο γι' αυτούς).  

ΕΝΑ "ΧΑΜΟΓΕΛΟ" ΠΟΥ ΣΚΟΤΩΝΕΙ

 

Το έχουμε ξαναπεί: Σε ένα παρακμασμένο και ρουτινιέρικο πλέον είδος όπως είναι ο τρόμος, εμφανίζονται σποραδικά τα τελευταία χρόνια κάποια φιλμ που ξεχωρίζουν (ή, τέλος πάντων, ξεχωρίζουν σε σχέση με τα υπόλοιπα). Ένα από αυτά είναι η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Parker Finn "Smile" του 2022.

Μια ψυχίατρος, μετά από μια τραυματική εμπειρία (μία ασθενής αυτοκτονεί μπροστά της) στοιχειώνεται από μια εφιαλτική παρουσία. Αν και τα πράγματα είναι τελικά πιο πολύπλοκα. Μπορεί να ξεφύγει από τη διαρκή φρίκη που βιώνει; Επίσης κάποιος θα αναρωτηθεί: Είναι αυτή που περιγράψαμε παραπάνω η τραυματική εμπειρία ή μήπως υποβόσκει κάτι άλλο από το μακρινό παρελθόν της ηρωίδας;

Η λογική της ταινίας (μόνο αυτή, όχι κάτι άλλο) θυμίζει κάπως το "It Follows". Πάντως το "Smile" και ιδιαίτερα τρομακτικό και ανατριχιαστικό είναι (άρα "κάνει τη δουλειά του") και ασχολείται με ένα θέμα που όντως ταλαιπωρεί αρκετούς (όχι φυσικά με τον μεταφυσικό τρόπο του φιλμ): Το μετατραυματικό σοκ, τις επιπτώσεις δηλαδή που ακολουθούν κάποια τραυματική εμπειρία. Ο σκηνοθέτης αποφασίζει να θεωρήσει δεδομένη τη μεταφυσική πλευρά (θα μπορούσε ίσως να παίξει με την αμφιβολία τού αν είναι αληθινά αυτά που βιώνει η πρωταγωνίστρια ή προϊόντα ακριβώς του μετατραυματικού σοκ). Ωστόσο, ας μην παραπονιόμαστε. Προσωπικά τη θεωρώ μια από τις λίγες σύγχρονες ταινίες του είδους που διατηρεί κάποιο επίπεδο (και δεν είναι, ας πούμε, η πολλοστή άχρηστη επανάληψη της "Νύχτας με τις Μάσκες" ή παρομοίων αχώνευτων υποπροϊόντων).

Για τους φίλους του είδους μόνο (εννοείται).

"Ο ΧΑΜΕΝΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ" ΚΑΙ ΟΙ ΣΩΤΗΡΙΕΣ ΕΜΜΟΝΕΣ

 Ο βρετανός Steven Frears τα αρκετά τελευταία ασχολείται αποκλειστικά με αληθινές ιστορίες, τις οποίες βεβαίως μεταφέρει στην οθόνη με το δικό του τρόπο. Το ίδιο κάνει και το 2022 με τον "Χαμένο Βασιλιά" (The Lost King), με την πολύ καλή Σάλι Χόκινς στο βασικό ρόλο, αλλά και τον Στιβ Κούγκαν, ο οποίος μάλιστα συνυπογράφει και το σενάριο.

Ο Ριχάρδος ο 3ος έχει μείνει στην ιστορία ως ένας αρχετυπικός "κακός". Σφετεριστής του θρόνου, δολοφόνος των δύο σχεδόν  παιδιών ανιψιών του και νόμιμων διαδόχων, απέκτησε την απεχθή αυτή φήμη κυρίως από το ομώνυμο έργο του Σέξπιρ. Και όμως: Στη Βρετανία πολλοί ιστορικοί, αλλά και κοινοί άνθρωποι που παθιάζονται με κάτι, πίστευαν τα τεκευταία χρόνια ότι όλα αυτά είναι ψέματα που προήλθαν όχι μόνο από τον Σέξπιρ, αλλά και από την προπαγάνδα της αντίπαλης δυναστείας των Τιδώρ. Η ηρωίδα είναι μια κοινή 45άρα νοικοκυρά με δύο παιδιά, σε διάσταση με τον άντρα της. Βλέπει μια παράσταση της σεξπιρικής τραγωδίας και, ω του θαύματος, αποκτά εμμονή με το θέμα, μπαίνει σε "σύλλογο για την αποκατάσταση της φήμης του Ριχάρδου ΙΙΙ" (!!!) και τελικά καταφέρνει με μόχθο και κοπιαστικές έρευνες να ανακαλύψει τον τάφο του βασιλιά, ανακάλυψη που από μόνη της τινάζει στον αέρα την επικρατούσα ιστορική άποψη ότι το πτώμα του "κακού βασιλιά" πετάχτηκε στο ποτάμι. 

Όλα τα παραπάνω είναι αληθινά. Ο Φρίαρς αφηγείται την ιστορία αυτή, προσθέτοντας όμως στοιχεία που την κάνουν πολύ πιο κινηματογραφική και "δικιά του". Προσθέτει λοιπόν αρκετό χιούμορ, καθώς και κάποιο ελαφρύ μεταφυσικό στοιχείο: η ηρωίδα συνομιλεί διαρκώς με τον ίδιο το Ριχάρδο (με τη μορφή του ηθοποιού που τον ενσάρκωνε στην παράσταση), νοιώθει συχνά "προαισθήματα" κλπ. Το αποτέλεσμα είναι κατά τη γνώμη μου διασκεδαστικό. 

Δεν είναι μια "βαθιά" ταινία, βλέπεται όμως πολύ ευχάριστα, ενώ η πρωταγωνίστρια είναι πολύ καλή. Μη νομίζετε όμως ότι δεν θίγει ορισμένα πράγματα: Για μένα πάνω απ' όλα είναι ένα φιλμ πάνω στις εμμονές, τις λυτρωτικές εμμονές στη συγκεκριμένη περίπτωση. Η ηρωίδα είναι μια γυναίκα "άδεια". Η καθημερινότητά της είναι γκρίζα και ρουτινιέρικη. Η εμμονική ενασχόλησή της με μια  - έστω παλαβή και "άνευ λόγου" - ιδέα της δίνει ένα σκοπό στη ζωή, ένα στόχο. Φαντάζομαι ότι το ίδιο ισχύει και για τα άλλα συμπαθητικά "ψώνια" (τρομερά διαφορετικοί μεταξύ τους τύποι, αλλά με κοινή εμμονή) που απαρτίζουν το σύλλογο που προαναφέραμε. Ναι, σε κάποιες περιπτώσεις οι εμμονές μπορεί να είναι σωτήριες. Παράλληλα το φιλμ αμφισβητεί την αλήθεια πολλών "υπεράνω πάσης υποψίας γεγονότων" της επίσημης ιστορικής άποψης, αλλά, όπως σωστά επισημαίνει ο Χ. Μήτσης, την "ύπουλη" σχέση επίσημης ιστορίας και εξουσίας. Ενδιαφέρον.

"PLAYTIME": ΤΟ "ΔΥΣΚΟΛΟ" ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑ

 

Ο μεγάλος Jacques Tati (1907-1982) γυρίζει την τελευταία του ταινία "Playtime", που για πολλούς θεωρείται το αριστούργημά του, το 1967, με τον ίδιο φυσικά στον κλασικό ρόλο του μόνιμου ήρωά του Mr Hulot. Μια ιδιορρυθμία: Όπως σας είπα θεωρείται αριστούργημα, αλλά, αν ρωτήσει κανείς το κοινό, μάλλον σε πολύ λίγους αρέσει  (συγκαταλέγομαι σ' αυτούς).

Η ιστορία είναι στοιχειώδης. Ο αμίμητος κ. Ιλό προσπαθεί να συναντήσει κάποιον υπάλληλο (άγνωστο γιατί) μεγάλης, μοντέρνας, απρόσωπης εταιρίας. Παράλληλα ένα γκρουπ από αμερικάνες τουρίστριες περιπλανιέται στην ίδια περιοχή του Παρισιού. Του μοντέρνου Παρισιού. Τελικά όλοι θα συναντηθούν στα εγκαίνια μοντέρνου (και πάλι) in εστιατορίου, όπου θα γίνει αληθινό μπάχαλο.

