"SIRAT" : ΣΙΝΕΜΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΚΑΤΑΤΑΣΣΕΤΑΙ ΠΟΥΘΕΝΑ

Ο ιδιόρυθμος Γάλλος σκηνοθέτης Oliver Laxe γυρίζει το 2025 το "Sirat", ίσως την πιο πολυσυζητημένη ταινία του 2025/26. Έρημος, περιπλάνηση, rave party, απρόβλεπτες, σοκαριστικές καταστάσεις και πολύ καλός Sergi Lopez στον κύριο ρολο συνθέτουν ένα από τα πιο περίεργα φιλμ του τελευταίου καιρού, που άλλους έχει ενθουσιάσει σε βαθμό που να μιλούν για την πιο δυνατή ταινία των τελευταίων ετών και άλλους έχει απλώς γεννήσει ερωτηματικά.

Ένας μεσήλικας Ισπανός με τον μικρό γιο του, ψάχνει την κόρη του, που έχει εξαφανιστεί δίχως να επικοινωνήσει με κανέναν κάπου στη μαροκινη έρημο, ακολουθώντας ομάδες ravers. Μπαίνει στον κύκλο των (δυτικών) ravers, μαθαίνει ότι ένα rave πάρτι οργανώνεται ακόμα πιο βαθιά στην έρημο και ακολουθεί μια ομάδα που κινείται προς τα εκεί. Ό,τι ακολουθεί είναι απρόοπτο (και τραγικό).

Τι θέλει να πει ο δημιουργός σ' αυτή την πραγματικά μη κατατάξιμη ταινία; Ίσως μιλά για την παρακμή της Δύσης και την δυσοίωνη μοίρα κάποιων δυτικών που προσπαθούν να αντισταθούν σ' αυτή αναζητώντας ένα είδος πρωτογονισμού (ή κάθαρσης) σε αχανείς εκτάσεις εκτός "πολιτισμού" όπως τον αντιλαμβανόμαστε, σε μια δυνατή, "βάρβαρη" μουσική και σε μια συντροφικότητα άγνωστη στον δικό μας, καταναλωτικό κόσμο. Ίσως μιλά για το τέλος του κόσμου μας γενικότερα, αφού ένας 3ος παγκόσμιος έχει ξεκινήσει - δίχως να δίνονται διευκρινήσεις γι' αυτόν. Ίσως πάλι να μιλά για μεταφυσικές εμπειρίες που μόνο εκτος δυτικού πολιτισμού είναι δυνατό να βιωθούν. Ίσως...

Πολλά ίσως, καμιά βεβαιότητα. Σίγουρα πάντως προκειται για μια εντελώς πισιόδοξη ματιά στα όσα εφιαλτικά συμβαίνουν στον ταλαίπωρο πλανήτη σήμερα. Όλα αυτά δίνονται με υπνωτιστικό τρόπο - άγονα, αχανή τοπία, περιπλάνηση στο πουθενά κλπ. - και κάπως άγαρμπα θα έλεγα (ή δίχως τον παραμικρό σεβασμό σε κανόνες κινηματογραφικής αφήγησης ή σινεμά είδους) : Το φιλμ έχει στοιχεία road movie (στην έρημο), επιστημονικής φαντασίας και προς το τέλος αποκτά και καθαρά μεταφυσικά στοιχεία.

Προσωπικά το βρήκα πολύ ενδιαφέρον, το συνιστώ στους απανταχού σινεφίλ αφού δεν μοιάζει με τίποτα που έχουμε δει, όπως είπα, αλλά δεν συγκλονίστηκα όπως πολλοί άλλοι. Δεν το θεωρώ "το γεγονός της χρονιάς". Ωστόσο, επαναλαμβάνω, το συνιστώ.

Ο ΕΞΑΙΡΕΤΟΣ ΚΥΡΙΟΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΚΑΙ Η "ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΤΑΥΡΟΥ"

Ο γνωστός και πολύ καλός χορογράφος, σκηνοθέτης και πολλά άλλα (χοροθέατρο ή πώς αλλιώς να χαρακτηρίσουμε την πρωτότυπη δουλειά του;) Δημήτρης Παπαϊωάννου είναι παλιός φίλος της γνωστής ντοκιμαντερίστριας Εύας Στεφανή. Στα δύσκολα χρόνια του covid και των εγκλεισμών, το 2020, ο σκηνοθέτης ετοίμαζε την παράσταση "Εγκάρσιος Προσανατολισμός". Η Στεφανή βρισκόταν εκεί. Κινηματογραφούσε τις πρόβες και τα διαλείμματα, αλλά και την πορεία της επιτυχημένης αυτής δουλειάς στο εξωτερικό (Παρίσι, Βίλνιους κ.α.) τον επόμενο πλέον χρόνο. Έτσι προέκυψε "Η Καρδιά του Ταύρου" (2026), ένα ντοκιμαντέρ που μιλά για την τέχνη, τις δυσκολίες και τις αγωνίες της.

Το ακόμα πιο ενδιαφέρον με τον Δ.Π. είναι (για όσους το αγνοούν) ότι εκτός από σκηνοθέτης είναι και χορευτής, ζωγράφος (απόφοιτος της Καλών Τεχνών) και δημιουργός κόμικς (δημοσίευε στη Βαβέλ και αλλού). Στο φιλμ παρακολουθούμε, όπως είπαμε, τις πρόβες της παράστασης, συζητήσεις, υποδείξεις του Παπαϊωάννου / σκηνοθέτη προς τους χορευτές του, διαλείμματα, αλλά και απαντήσεις σε ερωτήσεις για το έργο του, τον τρόπο που δουλεύει κλπ. Και φυσικά μερικές εντυπωσιακές σκηνές από τη συγκεκριμένη παράσταση. Τα πάντα γίνονται χαλαρά, καθόλου στημένα - ή τουλάχιστον αυτή την αίσθηση αποπνέουν, και, αναμενόμενο, οι συζητήσεις "ξεστρατίζουν" σε προσωπικές εμπειρίες από διακοπές ή έρωτες, στην κατάσταση ανησυχίας λόγω της πανδημίας που επικρατούσε και άλλα πολλά. Και βλέπουμε και εικόνες από ένα από τα ποιητικά του κόμικς.

Για όσους ενδιαφέρονται για το συγκεκριμένο θέμα, είναι ένα καλό ντοκιμαντέρ. Άλλωστε η ευαισθησία της Στεφανή - και συχνά ο πειραματικός χαρακτήρας των έργων της - είναι γνωστά. Αν λοιπόν ενδιαφέρεστε για μια πιο εσωτερική ματιά στην "περίπτωση Παπαϊωάννου" συνίσταται.  

Η ΤΕΧΝΗ, Η ΖΩΗ ΚΑΙ Ο "HAMNET"

Μια από τις ταινίες που ξεχώρισαν το 2025 είναι το "Hamnet" της γνωστής μας Chloe Zhao (του "Nomadland" υπενθυμίζω). Ένα πυκνό (και βαρύ θα έλεγα) δράμα με την πολύ καλή Jessie Buckley και τον Πολ Μεσκάλ στους βασικούς ρόλους. Η ιστορία βασίζεται - μάλλον χαλαρά - στη ζωή του Σαίξπηρ.

Πριν ακόμα γίνει ο μεγάλος δραματουργός ο νεαρός Σαίξπηρ, δάσκαλος λατινικών τότε, ερωτεύεται στο επαρχιακό Στράφορντ Άπον Έιβον μια ανεξάρτητη για την εποχή κοπέλα που αρέσκεται να περνά τη μέρα της μόνη στο δάσος, ενώ υπάρχει η φήμη ότι η μητέρα της είναι μάγισσα. Το ζευγάρι θα παντρευτεί, θα παραμείνει ερωτευμένο, θα κάνει τρία παιδιά, αλλά εκείνος, κυνηγώντας το πάθος του για το θέατρο - στο οποίο σύντομα θα γνωρίσει επιτυχία - αναγκάζεται να ζει κυρίως στο Λονδίνο, ενώ εκείνη αρνείται να εγκαταλείψει τα δάση της. Το γεγονός αυτό δεν διαταράσσει τις σχέσεις τους, αυτό όμως θα συμβεί όταν θα βιώσουν μια τραγική απώλεια.

