LILI MARLEEN : ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΚΑΙ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΙΣΩ ΤΟΥ

Το 1981 ο Rainer Werner Fassbinder (1945-1982) γυρίζει μία από τις σχετικά (σχετικότατα για την ακρίβεια) "μεγάλες" παραγωγές του, τη "Lili Marleen". Αυτό φυσικά είναι ο τίτλος του πασίγνωστου τραγουδιού, ίσως ενός απο τα πλέον αναγνωρίσιμα και πολυψιθυρισμένα παγκοσμίως. Τι ξέρουμε όμως γι' αυτό; Οι περισότεροι δεν γνωρίζουν καν ποια ήταν η πρώτη εκτέλεση, τότε στον πόλεμο. Δικαίως. Η αρχική τραγουδίστριά του παραμένει πρακτικά άγνωστη, έχοντας ουσιαστικά αυτή μόνο την τεράστια επιτυχία στο ενεργητικό της.
Η ηρωίδα, γερμανίδα και άσημη τραγουδίστρια σε ελβετικά καμπαρέ, είναι τρελά ερωτευμένη (και αμοιβαία) με πλούσιο εβραίο, γόνο αντιναζιστικής οικογένειας, η οποία μάλιστα συμμετέχει ενεργά στην αντίσταση προστατεύοντας ή φυγαδεύοντας γερμανούς εβραίους. Ο πατέρας είναι αντίθετος με την ένωση αυτή, κυρίως επιδή φοβάται ότι η κοπέλα, ακούσια ή εκούσια, μπορεί να καταστρέψει την οργάνωση. Ο ερωτευμένος γιος θα επιμείνει να τη βάλει κι αυτή στην αντίσταση, έχοντάς της απόλυτη εμπιστοσύνη. Κάπου εκεί η κοπέλα θα τραγουδήσει (σχεδόν τυχαία) μια παλιότερη σύνθεση επίσης άσημου συνθέτη. Η "Lili Marleen" θα γίνει τεράστια παγκόσμια επιτυχία κυριολεκτικά σε μία νύχτα, καθώς θα μεταδοθεί από το ραδιόφωνο σε χιλιάδες στρατιώτες στο μέτωπο (και από εκεί και πέρα θα μεταδίδεται ανελλιπώς κάθε νύχτα). Ακολουθούν μέρες δόξας και πλούτου, ώσπου η Lili Marleen, όπως όλοι πλέον αποκαλούν την τραγουδίστρια, λησμονώντας ή αγνοώντας το αληθινό της όνομα, θα γίνει ενθουσιωδώς δεκτή από τον ίδιο τον Χίτλερ. Σημειωτέον ότι ο διαβόητος Γκέμπελς, παμπονηρος υπεύθυνος της γιγάντιας ναζιστικής προπαγάνδας, ήταν αρχικά αντίθετος με την κυκλοφορία του τραγουδιού (τα πάντα φυσικά περνούσαν από άγρια λογοκρισία), επειδή το θεωρούσε καταθλιπτικό, άρα ικανό να ρίξει το ηθικό του στρατού. Η κοπέλα λοιπόν κερδίζει τα πάντα, ο έρωτάς της όμως δυσκολεύει όλο και πιο πολύ, καθώς πλέον οι μετακινήσεις του καλού της στη Γερμανία γίνονται όλο και πιο δύσκολες και, κυρίως, επικίνδυνες...
Μελόδραμα ουσιαστικά, με την συχνή πρωταγωνίστρια του Fassbinder Χάνα Σιγκούλα στο βασικό ρόλο, προσπαθεί να καταδείξει τις "παράπλευρες" επιπτώσεις και απώλειες του φριχτού πολέμου στον άμαχο πληθυσμό, αλλά και τη απίστευτη δύναμη  ενός τραγουδιού (ίσως της τέχνης γενικότερα). Ταυτόχρονα στοχάζεται πάνω στις αντιφατικές πολλές φορές αξίες και τη σχετικότητα της ηθικής, κυρίως σε τόσο ταραγμένες εποχές, όπως αυτή που διαδραματίζεται το φιλμ. Οι φίλοι του σκηνοθέτη θα την απολαύσουν - αν και αρκετά πλούσια παραγωγή για τα "χειροποίητα" δεδομένα του ακούραστου αυτού δημιουργού (υπενθυμίζω ότι στα 37 χρόνια που έζησε πρόλαβε να γυρίσει 24 ταινίες μεγάλου μήκους (!!!) δίχως να μετρήσουμε και τις πολλές τηλεοπτικές).

Η ΤΡΑΓΙΚΗ ΜΟΙΡΑ ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ

Η Μαρία Ηλιού είναι μια καταξιωμένη και αξιόλογη ελληνίδα δημιουργός ντοκιμαντέρ. Το 2011 γυρίζει (ή μάλλον ολοκληρώνει, αφού η όλη δουλειά κράτησε 7 ολόκληρα χρόνια) το "Σμύρνη. Η Καταστροφή μιας Κοσμοπολίτικης Πόλης, 1900-1922". Φυσικά αναφέρεται στη μικρασιατική καταστροφή, στην καταστροφή της Σμύρνης ειδικότερα.
Το ύφος της δεν διαθέτει πειραματισμούς και κινηματογραφικά "κόλπα". Είναι στρωτό, αφηγηματικό, εναλλάσσει σκηνές εποχής με σύγχρονους ιστορικούς ή μάρτυρες που μιλάνε για όσα έγιναν / έζησαν, και επενδύεται με ευχάριστη μουσική και διασκευές σμυρνέικων τραγουδιών.
Η Ηλιού πιάνει την  ιστορία από παλιά. Έτσι στην αρχή γνωρίζουμε μια πραγματικά κοσμοπολίτικη και ανεκτική μεγαλούπολη, όπου συνυπάρχουν αρκετά αρμονικά έλληνες, τούρκοι, εβραίοι και αρμένιδες. Ο πλούτος (των κυρίαρχων στρωμάτων τέλος πάντων) και η γενική ευημερία είναι εμφανής. Οι μαρτυρίες γι' αυτό πάμπολλες. Η Σμύρνη δεν θα αντιληφθεί και πολλά από τους βαλκανικούς πολέμους ούτε από άλλες ελληνικές περιπέτειες. Ώσπου έρχεται το κίνημα των Νεότουρκων, η ηγετική φυσιογνωμία του Κεμάλ ξεχωρίζει και τα πράγματα αρχίζουν να μαυρίζουν. Θα ακολουθήσει η ελληνική μικρασιατική εκστρατεία, η ήττα των ελληνικών στρατευμάτων στα βάθη της Μικράς Ασίας και η άτακτη υποχώρησή τους και, τελικά, η φριχτή καταστροφή της Σμύρνης, τόσο από σφαγές των τουρκικών στρατευμάτων όσο και από την πυρκαγιά που κατέκαψε την κάποτε πανέμορφη πόλη - εφιαλτικό το δράμα των χιλιάδων εγκλωβισμένων κατοίκων στην προκυμαία καθώς η πόλη πίσω τους καιγόταν. Η οποία πυρκαγιά, σημειωτέον, δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο από ποιούς μπήκε (μάλλον από τους τούρκους, αλλά οι μεν κατηγορούν τους δε). Και μια τραγική λεπτομέρεια: Ενώ η υποχώρηση είχε αρχίσει, ενώ οι αψιμαχίες πολύ κοντά στην πόλη είχαν αρχίσει, ενώ τουρκικά στρατεύματα βρίσκονταν πολύ λίγα χιλιόμετρα μακριά της, οι κάτοικοι δεν είχαν ανησυχήσει σχεδόν καθόλου και συνέχιζαν μέχρι την τελευταία κυριολεκτικά μέρα την κανονική ζωή και τις γιορτές τους σα να μη συνέβαινε τίποτα.
Επικεφαλής της ομάδας έρευνας είναι ο ιστορικός Αλέξανδρος Κιτρόεφ. Το θετικό είναι ότι το φιλμ δεν καταφεύγει σε καμία περίπτωση σε εθνικιστικές κορώνες. Πρσπαθεί να είναι ιστορικά ισορροπημένο και να μοιράσει δίκαια τις ευθύνες (και στους έλληνες φυσικά) και όχι να τις ρίξει σε κάποιους "κακούς". Αυτό αποτελεί κατά τη γνώμη μου μια από τις μεγαλύτερες αρετές του.
Συμπερασματικά , δίχως, όπως είπαμε, να πρόκειται για κινηματογραφικά πρωτότυπο φιλμ, είναι διαφωτιστικό, κατατοπιστικό και προσπαθεί να φωτίσει τα γεγονότα αμερόληπτα. Γι' αυτό συνίσταται για όσους ενδιαφέρονται για το καθαρά ιστορικό μέρος του δράματος.

ΑΝΑΛΑΦΡΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΣΤΟΝ "ΠΑΡΑΛΟΓΟ ΑΝΘΡΩΠΟ"

Το 2015 ο Woody Allen έχει γίνει 80 ετών, η δημιουργικότητά του παραμένει απίστευτη (μία ταινία το χρόνο εδώ και πολλά χρόνια) και ο "Παράλογος Άνθρωπος" (Irrational Man) είναι η 45η ταινία του! Δεν πρόκειται βέβαια για το αριστούργημά του, πιστεύω όμως ότι μια έστω και μέτρια ταινία του Allen είναι πολύ, μα πολύ καλύτερη από το μέσο όρο όσων βλέπουμε στις οθόνες.
Στο φιλμ αυτό δεν υπάρχει το άφθονο χιούμορ άλλων ταινιών του. Ανήκει στη "σοβαρή" κατηγορία των "Απιστίες και Αμαρτίες", "Match Point" κλπ., τα οποία, όπως λέει ο ίδιος, είναι εμπνευσσμένα από το "Έγκλημα και Τιμωρία" του Ντοστογιέφσκι. Ένας καινούριος καθηγητής φιλοσοφίας καταφτάνει σε ένα πανεπιστήμιο με ήδη κακή φήμη: Αλκοολικός, γυναικάς, καταθλιπτικός... Εκεί θα τα φτιάξει με μια όμορφη φοιτήτριά του, αλλά ούτε η φρεσκάδα της σχέσης αυτής θα καταφέρει να τον γεμίσει. Ώσπου συλλαμβάνει ένα αναπάντεχο σχέδιο: Να πραγματοποιήσει το "τέλειο έγκλημα" (δίχως να συλληφθεί δηλαδή), με θύμα κάποιον που αξίζει τον κόπο να γίνει θύμα...
Ο Woody Allen βρίσκει την ευκαιρία να φιλοσοφήσει με ανάλαφρο τρόπο: Είπαμε, δεν υπάρχει πολύ χιούμορ, αλλά το ύφος του, με έναν καθαρά δικό του τρόπο, είναι συνήθως κομψό, διασκεδαστικό και ανάλαφρο, όσο σοβαρά θέματα κι αν πραγματεύεται. Έτσι και εδώ: Το βασικό φιλοσοφικό ερώτημα που τίθεται είναι: Είναι ηθικά επιτρεπτό κάποιος να κάνει μια ακραία "κακή πράξη" (εδώ μιλάμε για φονο) αν σκοπός της είναι το καλό του συνόλου; Ή μήπως η ακραία πράξη ανοίγει κάποιους ασκούς του Αιόλου; Μήπως αν κάνεις ένα τέτοιο κακό - έστω και με καλό σκοπό -  ανοίγει ο δρόμος για το "σκέτο" κακό; Και υπάρχουν κι άλλα ετρωτήματα που τίθενται.
Ο σκηνοθέτης βρίσκει την ευκαιρία να κάνει και μια επίδειξη φιλοσοφικών γνώσεων (μη φοβηθείτε, όχι κουραστικών), ο Γιοακίν Φίνιξ είναι όπως συνήθως πολύ καλός, η ταινία παρακολουθείται ευχάριστα παρά τα όσα μάλλον δυσάρεστα συμβαίνουν (είπαμε, αυτός είναι ο ανεπανάληπτος προσωπικός τρόπος του Woody Allen) και, τελικά, το όλο φιλμ παραμένει διασκεδαστικό. Θα επαναλάβω τη γνώμη μου: Ακόμη και ο μέτριος Allen βρίσκεται λίγο έστω πάνω από τον μέσο όρο.

SKAGERRAK: ΚΩΜΩΔΙΑ Ή ΔΡΑΜΑ;

Τελικά φαίνεται ότι πρέπει να απομακρυνθούμε αρκετά από το Χόλιγουντ για να απολαύσουμε μια πρωτότυπη ταινία, με πρωτότυπο σενάριο τέλος πάντων. Το 2003 λοιπόν ο δανός Soren Kragh-Jacobsen γυρίζει το "Skagerrak", μια δανο-αγγλο-σουηδική-και-πολλά-άλλα παραγωγή, που κατά τη γνώμη μου καταφέρνει να κινείται επιδέξια αναμεσα στην κωμωδία και το δράμα.
Οι ηρωίδες είναι δύο κολλητές φίλες, που κάνουν όποια δουλειά βρουν (τελευταία βρίσκονταν για μήνες σε πλωτή αντλία πετρελαίου στο μέσον της θάλασσας). Όταν βγουν επιτέλους στη στεριά με αρκετά λεφτά στην τσέπη, το ρίχνουν έξω πίνοντας και γλεντώντας. Μετά όμως από ερωτική περιπέτεια μιας νύχτας, βρίσκονται απένταρες. Τότε η μία, η πιο όμορφη, δέχεται την απίθανη πρόταση να κυοφορήσει το παιδί πλούσιου ζεύγους - γόνου αριστοκρατικής οικογένειας, αφού η σύζυγος δεν μπορεί  να τεκνοποιήσει και - ευγενείς γαρ - χρειάζονται άμεσα απογόνους. Όταν εκείνη, στην απελπισία της δέχεται, βρισκόμαστε ακόμα στην αρχή της ταινίας και πάμπολλα πρόκειται να συμβούν (ίντριγγες, απόπειρες κλοπής, έρωτες, δράματα, απροσδόκητες συναντήσεις με τους εργαζόμενους συνεργείου αυτοκινήτων, απροσδόκητες ανατροπές κ.ά.) πριν φτάσουμε στο - επίσης ανατρεπτικό - φινάλε.
Η ταινία μπορε'ι να γίνεται δραματική σε κάποια σημεία, το αστείο στοιχείο όμως κυριαρχεί. Ανάμεσα σε κάμποσα δεινά καταφέρνει να παραμένει ανάλαφρη, παρά το ότι πολλά απ' αυτά που συμβαίνουν είναι - επιεικώς - σοβαρά. Προσέξτε: δεν πρόκειται για ξεκαρδιστική κωμωδία, δεν είναι άλλωστε αυτή η πρόθεσή της. Απλώς, όπως είπα, το χιούμορ, πικρό ενίοτε, κυριαρχεί. Ταυτόχρονα το όλο στιλ βρίσκεται πιο κοντά στο αγγλικό ρεαλιστικό σινεμά, θα μπορούσε δηλαδή να είναι π.χ. κάτι σαν κωμωδία του Ken Loach (είναι γυρισμένη και στη Σκωτία άλλωστε). Επίσης οι καταστάσεις που περιγράφει είναι από μόνες τους αρκετά ανατρεπτικές: η ερωτική ζωή - γενικότερα η "χύμα" ζωή - των δύο φιλενάδων, ο αμοραλισμός που είναι διάχυτος στην ατμόσφαιρα -κάτι σαν "ο κλέψας του κλέψαντος"-, η "δουλειά" που αναλαμβάνει η ηρωίδα, όλα βρίσκονται πολύ μακριά από το "καθώς πρέπει" Χόλιγουντ και τις παντελώς βαρετές και επαναλαμβανόμενες συμβάσεις του. Γι' αυτό και βρήκα το φιλμ αυτό, του οποίου την ύπαρξη αγνοούσα, φρέσκο και απολαυστικό. Όχι φυσικά αριστούργημα, αλλά μου έφτιαξε τη διάθεση.

ΤΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΤΟΥ 2014-2015

Σεπτέμβρης του 2015 και, όπως πάντα, καιρός για λίστες από τη σεζόν που τελείωσε. Αρκετά πρόσφατα φιλμ δεν είδα φέτος (το είχα ρίξει στα παλιά, επαναλήψεις ή κινηματογραφικά κενά), οπότε συγχωρείστε μου κάποιες παραλείψεις. Οι "κανόνες" πάντως παραμένουν ίδιοι όπως κάθε χρονιά:   
 - Η σειρά των 10 πρώτων και των επόμενων "επιλαχόντων" ΔΕΝ είναι αξιολογική (κάτι τετοιο μου είναι αδύνατο). Απλώς παρατίθενται οι ταινίες που μου άρεσαν αλφαβητικά κατά σκηνοθέτη.
- Περιλαμβάνονται ταινίες που προβλήθηκαν από 1 Σεπτέμβρη 2014 έως 31 Αυγούστου 2015, όπως οριζόταν παλιότερα η "κινηματογραφική σεζόν".
- ΔΕΝ περιλαμβάνονται παλιές ταινίες που βγήκαν στα σινεμά σε επανάληψη (π.χ. "Διακοπές στη Βενετία" του 1955).
Ιδού τα καλύτερά της σεζόν απ' όσα έχω δει, κατά την απόλυτα προσωπική μου γνώμη φυσικά. Προφανώς είστε απολύτως ελεύθεροι να διαφωνήσετε όσο θέλετε.

- "Έμφυτο Ελάττωμα " του Paul Thomas Anderson
- "Gone Girl" του David Fincher
- "Birdman" του Alegandro Inarritu
- "O Χορός της Πραγματικότητας" του Alejandro Jodorowsky
- "Mr. Turner" του Mike Leigh
- "Foxcatcher" του Bennett Miller
- "Mad Max" του George Miller
- "Με Σειρά Εξαφάνισης" του Hans Petter Moland
- "Μακριά από τους Ανθρώπους" του David Oelhoffen
- "Το Αλάτι της Γης" του Wim Wenders

Να και η υπόλοιπη ομάδα από ταινίες που ξεχώρισαν. Πολλές απ' αυτές θα μπορούσαν κάλλιστα να είναι στην πρώτη δεκάδα και τελικά δεν συμπεριελήφθησαν... με πολύ βαριά καρδιά.

- "Τετάρτη 04.45" του Αλέξη Αλεξίου
- "Ένα Περστέρι Έκατσε σε ένα Κλαδί..." του Roy Anderson
- "Χειμερία Νάρκη" του Nuri Bilge Ceylan
- "Δύο Ημέρες Μία Νύχτα" των J.-P. και L. Dardenne
- "71" του Yann Demange
- "Xenia" του Πάνου Κούτρα
- "Λευκός Θεός" του Kornel Mundruczo
- "Ida" του Pawel Pawlikowski
- "Μικρό Νησί" του Alberto Rodriguez
- "To Τραγούδι του Φοίνικα" του Christian Petzold
- "Άγριες Ιστορίες" του Damien Szifron
- "Imitation Game" του Morten Tyldum

Και του χρόνου!

ΟΙ "12 ΕΝΟΡΚΟΙ" ΚΑΙ ΟΙ ΑΣΑΦΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ

Το 1957 ο σχεδόν πάντοτε αξιόλογος Sidney Lumet (1924-2011) γυρίζει μια από τις γνωστότερες "ταινίες δωματίου" (ταινίες δηλαδή των οποίων η δράση συμβαίνει αποκλειστικά σε κλειστό χώρο ή σε ένα μόλις δωμάτιο), το "12 Angry Men" ("Οι δώδεκα Ένορκοι" στα ελληνικά). 