Γιατί κουράζει πολλούς; Διότι δεν υπάρχει "κανονική" εξέλιξη της (όποιας) ιστορίας. Η κάμερα παρακολουθεί τις περιπλανήσεις του Ιλό, τις αντίστοιχες του τουριστικού γκρουπ, αλλά και του πλήθους (ή των οχημάτων) που κατακλύζουν την περιοχή. Ούτε κορυφώσεις (εντάξει, είπαμε ότι στο τέλος γίνεται ένα είδος χαμού), ούτε σασπένς ούτε τίποτα παρόμοιο, όπως οι περισσότεροι θεατές έχουν συνηθίσει. Τι είναι λοιπόν το"Playtime"; Είναι η (ήπια) "καταγγελία" του Τατί για τον μοντέρνο κόσμο και τη σύγχρονη πόλη όπου ζούμε και κινούμαστε όλο και περισσότεροι (αν σκεφτεί κανείς ότι ο πληθυσμός της επαρχίας μειώνεται παγκοσμίως). Γι' αυτό ακριβώς και η εμμονή μου με τη λέξη "μοντέρνο" σε όσα έγραψα παραπάνω. Έναν κόσμο που, για τον Τατί τουλάχιστον, είναι απρόσωπος, ομοιόμορφος, υλιστικός και δίχως ίχνος πνευματικότητας, πεζός και ασφυκτικός. Και, συχνότατα, παράλογος, καθώς οι άνθρωποι σπαταλούν το χρόνο τους σε ανούσιες εργασίες, μποτιλιαρίσματα μέσα στο αυτοκίνητό τους, βαρετές συναντήσεις κλπ. Tο ίδιο απρόσωπη και τυποποιημένη είναι και η ξενάγηση του γκρουπ των αμερικάνων, οι οποίοι, σε μερικές από τις πιο σπαρταριστές στιγμές του φιλμ, θαυμάζουν στο Παρίσι τα πολυκαταστήματα, τα σύγχρονα αυτόματα προϊόντα (ηλεκτρικές σκούπες κλπ.), ενώ κανείς δεν ρίχνει έστω και μια ματιά στον Άιφελ, στη Μονμάρτη, στη Νοτρ Νταμ κλπ. κλπ. Όλα αυτά, σε μια επίδειξη ιδιοφυϊας του Τατί, καθρεφτίζονται για ελάχιστα δευτερόλεπτα στις γυάλινες πόρτες πολυκαταστημάτων που ανοιγοκλείνουν δίχως κανείς να τα παρατηρεί, αφού όλοι είναι ενθουσιασμένοι με τις νέες αυτόματες σκούπες...

Πρόκειται για μια συνολική κριτική της μοντερνικότητας, η οποία βγαίνει ανάγλυφα και μέσα από την σύγχρονη αρχιτεκτονική, στην οποία κατ' εξακολούθηση εστιάζει ο φακός του Τατί - ή μάλλον, για να το εκφράσω διαφορετικά, η όλη κατάσταση που περιγράψαμε γίνεται αντιληπτή από τη μοντέρνα αρχιτεκτονική, τόσο την εξωτερική όσο (κυρίως) και την εσωτερική (οι μοντέρνοι χώροι εργασίας και τα σύγχρονα διαμερίσματα - κατοικίες). Βλέποντάς το απ' αυτή τη σκοπιά κάποιος θα μπορούσε να χαρακτηρίσει τον κόσμο που ζούμε σήμερα (αυτόν στον οποίο εστιάζει, καυτηριάζει και σατιρίζει ο Τατί), εκτος από 'τυποποιημένο", ως καφκικό. Ναι, αλλά εδώ έρχεται η μεγάλη διαφορά στην αντιμετώπιση: Ο κύριος Ιλό δεν εξεγείρεται ποτέ ενάντια σ' αυτόν τον (πιθανόν) απάνθρωπο και σίγουρα (σε κάποια σημεία του τουλάχιστον) παράλογο κόσμο. Αντίθετα τον αντιμετωπίζει στωικά και, σε τελική ανάλυση, με αληθινή περιέργεια, ως άλλος τουρίστας κι αυτός στην ίδια του την πόλη που αλλάζει και εκμοντερνίζεται. Ή ίσως ακόμα και να απολαμβάνει όχι ακριβώς το απάνθρωπο του κόσμου αυτού, αλλά την εξερεύνησή του και την παρατήρηση των αλλαγών, με τις εκπλήξεις που αυτές συνεπάγονται. Άλλωστε γι' αυτό επιλέγει την κωμωδία (την κλασική χαμηλότονη και ποτέ ξεκαρδιστική κωμωδία του Τατί) και την ελαφρότητα για την κριτική της καθημερινότητας. Τελειώνοντας, παρατηρείστε τη χρήση του βάθους πεδίου στο φιλμ. Πολλά διαδραματίζονται σε δεύτερο πλάνο!

Μεγάλη ταινία, που γνωρίζω καλά ότι θα κουράσει τους περισσότερους. Ερεθίζει όμως τόσο τη σκέψη (είμαι σίγουρος ότι μπορεί κάλλιστα να σκεφτείτε άλλα τόσα απ' τα ήδη πολλά που έγραψα παραπάνω), που νομίζω ότι αξίζει τον κόπο. Σε μεγάλη οθόνη αν είναι δυνατόν για να παρατηρείτε τις λεπτομέρειες.

  

ΕΝΑ ΑΓΝΩΣΤΟ "ΣΟΚ".

 Ιδού μια παντελώς άγνωστη σε μένα - και σχετικά ενδιαφέρουσα - γαλλική ταινία. Στα ελληνικά είχε κυκλοφορήσει ως "Σοκ!", ο πρωτότυπος τίτλος είναι "Treatement de choc" και γυρίστηκε το 1973 από τον επίσης σχετικά άγνωστο Alain Jessua (1932-2017), που είναι και ο σεναριογράφος και έχει λιγότερες από 10 ταινίες στο ενεργητικό του. Πρωταγωνιστές οι Αλέν Ντελόν και Ανί Ζιραρντό.

Μια ευκατάστατη κυρία, με έντονο άγχος για το ότι μεγαλώνει, πηγαίνει για θεραπεία "νεότητας" σε πανάκριβη, απομονωμένη κλινική σε άγρια ακτή της Κορνουάλης, διάσημη για τα επιτεύγματά της στο χώρο της καταπολέμησης του γήρατος και των αισθητικών επεμβάσεων. Φυσικά οι πελάτες είναι όλοι ζάπλουτοι και μερικοί πηγαίνουν τακτικά εκεί με λαμπρά αποτελέσματα. Από την αρχή όμως η ηρωίδα νοιώθει ότι κάτι δεν πάει καλά...

Θρίλερ με κάποια στοιχεία επιστημονικής φαντασίας, η ταινία διαθέτει ταυτόχρονα και ένα σαφέστατο πολιτικό "μήνυμα", λειτουργώντας (και) αλληγορικά, για να μας δείξει μια ακραία μορφή εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο και, ευρύτερα, για να μας τονίσει ότι οι πλούσιοι ζουν εις βάρος - ή από τον ιδρώτα και το αίμα - των φτωχών. Το σασπένς λειτουργεί αρκετά, η ατμόσφαιρα γίνεται όλο και πιο κλειστοφοβική, το τέλος "δεν χαρίζει κάστανα" και, τελικά, αν και όχι ιδιαίτερα εντυπωσιακό ή με φοβερές εξάρσεις, είναι νομίζω μια χαρά θριλεράκι.

ΥΓ: Η ταινία παίχτηκε στην τηλεόραση με τον τίτλο "Ο Αδίστακτος"

"ΤΟ ΤΡΙΓΩΝΟ ΤΗΣ ΘΛΙΨΗΣ" 'Η ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

 Ο σουηδός Ruben Ostlund γυρίζει το 2022 την επόμενη μετά το γνωστό "Τετράγωνο" ταινία του, "Το Τρίγωνο της Θλίψης". Είναι και πάλι πολιτικοποιημένος και κοινωνικά καυστικότατος.