Δυνατό και πολυεπίπεδο δράμα, διαθέτει πλήθος από επί μέρους στοιχεία, που θεωρώ ότι συνενώνονται υποδειγματικά στο τελικό σύνολο : Αντιπαραθέτει τη ζωή στην πόλη μ' αυτήν της επαρχίας (στην αγκαλιά της φύσης δηλαδή), τα λογικά με τα παγανιστικά στοιχεία - κάπου υπάρχει και η μεταφυσική διάσταση - και ταυτόχρονα μιλά για το φαινόμενο της καλλιτεχνικής δημιουργίας και το πάθος που αυτό μπορεί να εμπνεύσει. Αποτελεί συγχρόνως μια μελέτη της απώλειας και του πένθους και τις επιπτώσεις τους στις ζωές αυτών που μένουν πίσω. Κυρίως όμως μιλά για τις σχέσεις τέχνης και αληθινής ζωής, για την αλληλεπίδρασή τους: Η τέχνη μπορεί να κλείσει πληγές και να λυτρώσει τόσο τον δημιουργό όσο και τους αποδέκτες της, το κοινό. Επίσης, σε επίπεδο δημιουργίας πλέον, όσο και να είναι η τέχνη προϊόν φαντασίας (ενίοτε μάλιστα αφηγείται ιστορίες που ανήκουν εντελώς στο χώρο του φανταστικού), δεν μπορεί παρά να εμπεριέχει - έστω και υποσυνείδητα - βιώματα του δημιουργού. 

Η τελική σκηνή στο θέατρο είναι πολύ δυνατή, όλη η ταινία είναι υποβλητική και ενίοτε καθηλωτική για μια από τις πολύ αξιόλογες ταινίες των τελευταίων ετών.

  

 

 

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΕΓΑΛΟΙ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΣΥΝΑΝΤΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΟ "HOUSE OF THE LONG SHADOWS"

Το 1983 η θρυλική βρετανική εταιρία ταινιών τρόμου των 50ς-70ς Hammer έχει πάψει πλέον να υφίσταται. Ωστόσο κάποιοι παραγωγοί (οι Globus και Golan συγκεκριμένα, γνωστοί τότε από πολλές επιτυχίες) αποφασίζουν να κάνουν ένα αφιέρωμα σ' αυτήν. Αναθέτουν λοιπόν στο b-movά (μπιμουβάς είναι η σωστή ελληνική λέξη) Pete Walker, με αρκετές μέτριες ταινίες στο ενεργητικό του, να γυρίσει το "House of the Long Shadows" (στην Ελλάδα παίχτηκε ως "Στη Σκιά του Εφιάλτη"). Σίγουρα ο βασικός λόγος για το εγχείρημα υπήρξε το ότι έφεραν για μια σπάνια φορά μαζί (νομίζω ότι είχε ξανασυμβεί) τα τρία ιερά τέρατα του τρόμου : Κρίστοφερ Λι, Βίνσεντ Πράις, Πίτερ Κάσινγκ! Και μαζί τους και ο Τζον Καραντάιν. Σίγουρα το γεγονός αυτό την κάνει αξιοθέατη, έστω και από περιέργεια.

Ένας επιτυχημένος αμερικανός συγγραφέας ( Desi Arnaz Jr.), αμφισβητεί αλαζονικά την αξία των κλασικών και βάζει στοίχημα με τον εκδότη του ότι μπορεί να γράψει ένα ολόκληρο μυθιστόρημα μέσα σε μία νύχτα. Φτάνει να είναι εντελώς απερίσπαστος και απομονωμένος. Ο εκδότης του παραχωρεί έναν απομονωμένο πύργο στην Ουαλία, που έχει τη φήμη ότι είναι στοιχειωμένος. Αψηφώντας τις φήμες, εκείνος φτάνει εκεί και πέφτει με τα μούτρα στο γράψιμο. Ωστόσο μόνο απερίσπαστος δεν μένει, καθώς από την πρώτη σχεδόν στιγμή γίνεται μάρτυρας γεγονότων που μοιάζουν με ένα αλλόκοτο οικογενειακό reunion...

Αν ακούγεται τρομακτικό σας πληροφορώ ότι πρόκειται για κωμωδία τρόμου - τρόμου παλιών εποχών βεβαίως, που δεν μπορεί πια να μας τρομάξει, αλλά εξ αρχής δεν ήταν αυτός ο σκοπός της ταινίας. Συμβαίνουν παράξενα γεγονότα, συμβαίνουν φόνοι, συγγραφέας και θεατές μαζί πασχίζουμε να λύσουμε τα μυστήρια, οι υποψίες για το τι μπορεί να συμβαίνει και ποιος είναι απλώς αυτό που δείχνει και όχι κάτι άλλο δίνουν και παίρνουν, ανατροπές συμβαίνουν διαρκώς και τελικά έρχεται μια ακόμα μεγαλύτερη ανατροπή...

Σαφώς δεν είναι κάτι σπουδαίο, οι αφέλειες δίνουν και παίρνουν, ωστόσο το βρήκα σχετικά διασκεδαστικό και στο κλίμα της Hammer- αν και με χιούμορ. Δεν είναι ανάγκη να σπεύσετε, αλλά πάντως το είδα ευχάριστα.

ΕΝΑ ΚΑΠΩΣ ΚΟΥΡΑΣΤΙΚΟ "ΠΡΑΓΜΑ ΜΕ ΦΤΕΡΑ"

Ο μέχρι τώρα ντοκιμαντερίστας μουσικών ταινιών (κυρίως με βρετανικά ροκ συγκροτήματα) Dylan Southern περνά το 2025 στην πρώτη μεγάλου μήκους μυθοπλαστική ταινία του : "Ένα Πράγμα με φτερά" (The Thing with Feathers). Ο Μπένεντικτ Κάμπερμπατς πρωταγωνιστεί από την πρώτη ως την τελευταία σκηνή και παίρνει το φιλμ πάνω του.

Ένας απαρηγόρητος σύζυγος (δημιουργός κομικς στο επάγγελμα και πολύ ερωτευμένος με τη γυναίκα του) μένει ξαφνικά μόνος με τα δύο μικρά αγόρια του μετά τον αιφνίδιο θάνατό της. Εμείς παρακολουθούμε τις φάσεις του βαρύτατου πένθους του - ώσπου ένα αλλόκοτο πλάσμα, σαν γιγαντιαίο κοράκι βγαλμένο από τα κομικς του (μάλλον αλληγορική προσωποποίηση της θλίψης), θα αρχίσει να επισκέπτεται το σπίτι...

Λιγο ταινία τρόμου, λίγο ψυχολογική μελέτη, η ταινία δεν νομίζω ότι κατάφερε να με ικανοποιήσει ιδιαίτερα. Ουσιαστικά πρόκειται για μια αλληγορία για την κατάσταση του πένθους και τις διάφορες εκφάνσεις της (θρήνος, εγκαταλειψη εαυτού σε όλα τα επίπεδα, σταδιακές "επιθέσεις" βαθύτατου πόνου που συνυπάρχουν με στιγμές ηρεμίας κλπ.). Ωστοσο μου φάνηκε ότι το φιλμ δεν αποφασίζει τι ακριβώς θέλει να είναι και, γενικότερα, με κούρασε αρκετά (ίσως να φταίει η διαρκώς καταθλιπτική ατμόσφαιρα). Ο πρωταγωνιστής της είναι καλός όπως πάντα, αλλά ποτέ δεν αρκεί αυτό για να γίνει μια συναρπαστική ταινία. Ευπρόσδεκτο το έντονο φανταστικό στοιχείο, αλλά το φιλμ δεν επικεντρώνεται σ' αυτό. Για μένα πρόκειται για μια καθαρά αλληγορική ταινία.

