"ΜΑΡΙΑ" : ΟΙ ΔΥΣΚΟΛΕΣ ΜΕΡΕΣ ΤΗΣ ΚΑΛΛΑΣ

Τα τελευταία χρόνια ο πολύ δυνατός Χιλιανός δημιουργός Pablo Larrain έχει επικεντρώσει το έργο του σε ένα παράξενο θέμα: Βιογραφίες γνωστών, επώνυμων γυναικών, όχι όμως "ευρείες". Οι δικές του εστιάζουν σε μια συγκεκριμένη περίοδο της ζωής τους, στην πιο δύσκολη και πιο δραματική. Το έκανε με την πριγκίπισσα Νταϊάνα, με τη Τζάκι Κένεντι και το 2024 με τη Μαρία Κάλλας. Και μάλιστα με την Αντζελίνα Τζολί στο ρόλο της μεγάλης ντίβας!

Η ταινία "Maria" περιγράφει τις δραματικές τελευταίες μέρες της σταρ. Αδυνατώντας πλέον να τραγουδήσει, έχοντας χωρίσει από καιρό με τον νεκρό πλέον Ωνάση, εθισμένη στα χάπια, καταρρέει αργά και σταθερά στο διαμέρισμά της με μοναδική συντροφιά τον κάτι σαν μπάτλερ της (παιδί για όλες τις δουλειές στην ουσία) και την μαγείρισσα - οικονόμο της.  

Ξέρουμε από την πρώτη σκηνή αρχή ότι θα πεθάνει. Τις λίγες μέρες πριν το τέλος βλέπουμε την "θεά" να χάνεται σε έναν χαώδη κόσμο αναμνήσεων παλιών μεγαλείων, παραισθήσεων λόγω της κατάχρησης των χαπιών, ψευδαισθήσεων ότι μπορεί να ξαναφτιάξει την λαμπρή της καριέρα, αναίτιων πράξεων και άλλα πολλά. Τίποτα δεν μπορεί να τη στηρίξει πλέον ή να την σώσει. Η ίδια αγνοεί τις αυστηρές προειδοποιήσεις του γιατρού, γίνεται ενίοτε κακιά και καταπιεστική με τους δύο εργαζόμενους - συγκατοίκους της, ζει σε ένα καθόλου ευχάριστο όνειρο.

Είδα το φιλμ - πλημμυρισμένο από τη θεϊκή φωνή της ντίβας από τις εποχές των θριάμβων - με ενδιαφέρον. Ο Larrain ξέρει καλά να περιγράφει αδιέξοδες, τελειωτικές ουσιαστικά καταστάσεις και να σε βάζει στο βαρύ αυτό κλίμα. Και η Αντζελίνα ερμηνεύει μάλλον τον ρόλο της καριέρας της όσο καλύτερα μπορεί (άσχετο τώρα αν άκουσα κάποιους να παραπονούνται ότι δεν μπορούν να χωνέψουν / ταυτίσουν τη Τζολί με την Κάλλας). 

Αρκετά καλό φιλμ λοιπόν κατά τη γνώμη μου. Ξεπερνώντας τη συγκεκριμένη περίπτωση της Κάλλας, μπορείτε να το δείτε και γενικότερα: Ως μια διαχρονική σπουδή πάνω στην ακόμα και θανατηφόρα κατάθλιψη που μπορεί να προκληθεί όταν τα φώτα σβήνουν, όταν ένας σταρ συνειδητοποιεί ότι πλέον δεν είναι πλέον ένας σταρ... 

ΜΙΟΥΖΙΚΑΛ, ΜΕΤΑΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ... THE END

Ο Joshua Oppenheimer ήταν μέχρι τώρα ένας βραβευμένος ντοκιμαντερίστας. Το 2024 γυρίζει την πρώτη του ταινία μυθοπλασίας, το "The End", με την Τίλντα Σουίντον και τον Μάικλ Σάνον στους βασικούς ρόλους. Και αποδεικνύει ότι το να έχεις πρωτότυπες ιδέες δεν σημαίνει ότι κάνεις και καλές ταινίες...