Ένα ζευγάρι μοντέλων (ωραίων προφανώς), μετά από κάμποσες προστριβές, κερδίζει μια πολυτελέστατη κρουαζιέρα. Οι περισσότεροι από τους συνταξιδιώτες τους είναι κάθε λογής και εθνικότητας εκατομμυριούχοι, αριστοκράτες και άλλα τέτοια είδη. Τι θα γίνει όμως όταν το πλοίο βυθιστεί και οι επιζήσαντες (πλούσιοι, μοντέλα, εργαζόμενοι στο πλοίο κλπ.) ναυαγήσουν σε έρημο νησί και αρχίσουν να αντιμετωπίζουν πρόβλημα επιβίωσης;

Πριν οτιδήποτε άλλο να πούμε ότι το "έρημο νησί" είναι η όντως υπέροχη παραλία της Χιλιαδούς στην Εύβοια και ότι ο καπετάνιος του κρουαζιερόπλοιου είναι ο απολαυστικότατος εδώ Γούντι Χάρελσον. Πρόκειται για κωμωδία (συχνά μαύρη) ή μάλλον για σάτιρα της σύγχρονης κοινωνικής δομής της δυτικής ανθρωπότητας. Αφού μας δείξει στο πρώτο μέρος τα εσωτερικά προβλήματα του ζευγαριού και στο δεύτερο, στην κρουαζιέρα, περιγράψει και αναλύσει τις κοινωνικές / ταξικές σχέσεις της κοινωνίας μας, προχωρά στο τρίτο (μετά το ναυάγιο) στην ανατροπή των πάντων, εφ' όσον το χρήμα παύει εκεί να έχει οποιοδήποτε νόημα και κάθε βεβαιότητα καταρρέει. Και βέβαια, ο Ostlund  προσπαθεί να είναι όσο πιο καυστικός (και κυνικος σε πολλά σημεία) γίνεται. 

Το φιλμ κατηγορήθηκε από πολλούς ως πολύ προφανές και ενίοτε χοντροκομμένο. Μάλλον συμφωνώ. Υπάρχουν ξεκαρδιστικές για μένα στιγμές και άλλες που πράγματι είναι "χοντροκομμένες" και υπερβολικά φανερές για το τι θέλει να μας πει: Ότι τα πλούτη των κάθε λογής αρχόντων προκύπτουν από το μόχθο και τον ιδρώτα των πολλών, ότι όλες οι κοινωνικές δομές δεν βασίζονται παρά σε συμβάσεις, οι οποίες καταρρέουν όταν εμφανίζονται πραγματικές ανάγκες οπότε έχουμε και πλήρη αλλαγή αξιών κλπ. Και, για να μη νομίζετε ότι χαρίζεται στους (πρώην) κατατρεγμένους, τονίζει ότι κι αυτοί μπορούν να γίνουν εξ ίσου αδίστακτοι με τους (πρώην) καταπιεστές τους αν τους δοθεί η ευκαιρία (ίσως επειδή η υπάρχουσα κοινωνία έχει διαφθείρει ανεπιστρεπτί τα πάντα και τους πάντες). Ωστόσο, παρά τις κατηγορίες που προαναφέραμε, προσωπικά το είδα αρκετά ευχάριστα (παρά την κάπως ατσούμπαλη και διαφορετική σε κάθε μέρος δομή του σεναρίου) και, όπως είπα, διασκέδασα σε αρκετά σημεία. Και. στο κάτω κάτω, μπροστά στην εφιαλτική εποχή που ζούμε, με τις ιδεολογίες κουρελιασμένες και ξεθωριασμένες, με τον ίδιο το φασισμό να αναδύεται ξανά και τον φόβο ακόμα και πυρηνικού πολέμου να επανεμφανίζεται, χρειαζόμαστε κάποιες πολιτικές ταινίες (έστω και υπερβολικά προφανείς), για να ξαναθυμίσουν επιτέλους κάποια πράγματα πασίγνωστα κάποτε και "κρυμμένα κάτω από το χαλί" σήμερα.

"Η ΠΥΛΗ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ": ΙΣΩΣ Η ΠΙΟ ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΤΑΙΝΙΑ ΠΟΥ ΒΓΗΚΕ ΠΟΤΕ ΑΠΟ ΜΕΓΑΛΟ ΧΟΛΙΓΟΥΝΤΙΑΝΟ ΣΤΟΥΝΤΙΟ (ΚΑΙ ΤΟ ΕΚΛΕΙΣΕ)

 

1980: Ο Michael Cimino (1939-2016), γεμάτος δόξα και βραβεία από τον "Ελαφοκυνηγό", έχει ένα μεγαλεπήβολο όραμα για ένα γουέστερν που δεν μοιάζει με τα άλλα. Το "Heaven's Gate" (Η Πύλη της Δύσης) έχει διάρκεια πάνω από 3.30' ώρες και είναι κάτι παραπάνω από χορταστικό υυ. Αλλά σε καμία περίπτωση δεν είναι μόνο αυτό. Ηθοποιοί; Κρις Κριστόφερσον, Ιζαμπέλ Ιπέρ, Τζεφ Μπρίτζες, Τζον Χαρτ, Κρίστοφερ Γουόκεν... Η αποτυχία ήταν παταγώδης: Η εταιρία παραγωγής έκλεισε (νομίζω) και το φιλμ θεωρείται ίσως η μεγαλύτερη αποτυχία στην ιστορία του σινεμά. Γιατί άραγε;

Βρισκόμαστε γύρω στα 1890. Χιλιάδες πάμφτωχοι άνθρωποι μεταναστεύουν από την Ευρώπη και αλλού, φτάνουν με άπειρες κακουχίες ως την "Άγρια Δύση" κι εκεί, έχοντας ένα κομμάτι γης, πασχίζουν να βρουν μια θέση στον ήλιο - σε πολλές περιπτώσεις δηλαδή να μην πεθάνουν από πείνα. Όμως εκεί βρίσκονται οι παλιοί, πανίσχυροι κτηνοτρόφοι με τις αχανείς εκτάσεις και τα τεράστια κοπάδια, οι οποίοι βλέπουν με στραβά μάτια την εγκατάσταση "ξένων" στις ελέω θεού ιδιοκτησίες τους. Ένας σερίφης από πλούσια οικογένεια παίρνει το μέρος των συχνά εξαθλιωμένων μεταναστών και προσπαθεί να τους προστατέψει. Φυσικά αυτό θα τον κάνει να συγκρουστεί με την ίδια του την τάξη και τους παλιούς του φίλους και συμφοιτητές.

Θα αφήσω τη μεγαλοπρεπή σκηνοθεσία και τις συχνά εντυπωσιακές εικόνες. Θα επισημάνω απλώς τις πάμπολλες σκηνές πλήθους. Είναι πολύ δύσκολο και χρειάζεται μεγάλη μαεστρία να κατευθύνεις τόσους ανθρώπους να κινούνται, να δρουν όλοι μαζί (όχι, τότε δεν υπήρχαν ψηφιακά πλήθη) και μάλιστα σε τόσο πολλές σκηνές (θεωρώ την ταινία κυρίως ως ταινία πλήθους). Και πάμε στο πιο εντυπωσιακό: Το ιδεολογικό μέρος. Περισσότερο αριστερής χροιάς κοινωνική ανάλυση δεν θα μπορούσε να υπάρξει. Η κατά Τσίμινο εικόνα του Φαρ Ουέστ είναι μια απόλυτα μαρξιστικής φύσης εικόνα μιας τεράστιας κοινωνικής και ταξικής σύγκρουσης. Δεν υπάρχουν ακριβώς "καλοί" και "κακοί" (υπάρχουν δηλαδή, αλλά αυτό καθορίζεται από τις πολιτικοκοινωνικές τους επιλογές). Στο βρώμικο, κάθε άλλο παρά ηρωικό Φαρ Ουέστ του φιλμ όλοι δρουν σύμφωνα με το ταξικό / οικονομικό τους συμφέρον. Ήρθαν κάποιοι λιμασμένοι κακομοίρηδες στην (αχανή) γη μας; Πολύ απλά, θα τους σκοτώσουμε και θα απαλλαγούμε απ' αυτούς. Τελεία. Και, για να είναι πλήρως μαρξιστική η ανάλυση, εννοείται ότι η εξουσία, η κάθε λογής εξουσία, είναι με το μέρος της άρχουσας τάξης. Τι λέω; Όχι με το απλώς μέρος της. Είναι όργανό της, είναι δημιουργημένη από την άρχουσα τάξη για να προασπίζει τα συμφέροντά της. Το κερασάκι στην τούρτα έρχεται όταν το περίφημο ιππικό των γουέστερν, το ηρωικό ιππικό που επεμβαίνει την τελευταία στιγμή και γλυτώνει τους "καλούς" εμφανίζεται και πάλι επικό, καλπάζων, για να γλυτώσει το στρατό των πλούσιων και - προσέξτε - όχι απλώς για να διώξει, αλλά για να εξοντώσει μέχρις ενός τους κουρελήδες μετανάστες! Περισσότερο χέσιμο, ανατροπή και κουρέλιασμα των μύθων της "ηρωικής γέννησης της Αμερικής" δεν μπορώ να φανταστώ.  Δικαιοσύνη; Ούτε στον ύπνο σας.