Δεν ενθουσιάστηκα πάντως...

"BLUE JEAN" : ΑΓΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΩΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Το "Blue Jean" είναι η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της Βρετανίδας Georgia Oakley. Γυρίστηκε το 2022 και θέμα της είναι η κατάκτηση της ερωτικής ελευθερίας.

Στα 80ς η κατάσταση της gay κοινότητας δεν έμοιαζε καθόλου με αυτό που έχει ως ένα βαθμό τουλάχιστον κατακτηθεί σήμερα. Η ηρωίδα είναι μια λεσβία καθηγήτρια γυμναστικής σε λύκειο. Καθώς τα πράγματα είναι ασφυκτικά και το υπουργείο στέλνει σχετικές εγκυκλίους για να περιοριστεί η "κακή" ομοφυλοφιλία, εκείνη προσπαθεί να κρύψει την σεξουαλική της ταυτότητα και τη σχέση της με μια άλλη γυναίκα. Τα πράγματα θα μπερδευτούν όταν ανακαλύψει ότι μια νεοφερμένη μαθήτριά της είναι επίσης λεσβία...

Ρεαλισμός απ' αυτόν που τόσο καλά ξέρουν να κάνουν οι Βρετανοί, πιεσμένη καθημερινότητα, άβολες καταστάσεις, διαρκής αγώνας για να κρύψεις αυτό που είσαι και άλλες δυσκολίες, συνθέτουν ένα καλό δράμα δίχως ακραίες εξάρσεις και σπαρακτικές κορυφώσεις. Όπως θα ήταν στ' αλήθεια τα πράγματα δηλαδή. Και βέβαια ο θεατής αναρωτιέται διαρκώς : Θα τολμήσει να αποκαλυφτεί η ηρωίδα ή θα μείνει στην δύσκολη "κρυφή ζωή";

Ταυτόχρονα η ταινία ρίχνει μια πολύ ρεαλιστική ματιά στην καθημερινότητα της λεσβιακής κοινότητας, με τα γλέντια, τους καυγάδες, τα προβλήματα, τη σχέση της με τους "κανονικούς" γύρω της... Φυσικά στόχος της είναι να τονίσει την ανάγκη απελευθέρωσης της ερωτικής επιθυμίας σε εποχές που αυτό δεν ήταν καθόλου αυτονόητο.

Αν σας αρέσει ο βρετανικός ρεαλισμός, είναι μια καλή ταινία αυτού του κλίματος. Και είναι καλή και η πρωταγωνίστρια Rosy McEwen. 

"MOTHER, FATHER..." ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ

Χαίρομαι για το ότι ο Jim Jarmusch μετά από τόσες δεκαετίες εξακολουθεί να μην με απογοητεύει. Εννοείται ότι κάνει άλλοτε καλύτερα κι άλλοτε λιγότερα καλά φιλμ - και ποιος δεν κάνει το ίδιο; - , πάντοτε όμως η παραγωγή του έχει εξ ορισμού ενδιαφέρον και δεν πέφτει κάτω από κάποιο επίπεδο. Το "Father, Mother, Sister, Brother" του 2025 επιβεβαιώνει τα παραπάνω.

Σπονδυλωτή ταινία με τρεις διαφορετικές ιστορίες και ηθοποιούς όπως η Κέιτ Μπλάνσετ, ο Ανταμ Ντράιβερ και φυσικά ο Τομ Γουέιτς (που κλέβει την παράσταση) πρωταγωνιστούν σε ένα φιλμ με γενικό θέμα τις σχέσεις συγγενών. Τα δύο πρώτα "επεισόδια" έχουν το ίδιο ακριβώς θέμα, διαπραγματευμένο όμως με εντελώς διαφορετικό τρόπο: Αδέλφια επισκέπτονται γονιό τους, από τον οποίο έχουν ουσιαστικά αποξενωθεί πλήρως. Το τρίτο εστιάζει στη στενή σχέση δύο αδελφών, αγοριού και κοριτσιού.

Δεν θα πω κάτι καινούριο αν δηλώσω ότι μου άρεσε περισσότερο το πρώτο επεισόδιο. Όλοι με όσους έχει τύχει να συζητήσω για την ταινία συμφωνούν σ' αυτό. Ένας απολαυστικός Τομ Γουέιτς τα δίνει όλα στο ρόλο του εκκεντρικού πατέρα - και μόνο γι' αυτόν αξίζει, αφήστε που διαθέτει και ανατροπή στο τέλος. Πάντως οι δύο πρώτες ιστορίες επικεντρώνονται σαφώς στο θέμα της αποξένωσης των ανθρώπων μεταξύ τους (και μάλιστα στενών συγγενών στην προκειμένη περίπτωση) στα πλαίσια του σύγχρονου τρόπου ζωής. Συγκεκριμένα μοτίβα επαναλαμβάνονται στις δύο αυτές ιστορίες, διαφορετικοί χαρακτήρες αναλύονται... και η απόσταση στις ανθρώπινες σχέσεις κυριαρχεί. Κάποιοι μάλιστααπό τους ήρωες διαθέτουν μια κρυφή ζωή που δεν είναι γνωστή σε κανέναν συγγενή, όσο στενός κι αν είναι. Η τρίτη ιστορία διαφέρει κάπως, αφού θέμα της είναι όχι η αποξένωση, αλλά αντίθετα ο δεσμός και η αγάπη ανάμεσα στα αδέλφια. Προσωπικά την βρήκα μάλλον αταίριαστη με τις άλλες δύο. Βεβαίως όμως τίθεται και πάλι το θέμα της σχέσης με τους (νεκρούς) γονείς των δύο αδελφιών.  

Γενικά την βρήκα απολαυστική - αν και άνιση, όπως συμβαίνει σε κάθε σχεδόν σπονδυλωτό φιλμ. Είναι όμως "καθαρός Jarmusc" κι αυτό για μένα αποτελεί εξ ορισμού εγγύηση.

"SAVE THE GREEN PLANET": Η ΠΗΓΗ ΕΜΠΝΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΛΑΝΘΙΜΟ

Ο Κορεάτης Jang Joon-hwan, με λίγες ταινίες στο ενεργητικό του, γυρίζει την πρώτη μεγάλου μήκους του το 2003. Είναι το "Save the Green PLanet" ("Jigureul jikyeora!" αν δεν καταλάβατε). Είναι το γνωστό (πλέον) φιλμ το οποίου ριμέικ είναι η "Bugonia" του Λάνθιμου.

Ένα ζευγάρι (εκείνος είναι ένα είδος βαρεμένου συνωμοσιολόγου και εκείνη ελαφρώς καθυστερημένη) απάγουν έναν πανίσχυρο εκατομμυριούχο, πιστεύοντας ότι είναι εξωγήινος που εργάζεται μυστικά για να κατακτήσει τον πλανήτη. Τον βασανίζουν προσπαθώντας να τον κάνουν να ομολογήσει.

Πρόκειται για ένα χαβαλετζίδικο b-movie, το οποίο όμως περιέχει και αρκετή βία και σκληρές σκηνές. Και, όπως καταλαβαίνετε, ουσιαστικά αποτελεί ένα σαρδόνιο σχόλιο για την ανθρώπινη βλακεία και αυτοκαταστροφικότητα (ως προς αυτό συμφωνώ απόλυτα).