Μετά το τέλος της δίκης 12 ένορκοι συγκεντρώνονται σε ένα δωμάτιο για να αποφασίσουν για την τύχη ενός νεαρού που κατηγορείται ότι σκότωσε τον πατέρα του. Όλοι είναι πεπεισμένοι για την ενοχή του, εκτός από έναν (Χένρι Φόντα), ο οποίος επιμένει να ξανακοιτάξουν τα στοιχεία. Απρόθυμοι αρχικά οι υπόλοιποι υποχρεώνονται να το κάνουν. Σιγά - σιγά η εικόνα αρχίζει να αλλάζει καθώς λεπτομέρειες που είχαν θεωρηθεί ασήμαντες επανεκτιμούνται, νέα στοιχεία βγαίνουν στο φως και οι επακόλουθες ψηφοφορίες βρίσκουν τους ενόρκους διχασμένους...

Η ταινία έχει πολλαπλούς στόχους. Κατ' αρχάς υπάρχουν οι διαφορετικοί χαρακτήρες των 12, οι οποίοι βαθμιαία φωτίζονται και αποκαλύπτουν τα background, τα κίνητρα και τις ιδιαιτερότητές τους, θετικές ή αρνητικές. Προσοχή: Σε καμιά περίπτωση δεν υπάρχουν ξεκάθαροι "καλοί" και "κακοί". Από αυτούς που πιστεύουν απόλυτα στην απονομή δικαιοσύνης με κάθε τίμημα μέχρι αυτούς που είναι πέρα για πέρα αρνητικά προκατηλειμένοι , από το μαύρο ως το άσπρο δηλαδή, υπάρχει μια πληθώρα "αποχρώσεων", που καλύπτουν όλη τη γκάμα. Όπως δηλαδή συμβαίνει στη ζωή, όπου απόλυτο μαύρο ή άσπρο στους ανθρώπους δεν υπάρχει. Από την άλλη το φιλμ θέτει υπό αμφισβήτηση τόσο τη διαδικασία της δικαιοσύνης (πόσο εύκολο είναι να καταδικαστεί ένας πιθανός αθώος), όσο και την ίδια την ουσία της και τη δυνατότητά της, τελικά, να αποκαλύπτει την αλήθεια των γεγονότων. Η τελική αμφιβολία είναι η καλύτερη απόδειξη για την πρόθεση αυτή του σκηνοθέτη.

Στο μεταξύ παρακολουθούμε ένα ενδιαφέρον αστυνομικό δράμα, το οποίο, παρά την παντελή έλλειψη δράσης (όλα γίνονται με λόγια), καταφέρνει να κρατά τον θεατή (εμένα τουλάχιστον) με τις διαρκείς ανατροπές και αναθεωρήσεις των μέχρι τότε βεβαιοτήτων. Οπότε το ενδιαφέρον ούτως ή άλλως υπάρχει σε σεναριακό επίπεδο, ανεξάρτητα των κοινωνικών αναλύσεων.

Ξέρω ότι το κλειστό της ταινίας και η έλλειψη δράσης ίσως κουράσουν κάποιους που δεν μπορούν να υποφέρουν αυτό το είδος του "διαλογικού" σινεμά. Ωστόσο αναμφισβήτητα πρόκειται για μια κλασική ταινία και, όπως είπα, μια από τις κλασικότερες του μάλλον σπάνιου αυτού είδους.

ΟΙ ΒΑΘΥΤΑΤΟΙ ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΚΑΙ Ο "BABADOOK"

Το 2014 η πρωτοεμφανιζόμενη σκηνοθετικά αυστραλή Jennifer Kent γυρίζει τι "Babadook: Οι Σελίδες του Τρόμου" (The Babadook), μια ταινία τρόμου με αρκετές αρετές.
Η ηρωίδα είναι μια μόνη μητέρα, η οποία έμεινε χήρα σε δυστύχημα ενώ ακόμη ήταν έγκυος. Ο εξάχρονος γιος της είναι υπερκινητικός, φοβερά δύσκολος στην ανατροφή και κατατρύχεται από διαρκείς φόβους και εφιάλτες. Στο σχολείο και στις συναναστροφές γίνεται (δικαίως) αντιπαθητικός και απομονώνεται, αφού τρομοκρατεί τους πάντες. Όταν στο σπίτι εμφανιστεί ένα παράξενο εικονογραφημένο παιδικό βιβλίο με πρωταγωνιστεί τον τρομακτικό Babadook, ένα σκοτεινό ον που, αν το καλέσεις άπαξ, θα σε στοιχειώνει για όλη σου τη ζωή, ο εφιάλτης θα κορυφωθεί, καθώς όντως παράξενα και τρομακτικά θα αρχισουν να συμβαίνουν, ενώ η μητέρα είναι αδύνατο να ξεφορτωθεί το βιβλίο και, σταδιακά, καταρρέει.
Νομίζω ότι η αρετή της όντως τρομακτικής αυτής ταινίας είναι το γνώριμο έδαφος στο οποίο κινείται. Παίζει πολύ με πράγματα που όλοι σχεδόν έχουμε βιώσει ή που συναντούμε γύρω μας: Οι παιδικοί εφιάλτες, οι παιδικοί φόβοι μας από εικονογραφήσεις ή διηγήσεις (θυμάμαι τον εαυτό μου τρομάζει από συγκεκριμένες εικόνες), η δυσκολίες μιας μόνης μητέρας στην ανατροφή του παιδιού, η βαθειά ανησυχία του παιδιού στις πρώτες επαφές με τους άλλους (σχολείο, φίλοι κλπ.), όλα διαθέτουν μια σαφή ρεαλιστική βάση. Θίγεται επίσης το δύσκολο θέμα της ανατροφής ενός προβληματικού παιδιού και τα αδιέξοδα που η κατάσταση αυτή δημιουργεί.
Από την άλλη, η υποβλητική σκηνοθεσία, η εμπλοκή όλο και βαθύτερα στον εφιάλτη, το κοινωνικό αδιέξοδο στο οποίο σταδιακά οδηγείται η οικογένεια, όλα συμβάλλουν στο χτίσιμο μιας σκοτεινής και τρομακτικής ατμόσφαιρας, αλλά και στην αίσθηση της κλειστοφοβίας και του αδύνατου της απεμπλοκής απ' όλα αυτά. Και φυσικά, υπάρχουν και πολές ψυχαναλυτικές αναφορές.
Γενικά τη θεωρώ πετυχημένη και αρκετά πρωτότυπη ταινία τρόμου, και μάλιστα σε μια εποχή που το είδος περνά περίοδο παρακμής. Πολύ μακριά από τα αηδή και, τελικά, βαρετά torture porn, ξαναβρίσκει τις ρίζες του αληθινού τρόμου και γι' αυτό αποτελεί νομίζω μια καλή πρόταση για τους φίλους του είδους. Μόνο γι' αυτούς, εννοείται.

ΕΝΑ ΠΑΝΤΟΤΕ ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΤΙΚΟ "ΚΕΝΤΡΙ"

Βρισκόμαστε στα 1973. Ο George Roy Hill (1921-2002), "ζεστός" από τη μεγάλη επιτυχία του "Οι δυο Ληστές" του 1969 αγκαζάρει το ίδιο λαμπρό δίδυμο (ένας ώριμος Πολ Νιούμαν και ένας νεαρός και αποαστράπτων Ρόμπερτ Ρέντφορντ) για να γυρίσει το "Κεντρί" (The Sting) και να γνωρίσει και πάλι την επιτυχία.
Ταινία εποχής, διαδραματίζεται στα μέσα της δεκαετίας του 30, σε μια δύσκολη οικονομικά εποχή, κατά την οποία, όπως πάντα σ' αυτές τις περιπτώσεις, ανθούν οι κομπίνες. Ένας νεαρός μικροαπατεώνας, αποφασισμένος να εκδικηθεί τον θάνατο του φίλου και συνεργάτη του, έρχεται σε επαφή με έναν πολύ πιο έμπειρο και με μεγαλύτερους στόχους απατεώνα και μαζί ξεκινάν ένα μεγάλο κόλπο, που σαν στόχο έχει τον τραπεζίτη αρχηγό της συμμορίας που δολοφόνησε τον φίλο. Φυσικά το κόλπο είναι ιδιοφυές, χρειάζεται αρκετό κόσμο για να πραγματοποιηθεί και, καθώς εξελίσσεται, η μία ανατροπή ακολουθεί τη  άλλη.
Θα λέγαμε ότι η ταινία δεν έχει κάποιο ιδιαίτερο βάθος. Οι αρετές της βρίσκονται αλλού: Στο λαμπρό καστ, στην προσεγμένη μέχρι τελευταίας λεπτομέρειας ατμόσφαιρα της εποχής, στην εξαίρετη (διασκευασμένη) rag time μουσική του Σκοτ Τζόπλιν που πλημμυρίζει το φιλμ και βέβαια στο πανέξυπνο και συχνά απρόβλεπτο σενάριο με τις ανατροπές που προαναφλέραμε. Το οποίο, βεβαίως, παρά το ότι ενίοτε μπορεί να περιγράψει σκοτεινές και θλιβερές καταστάσεις, παραμένει ανάλαφρο, κομψό και με χιούμορ, συμβάλλοντας στην όλη feel good ατμόσφαιρα που κυριαρχεί. Περιτό να σας πω ότι το χιούμορ και η όλη ανάλαφρη ατμόσφαιρα που προανέφερα "παντρέυεται" με πολύ καλό τρόπο με το διαρκές σασπένς, καθώς όλα συμβαίνουν πραγματικά "στην κόψη".
Γοητευτική και ευχάριστη ταινία, παραμένει το ίδιο διασκεδαστική σήμερα - κατά τη γνώμη μου τουλάχιστον. Σ' αυτό - και παρά την έλλειψη κάποιου βαθύτερου προβληματισμού που έλεγα και στην αρχή - έγκειται και η αξία της. Οπότε μη φοβηθείτε το "παλιό". Πιστεύω ότι θα διασκεδάσετε.