Γι' αυτό είναι απορίας άξιο πώς τέτοια υπερπαραγωγή εκατομμυρίων με τέτοια αιρετική άποψη ξεπήδησε μέσα από μεγάλο χολιγουντιανό στούντιο. Ίσως γι' αυτή την ιδεολογική άποψη να απέτυχε με τόσο παταγώδη τρόπο (θα συνέβαλλαν, φαντάζομαι, και η αρνητικές απόψεις των κριτικών). Ή ίσως επειδή η παραγωγοί, θεωρώντας αντιεμπορική την μεγάλη διάρκεια, είχαν πετσοκόψει το φιλμ, με αποτέλεσμα να δημιουργούν σεναριακά κενά στο θεατή. Ποιος ξέρει;

Δεν είναι τέλειο. Κι εγώ κουράστηκα λίγο κάποιες στιγμές (όχι πολλές πάντως, γιατί με είχε συνεπάρει το θέαμα στη μεγάλη οθόνη). Ίσως κάποιοι χαρακτήρες να είναι ανολοκλήρωτοι. Παρ΄ όλες τις ατέλειες όμως συνολικά το θεωρώ μεγάλη ταινία. Και ιδιαίτερα στην πλήρη εκδοχή της, αυτή των 4 σχεδόν ωρών. Και μια από τις ανατρεπτικότερες υπερπαραγωγές που έγιναν ποτέ!

 

ΔΥΣΤΟΠΙΚΑ, ΠΑΡΑΔΟΞΑ "ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ"

 

Ξέρω ότι το φιλμ του David Cronenberg "Εγκλήματα του Μέλλοντος" του 2022 δεν άρεσε γενικά. Πήρε μέτριες κριτικές και οι περισσότεροι γνωστοί μου μάλλον το μίσησαν. Ανήκω λοιπόν στη μειοψηφία που εντυπωσιάστηκε από την ταινία. Ας αναφέρουμε ότι πρωταγωνιστούν οι Βίγκο Μόρτενσεν, Λέα Σεϊντού και Κρίστεν Στιούαρτ και είναι γυρισμένη στην Αθήνα.

Σε ένα κοντινό μέλλον αρκετοί άνθρωποι μεταλλάσσονται με μυστηριώδη τρόπο: Το σώμα τους παράγει παράδοξα, άχρηστα όργανα, που αντιμετωπίζονται ως πιθανοί καρκινικοί όγκοι και αφαιρούνται καλού- κακού με ιατρική επέμβαση. Το ζευγάρι των πρωταγωνιστών είναι διάσημοι περφόρμερ. Εκείνος είναι ένας από τους μεταλλαγμένους, που παράγει όργανα με ασυνήθιστη συχνότητα. Εκείνη τα "πειράζει" και τα αφαιρεί τελετουργικά σε δημόσιες περφόρμανς. Μήπως όμως υπάρχει και ένα άλλο "είδος" ανθρώπων; Και τι συμβαίνει με τη δολοφονία ενός παιδιού από την ίδια του τη μητέρα;

Ας τονίσουμε πρώτα ότι ο Κρόνενμπεργκ ξαναβρίσκει τον παλιό, καλό (ερωτηματικό για πολλούς, όχι πάντως για μένα) εαυτό του, το σήμα κατατεθέν του δηλαδή: Τον σωματικό τρόμο (body horror). Γι' αυτό και η ταινία γίνεται απεχθής για πολλούς και, υποτίθεται, προορίζεται "για γερά στομάχια". Δεν υπάρχει ιδιαίτερη βία ή βίαιο σπλάτερ, υπάρχουν όμως πολλές εγχειρήσεις, πολλά όργανα... Πάει αυτό. Προειδοποιήσαμε. Από εκεί και πέρα, ακολουθώντας παλιότερες προβληματικές του, ο σκηνοθέτης αναρωτιέται για το πώς και το τι του ανθρώπινου σώματος, τις δυνατότητες ή τους τρόμους που κρύβει, το μέλλον του, τη σύζευξη οργανικού και τεχνητού... Συγχρόνως σχολιάζει το ρατσισμό και τις προκαταλήψεις μας προς οτιδήποτε διαφορετικό (οι διαφορετικοί κρύβονται), αλλά και μας βυθίζει σε σκοτεινές και παράδοξες γωνιές της σύγχρονης τέχνης, της οποίας φαίνεται γνώστης, αφού κάνει σαφείς αναφορές σε avant garde τάσεις και καλλιτέχνες όπως η Orlan ή ο Stelarc (οι οποίοι, στην πραγματικότητα, δεν είναι πλέον και τόσο σύγχρονοι αφού δραστηριοποιούνται από τα 80ς). Θέτει έτσι και ερωτήματα για το τι είναι τέχνη και αν οτιδήποτε μπορεί να γίνει τέχνη. 

Τέλος ας επισημάνουμε και το παράξενο κλίμα του φιλμ: Σκοτεινό, μουντό, με ωχροκίτρινα χρώματα, παραπέμπει ταυτόχρονα σε ένα δυστοπικό (όσον αφορά την εικόνα της πόλης και των κλειστών χώρων της), αλλά συγχρόνως και τεχνολογικά προωθημένο μέλλον. Ο Κρόνεμπεργκ έχει ανακαλύψει σκοτεινά, παρακμιακά σημεία της Αθήνας, ερειπωμένα, εγκαταλειμμένα ή άχαρα, τσιμεντένια κτίρια, μίζερες ταράτσες ή πλυσταριά παλιών πολυκατοικιών κλπ. κλπ. δίνοντας έτσι τη μυστηριώδη, παρακμιακή ατμόσφαιρα που θέλει. (η ταινία είναι κατά αρκετό μέρος ελληνική παραγωγή και έχουν χρησιμοποιηθεί κυρίως ελληνικά συνεργεία).

Προσωπικά με συνεπήρε και με προβλημάτισε, αλλά ξέρω ότι στους περισσότερους δεν θα αρέσει. Με δική σας ευθύνη λοιπόν.

"VANILLA SKY": ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΕΝΘΕΣΗ

 

Το 2001 ο Cameron Crow γυρίζει το "Vanilla Sky" με τον Τομ Κρουζ στο βασικό ρόλο, αλλά και τους Πενέλοπε Κρουζ, Κάμερον Ντιάζ, Κερτ Ράσελ, Τίλντα Σουίντον, Τίμοθι Σπαλ... Λαμπρό καστ δηλαδή. Πρόκειται για αμερικάνικο ριμέικ του ισπανικού φιλμ του Alejandro Amenabar "Abre los Ojos".

Ένας νεαρός, πάμπλουτος γόνος ιδιοκτήτη μεγάλου εκδοτικού οίκου ζει ανέμελη, μποέμικη ζωή δίχως να νοιάζεται για τίποτα ουσιαστικό. Κάποια στιγμή θα ερωτευτεί μια ισπανίδα χορεύτρια που ψάχνει την τύχη της στη Νέα Υόρκη... και ξαφνικά όλα θα αλλάξουν καθώς ένα φοβερό δυστύχημα θα τον παραμορφώσει εντελώς, παραμορφώνοντας βεβαίως και την ψυχολογία του. Ωστόσο, πέραν του τραυματικού σοκ, κάτι δεν πάει καλά με τη ζωή του και τα όσα αντιλαμβάνεται γύρω του...

Η ταινία είχε κάνει εντύπωση στην εποχή της. Κινείται ανάμεσα στο προσωπικό δράμα και την επιστημονική φαντασία, έχει σχετικό ενδιαφέρον (όπως και η πρωτότυπη ισπανική), αλλά εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Είναι από τις περιπτώσεις που δεν μπορώ να καθορίσω τι ακριβώς μου φταίει, αλλά πάντως κάτι μου φταίει. Ίσως τη βρήκα φλύαρη (2 ώες και 16'), ίσως απλώς δεν συμπαθώ τον Κρουζ... δεν ξέρω, αλλά, όπως και την πρώτη φορά που την είδα, τότε παλιά, κάτι με ενοχλούσε. "Και τι μας νοιάζει εμάς;" θα μου πείτε. Δεν σας νοιάζει, απλώς καταθέτω τις ασαφείς (στην προκείμενη περίπτωση) εντυπώσεις μου. Πάντως, έστω και αν εντυπωσιαστείτε με το ριμέικ, δείτε και το ισπανικό πρωτότυπο.

