ΚΑΘΗΛΩΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΓΧΩΤΙΚΗ "ΣΠΑΣΜΕΝΗ ΦΛΕΒΑ"

Η επιστροφή του Γιάννη Οικονομίδη με τη "Σπασμένη Φλέβα" το 2025 επιβεβαιώνει νομίζω ότι πρόκειται για σημαντικό δημιουργό - ίσως τον πιο προσωπικό και αναγνωρίσιμο στην Ελλάδα σήμερα. Με τον Βασίλη Μπισμπίκη, την Μαρία Κεχαγιόγλου, τον Γιάννη Νιάρο και την απροσδόκητη επανεμφάνιση της Μπέτης Αρβανίτη στους βασικούς ρόλους, δημιουργεί ένα σφιχτό δράμα που μιλά για πολλά...

Ένας επιχειρηματίας πασχίζει με κάθε τρόπο να ξεχρεώσει έναν αδίστακτο τοκογλύφο για να σώσει όχι μόνο την επιχείρησή του, αλλά (κυρίως) το ίδιο του το σπίτι, δίχως να αποκαλύψει στη γυναίκα του τη δεινή θέση στην οποία βρίσκεται. Χρησιμοποιεί κάθε μέθοδο που σκαρφίζεται, θεμιτή ή αθέμιτη. Ώσπου καταστρώνει ένα σατανικό σχέδιο...

Εξαιρετικό σασπένς, ιδιαζόντως αγχωτική ατμόσφαιρα (που διαρκώς γίνεται πιο αγχωτική καθώς ο χρόνος τελειώνει) και ταυτόχρονα ανατομία μιας κοινωνίας που πάσχει συνολικά (μπάζει από παντού θα έλεγαν κάποιοι), συνθέτουν μια από τις καλύτερες κατά τη γνώμη μου ταινίες του δημιουργού. Ίσως μάλιστα την πιο ώριμη του. Οι διαβόητες "βρισιές" έχουν μειωθεί, το σενάριο είναι, όπως συνήθως, ευφυές και οι ηθοποιίες, ακόμα και στους πιο μικρούς ρόλους, απόλυτα πειστικές, πράγμα σημαντικό για έναν σκηνοθέτη που στοχεύει στον απόλυτο ρεαλισμό. Το αδιέξοδο ενός όχι ιδιαίτερα συμπαθούς τύπου αντανακλά το αδιέξοδο μιας κάθε άλλο παρά ιδανικής κοινωνίας, που φοβάμαι ότι διαρκώς χειροτερεύει. Παγκοσμίως. Και, το πιο εντυπωσιακό, η απόλυτα ρεαλιστική αυτή ιστορία είναι απροσδόκητα δομημένη ως αρχαία τραγωδία. Θα καταλάβετε τι εννοώ μόνο αν τη δείτε. 

Μπράβο στον Οικονομίδη. Την απόλαυσα παρά το ζοφερό κλίμα της. 

ΟΙ ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ ΤΟΥ 2025 (ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ)

Ήρθε και πάλι η εποχή για τον ετήσιο κινηματογραφικό απολογισμό (προσωπικό πάντοτε, εννοείται). Του 2025 αυτή τη φορά. Ταινίες που βγήκαν στις ελληνικές οθόνες τη χρονιά που πέρασε. 

Ισχύουν οι ετήσιοι κανόνες : Τόσο οι 10 καλύτερες  όσο και οι επιλαχούσες (που αρκετές τους θα μπορούσαν να βρίσκονται στις 10, αλλά τελικά κάτι έπρεπε να κόψω) ΔΕΝ παρατίθενται με αξιολογική σειρά. Πάντοτε μου ήταν αδύνατο (και στη μουσική και στη λογοτεχνία και οπουδήποτε) να αποφασίσω αν το συγκεκριμένο φιλμ, βιβλίο ή ό,τι άλλο βρίσκεται στη θέση 7 ας πούμε και όχι στην 8 ή στην 6. Το ίδιο και αν αποφασίσω ποιο είναι το καλύτερο. Υπάρχουν απλώς 10 καλύτερα δίχως αξιολογική σειρά. Η σειρά είναι αλφαβητική κατά σκηνοθέτη. Επίσης περιλαμβάνονται ταινίες του 2025 (άντε και κάποιες ίσως του 24) που βγήκαν τη χρονιά αυτή στις οθόνες. Δεν υπολογίζονται οι (καλοκαιρινές συνήθως) παλιές ταινίες που ξαναβγήκαν σε πρώτη προβολή.