Κανονικα δεν θα έπρεπε να συγκρίνουμε. Την κορεάτικη ταινία συζητάμε εδώ, αλλά δεν μπορώ να μην μπω στον πειρασμό να πω δυο λόγια και για το φιλμ του Λάνθιμου: Ο οποίος άλλαξε τα φύλα βασικών ηρώων (η απαχθείσα είναι γυναίκα και οι απαγωγείς δύο ξαδέλφια) και έκανε την ταινία κάπως πιο σοβαρή - εκτός από το ξεκαρδιστικό φινάλε. Βρήκα το κορεάτικο φιλμ σίγουρα ενδιαφέρον, αλλά σε καμία περίπτωση αριστούργημα. Ίσως μάλιστα και να βαρέθηκα λιγάκι (λιγάκι, μην το πάρετε και πολύ υπ' όψιν). Προσωπικά πάντως προτιμώ το ριμέικ του Λάνθιμου.

Πέραν αυτών, καλό είναι να τη δει ένας σινεφίλ έστω και για "ιστορικούς" λόγους. Και ας μη ξεχνάμε ότι αυτή η ταινία είναι η πρωτότυπη και από εκεί ξεπήδησε η ενδιαφέρουσα αρχική ιδέα. 

ΚΑΘΗΛΩΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΓΧΩΤΙΚΗ "ΣΠΑΣΜΕΝΗ ΦΛΕΒΑ"

Η επιστροφή του Γιάννη Οικονομίδη με τη "Σπασμένη Φλέβα" το 2025 επιβεβαιώνει νομίζω ότι πρόκειται για σημαντικό δημιουργό - ίσως τον πιο προσωπικό και αναγνωρίσιμο στην Ελλάδα σήμερα. Με τον Βασίλη Μπισμπίκη, την Μαρία Κεχαγιόγλου, τον Γιάννη Νιάρο και την απροσδόκητη επανεμφάνιση της Μπέτης Αρβανίτη στους βασικούς ρόλους, δημιουργεί ένα σφιχτό δράμα που μιλά για πολλά...

Ένας επιχειρηματίας πασχίζει με κάθε τρόπο να ξεχρεώσει έναν αδίστακτο τοκογλύφο για να σώσει όχι μόνο την επιχείρησή του, αλλά (κυρίως) το ίδιο του το σπίτι, δίχως να αποκαλύψει στη γυναίκα του τη δεινή θέση στην οποία βρίσκεται. Χρησιμοποιεί κάθε μέθοδο που σκαρφίζεται, θεμιτή ή αθέμιτη. Ώσπου καταστρώνει ένα σατανικό σχέδιο...

Εξαιρετικό σασπένς, ιδιαζόντως αγχωτική ατμόσφαιρα (που διαρκώς γίνεται πιο αγχωτική καθώς ο χρόνος τελειώνει) και ταυτόχρονα ανατομία μιας κοινωνίας που πάσχει συνολικά (μπάζει από παντού θα έλεγαν κάποιοι), συνθέτουν μια από τις καλύτερες κατά τη γνώμη μου ταινίες του δημιουργού. Ίσως μάλιστα την πιο ώριμη του. Οι διαβόητες "βρισιές" έχουν μειωθεί, το σενάριο είναι, όπως συνήθως, ευφυές και οι ηθοποιίες, ακόμα και στους πιο μικρούς ρόλους, απόλυτα πειστικές, πράγμα σημαντικό για έναν σκηνοθέτη που στοχεύει στον απόλυτο ρεαλισμό. Το αδιέξοδο ενός όχι ιδιαίτερα συμπαθούς τύπου αντανακλά το αδιέξοδο μιας κάθε άλλο παρά ιδανικής κοινωνίας, που φοβάμαι ότι διαρκώς χειροτερεύει. Παγκοσμίως. Και, το πιο εντυπωσιακό, η απόλυτα ρεαλιστική αυτή ιστορία είναι απροσδόκητα δομημένη ως αρχαία τραγωδία. Θα καταλάβετε τι εννοώ μόνο αν τη δείτε. 

Μπράβο στον Οικονομίδη. Την απόλαυσα παρά το ζοφερό κλίμα της. 

ΟΙ ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ ΤΟΥ 2025 (ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ)

Ήρθε και πάλι η εποχή για τον ετήσιο κινηματογραφικό απολογισμό (προσωπικό πάντοτε, εννοείται). Του 2025 αυτή τη φορά. Ταινίες που βγήκαν στις ελληνικές οθόνες τη χρονιά που πέρασε. 

Ισχύουν οι ετήσιοι κανόνες : Τόσο οι 10 καλύτερες  όσο και οι επιλαχούσες (που αρκετές τους θα μπορούσαν να βρίσκονται στις 10, αλλά τελικά κάτι έπρεπε να κόψω) ΔΕΝ παρατίθενται με αξιολογική σειρά. Πάντοτε μου ήταν αδύνατο (και στη μουσική και στη λογοτεχνία και οπουδήποτε) να αποφασίσω αν το συγκεκριμένο φιλμ, βιβλίο ή ό,τι άλλο βρίσκεται στη θέση 7 ας πούμε και όχι στην 8 ή στην 6. Το ίδιο και αν αποφασίσω ποιο είναι το καλύτερο. Υπάρχουν απλώς 10 καλύτερα δίχως αξιολογική σειρά. Η σειρά είναι αλφαβητική κατά σκηνοθέτη. Επίσης περιλαμβάνονται ταινίες του 2025 (άντε και κάποιες ίσως του 24) που βγήκαν τη χρονιά αυτή στις οθόνες. Δεν υπολογίζονται οι (καλοκαιρινές συνήθως) παλιές ταινίες που ξαναβγήκαν σε πρώτη προβολή.

 

ΟΙ 10 ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ (ΟΧΙ ΜΕ ΑΞΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΕΙΡΑ, ΑΛΛΑ ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΑ ΚΑΤΑ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ) 

 

Η  ΜΙΑ ΜΑΧΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΛΛΗ του Paul Thomas Anderson

SINNERS του Ryan Coogler

VERMIGLIO της Maura Delpero 

BUGONIA του Γιώργου Λάνθιμου

A COMPLETE UKNOWN του James Mangold

ΣΠΑΣΜΕΝΗ ΦΛΕΒΑ του Γιώργου Οικονομίδη

ΟΤΑΝ ΕΡΘΕΙ ΤΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ του Francois Ozon

ΚΑΜΙΑ ΑΛΛΗ ΕΠΙΛΟΓΗ του Chan-Wook Park

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΞΙΑ του Joakim Trier

ΑΡΚΑΝΤΙΑ του Γιώργου Ζώη

 

Όπως βλέπετε για πρώτη φορά (απ' όσο θυμάμαι τουλάχιστον) στη λίστα υπάρχουν 3 ελληνικές ταινίες (εντάξει, βάζω και του Λάνθιμου, που δεν είναι ελληνική, αλλά καταλαβαίνετε...)

Ακολουθεί η λίστα επιλαχόντων (πάλι αλφαβητικά κατά σκηνοθέτη). Κάποιες απ' αυτές, όπως είπαμε, κάλλιστα θα μπορούσαν να βρίσκονται στις 10, αλλά τι να κάνουμε... 

 

 ΟΙ 9 ΕΠΙΛΑΧΟΥΣΕΣ (ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΑ ΚΑΤΑ ΣΗΝΟΘΕΤΗ)

 

AMRUM του Fatih Akin 

ΔΙΠΛΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ της Arantxa Echevaria 

FATHER MOTHER SISTER BROTHER του Jim Jarmoush

NOUVELLE VAGUE του Richard Linklater

SMALL THINGS LIKE THESE του Tim Mielants

ΕΝΑ ΑΠΛΟ ΑΤΥΧΗΜΑ του Jafar Panahi

LANGUE UNIVERSELLE του Matthew Rankin 

ΕΙΜΑΙ ΑΚΟΜΗ ΕΔΩ του Walter Salles

FLOW του Gints Zibalodis

 

Αυτά για φέτος. Και του χρόνου και καλή κινηματογραφική χρονιά.