Ο Crow πάντως (που έχει εξαφανιστεί από το 2015), εκτός από συμπαθής σκηνοθέτης είναι και βαθύς γνώστης της μουσικής (ήταν συντάκτης στο παλιό καλό Rolling Stone και έχει κάνει βιντεοκλίπ για γνωστά ονόματα, όπως ο Tom Petty ή οι Alice in Chain). Προσέξτε λοιπόν το σάουντρακ του φιλμ, που είναι πλημμυρισμένο από γνωστά και καλά τραγούδια.

"ΤΟ ΒΡΑΧΟΝΗΣΙ": ΘΕΑΣΗ ΤΟΣΟ ΔΥΣΚΟΛΗ ΟΣΟ ΤΟ ΝΑ ΖΕΙΣ ΟΛΟΜΟΝΑΧΟΣ ΣΕ ΒΡΑΧΟΝΗΣΙ

 

Το 2022 ο βρετανός ανεξάρτητος σκηνοθέτης Mark Jenkin γυρίζει "Το Βραχονήσι" (Enys Men, που στη ντόπια γλώσσα της Κορνουάλης, όπου γυρίστηκε το φιλμ, σημαίνει ακριβώς βραχονήσι).

Βρισκόμαστε στο 1973. Μια μεσήλικη γυναίκα, παρατηρήτρια της άγριας ζωής (φυτών κυρίως), ζει ολομόναχη σε απομονωμένο και ακατοίκητο βραχονήσι και δέχεται μόνο σπάνιες επισκέψεις από βαρκάρη για ανεφοδιασμό. Εξ ορισμού η ζωή της είναι ρουτινιέρικη (αν και εκείνη μοιάζει να μην την πειράζει καθόλου). Ωστόσο βαθμιαία οι παράξενες εικόνες που βλέπει (άνθρωποι κυρίως που βρίσκονται σε διάφορα μέρη του νησιού) πληθαίνουν. Από την αρχή καταλαβαίνουμε ότι μάλλον πρόκειται για παραισθητικές οπτασίες. Τι ακριβώς συμβαίνει;

Ουσιαστικά στο φιλμ παίζει μόνο μία ηθοποιός (οι υπόλοιποι κάνουν κάποιες σποραδικές εμφανίσεις). Καταλαβαίνουμε ότι συμβαίνει κάτι στο χώρο του υπερφυσικού και, όσο προχωρά η ώρα, βεβαιωνόμαστε γι' αυτό. Τι όμως; Η ιδέα είναι πολύ καλή και, με τον τρόπο της, ανατριχιαστική. Ωστόσο η ταινία βλέπεται δύσκολα και κουράζει (τους απροειδοποίητους θεατές σίγουρα), καθώς θα δούμε πάμπολλες φορές τη μονότονα επαναλαμβανόμενη καθημερινή ρουτίνα της ηρωίδας. Υπάρχουν και οι πολύ αργοί ρυθμοί, η μουντή, με κόκκο φωτογραφία, το λιτό, μινιμαλιστικό σκηνικό κι όλα αυτά και πάλι και πάλι... Η τελική  αποκάλυψη απαιτεί σκέψη από το θεατή (τίποτα δεν δίνεται στο πιάτο) και είναι, όπως είπα, ενδιαφέρουσα, αλλά στο μεταξύ είχα κουραστεί πάρα πολύ.

Αν δεν θέλετε να δείτε κάτι στα όρια του (βασανιστικά) πειραματικού μάλλον να το αποφύγετε.

ΑΝΑΤΡΙΧΙΑΣΤΙΚΟΣ "ΝΥΧΤΕΡΙΝΟΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΤΗΣ"

 

Το 2014 ο σεναριογράφος κυρίως Dan Gilroy γυρίζει την πρώτη του ταινία, τον "Νυχτερινό Ανταποκριτή" (Nightcrawler) με τον Jake Gyllenhaal να παίρνει πάνω του ολόκληρο το φιλμ, αλλά και τη Ρενέ Ρούσο ως παρτενέρ.

Ο ήρωας είναι ένας υπερφιλόδοξος και αδίστακτος ρεπόρτερ που γυρίζει κυρίως πλάνα από εγκλήματα, δυστυχήματα και οτιδήποτε τέλος πάντων έχει αίμα, βία και εν γένει κάτι ερεθιστικό για τα εκατομμύρια αποχαυνωμένου κοινού των καναλιών - βόθρων, στα οποία πουλά το αποκλειστικό του υλικό σε υψηλές τιμές. Τι θα γίνει όμως όταν ο τύπος πάει πολύ μακριά, προκαλώντας ο ίδιος τις "αποκλειστικότητες" που θα πουλήσει;

Μπορεί η ταινία να μην είναι τρόμου, είναι όμως περισσότερο ανατριχιαστική από πολλές τέτοιες. Διότι περιγράφει μερικά από τα απεχθέστερα χαρακτηριστικά του ζώου που λέγεται άνθρωπος (πολλών εκπροσώπων του είδους, τέλος πάντων): Την παντελή έλλειψη ηθικής οποιασδήποτε μορφής, την αχαλίνωτη απληστία (σε χρήμα, σε φήμη, σε οτιδήποτε), το αποβαλακωμένο κοινό (που ίσως είναι αυτό που αποκαλούμε "μέσος άνθρωπος"), το οποίο είναι εθισμένο σε εικόνες βίας, οι οποίες γίνονται ελκυστικότερες όταν είναι αληθινές και όχι κατασκευασμένες για ταινίες κλπ., Κυρίως καυτηριάζει με ανελέητο τρόπο τη βρωμιά των καναλιών που πουλάνε και τη μάνα τους για να αυξηθεί η τηλεθέασή τους (έγραψα τη λέξη κυρίως για καθαρά προσωπικούς λόγους, διότι ένα από τα πράγματα που απεχθάνομαι περισσότερο στη σύγχρονη κοινωνία είναι η τηλεόραση). Και, βεβαίως, θέτει και το πολύ δύσκολο να απαντηθεί ερώτημα: Είναι τόσο βρωμερά τα κανάλια επειδή έτσι θέλει το κοινό ή το κοινό εθίστηκε άθελά του στη μπόχα που τα κανάλια εκπέμπουν;

Να επισημάνω ότι ο ήρωας είναι ουσιαστικά ένας απόλυτα ψυχοπαθής τύπος, με την έννοια ότι είναι ένας άνθρωπος που του λείπει παντελώς το συναίσθημα και η ηθική και, ταυτόχρονα, ένας ακραίος καπιταλιστής (η μπίζνα πάνω απ' όλα). 

Γενικά τη βρήκα πολύ καλή ταινία και τη συστήνω. Ίσως για να συνειδητοποιήσουμε το μέγεθος της αρρώστιας ορισμένων πτυχών της κοινωνίας μας.

ΜΙΟΥΖΙΚΑΛ ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ ΣΤΟ "THAT'S ENTERTAINMENT, PART 2"

 

Η σειρά 3 ταινιών με τίτλο "That's Entertainment" ξεκίνησε το 1974. Λόγω της επιτυχίας του πρώτου φιλμ το 1976 κυκλοφόρησε το 2ο μέρος, το "That's Entertainment, part 2". Άτυπα θα αναφέρουμε ως σκηνοθέτη τον Gene Kelly, απλώς επειδή σκηνοθέτησε τα (λίγα) νέα νούμερα που έχουν προστεθεί. Θα σας εξηγήσω αμέσως: Η σειρά δεν είναι ακριβώς ταινίες, αλλά μια ανθολογία των καλύτερων, κατά τη γνώμη όσων έκαναν την επιλογή, κομματιών από τα πάμπολλα, κλασικά μιούζικαλ της MGM. Υπάρχουν και ένας ή δύο αφηγητές - παρουσιαστές (ο Gene Kelly και ο Fred Astaire βεβαίως) και λίγα νέα χορευτικά νούμερα από τους δυο τους.