 

ΟΙ 10 ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ (ΟΧΙ ΜΕ ΑΞΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΕΙΡΑ, ΑΛΛΑ ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΑ ΚΑΤΑ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ) 

 

Η  ΜΙΑ ΜΑΧΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΛΛΗ του Paul Thomas Anderson

SINNERS του Ryan Coogler

VERMIGLIO της Maura Delpero 

BUGONIA του Γιώργου Λάνθιμου

A COMPLETE UKNOWN του James Mangold

ΣΠΑΣΜΕΝΗ ΦΛΕΒΑ του Γιώργου Οικονομίδη

ΟΤΑΝ ΕΡΘΕΙ ΤΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ του Francois Ozon

ΚΑΜΙΑ ΑΛΛΗ ΕΠΙΛΟΓΗ του Chan-Wook Park

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΑΞΙΑ του Joakim Trier

ΑΡΚΑΝΤΙΑ του Γιώργου Ζώη

 

Όπως βλέπετε για πρώτη φορά (απ' όσο θυμάμαι τουλάχιστον) στη λίστα υπάρχουν 3 ελληνικές ταινίες (εντάξει, βάζω και του Λάνθιμου, που δεν είναι ελληνική, αλλά καταλαβαίνετε...)

Ακολουθεί η λίστα επιλαχόντων (πάλι αλφαβητικά κατά σκηνοθέτη). Κάποιες απ' αυτές, όπως είπαμε, κάλλιστα θα μπορούσαν να βρίσκονται στις 10, αλλά τι να κάνουμε... 

 

 ΟΙ 9 ΕΠΙΛΑΧΟΥΣΕΣ (ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΑ ΚΑΤΑ ΣΗΝΟΘΕΤΗ)

 

AMRUM του Fatih Akin 

ΔΙΠΛΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ της Arantxa Echevaria 

FATHER MOTHER SISTER BROTHER του Jim Jarmoush

NOUVELLE VAGUE του Richard Linklater

SMALL THINGS LIKE THESE του Tim Mielants

ΕΝΑ ΑΠΛΟ ΑΤΥΧΗΜΑ του Jafar Panahi

LANGUE UNIVERSELLE του Matthew Rankin 

ΕΙΜΑΙ ΑΚΟΜΗ ΕΔΩ του Walter Salles

FLOW του Gints Zibalodis

 

Αυτά για φέτος. Και του χρόνου και καλή κινηματογραφική χρονιά.

"ΚΑΜΙΑ ΑΛΛΗ ΕΠΙΛΟΓΗ"... ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΦΟΝΟ

 

Ο εξαιρετικός συνήθως κορεάτης Park Chan-Wook (θυμηθείτε μεταξύ άλλων τα "Old Boy" και "Υπηρέτρια"), επανέρχεται το 2025 με το "Καμιά Άλλη Επιλογή" (Eojjeolsuga eobsda, για να φρεσκάρετε τα κορεάτικά σας). Μια απροσδόκητη επιλογή, αφού το φιλμ είναι ριμέικ της ταινίας του 2005 "Το Τσεκούρι" του Γαβρά (για μένα η τελευταί καλή του ταινία), με αφιέρωση μάλιστα σ' αυτόν στους τίτλους τέλους. Το οποίο, με τη σειρά του, βασίζεται σε παλιότερο αστυνομικό / πολιτικό μυθιστόρημα.