"ΚΑΜΙΑ ΑΛΛΗ ΕΠΙΛΟΓΗ"... ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΦΟΝΟ

 

Ο εξαιρετικός συνήθως κορεάτης Park Chan-Wook (θυμηθείτε μεταξύ άλλων τα "Old Boy" και "Υπηρέτρια"), επανέρχεται το 2025 με το "Καμιά Άλλη Επιλογή" (Eojjeolsuga eobsda, για να φρεσκάρετε τα κορεάτικά σας). Μια απροσδόκητη επιλογή, αφού το φιλμ είναι ριμέικ της ταινίας του 2005 "Το Τσεκούρι" του Γαβρά (για μένα η τελευταί καλή του ταινία), με αφιέρωση μάλιστα σ' αυτόν στους τίτλους τέλους. Το οποίο, με τη σειρά του, βασίζεται σε παλιότερο αστυνομικό / πολιτικό μυθιστόρημα.

Ένα στέλεχος εταιρίας χαρτοποίας ζει πολυτελή ζωή σε ντιζαϊνάτη βίλα, με ιδανική οικογένεια και ποικιλία χρηματοβόρων δραστηριοτήτων. Ώσπου η εταιρία αγοράζεται απο μεγαλύτερη αμερικάνικη και... φευ, ο ήρωάς μας απολύεται από τη μια στιγμή στην άλλη. Και τώρα; Οι δόσεις του σπιτιού, η πολυτελής ζωή, το κοινωνικό του στάτους; Όταν περνά από συνέντευξη για νέα καλή θέση σε αντίστοιχη εταιρία, δεν έχει παρά μία και μόνη επιλογή : Να δολοφονήσει όλους τους επίδοξους ανταγωνιστές του για να μείνει ο μόνος υποψήφιος.

Κατάμαυρη κωμωδία, βιτριολική σάτιρα του σύγχρονου, απάνθρωπου νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού που βασίζεται απροκάλυπτα πλέον στο "ο θάνατός σου η ζωή μου" - και την συναφή εξαφάνιση κάθε έννοιας δημόσιου - αποτελεί για μένα μια από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς. Πιστή στο πνεύμα του Γαβρά, εξετάζει όχι μόνο τον αιματηρό πλέον επαγγελματικό ανταγωνισμό, αλλά και τις ψυχολογικές επιπτώσεις που έχει στον σύγχρονο δυτικό άνθρωπο μια πιθανή αποτυχία στο επάγγελμά του. Ταυτόχρονα προλαβαίνει να ρίξει και μια ματιά σε σύγχρονα προβλήματα που εμφανίζονται με τον απόλυτο αυτοματισμό λόγω χρήσης υψηλής τεχνολογίας και την επακόλουθη απώλεια της πλειοψηφίας (!) των θέσεων εργασίας, την εξαπλούμενη μη ανθρώπινη (μηχανική) κοινωνία και άλλα "συμπτώματα" της κτηνώδους ιδιωτικοποίησης των πάντων και της συνεπαγόμενης πλήρους υποδούλωσης σε ιδιωτικά συμφέροντα και μόνο. Το σαρκαστικότατο τέλος δεν αφήνει καμιά αμφιβολία για τις προθέσεις του σκηνοθέτη.

Συνίσταται ανεπιφύλακτα, αν δεν είστε αλλεργικοί στο σχετικά αιματοβαμμένο περιεχόμενο.  

"NOUVELLE VAGUE" ΓΙΑ ΣΙΝΕΦΙΛ

Είναι πολύ δύσκολο να προβλέψει κανείς τι θα κάνει στο επόμενο βήμα του ο αμερικανός Richard Linklater. Το 2025 λοιπόν έρχεται με το "Nouvelle Vague", μια ασπρόμαυρη, 100% σινεφίλ αναφορά στο περίφημο γαλλικό κινηματογραφικό "Νέο Κύμα" των τελών των 50ς. Ακόμα πιο ειδικά στον Godard, τον εμβληματικότερο από τους σκηνοθέτες αυτούς που άλλαξαν το παγκόσμιο σινεμά και - ακόμα πιο "ειδικότερα" - στο γύρισμα της πρώτης κλασικής στη μοντερνικότητά της ταινίας του, την ανατρεπτική "Με Κομμένη την Ανάσα" του 1959.

Οι περισσότεροι από την ομάδα των σκηνοθετών αυτών (Γκοντάρ, Σαμπρόλ, Τριφό, Ρομέρ, Βαρντά κλπ.) εργάζονταν ως κριτικοί στο περίφημο περιοδικό Cahiers de Cinema και διέθεταν βαθιές κινηματογραφικές γνώσεις, ώσπου αποφάσισαν να γίνουν οι ίδιοι σκηνοθέτες και να κάνουν τις δικές τους ταινίες με τον δικό τους, πρωτότυπο για την εποχή, τρόπο. Ο ριζοσπαστικότερος απ' αυτούς, ο Γκοντάρ, 29 χρονών τότε, βρίσκει έναν παραγωγό, περνά από διάφορες αγωνίες, συζητήσεις, εντάσεις και τελικά ξεκινά το γύρισμα της ασπρόμαυρης ταινίας του, επηρεασμένης από τα αμερικάνικα αστυνομικά φιλμ, με απόλυτα αντισυμβατικό τρόπο, για να γυρίσει τελικά μια ταινία που θα αλλάξει για πάντα την κινηματογραφική ιστορία.

Όλα αυτά περιγράφονται με γλαφυρό τρόπο στο "behind the scenes" φιλμ του Linklater. Και καταγράφει άριστα τη συντροφικότητα και την φιλία την εποχή αυτή των μελών της ομάδας, το έκδηλα παρεϊστικο κλίμα, τις ανησυχίες, το πάθος, την αναζήτησή τους για νέα κινηματογραφική έκφραση.Υπάρχει διάχυτο χιούμορ, έμφαση στις πρωτοποριακές, συχνά αυτοσχέδιες κινηματογραφικές πρακτικές του Γκοντάρ, εξαιρετική δουλειά στην αναζήτηση ηθοποιών που να μοιάζουν με τα πραγματικά πρόσωπα και έξυπνη περιγραφή των χαρακτήρων τους. Είναι εκπληκτικό το πόσο όλοι οι ηθοποιοί του 2025 που ενσαρκώνουν τα μυθικά για το σινεμά αυτά πρόσωπα μοιάζουν με τους πραγματικούς, μακαρίτες πλέον, αληθινούς χαρακτήρες (Γκοντάρ, Τριφό, Μπελμοντό και η υπέροχη αμερικάνα Τζιν Σίμπεργκ - οι πρωταγωνιστές της ταινίας του Γκοντάρ - Βαρντά, Ρομέρ κλπ. κλπ.)

Το απόλαυσα πραγματικά. ΠΡΟΣΟΧΗ όμως : Η ταινία απευθύνεται σχεδόν αποκλειστικά σε σινεφίλ, που γνωρίζουν λίγο πολύ τη λογική και την τεράστια επίδραση του γαλλικού Νέου Κύματος και γνωρίζουν επίσης πρόσωπα και πράγματα της εποχής. Οι υπόλοιποι φοβάμαι ότι θα πλήξουν ή τα πρόσωπα και ο ρόλος τους θα τους είναι περίπου ακατανόητα. Συνίσταται ανεπιφύλακτα λοιπόν, αλλά μόνο σε ένα συγκεκριμένο, εξειδικευμένο κοινό.

"ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΟΥ ΑΜΡΟΥΜ" Ή Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΝΑΖΙΣΜΟΥ

Σε άλλα μας έχει συνηθίσει ο φίλτατος Fatih Akin. Όταν όμως αποφασίσει να αλλάξει θεματική και εποχή, όπως κάνει στο "Νησί του Άμρουμ" (Amrum) του 2025, τα αποτελέσματα είναι νομίζω εξ ίσου καλά!