'Ολο το υπόλοιπο δεν είναι παρά μια συρραφή παλιών, όπως είπαμε, "στιγμών". Οι παρουσιαστές μιλάνε λίγο για καθένα από τα πολλά νούμερα που παρουσιάζονται, για τους ηθοποιούς - χορευτές, για τον συνθέτη του κομματιού και για την ταινία απ' όπου προέρχεται, η γκάμα των οποίων είναι μεγάλη: Από ασπρόμαυρα μιούζικαλ των 30ς έως αυτά των 50ς. Οι χρυσές εποχές του μιούζικαλ δηλαδή.

Όπως καταλαβαίνετε δεν τίθεται θέμα κριτικής. Αν είστε φίλος του σχεδόν μη υπάρχοντος σήμερα αυτού είδους θα το απολαύσετε κυριολεκτικά. Αν πάλι σιχαίνεστε τα μιούζικαλ (ή τα greatest hits, όπως λέγαμε κάποτε)... ούτε απ' έξω. Διαλέγετε και παίρνετε. Τα κομμάτια που βλέπουμε πάντως είναι συνήθως απολαυστικά. και φυσικά παρελαύνουν οι σούπερ σταρ του είδους: Gene Kelly και ο Fred Astaire, όπως είπαμε, Τζούντι Γκάρλαντ, Σιντ Τσαρίς, Τζίντζερ Ρότζερς, Μίκυ Ρούνεϊ, Μπινγκ Κρόσμπι, Γκριρ Γκάρσον, Κλαρκ Γκέιμπλ, αδελφοί Μαρξ, Λέσλι Καρόν, Ντόρις Ντέι, Φρανκ Σινάτρα, Λούις Άρμστρονγκ, Έστερ Ουίλιαμς, Γκρέτα Γκάρμπο, Τζόαν Κρόφορντ, Λίνα Χορν κλπ. κλπ. κλπ.

"IN THE EARTH" Ή Η ΤΡΟΜΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΗ

 

Το 2021 ο βρετανός Ben Wheatly γυρίζει το "In the Earth", μια μάλλον περίεργη ταινία τρόμου γυρισμένη "στη φύση". 

Μια καταστροφική επιδημία έχει απλωθεί στην ανθρωπότητα. Μια επιστήμονας μπαίνει βαθιά σε ένα δάσος , όπου κατασκηνώνει (εκεί έχει μεταφερθεί και το εργαστήριό της), προσπαθώντας να βρει θεραπεία για τη μάστιγα. Ωστόσο στο δάσος αυτό (δεν επιλέχτηκε άλλωστε τυχαία από την επιστήμονα), περίεργα πράγματα συμβαίνουν.

Μάλλον χαμηλότονη ταινία τρόμου, που κινείται ανάμεσα στο πραγματικό και την παραίσθηση, με στοιχεία επιστημονικής φαντασίας. Παντρεύει τα παράξενα φαινόμενα και την "αλλαγή" κάποιων ανθρώπων που βρίσκονται σε μια συγκεκριμένη περιοχή με το παγανιστικό στοιχείο και τον τρόμο που, ουσιαστικά, μας προκαλεί η ανεξέλεγκτη φύση - η οποία, όπως μας πληροφορεί η αφίσα του φιλμ, "είναι μια δύναμη κακού".

Δεν έχει σχέση με συνηθισμένες σύγχρονες χολιγουντιανές (υπερ ή μη)παραγωγές τρόμου και γι' αυτό θα ξενίσει τους περισσότερους (θα τους ενοχλήσουν επίσης οι αργοί ρυθμοί και κάποια σκοτεινά σημεία). Ωστόσο το βρήκα σχετικά ενδιαφέρον (όχι κάτι παραπάνω όμως) και δεν το προσπέρασα εντελώς αδιάφορα.

"AZOR" : ΑΡΓΗ ΚΑΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΑΒΥΣΟ

 

Στα μέσα της άγριας και αιμοσταγούς αργεντίνικης χούντας ένας ελβετός τραπεζίτης φτάνει στη χώρα με τη γυναίκα του για να αντικαταστήσει τον προκάτοχό του στο εκεί παράρτημα της τράπεζας, ο οποίος έχει εξαφανιστεί μια νύχτα. Φτάνοντας θα διαπιστώσει ότι κυκλοφορούν για τον εξαφανισμένο διάφορες αρνητικές φήμες, που ποτέ δεν γίνονται σαφείς. Ημιτελείς ίντριγκες, κλειστά δωμάτια με μυστικές συσκέψεις, πολιτικές παρεμβάσεις και άλλα πολλά συνθέτουν μια δυσοίωνη ατμόσφαιρα, ενώ ο αντικαταστάτης οδηγείται αργά και σταθερά σε ένα είδος αβύσσου (σχέσεων και χαμένων ιδεολογιών).

Αυτά συμβαίνουν στην πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Andreas Fontana "Azor" του 2021 στα ελλνικά: "Αζόρ: Ο Κωδικός του Τραπεζίτη"). Ο δημιουργός δημιουργεί ένα πολύπλοκο, βαρύ, καφκικό κλίμα όπου οι διασυνδέσεις, οι συνωμοσίες, οι βρώμικες συμφωνίες, δεν αποκαλύπτονται ποτέ ξεκάθαρα και ολοκληρωμένα. Υπάρχουν ψίθυροι, φήμες, διακριτικές συστάσεις, και, όπου και όταν χρειάζεται, καθαρή βία. Όλα συντείνουν στο να υπογραμμίσουν τις σχέσεις κεφαλαίου και εξουσίας ή, πιο γενικά, την κυριαρχία οικονομικών συμφερόντων πάνω σε οποιαδήποτε ιδεολογία ή "καλή πρόθεση". Το κεφάλαιο δεν ενδιαφέρεται με ποιον θα συνεργαστεί, όσο βρώμικος κι αν είναι, δεν έχει ιδεολογία. Θέλει μόνο το κέρδος.

Φεστιβαλικό φιλμ, αργοί ρυθμοί, ένα είδος αργής κατάβασης του ήρωα στην κόλαση, κάτι σαν την "Καρδιά του Σκοταδιού" δηλαδή κυρίως όμως σε κλειστούς χώρους. Ενδιαφέρον, αλλά μέχρι εκεί. Δεν θα το σύστηνα σε θεατές μη εθισμένους σε φεστιβαλικές ταινίες.

"ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΤΑΡΓΟΥΔΟΥΝ ΟΙ ΚΑΡΑΒΙΔΕΣ" ΚΑΙ ΚΡΥΒΟΥΝ ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ

 

Στην αρχή υπήρχε το μπεστ σέλερ της Delia Owens "Εκεί που τραγουδάνε οι Καραβίδες" (Where the Crawdads Sing). Αναμενόμενο μετά τόση επιτυχία να μεταφερθεί και στην οθόνη το 2022 από την Olivia Newman. Ευτύχησε μάλιστα να έχει ως πρωταγωνίστρια τη νεαρή και πολύ καλή Daisy Edgar-Jones.

Μια κοπέλα μεγαλώνει ουσιαστικά ολομόναχη (η μητέρα έχει εγκαταλείψει τον βάναυσο πατέρα κι εκείνος, με τη σειρά του, την κόρη) σε απομονωμένο σπίτι κάπου στους βάλτους των νότιων πολιτειών των ΗΠΑ στα 50ς. Όχι μόνο κατορθώνει να επιβιώσει ολομόναχη, αλλά γίνεται μια κοπέλα με ενδιαφέροντα και ιδιαίτερο ταλέντο στο σχέδιο, που όλοι στην κοντινότερη μικρή πόλη φωνάζουν "το Κορίτσι του Βάλτου". Γνωρίζει και ένα αγόρι - και μετά ένα άλλο - αλλά όλα μοιάζουν να καταρρέουν όταν κατηγορείται για φόνο.