Σε μια μετακαταστροφική εποχή, μια πάμπλουτη οικογένεια (και μια φίλη και ο μπάτλερ και ένας γιατρός...) έχουν καταφύγει σε πολυτελή υπόγεια κατοικία που μοιάζει με μουσείο, καθώς έχουν μαζέψει πλήθος γνωστών πινάκων. Ώσπου μία παρείσακτη από τον "πάνω κόσμο" καταφέρνει να μπει στο προφυλαγμένο, ασφαλές καταφύγιο και απειλεί να καταστρέψει τις ισορροπίες.

Μιούζικαλ, επιστημονική φαντασία, ενδοοικογενειακές σχέσεις, συγκρούσεις και μυστικά, πολιτική κριτική (ή αλληγορία) για το πού πάει ο κόσμος και άλλα που θα σκεφτείτε μόνοι σας μπερδεύονται εδώ σε ένα πρωτότυπο μεν, μάλλον βαρετό δε μείγμα. Ίσως να φταίγανε οι δυόμιση ώρες, ίσως τα αλλοπρόσαλλα συστατικά δεν έδεναν, πάντως προσωπικά βαρέθηκα. Η αλληγορία είναι εύστοχη και μπορεί κανείς να διακρίνει διάφορα επί μέρους στοιχεία : Κριτική στην προστατευτική, αλλά ταυτόχρονα καταπιεστική οικογένεια, με την στιλπνή επιφάνεια και τις εντάσεις που υποβόσκουν, κριτική σε έναν κόσμο που καταρρέει καθώς οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι (και τελικά θα επιφέρουν το μεγάλο τέλος) και οι φτωχοί φτωχότεροι, ταξικές διακρίσεις ακόμα και στο τέλος του κόσμου κλπ. Αλλά οι καλές προθέσεις είναι γνωστό ότι δεν αρκούν για να κάνουν τις μεγάλες ταινίες... 

Τελικά μάλλον η ιστορία θα το κατατάξει στο "κινηματογραφικά αξιοπερίεργα", αλλά όχι σ' αυτά που ενθουσιάζουν κιόλας.

"ΚΟΝΚΛΑΒΙΟ" : ΘΡΙΛΕΡ ΜΕ... ΚΑΡΔΙΝΑΛΙΟΥΣ

 Τελικά ο κινηματογράφος μπορεί να πιάνει οποιοδήποτε απίθανο θέμα με ενδιαφέροντα αποτελέσματα. Αφορμή γι' αυτή τη σκέψη στάθηκε το "Κονκλάβιο" (2024) του Γερμανού Edward Berger, (παλιότερα είχε κάνει το πολύ δυνατό εικαστικά "Ουδέν Νεότερο από το Δυτικό Μέτωπο"). Ο Ρέιφ Φάινς πρωταγωνιστεί, πλαισιωμένος από εξαιρετικούς ηθοποιούς (Στάνλεϊ Τούτσι, Τζον Λίθγκοου, Ισαβέλα Ροσελίνι κλπ.) 

Όταν ο πάπας πεθαίνει συγκαλείται το παπικό κονκλάβιο για να εκλέξει νέο. Κλειδωμένοι σε στην θρυλική Καπέλα Σιστίνα, όπως απαιτεί η αρχαία παράδοση (από τα τέλη του 15ου αιώνα συγκεκριμένα), δεν θα βγουν αν προηγουμένως δεν βγει λευκός καπνός, αν δηλαδή δεν εκλεγεί νέος πάπας. Ο πρωταγωνιστής καρδινάλιος, ο οποίος δεν έχει παπικές φιλοδοξίες, καλείται να συντονίσει τη μυστική διαδικασία και ένα θρίλερ αρχίζει να εξελίσσεται αυστηρά κεκλεισμένων των θυρών...