Ενώ ο πόλεμος κοντεύει να τελειώσει και η ήττα των ναζί διαφαίνεται πλέον καθαρά, στο απομονωμένο γερμανικό νησί Άμρουμ (ενώνεται με την απέναντι στεριά μόνο όταν η παλλίροια αποσύρεται. Τις υπόλοιπες ώρες της μέρας είναι κανονικό νησί) ζει ένα 12χρονο αγόρι με τη μητέρα και τη θεία του. Ο πατέρας του είναι στον πόλεμο και η υπόλοιπη οικογένεια έχει καταφύγει εκεί, στο πατρικο σπίτι, από το Αμβούργο. Οι γονείς του είναι διαπρεπείς, υψηλόβαθμοι ναζί και το αγοράκι, με την αθωότητα της άγνοιας, κυκλοφορεί με στολή της ναζιστικής νεολαίας. Ώσπου, βαθμιαί, θα αρχίσει να ανακαλύπτει ότι κάτι δεν πάει καλά...

Η ταινία μου άρεσε για πολλούς λόγους : Υπάρχει η παιδική ματιά, αρχικά αθώα όπως είπαμε, που βαθμιαία αρχίζει να ανακαλύπτει τον κόσμο. Που δεν είναι τόσο τέλειος και απλός όπως πιστεύει ένα παιδί. Υπάρχει επίσης ένα είδος διάχυτης τρυφερότητας. Στην αντιμετώπιση των παιδιών, αλλά και των ανθρώπινων σχέσεων γενικότερα. Δίχως να παραβλέπονται οι πολλαπλές συγκρούσεις τους βέβαια. Πάνω απ' όλα όμως υπάρχει ένα θέμα - το κυρίαρχο - που πάντα με ενδιέφερε : ποιος είναι ο αντίκτυπος στην καθημερινότητα, ακόμα και σε μη πολιτικοποιημένους ανθρώπους, μιας καταπιεστικής, φασιστικής εξουσίας; Εννοώ ο βαθύτερος αντίκτυπος, πέρα από τις κλασικές απαγορεύσεις εντύπων, βιβλίων, ταινιών κλπ. και της λογοακρισίας εν γένει. Στις σχέσεις τους, στις δουλειές τους, στις φιλίες τους, ακόμα και στις οικογένειές τους... Αυτό στην ουσία πραγματεύεται το φιλμ.

Όμορφη φωτογραφία, πλοκή που με κράτησε, συγκίνηση αλλά και σαφής πολιτικοποίηση, το "Άμρουμ" είναι τελικά μια ταινία ενηλικίωσης, αλλά και μια ταινία που, σε μια επικίνδυνη εποχή, στηλιτεύει τη ναζιστική βαρβαρότητα. Την φασιστική βαρβαρότητα εν γένει. Για μένα από τα καλύτερα φιλμ του 2025.

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ "ΑΠΛΟ ΑΤΥΧΗΜΑ"

Ο πολυβραβευμένος Ιρανός σκηνοθέτης Jafar Panahi επιστρέφει! Το "Ένα Απλό Ατύχημα" (Yek tasadef sadeh ή It was just an Accident) του 2025 είναι μια από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς (για μένα τουλάχιστον). 

Ένα ζευγάρι με το κοριτσάκι του έχει ένα συνηθισμένο ατύχημα καθώς ταξιδεύει μια νύχτα. Θα πάνε το αυτοκίνητο σε ένα τυχαίο συνεργείο... και ένας μεσήλικας που εργάζεται εκεί θα αναγνωρίσει στον άντρα τον (καθεστωτικό) βασανιστή του. Μόνο από τη φωνή όμως και από κάποια άλλα σημάδια, καθώς όταν τον βασάνιζαν του είχαν πάντοτε δεμένα τα μάτια. Πώς θα αντιδράσει σ' αυτήν τη σχεδόν σίγουρη αναγνώριση; Σ' αυτό το "σχεδόν" βασίζεται η πλοκή της ταινίας.

Βρήκα το φιλμ σημαντικό τόσο για την ανάλυση της κατάστασης στο Ιράν (μιας χώρας διχασμένης ανάμεσα στους υποστηρικτές των παπάδων και τους αντικαθεστωτικούς που αγωνίζονται για περισσότερες ελευθερίες), όσο και για τη μελέτη γενικότερων ανθρώπινων καταστάσεων / ερωτημάτων. Θίγονται πολλά θέματα. Υπάρχουν βέβαια οι σκέψεις πάνω στο θέμα της εκδίκησης και της αυτοδικίας. Υπάρχει η σαφής καταγγελία της πολιτικής καταπίεσης. Και υπάρχουν και οι ανθρώπινοι χαρακτήρες, που θα αντιδράσουν διαφορετικά σε ένα συγκεκριμένο ερέθισμα, παρά το ότι όλοι συμφωνούν σε κάποιες βασικές αρχές (ανήκουν όλοι στην αντιπολίτευση). 

Ο Panahi φτιάχνει ένα πολύ δυνατό θρίλερ, καθώς το σασπένς και τα μπερδέματα (που φέρνουν το ένα το άλλο) διαρκώς αυξάνονται, όλα γίνονται όλο και πιο αγχωτικά. Και, όσο κι αν φαίνεται παράξενο για μια τέτοια ιστορία, το όλο φιλμ μπορεί να ειδωθεί και ως μια μαύρη κωμωδία. Καθώς η ομάδα των αντιφρονούντων μεγαλώνει με σχεδόν κωμικό τρόπο (ακόμα και μια νύφη με το νυφικό της προστίθεται σ' αυτήν), η ιστορία αποκτά σχεδόν σουρεαλιστικές διαστάσεις, παρά τον απόλυτα ρεαλιστικό τρόπο κινηματογράφησης (αυτόν τον ρεαλισμό που χαρακτηρίζει τα περισσότερα ιρανικά φιλμ). 

Συνεχή μπερδέματα, αγωνία που πολλαπλασιάζεται, ηθικά διλήμματα, κωμικοτραγικές καταστάσεις, οι περιπλοκές και τα προβλήματα που δημιουργεί στην απλή καθημερινότητα μια στυγνή εξουσία και πολλά άλλα συνθέτουν - το είπα από την αρχή - μια από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς. Δικαίως νομίζω τιμήθηκε με τον Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες. Τελικά το ιρανικό σινεμά είναι πολύ πιο ανθεκτικό απ' όσο πίστευα...

"DARK SKIES"... ΕΠΕΙΔΗ ΕΧΟΝΤΑΙ ΕΚΕΙΝΟΙ...

Να μια ενδιαφέρουσα ταινία που αγνοούσα πλήρως : "Dark Skies" του άγνωστου σκηνοθέτη (έχει κάνει 3 μόνο ταινίες) Scott Stewart. Γυρίστηκε το 2013 και είναι ταινία που συνδυάζει (με καλό τρόπο νομίζω) τρόμο και επιστημονική φαντασία.

Κλασική αρχή: Ζευγάρι με δύο παιδιά μετακομίζει σε σπίτι σε ήσυχο προάστιο. Από την αρχή όμως αρχίζουν να συμβαίνουν ανησυχητικά γεγονότα, που κλιμακώνονται επικίνδυνα. Στόχος τους μοιάζει να είναι το ένα από τα παιδιά. Οι γονείς, θορυβημένοι από ένα σημείο και μετά δεν ξέρουν που να απευθυνθούν...

Ναι, το έχετε δει χίλιες φορές. Ωστόσο το συγκεκριμένο φιλμ "μου έκανε κάτι". Το βρήκα καλογυρισμένο, με κράτησε από την αρχή ως το τέλος, αφού το σασπένς και η "παράξενη" ατμόσφαιρα στήνονται μεθοδικά, μπαίνει κάποια στιγμή και το πιθανό στοιχείο επιστημονικής φαντασίας... και το τέλος έρχεται δίχως να χαρίζεται και δίχως εύκολες λύσεις. Και, για να σας προετοιμάσω αν είστε εθισμένοι σε τέτοια, δεν έχει τίποτα ιδιαίτερο από εφέ. Όλο βασίζεται στην ατμόσφαιρα.