Δεν έχω διαβάσει το βιβλίο, μαθαίνω όμως ότι η ταινία είναι πιστή σ' αυτό. Δεν έχει όμως σημασία. Σημασία έχει ότι η ταινία - ως καλή παραγωγή του χολιγουντιανού mainstream σινεμά - βλέπεται ευχάριστα και με ενδιαφέρον. Σε πρώτο πλάνο βεβαίως βρίσκονται οι περιπέτειες (αισθηματικές, δικαστικές, κοινωνικής φύσης) της μοναχικής κοπέλας. Τις παρακολουθούμε με μπρος - πίσω στο χρόνο, από την παιδική ηλικία ως το σήμερα (τέλη 60ς δηλαδή). Αυτές λοιπόν συνδυάζουν επιτυχημένα το αισθηματικό μελό, το δικαστικό δράμα, το αστυνομικό μυστήριο και, βέβαια, το εξωτικό περιβάλλον όπου διαδραματίζονται όλα. Στο φόντο ωστόσο της καλλιγραφημένης νοσταλγικότητας παλιότερων εποχών και παρθένας (ακόμα) φύσης σκιαγραφείται το όχι και τόσο ειδυλλιακό κοινωνικό περιβάλλον της μικρής, ξεχασμένης πόλης: Υφέρπων ρατσισμός, προκατάληψη, διαβρωμένο (ακριβώς από την προκατάληψη) δικαστικό και αστυνομικό σύστημα, βία ανδρών προς τις γυναίκες, πρώτες οικολογικές καταστροφές κλπ. κλπ. Οπότε μην κοιμάστε ήσυχοι. Ο κόσμος ποτέ δεν ήταν τέλειος. Και, ως κερασάκι στην τούρτα, υπάρχει και το ανατρεπτικό φινάλε που "δηλητηριάζει" ανεπανόρθωτα το διαφαινόμενο χάπι-εντ. 

Προσωπικά το ευχαριστήθηκα ως ευπρόσωπη παραγωγή με κοινωνικά συν. Φυσικά, το είπαμε στην αρχή, στα πλαίσια του (καλού στη συγκεκριμένη περίπτωση) mainstream.

ΟΠΟΙΟΣΔΗΠΟΤΕ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ "SLEPING TIGER"

 "The Sleeping Tiger" είναι μια ασπρόμαυρη ταινία του 1954 σημαντικού Joseph Losey (1909-1984) με τον εξαιρετικό Ντερκ Μπόγκαρντ και την Αλέξις Σμιθ. Και, για να ευθυμήσουμε, στην Ελλάδα είχε παιχτεί την εποχή αυτή με τον όλα-τα-λεφτά τίτλο "Έξαλλη από Πόθο" (!!!)

Ψυχίατρος, πιστεύοντας στο σωφρονισμό και τη ψυχοθεραπεία και όχι στην τιμωρία, αποφασίζει να πάρει σπίτι του νεαρό εγκληματία (είχε επιχειρήσει να τον ληστέψει στο δρόμο) αντί να τον στείλει φυλακή, με τη συμφωνία να τον ψυχαναλύσει και να αποκαλύψει τις ρίζες της ροπής του προς την εγκληματικότητα, θεραπεύοντάς τον έτσι απ' αυτήν. Ωστόσο η σύζυγός του, ενώ στην αρχή έχει αντιρρήσεις, θα γοητευτεί στη συνέχεια από το νεαρό... και οι πολλαπλές ρήξεις θα είναι αναπόφευκτες.

Πρόκειται βεβαίως για ψυχολογικό δράμα που στην ουσία μιλά γι' αυτό που δεν κατάφερε να προβλέψει ο καθ' όλα θετικός και ανθρωπιστής ψυχίατρος: Το ανεξέλεγκτο, καταπιεσμένο πάθος, που μπορεί να εκραγεί σαν ηφαίστειο καταστρέφοντας / ανατρέποντας τα πάντα. Διότι, ως γνωστόν, το ανεξέλεγκτο πάθος είναι συχνότατα καταστροφικό. Όσο για τη ψυχαναλυτική μέθοδο, η ταινία μοιάζει να κρατά μια περίεργη, επαμφοτερίζουσα στάση: Ναι, υπάρχουν ψυχικά τραύματα που έρχονται στο φως δια της φροϊδικής οδού, πλην όμως η αποκάλυψή τους δεν είναι ικανή να διορθώσει τα πράγματα, αφού το ίδιο το πείραμα έχει αφυπνίσει έναν άλλο "τίγρη" (ο "τίγρης" του αμετανόητου εγκληματία ήταν πάντοτε αφυπνισμένος και όλη η προσπάθεια ήταν να κατευναστεί και, προφανώς, όχι να αφυπνιστεί).

Καλές ηθοποιίες και καλό ψυχολογικό δράμα (αν σας ενδιαφέρει το είδος). 

ΔΗΛΗΤΗΡΙΩΔΕΙΣ "ΥΠΟΨΙΕΣ"

 Το 1941 ο Alfred Hitchcock (1899-1980) γυρίζει τις "Υποψίες" (Suspicion), από τις ανάλαφρες σχετικά ταινίες του, με τους Κάρι Γκραντ και Τζόαν Φοντέιν στους πρωταγωνιστικούς ρόλους.

Μία (σχετικά μεγάλη για την εποχή) εύπορη και ντροπαλή κοπέλα ερωτεύεται και τελικά παντρεύεται έναν γοητευτικό, αλλά μάλλον τυχοδιώκτη τύπο, ο οποίος την πείθει για τον έρωτά του γι' αυτήν. Σύντομα όμως ο έρωτας της κοπέλας θα μετατραπεί σε δηλητηριώδεις υποψίες για το χειρότερο...

Πάνω από το μισό φιλμ είναι ουσιαστικά μια συμπαθητική κομεντί. Μετά τα μισά εμφανίζεται το περίφημο χιτσκοκικό σασπένς, καθώς να πράγματα αρχίζουν να μην είναι όπως ακριβώς φαίνονται. Έχουμε άλλωστε και έναν ύποπτο θάνατο... Οπότε ναι, υπάρχει και το χιούμορ και το σασπένς και η τελική ανατροπή - τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του Χίτσκοκ δηλαδή. Εξ άλλου η ταινία είναι από τις αρκετά γνωστές του. Ωστόσο προσωπικά δεν τη θεωρώ από τα αριστουργήματα του μεγάλου δημιουργού. Τη βρίσκω κάπως "χλιαρή", αν και υπάρχουν οι απολαυστικές παρουσίες των πρωταγωνιστών. Όχι, δεν είναι κακό, δεν είπα κάτι τέτοιο. Απλώς δεν το θεωρώ από τα καλύτερά του. Πάντως νομίζω ότι σαφώς βλέπεται ευχάριστα, όπως πάντοτε άλλωστε. Προσέξτε όμως: Ο Χίτσκοκ ήδη από αυτή την "αρχαία" όσον αφορά τα ήθη εποχή μπορεί να δικαιώνει έναν ουσιαστικά απατεώνα (και απίστευτο καταφερτζή), κάνοντάς τον συμπαθή στα μάτια του θεατή.

"NOPE": ΤΑ UFO ΟΠΩΣ ΔΕΝ ΤΑ ΕΙΧΑΤΕ ΞΑΝΑΔΕΙ...

 

Ο Jordan Peele το έκανε πάλι. Στην τρίτη ταινία του ως σκηνοθέτης (είναι και ηθοποιός) με τίτλο "Nope" του 2022 ("Ούτε Καν" στα ελληνικά) παραμένει πιστός στο χώρο του φανταστικού, χρησιμοποιεί κυρίως μαύρους ηθοποιούς (όπως και ο ίδιος) και διαθέτει πρωτότυπες ιδέες, καθώς και πολιτική άποψη.

Μετά τον αιφνίδιο θάνατο του πατέρα του από ένα... νόμισμα που πέφτει από τον ουρανό και διαπερνά το κρανίο του, ο γιος μένει μόνος ιδιοκτήτης απομονωμένης και προβληματικής οικονομικά φάρμας εκτροφής αλόγων, τα οποία κυρίως χρησιμοποιούνται σε γυρίσματα ταινιών. Ωστόσο, εκτός των οικονομικών πονοκεφάλων, υπάρχει κάτι στον ουρανό σχεδόν μόνιμα κρυμμένο από σύννεφα...

Είπαμε για την πρωτότυπη ιδέα (θα το καταλάβετε από ένα σημείο και μετά). Το ξεδίπλωμα της ιστορίας προχωρά μάλλον αργά: Αρχικά θα ασχοληθεί με τον ήρωα και τα προβλήματά του και μετά θα προχωρήσουμε για τα καλά στο φανταστικό κομμάτι. Η πολιτική άποψη φαίνεται τόσο συμβολικά (ο θάνατος από νόμισμα) όσο και ρεαλιστικά, από τις καθημερινές δυσκολίες των ηρώων και την γενική "το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό" κατάσταση. Ναι, η ταινία είναι καλή και ο Peele είναι από την καινούρια σχετικά ομάδα δημιουργών που κάνουν "σκεπτόμενο" σινεμά του φανταστικού (οι δύο πρώτες του είναι φιλμ τρόμου και αυτή επιστημονικής φαντασίας). 