Φυσικά το φιλμ αμφισβητεί - με διαφορετικούς κάθε φορά τρόπους - την ηθική ακεραιότητα των "αγίων" καρδιναλίων που είναι υποψήφιοι για το ανώτερο αξίωμα, τα μυστικά που ξεσκεπάζονται και οι ανατροπές ακολουθούν η μία την άλλη, ενώ μερικές από τις αποκαλύψεις, αν γίνουν ευρύτερα γνωστές, κινδυνεύουν να τινάξουν τα θεμέλια της καθολικής εκκλησίας στον αέρα. Ωστόσο, όλοι το γνωρίζουν, όλες οι πολύπλοκες ίντριγκες, τα βρώμικα μυστικά, οι τεράστιες προσωπικές φιλοδοξίες, οι απίστευτες αποκαλύψεις, οι επικίνδυνες, οπισθοδρομικές, μεσαιωνικές απόψεις κάποιων φανατικών, δεν θα περάσουν ποτέ τις επτασφράγιστες πύλες του παρεκκλησίου, θα μείνουν για πάντα ανάμεσα στα μέλη του κονκλάβιου...

Διαπραγματευμένο ως θρίλερ με ανατροπές και αποκαλύψεις, ενώ όλοι περιμένουν ποιος θα είναι ο επόμενος πάπας, ατμοσφαιρικό ως σκηνοθεσία, καταφέρνει - αν και ταινία δωματίου (και τι δωματίου) - να κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον (ή τουλάχιστον εγώ δεν βαρέθηκα καθόλου, παρά τους αρχικούς "φόβους" μου). Μοναδικά αντίρρηση το too much του τελευταίου τέταρτου του φιλμ, που στην αγωνιώδη προσπάθεια να εντυπωσιάσει και να προσφέρει μια ακόμα ανατροπή - αλλά και πολιτική ορθότητα - υπερβαίνει κατά τη γνώμη μου τα όρια  και το "παρακάνει", πράγμα που μάλλον με ενόχλησε. Αν δεν το παρατραβούσε νομίζω ότι τα πράγματα θα ήταν ακόμα καλύτερα. 

Πάντως εξακολουθεί να είναι μια πρωτότυπη ταινία με αναπάντεχο θέμα.

BEST OF 2024

 

Ναι, ήρθε πάλι η ώρα για τον προσωπικό μου απολογισμό των καλύτερων ταινιών του 2024. Οι ταινίες που θα παραθέσω είναι τόσο του 23 όσο και του 24. Και πάλι ο σωστός τίτλος θα ήταν "Best of Ταινιών ΠΟΥ ΕΙΔΑ το 2024" (χαρακτηριστικότερο παράδειγμα το "Poor Things", που είχα δει στα μέσα Ιανουαρίου του 2024, γι' αυτό και δεν περιλαμβανόταν στην περσινή λίστα, όπως θα έπρεπε). Έτσι και κάποιες ταινίες του 24 που δεν πρόλαβα να δω... στην λίστα του 25.

Κατά τα άλλα, τα γνωστά: Τόσο οι 10 πρώτες όσο και οι 9 "επιλαχούσες" ΔΕΝ αναφέρονται με αξιολογική σειρά (μου είναι αδύνατο), αλλά απλώς με αλφαβητική κατά σκηνοθέτη. Επίσης στη λίστα υπάρχουν μόνο φιλμ του 23 και 24 και όχι παλιότερα που έτυχε να ξαναβγούν σε Α' προβολή. Πάμε λοιπόν:

 

ΟΙ 10 ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ (ΟΧΙ ΜΕ ΑΞΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΕΙΡΑ, ΑΛΛΑ ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΑ ΚΑΤΑ ΣΚΗΝΟΘΈΤΗ)

 

EMILIA PEREZ του Jacques Audiard

ANORA του Sean Baker

ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΑΝΤΑ ΤΟ ΑΥΡΙΟ της Paola Cortellesi

BLACK DOG του Guan Hu

FREMONT του Babak Jalai 

POOR THINGS του Γιώργου Λάνθιμου

STRANGE DARLING του J.T. Mollner

HOLDOVERS (ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΧΕΙΜΩΝΑ) του Alexander Payne   

ΜΙΚΡΑ ΠΤΟΣΤΥΧΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ της Thes Sharrock

ΥΠΕΡΟΧΕΣ ΜΕΡΕΣ του Wim Wenders

 