Δεν είναι αριστούργημα βέβαια, το βρήκα όμως πολύ ενδιαφέρον.

ΟΙ ΜΗΧΑΝΕΣ ΒΡΥΧΩΝΤΑΙ ΣΤΗΝ "ΠΟΛΗ" ΠΟΥ "ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΚΟΙΜΑΤΑΙ"

Το 1984 ο Ανδρέας Τσιλιφώνης γυρίζει τη μοναδική μεγάλου μήκους ταινία του : "Η Πόλη Ποτέ δεν Κοιμάται" με τους Χρήστο Καλαβρούζο, Τάκη Μόσχο, Σάκη Μπουλά κ.ά. Η ταινία έχει γίνει κάτι σαν cult για τα ελληνικά δεδομένα.  

Ένας άντρας που έχει περάσει τα 40 επιστρέφει στην Αθήνα μετά από χρόνια στα καράβια για να βρει τον υπεύθυνο για τον θάνατο του αδελφού του σε μια κόντρα με μηχανές. Θα μπλεχτεί με τον (υπό)κόσμο των νεαρών μηχανόβιων, θα "ξεθάψει" και τη δική του μηχανή και η ιστορία θα ξεκινήσει.

Το φιλμ είναι χαρακτηριστικό του κλίματος των 80ς. Νύχτα, κόντρες, μουσικές, (πιο) ελεύθεροι έρωτες απ΄όσο σήμερα, αργκό της εποχής, μουσικές, μπαράκια... και η γενιά του ροκ εντ ρολ "αντιμέτωπη" μ' αυτή του πανκ και του new wave. Όλα επικεντρώνονται σε θέματα "τιμής" και μπέσας, στα πλαίσια των παρεών / συμμοριών βεβαίως. Υπάρχουν διάφορες πετυχημένες ατάκες επίσης - αλλά και κάπως στημένες και ψεύτικες κάποιες φορές, όπως ο περίφημος μονόλογος του Ρέτσου στο νοσοκομείο, όπου ο χαρακτήρας που ενσαρκώνει γίνεται ξαφνικά ποιητικός και βαθυστόχαστος...

Τέλος πάντων έχει το ενδιαφέρον της σίγουρα και την είδα ευχάριστα, προσωπικά πάντως δεν συμφωνώ απόλυτα με τον καλτ χαρακτήρα που της αποδίδουν πολλοί. Συμφωνώ πάντως ότι είναι κρίμα που ο Τσιλιφώνης δεν έκανε άλλη ταινία μεγάλου μήκους. 

Η ΚΑΤΑΜΑΥΡΗ - ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΑΣΤΕΙΑ - "BUGONIA"

 

Το 2025 το Γίωργος Λάνθιμος το ξαναέκανε: Η "Bugonia" του, με την απαραίτητη πλέον Έμμα Στόουν και τον Τζέσε Πλέμονς είναι εδώ. Βασισμένο σε ένα κορεάτικο b-movie του 2003, καταφέρνει να είναι κατάμαυρο, αστείο, ανατρεπτικό και για μια ακόμα φορά να διχάσει, κοινώς να αγαπηθεί ή να μισηθεί. 

Μία πανίσχυρη CEO μεγάλης εταιρίας απάγεται από εμφανώς βαρεμένους ξάδελφους. Ο ένας αθεράπευτα συνωμοσιολόγος, απ' αυτούς που είναι της μόδας στον πλανήτη σήμερα, και ο άλλος ο πιστός του ακόλουθος, ελαφρώς καθυστερημένος και άβουλος, επειδή ο "εγκέφαλος" της απαγωγής πιστεύει ότι είναι εξωγήινη και κομμάτι μιας - αθέατης ακόμα - εισβολής στη γη...

Όπως συνήθως στα φιλμ του Λάνθιμου, που εδώ και χρόνια είναι ένας μεγάλος, καθιερωμένος διεθνής δημιουργός με έντονα προσωπικό ύφος, η... ενόχληση του θεατή είναι εξασφαλισμένη. Μερικές στιγμές η κράτηση της γυναίκας και η μεταχείρησή της από τους "βλαμμένους" απαγωγείς μπορεί να πειράξει τους ευαίσθητους θεατές. Όπως πάντα όμως, επίσης, διαθέτει κατάμαυρο χιούμορ (πρόκειται για μια μαύρη κωμωδία), σαρδόνια κριτική στη σύγχρονη ανθρωπότητα, απαισιοδοξία για το μέλλον και ενδιαφέρουσα εξέλιξη. 

Ο Λάνθιμος καταφέρνει να καυτηριάσει πολλά από όσα συμβαίνουν σήμερα : Την συνωμοσιολογία, που προ πολού πλέον έπαψε να είναι γραφική και περιθωριακή και τείνει να κυριαρχήσει παγκοσμίως (θυμηθείτε την τραμπική συμμορία), την άλλη παράλληλη κυριαρχία, αυτή του άπληστου και αδηφάγου σύγχρονου καπιταλισμού, την στυγνή δηλαδή δικτατορία των μεγάλων εταιριών και των εκατομμυριούχων διοικούντων τους, την επακόλουθη απολυτη ανισότητα των τάξεων, την ολέθρια κλιματική αλλαγή και εν γένει την οικολογική κρίση που απειλεί τον πλανήτη και, κυρίως, την απύθμενη ανθρώπινη βλακεία, που δεσπόζει πάνω απ' όλα (εδώ συναντά το πνεύμα των Coen). 

Σίγουρα θα ενοχλήσει πολλούς. Προσωπικά το απήλαυσα - και γέλασα αρκετά προς το (απαισιόδοξο) τέλος. Μου αρέσι ο Λάνθιμος, παρά το μονίμως "ενοχλητικό" ύφος του. και, ναι, πολύ φοβάμαι ότι θα συμφωνήσω μαζί του : Η ανθρώπινη βλακεία θα κυριαρχήσει ακομα περισσότερο απ' όσο κυριαρχεί σήμερα.

ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΒΟΗΤΟ "ΜΕΓΑΛΟ ΦΑΓΟΠΟΤΙ"

Ο Marco Ferreri (1928-1997) είναι ένας αγαπημένος μου δημιουργός. Σαρκαστικός, αναρχικός, συχνά σουρεαλιστής, χαρακτήρισε τις δεκαετίες του 60 και κυρίως του 70. Το 1973 γυρίζει την ταινία που προκάλεσε σκάνδαλο στην εποχή της - κι ακόμα προκαλεί για όσους ανυποψίαστοι αποφασίζουν να τη δουν. "Το Μεγάλο Φαγοπότι" (Le Grande Bouffe) με ένα λαμπρό καστ της εποχής : Μαρτσέλο Μαστρογιάνι, Μισέλ Πικολί, Ούγκο Τονιάτσι, Φιλίπ Νουαρέ και η Αντρέα Φερεόλ - ως ένα είδος μπαλαντέρ.

Μια ομάδα μεγαλοαστών (πιλότος / playboy, δικαστικός, τηλεοπτικός παραγωγός, σεφ) αποσύρονται σε παλιό πύργο που ανήκει σε έναν απ' αυτούς αποφασισμένοι να... αυτοκτονήσουν τρώγοντας σε ένα αδιανόητο πρώτιστα γαστριμαργικό, αλλά και σεξουαλικό, όργιο. μέχρι θανάτου.

Κατάμαυρη κωμωδία ιδιαζόντως τολμηρή και αθυρόστομη, σε πολλά σημεία ηθελημένα αηδιαστική, σατιρίζει με τρόπο άγριο και δίχως τον παραμικρό περιορισμό (ή αυτολογοκρισία) την μεγαλοαστική τάξη και την καταναλωτική κοινωνία γενικότερα. Η πρώτη πεθαίνει από ανία και έχοντας χάσει κάθε νόημα, κάθε ιδανικό, ιδεολογία, σκοπό, παραδίδεται σε μια αδιέξοδη μέχρι θανάτου κραιπάλη. Η δεύτερη, η (δυτική τουλάχιστον) κοινωνία, πεθαίνει από υπερβολική κατανάλωση και όσα αυτή συνεπάγεται για τη ζωή ή για τον πλανήτη. "Μ' ένα σμπάρο δυο τριγόνια κατά την παροιμία.