Ένα στέλεχος εταιρίας χαρτοποίας ζει πολυτελή ζωή σε ντιζαϊνάτη βίλα, με ιδανική οικογένεια και ποικιλία χρηματοβόρων δραστηριοτήτων. Ώσπου η εταιρία αγοράζεται απο μεγαλύτερη αμερικάνικη και... φευ, ο ήρωάς μας απολύεται από τη μια στιγμή στην άλλη. Και τώρα; Οι δόσεις του σπιτιού, η πολυτελής ζωή, το κοινωνικό του στάτους; Όταν περνά από συνέντευξη για νέα καλή θέση σε αντίστοιχη εταιρία, δεν έχει παρά μία και μόνη επιλογή : Να δολοφονήσει όλους τους επίδοξους ανταγωνιστές του για να μείνει ο μόνος υποψήφιος.

Κατάμαυρη κωμωδία, βιτριολική σάτιρα του σύγχρονου, απάνθρωπου νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού που βασίζεται απροκάλυπτα πλέον στο "ο θάνατός σου η ζωή μου" - και την συναφή εξαφάνιση κάθε έννοιας δημόσιου - αποτελεί για μένα μια από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς. Πιστή στο πνεύμα του Γαβρά, εξετάζει όχι μόνο τον αιματηρό πλέον επαγγελματικό ανταγωνισμό, αλλά και τις ψυχολογικές επιπτώσεις που έχει στον σύγχρονο δυτικό άνθρωπο μια πιθανή αποτυχία στο επάγγελμά του. Ταυτόχρονα προλαβαίνει να ρίξει και μια ματιά σε σύγχρονα προβλήματα που εμφανίζονται με τον απόλυτο αυτοματισμό λόγω χρήσης υψηλής τεχνολογίας και την επακόλουθη απώλεια της πλειοψηφίας (!) των θέσεων εργασίας, την εξαπλούμενη μη ανθρώπινη (μηχανική) κοινωνία και άλλα "συμπτώματα" της κτηνώδους ιδιωτικοποίησης των πάντων και της συνεπαγόμενης πλήρους υποδούλωσης σε ιδιωτικά συμφέροντα και μόνο. Το σαρκαστικότατο τέλος δεν αφήνει καμιά αμφιβολία για τις προθέσεις του σκηνοθέτη.

Συνίσταται ανεπιφύλακτα, αν δεν είστε αλλεργικοί στο σχετικά αιματοβαμμένο περιεχόμενο.  

"NOUVELLE VAGUE" ΓΙΑ ΣΙΝΕΦΙΛ

Είναι πολύ δύσκολο να προβλέψει κανείς τι θα κάνει στο επόμενο βήμα του ο αμερικανός Richard Linklater. Το 2025 λοιπόν έρχεται με το "Nouvelle Vague", μια ασπρόμαυρη, 100% σινεφίλ αναφορά στο περίφημο γαλλικό κινηματογραφικό "Νέο Κύμα" των τελών των 50ς. Ακόμα πιο ειδικά στον Godard, τον εμβληματικότερο από τους σκηνοθέτες αυτούς που άλλαξαν το παγκόσμιο σινεμά και - ακόμα πιο "ειδικότερα" - στο γύρισμα της πρώτης κλασικής στη μοντερνικότητά της ταινίας του, την ανατρεπτική "Με Κομμένη την Ανάσα" του 1959.

Οι περισσότεροι από την ομάδα των σκηνοθετών αυτών (Γκοντάρ, Σαμπρόλ, Τριφό, Ρομέρ, Βαρντά κλπ.) εργάζονταν ως κριτικοί στο περίφημο περιοδικό Cahiers de Cinema και διέθεταν βαθιές κινηματογραφικές γνώσεις, ώσπου αποφάσισαν να γίνουν οι ίδιοι σκηνοθέτες και να κάνουν τις δικές τους ταινίες με τον δικό τους, πρωτότυπο για την εποχή, τρόπο. Ο ριζοσπαστικότερος απ' αυτούς, ο Γκοντάρ, 29 χρονών τότε, βρίσκει έναν παραγωγό, περνά από διάφορες αγωνίες, συζητήσεις, εντάσεις και τελικά ξεκινά το γύρισμα της ασπρόμαυρης ταινίας του, επηρεασμένης από τα αμερικάνικα αστυνομικά φιλμ, με απόλυτα αντισυμβατικό τρόπο, για να γυρίσει τελικά μια ταινία που θα αλλάξει για πάντα την κινηματογραφική ιστορία.