ΟΙ ΠΡΟΒΛΕΨΙΜΟΙ ΚΑΙ ΒΑΡΕΤΟΙ "FANTASTIC FOUR"

Βρίσκομαι σε παραθαλάσσιο χωριό για διακοπές, το οποίο διαθέτει γλυκύτατο θερινό σινεμαδάκι, δεν έχω τίποτα να κάνω 9.30 με 11.30 και έχω κάπου 20 μέρες να πάω σινεμά. Ο σπάνιος συνδυασμός όλων αυτών των παραγόντων είναι ο μόνος που θα μέ έκανε να δω τους "Fantastic 4" (2015) του JoshTrank. Και, φυσικά, απογοητεύτηκα πλήρως, όπως άλλωστε και στις περισσότερες υπερηρωικές ταινίες της Marvel (ή μαρβελοειδείς τέλος πάντων), αν και εδώ βρήκα τα πράγματα κάπως χειρότερα από άλλες παραγωγές αυτού του είδους που, εκτος ορισμένων εξαιρέσεων, βαριέμαι αφόρητα.
Ως γνωστόν, και σύμφωνα με το κόμικς πάντοτε, οι 5 νεαροί είναι ιδιοφυείς επιστήμονες, οι οποίοι εφευρίσκουν τη μηχανή που τηλεμεταφέρει ύλη από το εδώ σε κάποιο άγνωστο σημείο (πλανήτη, παράλληλο σύμπαν ή κάτι τέτοιο), όπου αφθονεί μια μυστηριώδης ενέργεια. Ε, στη συνέχεια θα τηλεμεταφερθούν από βλακεία τους (επειδή απλώς θέλουν διακαώς να είναι οι πρώτοι που θα το κάνουν), θα βουτήξουν κυριολεκτικά και με παντελώς ηλίθιο και απερίσκεπτο τρόπο στην προαναφερθείσα ενέργεια και φυσικά θα μεταλλαχτούν, άγνωστο πώς και γιατί, ο καθένας με διαφορετικό τρόπο και αποκτώντας διαφορετική υπερδύναμη. Οι 3 - και η κοπέλα που τους βοηθά παραμένοντας στη γη - θα γίνουν "καλοί", ο άλλος σούπερ - κακός. Και φυσικά οι επιστήμονες θα προσπαθούν να τους παγιδέψουν για να τους μελετήσουν και στη συνέχεια θα τους χρησιμοποιήσουν σαν πολεμικές μηχανές (ε, και των περισσότερων από τους 4 τα θέλει ο κ...ος τους) και τελικά θα συγκρουστούν με τον Κακό πρώην φίλο τους.
Μάλιστα. Νομίζω όμως ότι όλα αυτά δίνονται με εξαιρετικά αφελή και βαρετό τρόπο, το σενάριο και όσα συμβαίνουν τέλος πάντων είναι παιδαριώδη και η πριν μεταλλαχτούν ιστορία είναι (κάπως) πιο ενδιαφέρουσα. Αφού γίνουν σούπερ ήρωες  η βαρεμάρα (η δική μου τουλάχιστον) χτυπάει κόκκινο. Φτάνει πια με όλες αυτές τις ορδές κατά λάθος μεταλλαγμένων με υπερδυνάμεις. Ουφ!
Και κάτι ακόμα: Ο Josh Trank είναι ο σκηνοθέτης του πολύ ενδιαφέροντος για μένα "Chronicle", ενός από τα ελάχιστα καλά και κυρίως πρωτότυπα υπερηρωικά φιλμ, το οποίο, αν και "εχθρός" του είδους γενικά, απόλαυσα. Εδώ, στο δεύτερο φιλμ του, μοιάζει να έχει μεταλλαχτεί ο ίδιος με τον χειρότερο δυνατό τρόπο, φτιάχνοντας κάτι που μπορώ να χαρακτηρίσω κακό. Να λοιπόν που, εκτός των άλλων, παίζει και το στοιχείο της απόλυτης απογοήτευσης...

FAIL SAFE : ΤΟ ΥΣΤΑΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ

Θα μπορούσαμε να κάνουμε ολόκληρο αφιέρωμα στις αμερικάνικες ταινίες, κυρίως του πρώτου μισού της δεκαετίας του 60, που έντρομες μπροστά στο Ψυχρό Πόλεμο που μαινόταν, φαντάστηκαν τις ζοφερότερες επιπτώσεις του, δημιουργώντας δράματα που - σχεδόν ή κυριολεκτικά -  καταλήγουν στο τέλος του κόσμου (όπως τον ξέρουμε τουλάχιστον). Τα οποία βέβαια απέχουν χιλιόμετρα από το συνηθισμένο σύγχρονο χάπι εντ που κυριαρχεί στο Χόλιγουντ.
Ένα από αυτά είναι το "Fail - Safe", που γύρισε ο σημαντικότατος Sidney Lumet (1924-2011) το 1964: Ένας συνδυασμός λαθών ανθρώπων και μηχανών (κομπιούτερς για την ακρίβεια) στέλνουν ένα σμήνος αεροπλάνων φορτωμένων με πυρηνικές κεφαλές να βομβαρδίσουν τη Μόσχα. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, σε μια ύστατη προσπάθεια να σταματήσει το με μαθηματική ακρίβεια επερχόμενο τέλος του κόσμου, προσφέρεται να βοηθήσει τους σοβιετικούς να αποκρούσουν την ακούσια επίθεση, ακόμα και αποκαλύπτοντάς τους κρίσιμα στρατιωτικά μυστικά, πράγμα που θα συναντήσει τη λυσσασμένη αντίδραση των "γερακιών" του Πενταγώνου. Η "λύση" (;;;) που θα βρεθεί είναι κυριολεκτικά ανατριχιαστική και, τελικά, δεν ξέρω αν θα πονέσει λιγότερο από ένα οριστικό τέλος της ανθρωπότητας.
Μπορούμε να πούμε δύο πράγματα για το φιλμ: Από τη μία υπάρχει το συγκλονιστικό σενάριο με την απίθανη πλοκή, τη σκιαγράφηση των χαρακτήρων του δράματος και τις πολύπλοκες ίντριγκες ή/και λεπτές κινήσεις - προσοχή στην κάθε λέξη, την κάθε έκφραση - που όλα αυτά συνεπάγονται. Από την άλλη υπάρχει η παντελής έλλειψη δράσης όσον αφορά την εικόνα. Ολόκληρη σχεδόν η ασπρόμαυρη ταινία διαδραματίζεται στο εσωτερικό του Πενταγώνου και στα μυστικά υπόγειά του, όπου ο πρόεδρος με τον μεταφραστή του συνομιλούν μόνοι  με τους σοβιετικούς. Αυτά επιτείνουν βεβαίως την απόλυτα κλειστοφοβική ατμόσφαιρα, "πνίγουν"συνειδητά τον θεατή, αλλά και την μετατρέπουν σε ένα είδος πολεμικού μεν, απόλυτου δε "δράματος δωματίου". Πράγμα. βεβαίως, που μπορεί να κουράσει αρκετούς. Όντως σε όλόκληρο το φιλμ δεν υπάρχει καθόλου "καθαρός αέρας".
Οι χαρακτήρες, με επικεφαλής τους Χένρι Φόντα και Γουόλτερ Ματάου, διατρέχουν μια ευρεία γκάμα, από τον κλασικό ειρηνιστή έως το απόλυτο γεράκι. Τόσο οι στρατιωτικοί όσο και οι πολιτικοί ή πολίτες διαθέτουν τέτοιους στις τάξεις τους. Σε μερικούς από αυτούς "σκιτσάρεται" και η προσψπική τους ζωή. Φυσικά το φιλμ μιλά ουσιαστικά για το απόλυτο παράλογο του ατελείωτου ανταγωνισμού των εξοπλισμών, του ίδιου του Ψυχρού Πολέμου και της πυρηνικής απειλής, πράγματα που σήμερα δεν αποτελούν τόσο μεγάλους κινδύνους, πλην όμως τότε αποτελούσαν το μεγαλύτερο και εφιαλτικότερο πρόβλημα. Τελικά πρόκειται για μια κραυγή υπέρ της ειρήνης και του τέλους των πολέμων - θερμών ή ψυχρών.
Ξαναείπα ότι πολλοί θα κουραστούν με το διαρκές μπλά - μπλά και την κλειστοφοβική ατμόσφαιρα. Από σεναριακή άποψη όμως, νομίζω ότι η ταινία είναι συγκλονιστική.