Ωστόσο κάποιες αντιρρήσεις έχω γι' αυτό που μου φάνηκε "ατσούμπαλη σεναριακή ανάπτυξη" (συγνώμη, αλλά δεν μπορώ να το εξηγήσω περαιτέρω). Και δεν κατάλαβα γιατί χρειαζόταν όλη η παράλληλη ιστορία με τον πίθηκο (δεν θα πω άλλα για λόγους spoiler). Εντάξει, μας δείχνει τη συμπεριφορά των ζώων, αλλά ακόμα κι αν έλειπε όλο αυτό το κομμάτι η ιστορία θα έμενε νομίζω αλώβητη. 

Τέλος πάντων, παρά τη γκρίνια τη θεωρώ γενικά καλή ταινία. Οι φίλοι του φανταστικού ας ετοιμαστούν για κάτι πρωτότυπο, σε σχέση με τα mainstream δεδομένα του είδους τουλάχιστον.

ΕΝΑΣ ΑΚΟΜΑ "ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΩΝ ΚΟΣΜΩΝ"

 

Ο "Πόλεμος των Κόσμων", το κλασικό μυθιστόρημα πρώιμης επιστημονικής φαντασίας του H.G. Wells, έχει μεταφερθεί πάμπολλες φορές στην οθόνη. Το 2005 έκανε μια θριαμβευτική "επανεμφάνιση" με την υπερπαραγωγή του Σπίλμπεργκ με τον Τομ Κρουζ. Αυτό το ξέρετε όλοι. Χα! Υπάρχουν κι άλλα. Την ίδια ακριβώς χρονιά υπήρξε ένας ακόμα - φτωχός συγγενής - "Πόλεμος των Κόσμων", που βγήκε μόνο σε βίντεο και όχι στις οθόνες (προφανώς για να κάνει "αρπαχτή" και να κερδίσει κάτι απ' τα απόνερα της υπερπαραγωγής), σκηνοθετημένος από τον David Michael Latt. Ο οποίος δεν είναι τυχαίος: Είναι ο συνιδρυτής της ανεξάρτητης κινηματογραφικής εταιρίας Asylum, που είναι από το 2003 περίπου που η πιο παραγωγική ανεξάρτητη εταιρία του Χόλιγουντ φτιάχνοντας από το 2005 και μετά μία ταινία κάθε 3-4 εβδομάδες - και μάλιστα με κέρδος! Τα φιλμ είναι κυρίως φτηνές παραγωγές τρόμου, ΕΦ κλπ. Ο ίδιος ο Latt έχει σκηνοθετήσει λίγες ταινίες, κυρίως όμως είναι παραγωγός μέχρι σήμερα σε 300 περίπου φιλμ!!! Είναι δηλαδή, θα μπορούσαμε να πούμε, ο Roger Corman της εποχής μας.

Αυτά είναι τα περί εταιρίας εντυπωσιακά. Ο συγκεκριμένος "War of the Worlds" είναι βεβαίως φτηνή παραγωγή με επίσης φτηνά εφέ, έχει ως πρωταγωνιστή τον Τόμας Χάουελ και αφηγείται το μακρύ ταξίδι του ήρωα (με τα πόδια) ως την Ουάσινγκτον για να συναντήσει την οικογένειά του που βρίσκεται εκεί εν μέσω άγριας εισβολής εξωγήινων που εξολοθρεύουν το ανθρώπινο είδος. Αφηγείται επίσης τις ποικίλες συναντήσεις του κατά το φριχτό αυτό ταξίδι.

Μην περιμένετε πολλά. Είναι κάτι που έχετε ξαναδεί πολλές φορές. Απλώς θα τονίσω ότι εστιάζει στον ήρωα, ο οποίος δεν είναι καθόλου ηρωικός, είναι ένας απλός άνθρωπος που ξαφνικά βρέθηκε στα πολύ δύσκολα, θίγει την παράνοια που επικρατεί βάζοντας στη σκηνή έναν ημιπαρανοϊκό στρατόκαυλο δικτατορίσκο που αρπάζει την ευκαιρία για εξουσία, αλλά και τη συχνή αναφορά στο θέμα της θρησκείας, που βρήκα ενδιαφέρουσα: Βασικός δεύτερος ρόλος είναι ένας πολύ πιστός παπάς, που ο ήρωας συναντά τυχαία στο δρόμο του και ταξιδεύουν μαζί, ο οποίος σταδιακά χάνει την πίστη του στο θεό καθώς αντικρίζει όλη αυτή την κόλαση γύρω του. Ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο της ταινίας είναι η σταδιακή κατάρρευση του χαρακτήρα αυτού. Αυτά τα λίγα.

ΕΝΑΣ ΚΟΥΡΑΣΜΕΝΟΣ "ΜΕΓΚΡΕ" ΚΙ ΕΝΑ "ΝΕΚΡΟ ΚΟΡΙΤΣΙ"

 Είχα χρόνια να δω καινούρια ταινία ενός κάποτε αγαπημένου δημιουργού, του γάλλου Patrice Leconte. Να λοιπόν που το 2022 επιστρέφει (για μένα επιστρέφει διότι ο άνθρωπος έκανε κανονικά ταινίες όλα αυτά τα χρόνια) με το "Maigret" ("Ο Μεγκρέ και το νεκρό κορίτσι" στην Ελλάδα), με έναν υπέρβαρο Ζεράρ Ντεπαρντιέ στον ομώνυμο ρόλο.

Κάπου στη δεκαετία του 50 ο κουρασμένος απ' όλα επιθεωρητής Μεγκρέ, μόνιμος ήρωας των αστυνομικών μυθιστορημάτων του Ζορζ Σιμενόν, αναλαμβάνει να διαλευκάνει το φόνο μιας νεαρής, φτωχής κοπέλας που συνέβη νύχτα σε απομονωμένο δρόμο. Οι έρευνες αρχίζουν και οι ύποπτοι είναι αρκετοί...

Ο Leconte - αυτό γίνεται αντιληπτό από την πρώτη στιγμή - κάνει πρώτα απ' όλα μια μελαγχολική ταινία. Τα πάντα συμβάλλουν στη δημιουργία της ατμόσφαιρας αυτής : Τα μουντά, γκρίζα χρώματα που επικρατούν, η επιλογή φτωχών, τετριμμένων, άχαρων χώρων, εσωτερικών και εξωτερικών, στο ούτως ή άλλως πιο "δύσκολο" μεταπολεμικό Παρίσι και, πάνω απ' όλα ο ίδιος ο θρυλικός επιθεωρητής. Ο οποίος δεν έχει τίποτα γοητευτικό: Ηλικιωμένος, παντρεμένος με μια συνηθισμένη γυναίκα, υπέρβαρος όπως είπαμε στην αρχή, με προβλήματα υγείας, οδεύει ολοταχώς προς την κατάθλιψη ("δεν έχω όρεξη για τίποτα", λέει  κάποια στιγμή, "ούτε για σεξ ούτε για φαγητό ή ποτό..."). Φυσικά ο όντως υπέρβαρος Ντεπαρντιέ γίνεται ιδανικός ερμηνευτής του ρόλου και ο Λεκόντ γυρίζει στην ευαίσθητη μελαγχολία που είχαν κάποιες παλιότερες ταινίες του

Έτσι λοιπόν δεν θα δείτε ούτε καταδιώξεις ή καταιγιστική δράση ούτε εξωφρενικές ανατροπές ούτε τίποτα αμερικάνικο. Θα δείτε μια χαμηλότονη, μελαγχολική ταινία, η οποία βεβαίως διατηρεί το σασπένς του "ποιος είναι ο ένοχος και γιατί". Και, βέβαια, υπάρχει ο καυτηριασμός της υποκρισίας και της ανηθικότητας των ανώτερων τάξεων και όσων οι εκπρόσωποί της πασχίζουν να κρύψουν "κάτω απ' το χαλί", για τις οποίες τάξεις οι "κάτω" είναι απλά παιχνίδια.

Προσωπικά μου άρεσε όλη αυτή η αργή, μελαγχολική εξέλιξη, αλλά σας προειδοποίησα για το γενικό κλίμα. Αν θέλετε λοιπόν δοκιμάζετε.