Όλα αυτά περιγράφονται με γλαφυρό τρόπο στο "behind the scenes" φιλμ του Linklater. Και καταγράφει άριστα τη συντροφικότητα και την φιλία την εποχή αυτή των μελών της ομάδας, το έκδηλα παρεϊστικο κλίμα, τις ανησυχίες, το πάθος, την αναζήτησή τους για νέα κινηματογραφική έκφραση.Υπάρχει διάχυτο χιούμορ, έμφαση στις πρωτοποριακές, συχνά αυτοσχέδιες κινηματογραφικές πρακτικές του Γκοντάρ, εξαιρετική δουλειά στην αναζήτηση ηθοποιών που να μοιάζουν με τα πραγματικά πρόσωπα και έξυπνη περιγραφή των χαρακτήρων τους. Είναι εκπληκτικό το πόσο όλοι οι ηθοποιοί του 2025 που ενσαρκώνουν τα μυθικά για το σινεμά αυτά πρόσωπα μοιάζουν με τους πραγματικούς, μακαρίτες πλέον, αληθινούς χαρακτήρες (Γκοντάρ, Τριφό, Μπελμοντό και η υπέροχη αμερικάνα Τζιν Σίμπεργκ - οι πρωταγωνιστές της ταινίας του Γκοντάρ - Βαρντά, Ρομέρ κλπ. κλπ.)

Το απόλαυσα πραγματικά. ΠΡΟΣΟΧΗ όμως : Η ταινία απευθύνεται σχεδόν αποκλειστικά σε σινεφίλ, που γνωρίζουν λίγο πολύ τη λογική και την τεράστια επίδραση του γαλλικού Νέου Κύματος και γνωρίζουν επίσης πρόσωπα και πράγματα της εποχής. Οι υπόλοιποι φοβάμαι ότι θα πλήξουν ή τα πρόσωπα και ο ρόλος τους θα τους είναι περίπου ακατανόητα. Συνίσταται ανεπιφύλακτα λοιπόν, αλλά μόνο σε ένα συγκεκριμένο, εξειδικευμένο κοινό.

"ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΟΥ ΑΜΡΟΥΜ" Ή Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΝΑΖΙΣΜΟΥ

Σε άλλα μας έχει συνηθίσει ο φίλτατος Fatih Akin. Όταν όμως αποφασίσει να αλλάξει θεματική και εποχή, όπως κάνει στο "Νησί του Άμρουμ" (Amrum) του 2025, τα αποτελέσματα είναι νομίζω εξ ίσου καλά!

Ενώ ο πόλεμος κοντεύει να τελειώσει και η ήττα των ναζί διαφαίνεται πλέον καθαρά, στο απομονωμένο γερμανικό νησί Άμρουμ (ενώνεται με την απέναντι στεριά μόνο όταν η παλλίροια αποσύρεται. Τις υπόλοιπες ώρες της μέρας είναι κανονικό νησί) ζει ένα 12χρονο αγόρι με τη μητέρα και τη θεία του. Ο πατέρας του είναι στον πόλεμο και η υπόλοιπη οικογένεια έχει καταφύγει εκεί, στο πατρικο σπίτι, από το Αμβούργο. Οι γονείς του είναι διαπρεπείς, υψηλόβαθμοι ναζί και το αγοράκι, με την αθωότητα της άγνοιας, κυκλοφορεί με στολή της ναζιστικής νεολαίας. Ώσπου, βαθμιαί, θα αρχίσει να ανακαλύπτει ότι κάτι δεν πάει καλά...