ΑΠΑΤΗΛΑ BRIGHT LIGHTS, ΣΚΟΤΕΙΝΟ BIG CITY

O James Bridges (1936-1993) έφυγε σχετικά νέος, πρόλαβε όμως να κάνει μερικές ενδιαφέρουσες ταινίες. Το "Bright Lights, Big City" του 1988, με τον τότε σταρ Τζ. Φοξ, μου αρέσει επειδή αποτελεί μια απόλυτη καταγραφή των 80ς, ή μάλλον ενός πολύ χαρακτηριστικού κομματιού τους¨: των γιάπις.
Ο νεαρός ήρωας είναι κατ' εξοχήν δείγμα τους. Επίδοξος συγραφέας επηρεασμένος από τους γάλλους, βουλιάζει σε δουλειά διορθωτή σε περιοδικό, θέλοντας πάντοτε να ξαναγράψει, δίχως όμως να καταφέρνει ποτέ να ξεκινήσει. Στο μεταξύ, μετά το χωρισμό του από μια σύζυγο που το μόνο που θέλει είναι να γίνει σούπερ μοντέλο έστω και πατώντας επί πτωμάτων, βυθίζεται σε μια γκλάμορους, πλην όμως απίστετα αυτοκαταστροφική γιάπικη ζωή. Τόννοι κοκαϊνης, "διασκέδαση" μέχρι τα ξημερώματα σε "ιν" κλαμπ, περιστασιακές wanabee μοντέλα γκόμενες, όλα οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια σε απόλυτο overdose και, τελικά, στην κατάρρευση.
Σπάνια το σινεμά έχει πιάσει τόσο το νόημα της απόλυτης παρακμής μέσα σε απόλυτη υποτίθεται γκλαμουριά και high life, που εκατομμύρια ονειρεύονται ή, ελπίζω, ονειρευόντουσαν. Όλη η ψευτιά, το "δήθεν" του γιάπικου "κινήματος" (;;;), η ανούσια επιφανεικότητα του life style, διαγράφονται απόλυτα. Κάτω από την απαστράπτουσα επιφάνεια παραμονεύει η σκληρότητα, η μοναξιά, η αυτοκαταστροφή, η έλλειψη αλληληγγύης (τι είναι αυτό;) Ο ατομικισμός κυριαρχεί, η συλλογικότητα είναι άγνωστη λέξη. Όσο για τα 80ς, ζωντανεύουν μπροστά μας: Ντυσίματα, κομμώσεις, τρόποι διασκέδασης, επιπολαιότητα, όνειρα επιτυχίας... Ο σφυγμός μιας εποχής που δεν γνώριζε τη λέξη κρίση, ωστόσο έκρυβε πολλές σκοτεινές πτυχές. Άλλωστε τότε ακριβώς ευδοκιμεί ο σπόρος του νεοφιλελευθερισμού (ζήτω η αγορά, καθένας για την πάρτη του, όσοι δεν τα καταφέρουν ας ψοφήσουν). Σ' αυτή τη δεκαετία της ευδαιμονίας.
Ίσως η ταινία είναι κατά βάθος μια ιστορία αγάπης - ή αναζήτησης της αγάπης.Ωστόσο εγώ προτίμησα να "διαβάσω" την έντονα κριτική ματιά σε μια ψεύτικη και ρηχή πτυχή μιας εποχής. Και γι' αυτό μου αρέσει.   

AFTER THE SUNSET: ΚΛΕΦΤΕΣ ΑΙ ΑΣΤΥΝΟΜΟΙ ΕΙΝΕΙ ΤΟ ΙΔΙΟ (ΚΑΙ ΠΑΛΙ;)

Δεν εκτιμώ ιδιαίτερα τον Brett Ratner. Ούτε, βέβαια, και την ταινία του του 2004 "After the Sunset" (Το Τελευταίο Κόλπο). Γράφω όμως γι' αυτή - με μια δόση χιούμορ - επειδή, με αντεστραμμένο τρόπο, το βασικό μοτίβο είανι το ίδιο με την προηγούμενη ανάρτηση, την" Ένταση". Σε κωμωδία όμως και μάλιστα - το αντιλαμβάνεστε - όχι πολύ καλή.
Ο Πιρς Μπρόσναν (κλασικός ρόλος γι' αυτόν) είναι ο γοητευτικός και ιδιοφής κλέφτης διαμαντιών, που δεν έχει αφήσει διάσημο διαμάντι να μην κλέψει και τα έχει με τη Σάλμα Χαγεκ, η οποία τον βοηθά στις μπίζνες του. Ο Γούνι Χάρελσον είναι ο ντετέκτιβ που μονίμως τον κυνηγά και μονίμως την πατά, διότι ο κλέφτης όχι μόνο διαφεύγει, αλλά γελοιοποιεί με διάφορους τρόπους τον διώκτη του. Μετά την τελευταία πετυχημένη ληστεία, η οποία υποτίθεται ότι είναι η τελευταία, το ζεύγος κλεφτών αποσύρεται σε τροπικό, παραδεισένιο νησί της Καραϊβκής, όπου ζει πολυτελέστατα απολαμβάνοντας τον έρωτά του. Τότε όμως καταφτάνει εκει και ο ντετέκτιβ, αποφασισμένος να συλλάβει επιτέλους τον κλέφτη βάζοντάς του σαν δόλωμα έναν πειρασμό που ξέρει ότι δεν θα μπορέσει να αντισταθεί.
Η ομοιότητα με την "Ένταση", που λέγαμε και πριν, είναι όι κατά βάθος ο ντετέκτιβ θαυμάζει τον κλέφτη, και μάλλον τον ζηλεύει κιόλας για τη σούπερ ζωή του. Και ο άλλος μάλλον τρέφει φιλικά αισθήματα προς αυτόν, όντας όμως σίγουρος για την ανώτερη ευφυία του. Με λίγα λόγια θα μπορούσαν να είναι οι καλύτεροι φίλοι. Και όντως γίνονται σε κάποιες σκηνές του φιλμ.
Κατά τα άλλα όμως η αινία κυλά σαν μια σχετικά ευχάριστη κοσμοπολίτικη, εξωτική και εύπεπτη κωμωδιούλα που διαδραματίζεται σε τροπικές παραλίες και πολυτελή resort,, με ιδιοφυείς υποτίθεται ληστείες που δεν πείθουν κανέναν για το αν μπορούν ποτέ να συμβούν στην πραγματικότηυτα και με αστεία του τύπου ότι μερικές φορές ο περίγυρος νομίζει ότι οι δύο πρωταγωνιστές είναι ζευγάρι γκέι. Το σενάριο είναι βεβαίως πρόχειρο, οι καταστάσεις απίθανες (ιδιαίτερα η τελευταία ληστεία διαμαντιού με κάλυψη μια υποβρύχια βόλτα αναψυχής) και γενικά πρόκειται για φιλμ που στην καλύτερη περίπτωση σε κάνει να περνάς δύο ευχάριστες υποτίθεται ώρες και αμέσως μετά το ξεχνάς.
Αν πλήτετε υπερβολικά και είναι και καλοκα΄ρι και δεν έχετε τι άλλο να κάνετε... Μάλλον αποφύγετέ το όμως. Κατά τη γνώμη μου τουλάχιστον.   

"HEAΤ": ΚΛΕΦΤΕΣ ΚΑΙ ΑΣΤΥΝΟΜΟΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΙΔΙΟ;

Υπάρχουν ταινίες όπου ο διώκτης (αστυνομικός κυρίως) και ο διωκόμενος (ληστής, κλέφτης, απαεώνας κλπ.) κατά βάθος μοιάζουν. βρίσκονται πολύ πιο κοντά  έας στον αλλον, ίσως να υπάρχει και μία, λανθάνουσα μερικές φορές, αλληλοεκτίμηση μεταξύ τους. Το μοτίβο αυτό επαναλαμβάνεται σε πολλές παραλλαγές, από ανάλαφρες κωμωδίες μέχρι βίαιες ταινίες δράση. Πιστεύω όμως ότι ποτέ δεν δόθηκε αυτό τόσο ανάγλυφα, τόσο άψογα, όσο στο "The Heat" (Ένταση) του Michael Mann του 1995.
Ένας αστυνομικός παθιασμένος με τη δουλειά του κυνηγά έα ληστή, ο οποίος έχει μεν χτυπήσει αι σο παρελθόν, αυτή τη φορά όμως η τέλεα οργαωμένη ληστεία του καταλήγει σε λουτρό αίματο. Εμείς γνωρίζουμε ότι ο ιδιοφυής εγκέφαλος του σχεδίου δεν φταίει για την αιμαοχυσία - δίχως αυτό να ηαίνει ότι εν είναι αδίσταχτος αν χρειασεί. Ωστόσο, εφόσον υπάρχουν νεκροί, ο αστυνομικός είναι υποχρεωένος να φτάσει ως το τέλος, όσο ι αν του στοιχίσει αυτό. Και βέβαια το πρώτο θύμα είναι οι οικογενειακές του σχέσεις. Τελικά, όσο ανίκανος είναι ο ληστής να έχει μια σταθερή οικογενειακή ή/και ερωτική ζωή, (αν και το χρειάζεται κατά βάθος), άλλο τόσο ανίκανος γι' αυτό είναι ουσιαστικά και ο μπάτσος, λόγω της εμμονής του με τη δουλειά και το καθήκον. Το ανθρωποκυνηγητό θα φτάσει βεβαια μέχρι το αναπόφευκτο τέλος.
Ο Man με εξαιρετική μαεστρία ξεδιπλώνει μεθοδικά τόσο τη δράση καθ' εαυτή(τη ληστεία, τις έρευνες, το ανθρωποκυνηγητό) όσο και το εναργές πορτρέτο των δύο βασικών χαρακτήρων, την ανθρώπινη δηλαδή πλευρά τους. Τελικά το πόσο μοιάζουν μεταξί τους (και πόσο εκτιμά ατά βάθος ο ένας τον άλλον) είναι σχεδόν ανατριχιαστικό. Αν πρέπει να συνοψιστεί σε μια φράση η ομοιότητά τους, αυτή θα ήταν ότι και οι δύο δεν μπορούν να βολευτούν σε μκα άνετη, ρουτινιάρικη καθημερινή ζωή, επαγγελματική ή οικογενειακή. Και σ' αυτό το θέμα όμως η στάση τους είναι διττή. Από τη μία δεν μπορούν κι από την άλλη χρειάζονται απεγνωσμένα αυτή την καθησυχαστική ρουτίνα, η οποία, επιτέλους, θα τους ξεκουράσει και θα ηρεμήσει τις βασανισμένες ψυχές τους.
Ως γνωστόν to Ηεατ είναι η μοναδική ταινία όπου συνυπάρχουν δύο "ιερά τέρατα": ο Αλ Πατσίνο και ο Ρόμπερτ Ντε Νίρο. Ίσως αυτό και μόνο θα αρκούσε. Υπάρχει όμως και η πυκνότητα της ταινίας, η καθηλωτική ατμόσφαιρα και το επιδέξιο διαρκές πέρασμα από τη δράση στις προσωπικές ζωές των ηρώων, που κάνουν το φιλμ, κατά τη γνώμη μου τουλάχιστον, ένα από τα καλύτερα του δημιουργού του, αλλά και των 90ς γενικότρα.