Ευφυής και δυσβάσταχτη στη θέαση, σαρδόνια, σατανική και προσβλητική, η ταινία παραμένει νομίζω το ίδιο εύστοχη μετά 50τόσα χρόνια από τότε που γυρίστηκε, όταν δηλαδή την ξαναείδα. Και θα ξεσήκωνε τις ίδιες ακριβώς αντιδράσεις με αυτές των αρχών των 70ς. Τι λέω; Σήμερα, εν έτει 2025 που γράφεται αυτό το κείμενο, θα ξεσήκωνε πολύ περισσότερες, ίσως θα κινούσε λογοκρισίες άγνωστες τότε, θα καταδικαζόταν από πολύ περισσότερο "κοινό" απ' όσο τότε. Τελικά καταλήγω ότι, πολύ απλά, σήμερα μια τέτοια ταινία (και μάλιστα με τόσους σούπερ σταρ, καθόλου περιθωριακή δηλαδή, κάθε άλλο παρά έργο κάποιου μοναχικού, ιδιόρρυθμου δημιουργού), πολύ απλά ξαναλέω, θα ήταν αδύνατο να γυριστεί.

Την συνιστώ, αλλά προσοχή : Με δική σας ευθύνη. Αν φύγετε στα μισά να θυμάστε ότι σας είχα προειδοποιήσει. 

"GOOD BOY" Ή ΤΑ ΚΑΛΑ ΣΚΥΛΙΑ ΩΣ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΤΑΙΝΙΩΝ ΤΡΟΜΟΥ

 Έχετε δει ποτέ τη γάτα ή τον σκύλο σας να καρφώνουν ανήσυχα το βλέμμα σε ένα σημείο ενός εντελώς κενού, ολόλευκου τοίχου και να κολλάνε εκεί, ενίοτε μάλιστα να γαβγίζουν ή να νιαουρίζουν;  Και όλοι εμείς, μάλλον ανήσυχοι, να αναρωτιόμαστε: "Μα τι βλέπει το ζώο"; Αυτό ακριβώς το καθημερινό παράδοξο εκμεταλλεύεται ο Ben Leonberg στην πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του "Good Boy" του 2025.

Όπου ένας νέος άντρας, μετά από την έξοδό του από νοσοκομείο όπου νοσηλευόταν για σοβαρή ασθένεια (ή και για απεξάρτηση) αποσύρεται με τον αγαπημένο του σκύλο στο παλιό, απομονωμένο και εγκαταλειμμένο σπίτι του παππού του σε ένα δάσος. Ωστόσο από την αρχή σχεδόν το σκυλί αισθάνεται σκοτεινές παρουσίες...

Η πρωτοτυπία της ταινίας είναι όχι μόνο ότι πρωταγωνιστής είναι σαφώς ο σκύλος και όχι ο άνθρωπος, αλλά και το ότι τα τρομακτικά γεγονότα που παρακολουθούμε τα βλέπουμε μόνο από τη σκυλίσια οπτική. Το αφεντικό συνήθως λείπει. Έτσι ο σκύλος είναι αυτός που τρομάζει και οπισθοχωρεί, αυτός είναι που αντιδρά σε ό,τι εμείς βλέπουμε μόνο με την άκρη του ματιού μας, αυτός παθαίνει διάφορα... 

Θαύμασα την εξαιρετική "ηθοποιία" του ζώου, που αντιδρά με άψογη υποκριτική σε κάθε μικρό θόρυβο, σε κάθε αμυδρή κίνηση, σε κάθε κάλεσμα του αγαπημένου του ιδιοκτήτη. Αλήθεια, πώς τα κατάφεραν να το γυρίσουν; Πιθανότατα με άψογο μοντάζ εκατοντάδων "σκυλίσιων" λήψεων. Πάντως το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό.

 Ίσως κάποιοι να κουραστούν με τη συνεχή παρουσία του ζώου και τον μινιμαλισμό του όλου εγχειρήματος (παίζουν μόνο 3 ηθοποιοί και άλλος ένας σε βίντεο που βρέθηκε στο σπίτι). Ή να βαρεθούν τις επαναλήψεις "παράξενων" περιστατικών, που ωστόσο χτίζουν την ατμόσφαιρα. Προσωπικά το εκτιμώ κυρίως λόγω της πρωτοτυπίας του.

"ΧΡΗΣΙΜΑ ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΑ" ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΑΠ' ΟΛΑ...

 

Τα "Χρήσιμα Φαντάσματα" (A Useful Ghost", "Pee chai dai ka" για τους ομιλούντες τα ταϊλανδικά) του 2025 είναι μια ταϊλανδέζικη ταινία γυρισμένη από τον (πάρτε βαθιά ανάσα) Ratchapoom Boonbunchachoke (!). Είναι η πρώτη του ταινία μεγάλου μήκους. Ενδιαφέρουσα, αλλά κατά τη γνώμη μου άνιση.

Στην αρχή ένα πνεύμα στοιχειώνει μιά... ηλεκτρική σκούπα, η οποία κάνει διάφορα μόνη της. Στη συνέχεια ο gay ιδιοκτήτης της θα δεχτεί μια παράξενη επίσκεψη. Μετά θα μάθουμε ότι η σκούπα στοιχειώνεται από μια νεκρή κοπέλα που προσπαθεί απεγνωσμένα και βαθιά ερωτευμένα να ξανασμίξει με τον σύζυγό της. Στη συνέχεια ένας πολιτικός θα... (θα μπορούσα να συνεχίσω για πολύ ακομα).

Η ταινία, που ξεκινά ως υπερφυσική κωμωδία, περνά από πολλά στάδια, αλλάζοντας διαρκώς είδος. Ξεκινά από κωμωδία, γίνεται ρομαντικό δράμα με φαντάσματα, γυρνά στο πολιτικό σινεμά με άποψη και κριτική στον καπιταλισμό στους χώρους εργασίας, αγγίζει προς το τέλος την ταινία τρόμου και διαθέτει έντονο και διάχυτο queer στοιχείο (επίσης με φαντάσματα). Όλα αυτά άλλοτε μπερδεύονται μεταξύ τους και άλλοτε κάθε κομμάτι έχει συγκεκριμένο ύφος (κωμικό, ρομαντικό, πολιτικό κλπ.) Σημειώστε ότι δεν υπάρχει ένα φάντασμα, αλλά πάμπολλα, όπως σύντομα θα αντιληφθούμε, η παρουσία των οποίων γίνεται αποδεκτή από τους ζωντανούς ως κάτι φυσικό. Μιλά τελικά για τη μνήμη (και με πολιτική χροιά), για τον μεγάλο, αιώνιο έρωτα, υπερασπίζεται τους διαφορετικούς έρωτες... και ίσως ανακαλύψετε και άλλα πολλά.

Έχει ενδιαφέρον και αρκετές έξυπνες ιδέες, αλλά τόσο η μεγάλη διάρκεια (130'), όσο και οι συνεχείς αλλαγές ύφους και οι εγκιβωτισμένες η μία στην άλλη αφηγήσεις τελικά με κούρασαν. Ίσως να είναι πρωτότυπος (ή κατ' άλλους ατσούμπαλος) ο τρόπος στριφνής και καθόλου γραμμικής αφήγησης, πάντως τελικά, παρά τα αρκετά καλά στοιχεία, προσωπικά μου έμεινε κάτι σαν αχταρμάς. Πάντως, αν ψάχνετε "παράξενες" ταινίες, δείτε το ακόμα και ως κινηματογραφικό αξιοπερίεργο.