Η ταινία μου άρεσε για πολλούς λόγους : Υπάρχει η παιδική ματιά, αρχικά αθώα όπως είπαμε, που βαθμιαία αρχίζει να ανακαλύπτει τον κόσμο. Που δεν είναι τόσο τέλειος και απλός όπως πιστεύει ένα παιδί. Υπάρχει επίσης ένα είδος διάχυτης τρυφερότητας. Στην αντιμετώπιση των παιδιών, αλλά και των ανθρώπινων σχέσεων γενικότερα. Δίχως να παραβλέπονται οι πολλαπλές συγκρούσεις τους βέβαια. Πάνω απ' όλα όμως υπάρχει ένα θέμα - το κυρίαρχο - που πάντα με ενδιέφερε : ποιος είναι ο αντίκτυπος στην καθημερινότητα, ακόμα και σε μη πολιτικοποιημένους ανθρώπους, μιας καταπιεστικής, φασιστικής εξουσίας; Εννοώ ο βαθύτερος αντίκτυπος, πέρα από τις κλασικές απαγορεύσεις εντύπων, βιβλίων, ταινιών κλπ. και της λογοακρισίας εν γένει. Στις σχέσεις τους, στις δουλειές τους, στις φιλίες τους, ακόμα και στις οικογένειές τους... Αυτό στην ουσία πραγματεύεται το φιλμ.

Όμορφη φωτογραφία, πλοκή που με κράτησε, συγκίνηση αλλά και σαφής πολιτικοποίηση, το "Άμρουμ" είναι τελικά μια ταινία ενηλικίωσης, αλλά και μια ταινία που, σε μια επικίνδυνη εποχή, στηλιτεύει τη ναζιστική βαρβαρότητα. Την φασιστική βαρβαρότητα εν γένει. Για μένα από τα καλύτερα φιλμ του 2025.

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ "ΑΠΛΟ ΑΤΥΧΗΜΑ"

Ο πολυβραβευμένος Ιρανός σκηνοθέτης Jafar Panahi επιστρέφει! Το "Ένα Απλό Ατύχημα" (Yek tasadef sadeh ή It was just an Accident) του 2025 είναι μια από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς (για μένα τουλάχιστον). 

Ένα ζευγάρι με το κοριτσάκι του έχει ένα συνηθισμένο ατύχημα καθώς ταξιδεύει μια νύχτα. Θα πάνε το αυτοκίνητο σε ένα τυχαίο συνεργείο... και ένας μεσήλικας που εργάζεται εκεί θα αναγνωρίσει στον άντρα τον (καθεστωτικό) βασανιστή του. Μόνο από τη φωνή όμως και από κάποια άλλα σημάδια, καθώς όταν τον βασάνιζαν του είχαν πάντοτε δεμένα τα μάτια. Πώς θα αντιδράσει σ' αυτήν τη σχεδόν σίγουρη αναγνώριση; Σ' αυτό το "σχεδόν" βασίζεται η πλοκή της ταινίας.

Βρήκα το φιλμ σημαντικό τόσο για την ανάλυση της κατάστασης στο Ιράν (μιας χώρας διχασμένης ανάμεσα στους υποστηρικτές των παπάδων και τους αντικαθεστωτικούς που αγωνίζονται για περισσότερες ελευθερίες), όσο και για τη μελέτη γενικότερων ανθρώπινων καταστάσεων / ερωτημάτων. Θίγονται πολλά θέματα. Υπάρχουν βέβαια οι σκέψεις πάνω στο θέμα της εκδίκησης και της αυτοδικίας. Υπάρχει η σαφής καταγγελία της πολιτικής καταπίεσης. Και υπάρχουν και οι ανθρώπινοι χαρακτήρες, που θα αντιδράσουν διαφορετικά σε ένα συγκεκριμένο ερέθισμα, παρά το ότι όλοι συμφωνούν σε κάποιες βασικές αρχές (ανήκουν όλοι στην αντιπολίτευση). 

Ο Panahi φτιάχνει ένα πολύ δυνατό θρίλερ, καθώς το σασπένς και τα μπερδέματα (που φέρνουν το ένα το άλλο) διαρκώς αυξάνονται, όλα γίνονται όλο και πιο αγχωτικά. Και, όσο κι αν φαίνεται παράξενο για μια τέτοια ιστορία, το όλο φιλμ μπορεί να ειδωθεί και ως μια μαύρη κωμωδία. Καθώς η ομάδα των αντιφρονούντων μεγαλώνει με σχεδόν κωμικό τρόπο (ακόμα και μια νύφη με το νυφικό της προστίθεται σ' αυτήν), η ιστορία αποκτά σχεδόν σουρεαλιστικές διαστάσεις, παρά τον απόλυτα ρεαλιστικό τρόπο κινηματογράφησης (αυτόν τον ρεαλισμό που χαρακτηρίζει τα περισσότερα ιρανικά φιλμ). 