Ο ΜΠΑΜΠΑΣ, Η ΜΑΜΑ ΚΑΙ Η "ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ"

O Robert Zemeckis στις δεκαετίες των 80 και 90 αποδείχτηκε ένας εξαιρετικά εμπορικός σκηνοθέτης, με επιτυχίες που θύμιζαν αυτές του Σπίλμπεργκ. Το 1985 για παράδειγμα γυρίζει την "Επιστροφή στο Μέλλον" (Back to the Future), η οποία γίνεται μια από τις γνωστότερες ταινίες των 80ς και η οποία ακολουθε'ιται από δύο sequels από τον ίδιο.
Ο νεαρός ήρωας, ατίθασο παιδί των 80ς, στέλνεται κατά λάθος πίσω στο χρόνο, στη δεκαετία του 50 συγκεκριμένα, μετά από ένα πείραμα του φίλου του ηλικιωμένου εφευρέτη Έμμετ Μπράουν. Τι προσπαθεί να κάνει εκεί (εκτός από το να επιστρέψει στην εποχή του); Να... γνωρίσει μεταξύ τους και να βοηθήσει να τα φτιάξουν οι τινέιτζερς ακόμα γονείς του, πράγμα που μοιάζει εξαιρετικά δύσκολο καθώς είναι εντελώς αταίριαστοι σαν χαρακτήρες, αλλιώς η ίδια του η ύπαρξη τίθεται υπό αμφισβήτηση...
Κωμωδία επιστημονικής φαντασίας, η ταινία βρίσκει την ευκαιρία να μας δείξει χαρακτηριστικές εικονες και μουσικές τόσο των 80ς όσο και των 50ς, ενώ ο πιτσιρικάς τότε Michael J. Fox έμοιαζε να είναι όχι μόνο ο ηθοποιός - σύμβολο των 80ς, αλλά και μια μελλοντική εγγύηση (πράγμα που διαψεύστηκε). Και δίπλα του, βέβαια, σε ένα ρόλο - παρωδία του κλασικού "κακού επιστήμονα" των ταινιών ΕΦ, ο απολαυστικός Christopher Lloyd. Χιούμορ, ανήλικοι έρωτες, "εύκολη" νεανική επαναστατικότητα και βέβαια ένα ταξίδι στο χρόνο, όλα σε σωστές δόσεις, συνθέτουν την συνταγή της επιτυχίας του φιλμ. Ενός νεανικού φιλμ βεβαίως, που υπόσχεται διασκέδαση και πάλι διασκέδαση.
Φυσικά και μπορεί να εντοπίσει κανείς πλήθος από απιθανότητες. Ιδιαίτερα στις τελευταίες σκηνές, όπου για να πετύχει το ταξίδι της επιστροφής χρειάζονται μια σειρά από απίθανες συγκυρίες και τέλειο timing. Ποιος νοιάζεται όμως; Αλοίμονο αν σε τέτοια φιλμ ψάχναμε για αληθοφάνεια. Τελικά, αυτό που διαπίστωσα είναι ότι, μετά τόσα χρόνια, η ταινία παραμένει διασκεδαστική.
Εννοείται ότι δεν μιλάω σε καμιά περίπτωση για μεγάλο φιλμ, για σταθμό ή ό,τι άλλο τέτοιο. Απλώς και μόνο - το ξαναλέω - πιστεύω ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια περίπτωση διασκεδαστικής ταινίας (και μόνο) που αντέχει στο χρόνο.

Ο κ. ΧΟΛΜΣ ΓΕΡΑΣΕ...

Έχουμε δει στην οθόνη πάμπολλους Σέρλοκ Χολμς, και μάλιστα από την εποχή των πρώτων βημάτων του κινηματογράφου. Για πρώτη φορά όμως το 2015 βλέπουμε έναν υπερήλικα Σέρλοκ Χολμς. Στo "Mr. Holmes" (Ο κύριος Χολμς) του Bill Condon ο διασημότερος ντετέκτιβ όλων των εποχών είναι πλέον 93 ετών, έχει αποσυρθεί στην εξοχή και ασχολείται κυρίως με τα μελίσια του. Ζει με την οικονόμο του και τον μικρό γιο της, ο οποίος θαυμάζει τον γέρο, διάσημο ντετέκτιβ.
Το χειρότερο είναι πάντως ότι ο Χολμς πάσχει από άννοια. Τα σημάδια πληθαίνουν καθημερινά, ονόματα και γεγονότα του διαφεύγουν. Ωστοσο, πεισματάρης γαρ, αρνείται να εγκαταλείψει το απομονωμένο σπίτι και να εγκατασταθεί στην πόλη, όπου θα εχει καλύτερη ιατρική επίβλεψη. Στην ηλικία αυτή ο Χολμς πασχίζει να γράψει κάτι για πρώτη φορά (έγινε διάσημος από τις ιστορίες του τις οποίες έγραφε ο Γουότσον): Μια παλιά περιπέτειά του, πρίν κοντά 30 χρόνια, στην οποία πρωταγωνιστούσε μια γυναίκα που τον είχε συγκινησει. Επί πλέον όλα δείχνουν ότι ήταν η πρώτη φορά στην οποία ο δαιμόνιος ερευνητής έκανε λάθος. Πολεμά λοιπόν με τη μνήμη του που σβήνει, υπάρχουν όμως πολλά κενά. Συγχρόνως υπάρχει κι ένα ταξίδι στην Ιαπωνία, από το οποίο μόλις έχει επιστρέψει.
Η ταινία κινείται μπρος - πίσω στο χρόνο: Άλλοτε στο τώρα, άλλοτε στην Ιαπωνία (όπου ο Χολμς θα συγκλονιστεί από τα αποτελέσματα της πρόσφατης ακόμα πτώσης της βόμβας) κι άλλοτε στην προ τριακονταετίας υπόθεση. Κυρίως όμως ασχολείται με τον άνθρωπο Χολμς. Ο χαρακτήρας του, συχνά αλαζονικός και ελάχιστα συναισθηματικός, καθώς και οι τραγικές συχνά επιπτώσεις αυτής της ψυχρότητας στους άλλους, η συγκινητική πάλη του με την βαθμιαία απώλεια της μνήμης, η σχέση του με την οικονόμο και τον μικρό γιο της, είναι τα αληθινά κύρια σημεία του φιλμ. Καθώς και η σχέση λογοτεχνία και πραγματικότητας, φαντασίας και αλήθειας. Βλέπετε, πολλές από τις πασίγνωστες ιδιότητες και γνωρίσματα του ντετέκτιβ δεν ήταν αληθινά. τα είχε επινοήσει η φαντασία του δόκτορα Γουότσον. Έτσι, παρακολουθούμε και μια αποκάλυψη του αληθινού, υποτίθεται, Χολμς.
Φυσικά η ταινία στηρίζεται εξ ολοκλ'ηρου σχεδόν στην εξαιρετική ηθοποία του Ίαν ΜαΚέλεν. Δίχως αυτόν θα επρόκειτο σίγουρα για ένα εντελώς διαφορετικό φιλμ. Αυτό που βλέπουμε πάντως διαθέτει χιούμορ, κυρίως όμως συγκίνηση. Μοναδική μου αντίρηση το ότι έχω την αίσθηση ότι όλες αυτές οι ιστορίες (η παλιά, η Ιαπωνία και το "τώρα" του 1947) δεν δένουν πολύ καλά μεταξύ τους. Δεν μπορώ να το εξηγήσω αναλυτικοτερα, αλλά είχα την αίσθηση ότι ήταν κάπως ασύνδετες.
Πέραν αυτού όμως την απόλαυσα. Μην ξεχάσετε πάντως : Πρόκειται περισσότερο για δραματική ταινία παρά για κλασική ταινία μυστηρίου.