Συνεχή μπερδέματα, αγωνία που πολλαπλασιάζεται, ηθικά διλήμματα, κωμικοτραγικές καταστάσεις, οι περιπλοκές και τα προβλήματα που δημιουργεί στην απλή καθημερινότητα μια στυγνή εξουσία και πολλά άλλα συνθέτουν - το είπα από την αρχή - μια από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς. Δικαίως νομίζω τιμήθηκε με τον Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες. Τελικά το ιρανικό σινεμά είναι πολύ πιο ανθεκτικό απ' όσο πίστευα...

"DARK SKIES"... ΕΠΕΙΔΗ ΕΧΟΝΤΑΙ ΕΚΕΙΝΟΙ...

Να μια ενδιαφέρουσα ταινία που αγνοούσα πλήρως : "Dark Skies" του άγνωστου σκηνοθέτη (έχει κάνει 3 μόνο ταινίες) Scott Stewart. Γυρίστηκε το 2013 και είναι ταινία που συνδυάζει (με καλό τρόπο νομίζω) τρόμο και επιστημονική φαντασία.

Κλασική αρχή: Ζευγάρι με δύο παιδιά μετακομίζει σε σπίτι σε ήσυχο προάστιο. Από την αρχή όμως αρχίζουν να συμβαίνουν ανησυχητικά γεγονότα, που κλιμακώνονται επικίνδυνα. Στόχος τους μοιάζει να είναι το ένα από τα παιδιά. Οι γονείς, θορυβημένοι από ένα σημείο και μετά δεν ξέρουν που να απευθυνθούν...

Ναι, το έχετε δει χίλιες φορές. Ωστόσο το συγκεκριμένο φιλμ "μου έκανε κάτι". Το βρήκα καλογυρισμένο, με κράτησε από την αρχή ως το τέλος, αφού το σασπένς και η "παράξενη" ατμόσφαιρα στήνονται μεθοδικά, μπαίνει κάποια στιγμή και το πιθανό στοιχείο επιστημονικής φαντασίας... και το τέλος έρχεται δίχως να χαρίζεται και δίχως εύκολες λύσεις. Και, για να σας προετοιμάσω αν είστε εθισμένοι σε τέτοια, δεν έχει τίποτα ιδιαίτερο από εφέ. Όλο βασίζεται στην ατμόσφαιρα.

Δεν είναι αριστούργημα βέβαια, το βρήκα όμως πολύ ενδιαφέρον.

ΟΙ ΜΗΧΑΝΕΣ ΒΡΥΧΩΝΤΑΙ ΣΤΗΝ "ΠΟΛΗ" ΠΟΥ "ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΚΟΙΜΑΤΑΙ"

Το 1984 ο Ανδρέας Τσιλιφώνης γυρίζει τη μοναδική μεγάλου μήκους ταινία του : "Η Πόλη Ποτέ δεν Κοιμάται" με τους Χρήστο Καλαβρούζο, Τάκη Μόσχο, Σάκη Μπουλά κ.ά. Η ταινία έχει γίνει κάτι σαν cult για τα ελληνικά δεδομένα.  

Ένας άντρας που έχει περάσει τα 40 επιστρέφει στην Αθήνα μετά από χρόνια στα καράβια για να βρει τον υπεύθυνο για τον θάνατο του αδελφού του σε μια κόντρα με μηχανές. Θα μπλεχτεί με τον (υπό)κόσμο των νεαρών μηχανόβιων, θα "ξεθάψει" και τη δική του μηχανή και η ιστορία θα ξεκινήσει.

Το φιλμ είναι χαρακτηριστικό του κλίματος των 80ς. Νύχτα, κόντρες, μουσικές, (πιο) ελεύθεροι έρωτες απ΄όσο σήμερα, αργκό της εποχής, μουσικές, μπαράκια... και η γενιά του ροκ εντ ρολ "αντιμέτωπη" μ' αυτή του πανκ και του new wave. Όλα επικεντρώνονται σε θέματα "τιμής" και μπέσας, στα πλαίσια των παρεών / συμμοριών βεβαίως. Υπάρχουν διάφορες πετυχημένες ατάκες επίσης - αλλά και κάπως στημένες και ψεύτικες κάποιες φορές, όπως ο περίφημος μονόλογος του Ρέτσου στο νοσοκομείο, όπου ο χαρακτήρας που ενσαρκώνει γίνεται ξαφνικά ποιητικός και βαθυστόχαστος...

Τέλος πάντων έχει το ενδιαφέρον της σίγουρα και την είδα ευχάριστα, προσωπικά πάντως δεν συμφωνώ απόλυτα με τον καλτ χαρακτήρα που της αποδίδουν πολλοί. Συμφωνώ πάντως ότι είναι κρίμα που ο Τσιλιφώνης δεν έκανε άλλη ταινία μεγάλου μήκους. 

Η ΚΑΤΑΜΑΥΡΗ - ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΑΣΤΕΙΑ - "BUGONIA"

 

Το 2025 το Γίωργος Λάνθιμος το ξαναέκανε: Η "Bugonia" του, με την απαραίτητη πλέον Έμμα Στόουν και τον Τζέσε Πλέμονς είναι εδώ. Βασισμένο σε ένα κορεάτικο b-movie του 2003, καταφέρνει να είναι κατάμαυρο, αστείο, ανατρεπτικό και για μια ακόμα φορά να διχάσει, κοινώς να αγαπηθεί ή να μισηθεί. 

Μία πανίσχυρη CEO μεγάλης εταιρίας απάγεται από εμφανώς βαρεμένους ξάδελφους. Ο ένας αθεράπευτα συνωμοσιολόγος, απ' αυτούς που είναι της μόδας στον πλανήτη σήμερα, και ο άλλος ο πιστός του ακόλουθος, ελαφρώς καθυστερημένος και άβουλος, επειδή ο "εγκέφαλος" της απαγωγής πιστεύει ότι είναι εξωγήινη και κομμάτι μιας - αθέατης ακόμα - εισβολής στη γη...

Όπως συνήθως στα φιλμ του Λάνθιμου, που εδώ και χρόνια είναι ένας μεγάλος, καθιερωμένος διεθνής δημιουργός με έντονα προσωπικό ύφος, η... ενόχληση του θεατή είναι εξασφαλισμένη. Μερικές στιγμές η κράτηση της γυναίκας και η μεταχείρησή της από τους "βλαμμένους" απαγωγείς μπορεί να πειράξει τους ευαίσθητους θεατές. Όπως πάντα όμως, επίσης, διαθέτει κατάμαυρο χιούμορ (πρόκειται για μια μαύρη κωμωδία), σαρδόνια κριτική στη σύγχρονη ανθρωπότητα, απαισιοδοξία για το μέλλον και ενδιαφέρουσα εξέλιξη. 

Ο Λάνθιμος καταφέρνει να καυτηριάσει πολλά από όσα συμβαίνουν σήμερα : Την συνωμοσιολογία, που προ πολού πλέον έπαψε να είναι γραφική και περιθωριακή και τείνει να κυριαρχήσει παγκοσμίως (θυμηθείτε την τραμπική συμμορία), την άλλη παράλληλη κυριαρχία, αυτή του άπληστου και αδηφάγου σύγχρονου καπιταλισμού, την στυγνή δηλαδή δικτατορία των μεγάλων εταιριών και των εκατομμυριούχων διοικούντων τους, την επακόλουθη απολυτη ανισότητα των τάξεων, την ολέθρια κλιματική αλλαγή και εν γένει την οικολογική κρίση που απειλεί τον πλανήτη και, κυρίως, την απύθμενη ανθρώπινη βλακεία, που δεσπόζει πάνω απ' όλα (εδώ συναντά το πνεύμα των Coen). 