HONDO : ΚΛΑΣΙΚΟ ΓΟΥΕΣΤΕΡΝ ΜΕ ΚΑΟΥΜΠΟΪΔΕΣ ΚΑΙ ΙΝΔΙΑΝΟΥΣ

Υπάρχουν πάμπολλα γουέστερν με καουμπόιδες και ινδιάνους. Σε πολλά απ' αυτά πρωταγωνιστεί ο Τζον Γουέιν, πάντοτε σχεδον σκληροτράχηλος, αλλά και τίμιος. Ένα απ' αυτά είναι το "Hondo" ("Ο Άνθρωπος της Ερήμου" ο ελληνικός τίτλος), βασισμένο σε μυθιστόρημα του κλασικού στο είδος Louis L'Amour, που γύρισε το 1953 ο John Farrow (1904-1963). Όπου ο προαναφερθείς Τζον Γουέιν είναι ο άνθρωπος που γυρίζοντας από τη έρημο και μεταφέροντας ένα σημαντικό μήνυμα στο στρατό (ότι οι ινδιάνοι της περιοχής ετοιμάζονται για πόλεμο), συναντά απομονωμένο ράντσο όπου ζει μόνη μια γυναίκα με τον μικρό γιο της και φιλοξενείται απ' αυτούς. Και φυσικά την ερωτεύεται και αποφασίζει να κατασταλάξει πλέον εκεί. Αλλά, μετά από άλλες περιπέτειες και υποπλοκές, οι ινδιάνοι όντως θα κατέβουν σε πόλεμο και, σημειωτέον, το ιππικό δεν είναι τόσο ηρωικό όσο ξέρουμε από άλλα γουέστερν και θα αποδεκατιστεί εξ αιτίας της απειρίας του διοικητή του.
Πρόκειται, όπως σας είπα, για κλασικό γουέστερν, τόσο στη δομή και (σχετικά) στη σκηνοθεσία, όσο και στο σενάριο. Χορταστικό, με μάχες, πυροβολισμούς, το τυπικό για τα αμερικάνικα γουέστερν κυνηγητό αμαξών από ινδιάνους και όλα τα σχετικά. Οι φίλοι του είδους θα το απολαύσουν, ενώ όσοι βαριούνται τα γουέστερν πιθανόν θα το θεωρήσουν μία από τα ίδια. 
Ωστόσο, εγώ θα ήθελα να μείνω λίγο στην ανάλυση της ιστορίας. Γενικά γνωρίζουμε και θεωρούμε ότι το τυπικό αμερικάνικο γουέστερν διαθέτει "καλούς" καουμπόιδες και "κακούς" και βάρβαρους ινδιάνους. Εδώ τα πράγματα δεν είναι και τόσο μαύρα - άσπρα. Κατ' αρχήν ο ίδιος ο ήρωας, ο Χόντο, είναι μισός λευκός μισός ινδιάνος (εξ ου και το παράξενο όνομα) και έχει ζήσει για χρόνια σε ινδιάνικη φυλή, με ινδιάνα γυναίκα. Οι ινδιάνοι διαθέτουν "κακούς" (τον πολεμοχαρή υπαρχηγό της φυλής), αλλά η ταινία δείχνει απόλυτο σεβασμό στον αρχηγό, τον Βιτόριο, ο οποίος διαθέτει στέρεα τιμιότητα, κρατά πάντα τον λόγο του και δεν διστάζει να τιμωρήσει δικούς του αν αυτοί φερθούν με δόλο. Σε κάμποσα σημεία η ταινία μιλά με θαυμασμό για την ινδιάνικη ηθική. Κάπου δηλώνεται ότι οι ινδιάνοι δεν γνώριζαν το ψέμα κι ότι αυτό το εισήγαγαν οι λευκοί. Δεν διστάζει μάλιστα να πει ότι για τους πολέμους φταίνε σαφώς οι λευκοί, οι οποίοι πήραν τη γη και σκότωσαν τα θηράματά τους, αλλά και τους ίδιους τους ινδιάνους, κι αυτοί ουσιαστικά κατεβαίνουν σε διαρκείς πολέμους αμυνόμενοι. Στο τέλος του φιλμ υπάρχει μια διάχυτη μελαγχολία, καθώς όλοι διαπιστώνουν ότι έρχεται με σιγουριά το τέλος του ινδιάνικου πολιτισμού και τρόπου ζωής. Μάλιστα η τελευταία φράση που προφέρει ο Γουέιν στην ταινία είναι "Ήταν ένας καλός τρόπος ζωής".
Για όλα αυτά βρίσκω μια ιδιαιτερότητα στο φιλμ και, τελικά, πιστεύω ότι οι αληθινοί πρωταγωνιστές είναι οι ινδιάνοι και ένας πολιτισμός που χάνεται για πάντα (ο οποίος, βεβαίως, εμπεριέχει και στοιχεία αγριότητας), καθώς και η κριτική για την εγκληματική συμπεριφορά των λευκών.

Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΓΟΗΤΕΙΑ ΤΟΥ "ΕΞΩΓΗΙΝΟΥ"

Προσθήκη λεζάντας

Ήταν στα 1982 όταν ο Steven Spielberg, στην σχετικά αρχή ακόμα της απίστευτης εμπορικά πορείας του, γυρίζει τον περίφημο "Ε.Τ." (Ε.Τ. - Ο Εξωγήινος) και σπάει για μια ακόμα φορά τα ταμεία. Πέραν των ταμείων όμως, η ταινία παραμένει μια από τις γνωστότερες στην ιστορία του κινηματογράφου και, όπως όλα δείχνουν, συγκινεί ακόμα.
Ας επαναλάβω την πασίγνωστη ιστορία: Ένας μικρός εξωγήινος χάνεται στη γη, καθώς το σκάφος του αναγκάζεται να εγκαταλείψει επειγόντως τον πλανήτη μας για να μην εντοπιστεί. Ολομόναχος και χαμένος σε έναν άγνωστο κόσμο, θα καταφέρει τελικά να έρθει σε επαφή με ένα μικρό αγόρι, το οποίο και θα τον "υιοθετήσει". Το μυστικό θα μάθουν σιγά - σιγά και τα δύο αδέλφια του αγοριού και όλοι τους θα κάνουν τα πάντα για να βοηθήσουν τον ακούσιο επισκέπτη. Αναπόφευκτα όμως κάτι τόσο σημαντικό δεν μπορεί να παραμείνει για καιρό αποκλειστικά στους κόλπους της οικογένειας, καθώς οι επιστήμονες καραδοκούν...
Η γοητεία του φιλμ βασίζεται. νομίζω, στα απόλυτα αρχετυπικά στοιχεία που την απαρτίζουν: Ένα ον μόνο και χαμένο σε έναν άγνωστο, πιθανόν εχθρικό κόσμο. Η υποτιθέμενη "παιδική αθωότητα" που εδώ υπερτονίζεται - και μάλιστα σε σχέση με τους "κακούς" (αν και τελικά όχι τόσο) μεγάλους (ας μην ξεχνάμε ότι και ο ίδιος ο ΕΤ είναι παιδί). Η παραμυθένια ατμόσφαιρα, που ευνοεί το θαύμα (ο Ε.Τ. διαθέτει ιδιαίτερες δυνάμεις, που όντως πλησιάζουν το θαύμα). Η συγκίνηση, όταν όλα δείχνουν ότι, απομονωμένος από το φυσικό του περιβάλλον, ο εξωγήινος θα πεθάνει. Και, φυσικά, το μόνιμο δίδαγμα του κατά τα άλλα "γλυκού" και "οικογενειακού" Spielberg : Η ανοχή στο διαφορετικό, όσο ξένο κι αν μας φαίνεται αυτό με μια πρώτη ματιά. Και βέβαια, η απίστευτη ικανότητα του δημιουργού της να συνθέτει με αλάνθαστο τρόπο, και στις σωστές δόσεις, όλα τα παραπάνω. Γι' αυτό άλλωστε ο Spielberg παραμένει μάλλον ο εμπορικότερος σκηνοθέτης όλων των εποχών (δεν ξέρω αν τον πέρασε τελευταία ο Κάμερον).
Είναι γεγονός ότι πρέπει να δεις την ταινία σε τρυφερή ηλικία για να σε αγγίξει πραγματικά. Ξαναβλέποντάς την πρόσφατα, μετά από πολλά χρόνια, η συγκίνηση που ένοιωσα ήταν αναπόφευκτα μειωμένη, ενώ, ιδιαίτερα  προς το τέλος, διέκρινα και κάμποσα μελό στοιχεία. Τι τα θέλετε όμως; Το φιλμ παραμένει κλασικό στο είδος του - έστω και αν θέλετε να το εκλάβετε ως κλασικό παιδικό φιλμ. Ο άσχημος επισκέπτης, που κάτω από το αλλόκοτο παρουσιαστικό του κρύβει τόση καλοσύνη και παιδικότητα, θα παραμείνει για πάντα μια από τις πλέον αναγνωρίσιμες φιγούρες που δημιούργησε ποτέ η τέχνη, το μακρύ του δάχτυλο θα ανάβει παντοτινά στην άκρη και τα παιδικά ποδήλατα θα πετούν για πάντα κόντρα στο ολόγιομο φεγγάρι, ικανοποιώντας τις πιο μύχιες παιδικές μας επιθυμίες, που, όπως όλα δείχνουν, παραμένουν καλά καμουφλαρισμένες στα βάθη των ενήλικων καρδιών μας.

ΣΤΟΝ ΠΑΓΑΝΙΣΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ "ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΟΥ ΣΚΙΑΧΤΡΟΥ"

Στη μουσική υπάρχουν οι "one hit wonders", τουτέστιν καλλιτέχνες που έκαναν μια μεγάλη επιτυχία και μετά εξαφανίστηκαν. Παρόμοιο φαινόμενο υπάρχει και στον κινηματογράφο και αφορά, βεβαίως, σκηνοθέτες. Κλασικό παράδειγμα ο άγγλος Robin Hardy. Το 1973 γυρίζει το εντυπωσιακό "Καταραμένο Σκιάχτρο" (The Wicker Man)... και μετά τίποτα (για την ακρίβεια γύρισε άλλες 2 ταινίες σε διάστημα... 38 ετών, οι οποίες, όπως μαθαίνω, δεν βλέπονται).
Πίσω στο "Σκιάχτρο" όμως. Ένας αστυνομικός πηγαίνει σε ένα απομονωμένο νησί της Σκωτίας για να ερευνήσει την εξαφάνιση ενός κοριτσιού. Οι κάτοικοι, εμφανώς απρόθυμοι να συνεργαστούν, ισχυρίζονται ότι αγνοούν όχι μόνο την εξαφάνιση, αλλά και την ύπαρξη του κοριτσιού αυτού. Σύντομα ο έκπληκτος (και βαθύτατα χριστιανός) αστυνομικός θα αντιληφθεί ότι το νησί - με τις σύγχρονες ανέσεις κατά τα άλλα - δεν έχει καμιά σχέση με τον χριστιανισμό. Η θρησκεία του είναι παγανιστική και βασίζεται σε αρχαίες θρησκευτικές πεποιθήσεις και τελετουργίες. Καθώς οι μέρες περνούν το μυστήριο πυκνώνει και οι τελετές πολλαπλασιάζονται, μέχρι να φτάσουμε στο συγκλονιστικό φινάλε.
Η ταινία δεν μοιάζει με τίποτα σχεδόν απ' όσα έχετε δει. Πέρα από το κλιμακούμενο σασπένς - στα όρια της ταινίας τρόμου - βασίζεται σε μια θεμελιακή σύγκρουση: Από τη μία ένας πνιγηρός, αυστηρός, στα όρια του μαζοχισμού χριστιανισμός. Από την άλλη ένας παιγνιώδης, ελευθεριακός, χαρούμενος παγανισμός, όπου σχεδόν όλα επιτρέπονται. Φυσικά η εξουσία, ο αστυνομικός, εκπροσωπεί τον πρώτο και οι παράξενοι κάτοικοι του νησιού, με επικεφαλής έναν ευγενή, πραγματικό άρχοντα του νησιού, τον δεύτερο (τον τελευταίο ενσαρκώνει ο Κρίστοφερ Λι ίσως στον πιο παράδοξο ρόλο της καριέρας του). Η κοινωνική δομή των δύο θρησκευτικών τύπων δεν αφήνεται ασχολίαστη: Ο παγανισμός συνυπάρχει με μια ουσιαστικά φεουδαρχική κοινωνία, αποδεκτή όμως απ' όλους και, τελικά, με όχι τόσο μεγάλες ανισότητες και δεν έχει καμιά σχέση με την συνυφασμένη με τον καπιταλισμό και τον χριστιανισμό σύγχρονη κοινωνία. Βλέπετε, το νησί μοιάζει να βρίσκεται αποκομμένο από το σύγχρονο κοινωνικό γίγνεσθαι, σα να έχει μείνει πίσω στο χρόνο - με έναν ευτυχισμένο, ωστόσο, τρόπο.
Στο φιλμ υπάρχουν και τα αρνητικά βεβαίως: Η αφέλεια των 60ς, που μόλις έχουν τελειώσει, είναι διάχυτη. Οι σκηνές με τις τελετές των κατοίκων σήμερα μάλλον θα βγάλουν ακούσιο γέλιο, αφού είναι δοσμένες με αστείο (πάντα με την σύγχρονη οπτική) τρόπο, λες και όλοι υπακούν σε μια άψογη (και λίγο γελοία) χορογραφία. Το ίδιο γέλιο βγάζει νομίζω και ο (γυμνός) χορός της εντυπωσιακής Μπριτ Έκλαντ (τη θυμάστε;)
Αφήστε όμως τα αρνητικά και τις προφανείς αφέλειες. Η παράδοξη αυτή ταινία πιστεύω ότι διατηρεί μέχρι σήμερα τη δύναμή της και, όσο κι αν έχετε "διασκεδάσει" πριν, στο τέλος θα μείνετε μουδιασμένοι. Στο μεταξύ θα έχετε δει ένα από γνωστότερα cult του παγκόσμιου κινηματογράφου.
ΥΓ: Προς θεού: Αποφύγετε όπως οι παγανιστές τον σταυρό το άθλιο ριμέικ του 2006 με τον Νίκολας Κέιτζ.