Σίγουρα θα ενοχλήσει πολλούς. Προσωπικά το απήλαυσα - και γέλασα αρκετά προς το (απαισιόδοξο) τέλος. Μου αρέσι ο Λάνθιμος, παρά το μονίμως "ενοχλητικό" ύφος του. και, ναι, πολύ φοβάμαι ότι θα συμφωνήσω μαζί του : Η ανθρώπινη βλακεία θα κυριαρχήσει ακομα περισσότερο απ' όσο κυριαρχεί σήμερα.

ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΒΟΗΤΟ "ΜΕΓΑΛΟ ΦΑΓΟΠΟΤΙ"

Ο Marco Ferreri (1928-1997) είναι ένας αγαπημένος μου δημιουργός. Σαρκαστικός, αναρχικός, συχνά σουρεαλιστής, χαρακτήρισε τις δεκαετίες του 60 και κυρίως του 70. Το 1973 γυρίζει την ταινία που προκάλεσε σκάνδαλο στην εποχή της - κι ακόμα προκαλεί για όσους ανυποψίαστοι αποφασίζουν να τη δουν. "Το Μεγάλο Φαγοπότι" (Le Grande Bouffe) με ένα λαμπρό καστ της εποχής : Μαρτσέλο Μαστρογιάνι, Μισέλ Πικολί, Ούγκο Τονιάτσι, Φιλίπ Νουαρέ και η Αντρέα Φερεόλ - ως ένα είδος μπαλαντέρ.

Μια ομάδα μεγαλοαστών (πιλότος / playboy, δικαστικός, τηλεοπτικός παραγωγός, σεφ) αποσύρονται σε παλιό πύργο που ανήκει σε έναν απ' αυτούς αποφασισμένοι να... αυτοκτονήσουν τρώγοντας σε ένα αδιανόητο πρώτιστα γαστριμαργικό, αλλά και σεξουαλικό, όργιο. μέχρι θανάτου.

Κατάμαυρη κωμωδία ιδιαζόντως τολμηρή και αθυρόστομη, σε πολλά σημεία ηθελημένα αηδιαστική, σατιρίζει με τρόπο άγριο και δίχως τον παραμικρό περιορισμό (ή αυτολογοκρισία) την μεγαλοαστική τάξη και την καταναλωτική κοινωνία γενικότερα. Η πρώτη πεθαίνει από ανία και έχοντας χάσει κάθε νόημα, κάθε ιδανικό, ιδεολογία, σκοπό, παραδίδεται σε μια αδιέξοδη μέχρι θανάτου κραιπάλη. Η δεύτερη, η (δυτική τουλάχιστον) κοινωνία, πεθαίνει από υπερβολική κατανάλωση και όσα αυτή συνεπάγεται για τη ζωή ή για τον πλανήτη. "Μ' ένα σμπάρο δυο τριγόνια κατά την παροιμία.

Ευφυής και δυσβάσταχτη στη θέαση, σαρδόνια, σατανική και προσβλητική, η ταινία παραμένει νομίζω το ίδιο εύστοχη μετά 50τόσα χρόνια από τότε που γυρίστηκε, όταν δηλαδή την ξαναείδα. Και θα ξεσήκωνε τις ίδιες ακριβώς αντιδράσεις με αυτές των αρχών των 70ς. Τι λέω; Σήμερα, εν έτει 2025 που γράφεται αυτό το κείμενο, θα ξεσήκωνε πολύ περισσότερες, ίσως θα κινούσε λογοκρισίες άγνωστες τότε, θα καταδικαζόταν από πολύ περισσότερο "κοινό" απ' όσο τότε. Τελικά καταλήγω ότι, πολύ απλά, σήμερα μια τέτοια ταινία (και μάλιστα με τόσους σούπερ σταρ, καθόλου περιθωριακή δηλαδή, κάθε άλλο παρά έργο κάποιου μοναχικού, ιδιόρρυθμου δημιουργού), πολύ απλά ξαναλέω, θα ήταν αδύνατο να γυριστεί.

Την συνιστώ, αλλά προσοχή : Με δική σας ευθύνη. Αν φύγετε στα μισά να θυμάστε ότι σας είχα προειδοποιήσει.