"ΜΠΛΕ ΔΩΜΑΤΙΟ" ΜΕ ΒΑΡΕΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ

Ο Mathieu Amalric είναι, εκτός από γνωστος γάλλος ηθοποιός, και σκηνοθέτης. Το 2014 λοιπόν μεταφέρει στην οθόνη το μυθιστόρημα του Ζορζ Σιμενόν "Το Μπλε Δωμάτιο" με πρωταγωνιστή τον ίδιο και με αποτελέσματα που προσωπικά με απογοήτευσαν.
Παντρεμένος πλέον και πετυχημένος επιχειρηματίας, ο ήρωας θα επιστρέψει στη γενέτειρά του, μια επαρχιακή κωμόπολη, όπου θα συνεχίσει τις δουλειές του. Εκεί θα συναντήσει την παλιά συμμαθήτριά του και νυν γυναίκα του φαρμακοποιού και οι δυο τους θα νοιώσουν αμοιβαίο πάθος. Θα ζήσουν τον παθιασμένο τους έρωτα σε ένα (μπλε) δωμάτιο ξενοδοχείου, προσπαθώντας όσο γίνεται να μείνουνν απαρατήρητοι από τον μικρόκοσμο της πόλης, πράγμα δύσκολο βέβαια. Ώσπου...
Η πρωτοτυπία της ταινίας είναι ότι από την αρχή σχεδόν βλέπουμε ότι ο ήρωας έχει συλλφθεί και ανακρίνεται. Δεν γνωρίζουμε όμως ούτε πώς, ούτε γιατί, ούτε τι έχει συμβεί. Με διαρκή μπρος - πίσω στο χρόνο ο Amalric συμπληρώνει σιγά - σιγά το παζλ των γεγονότων. Μόλις προς το τέλος θα μάθουμε ποιο είναι το θύμα (διότι βέβαια υπάρχει κάποιος φόνος). Αυτά για την πρωτοτυπία. Καθώς επίσης παρακολουθούμε πώς με διακριτικές πινελιές ρίχνει φως στην ρουτινιάρικη καθημερινότητα και τη σχετική πνιγηρότητα της επαρχίας και της μικρής κοινωνίας, εμπλουτίζοντας έτσι το αστυνομικό δράμα (περισσότερο δράμα μάλλον) με κοινωνιολογικές παρατηρήσεις. Προσοχή : Όλα αυτά πολύ διακριτικά, το τονίζω.
Σύμφωνοι μέχρι εδώ. Πλην όμως το όλο φιλμ με έκανε να βαρεθώ με την εμμονή του στην καθημερινότητα και με την (για μένα τουλάχιστον) αποτυχία στη δημιουργία σασπένς. Βρήκα το όλο πράγμα... πώς να το πω... χλιαρό. Όσο για το τέλος, θα ομολογήσω ότι δεν κατάλαβα τι ακριβώς έγινε. Συνέβησαν όλα όπως ακριβώς παρουσιάζονται σταδιακά στην ανάκριση ή υπήρχε κάτι άλλο που μου διέφυγε; Συγνώμη, αλλά βγήκα ανικανοποίητος και με μία αίσθηση κενού του στιλ "γιατί διάολο το είδα όλο αυτό;" Ναι, αντιλήφτηκα ότι ο σκηνοθέτης δεν ενδιαφερόταν τόσο για την ιστορία όσο (ίσως) περισσότερο για τις κοινωνιολογικές παρατηρήσεις ή για την κατάδειξη του ερωτικού πάθους, αλλά νομίζω ότι κάτι είναι αποτυχημένο όταν με κάνει να πλήττω...
ΥΓ: Είναι από τις σπάνιες φορές που διαφωνώ με το σύνολο της γνώμης των κριτικών, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους έγραψαν καλά λόγια για την ταινία.

ΣΤΟΝ ΕΦΙΑΛΤΙΚΟ ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ ΑΣΤΕΙΟ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ "DELICATESSEN"

Βρισκόμαστε στα 1991 όταν δύο άγνωστοι γάλλοι, ο Marc Caro και ο Jean-Pierre Jeunet κάνουν το εντυπωσιακό τους ντεμπούτο με το "Delicatessen" (o Caro ήταν ήδη γνωστός σαν δημιουργός κόμικς). Προκειται για μια κατάμαυρη πραγματικά κωμωδία, η οποία με το μοναδικό στιλ της έκανε τρομερή εντύπωση.
Σε μια μελλοντική δυστοπική κοινωνία οι άνθρωποι (ή μάλλον οι σχετικά προνομιούχοι απ' αυτούς) καταφεύγουν στον κανιβαλισμό για να επιβιώσουν. Σε μια πολυκατοικία, όπου διαδραματίζεται ολόκληρο το φιλμ, "αρχηγός" είναι ένας κρεοπώλης. Αυτός παρασέρνει ανύποπτα θύματα... και μοιράζει το κρέας στους ποικίλους και γραφικούς ενοίκους. Ώσπου ένας νεαρος - παιδί για όλες τις δουλειές - εγκαθίσταται εκεί, παρασυρμένος από τις ύπουλες αγγελίες του κρεοπώλη. Φυσικά προορίζεται για επόμενο θύμα, όμως...
Ακούγεται εφιαλτικό; Προφανώς. Κι όμως, η ταινία όχι μόνο βγάζει σε πολλά σημεία πολύ γέλιο, αλλά διαθέτει και αυτόν τον αφοπλιστικό, γλυκύτατο ρομαντισμό που θα συναντήσουμε αργότερα στις ταινίες που έκανε μόνος του πλέον ο Jeunet. Πώς συνδυάζονται αυτά τα ετερόκλητα στοιχεία; Θα το καταλάβετε μόνο όταν την δείτε. Πάντως το χιούμορ διαδέχεται την τρυφερότητα σε όλη τη διάρκειά της, ενώ μια ηθελημένη, διάχυτη αφέλεια πλημμυρίζει τις σκηνές. Ο πολυμήχανος νέος ένοικος, ο έρωτάς του για την κόρη του φριχτού κρεοπώλη, οι τρομαχτικοί και αστείοι συγχρόνως υπόλοιποι ένοικοι, όλα δημιουργούν την παράδοξα μεικτή αυτή ατμόσφαιρα. Αυτό όμως που κυρίως εντυπωσιάζει είναι η εξαιρετική εικόνα. Από τα ευφάνταστα ζενερίκ της αρχής έως την τελευταία σκηνή η φαντασία των δημιουργών απογειώνεται και η πιο πεζή καθημερινότητα (;) μετατρέπεται λες σε σκηνή παραμυθιού (εφιαλτικού και κυρίως παρακμιακού παραμυθιού βεβαίως). Άλλωστε αυτή ακριβώς η σήψη και η παρακμή είναι το σήμα κατατεθέν του φιλμ και της εικόνας του, μαζί βεβαίως με την οργιαστική φαντασία των δημιουργών.
Ίσως η καλύτερη ταινία των δύο σκηνοθετών (αν και εμένα μ' αρέσει και η παραγνωρισμένη νομίζω "Πόλη των Χαμένων Παιδιών" που ακολούθησε), διαθέτει βεβαίως και το πλεονέκτημα του "αιφνιδιασμού", αφού μέχρι τότε δεν είχαμε δει τίποτα παρόμοιο. Αν το δείτε για πρώτη φορά λάβετε υπ' όψιν και αυτό το στοιχείο. Και, σημειώστε, οι μετά την "Αμελί" δουλειές του Ζενέ φοβάμαι ότι επαναλαμβάνουν τον εαυτό τους και το "γλυκό" κλίμα που ο ίδιος έχει δημιουργήσει, δίχως πλέον να μπορούν να μας εκπλήξουν.