ΟΙ 9 ΕΠΙΛΑΧΟΥΣΕΣ (ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΑΛΦΑΒΗΤΙΚΑ ΚΑΤΑ ΣΗΝΟΘΕΤΗ)

 

ΚΟΝΚΛΑΒΙΟ του Edward Berger

ΕΚΚΟΛΑΨΗ της Hanna Bergholm

ΖΩΙΚΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ του Thomas Cailley

ΥΠΟΘΕΣΗ ΓΚΟΛΝΤΜΑΝ του Cendric Kahn 

HIT MAN του Richard Linklater  

ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΡΙΑ ΒΡΙΚΟΛΑΚΑΣ ΑΝΑΖΗΤΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΚΟ ΑΤΟΜΟ της Ariane Louis-Seize

ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΤΟ ΚΑΚΟ ΠΑΡΑΜΟΝΕΥΕΙ του Demian Runge

X του Ti West

DUNE II του Denis Villaneuve  (κανονικά πρόκειται για μία ταινία (Dune), αλλά επειδή δεν υπήρχε άλλη που να μου αρέσει, περιέλαβα αυτό το 2ο μέρος)

Για μια ακόμα φορά υπάρχει ελάχιστο Χόλιγουντ, το οποίο, το έχω πει πολλές φορές, θεωρώ απόλυτα παρακμασμένο. Κρίμα...

Και του χρόνου (και φυσικά οι διαφωνίες ελεύθερες)

 

 

 

   

"LITTLE JOE" Ή... ΠΡΟΣΕΧΕ ΤΙ ΕΥΧΕΣΑΙ!

Η Jessica Hausner είναι μια αυστριακή σκηνοθέτης με αρκετές ταινίες στο ενεργητικό της. Το 2019 γυρίζει το φιλμ επιστημονικής φαντασίας "Little Joe", μια ενδιαφέρουσα, χαμηλότονη ταινία με την Emily Beecham στον βασικό ρόλο.

Η ηρωίδα, μια μόνη μητέρα, είναι βιολόγος και εργάζεται σε εταιρία που κάνει γενετικές έρευνες. Τελευταίο επίτευγμά της είναι η δημιουργία ενός φυτού που το άρωμά του μπορεί να προκαλέσει ευτυχία στους ανθρώπους. Η Άλις αφιερώνεται ολόψυχα στην ανάπτυξη και βελτίωσή του (παίρνει μάλιστα κρυφά και μια γλάστρα σπίτι της), αφού το θεωρεί "παιδί" της - είναι από τους βασικούς επιστήμονες που συνέβαλλαν στην ανάπτυξή του. Σύντομα όμως θα αρχίσουν να γίνονται φανερές οι παρενέργειες...

Το φιλμ θίγει ένα πολυχρησιμοποιημένο θέμα σε ταινίες του είδους: Αυτό της επιστήμης που, ενώ αρχικά ξεκινά ως ευεργετική για τον άνθρωπο, πολλές φορές ξεφεύγει, με ολέθρια αποτελέσματα. Όταν μάλιστα στην εξίσωση μπει και το θέμα του κέρδους (οι πιο προχωρημένες έρευνες γίνονται από ιδιωτικές εταιρίες, άρα...), τότε τα πράγματα μπορεί να γίνουν ανεξέλεγκτα. Εδώ, για παράδειγμα, γινόμαστε εμείς όργανα αυτού που δημιουργήσαμε.

Κλινικά καθαροί χώροι (επιστημονικά εργαστήρια γαρ), αντίστοιχοι τρόποι ζωής των ηρώων, όλα ταιριάζουν με τη σκηνοθετική άποψη, που συνειδητά είναι ψυχρή και απόμακρη, όπως ακριβώς οι χώροι στους οποίους κινούνται οι ήρωες. Σε τέτοια περιβάλλοντα λογικό είναι να αναζητείται η "κατασκευασμένη" ευτυχία, μια τεχνητή ευτυχία φτιαγμένη από επιστήμονες. Βέβαια η ταινία στην ουσία είναι μια παραλλαγή του μοτίβου του κλασικού "Body Snatchers", που έχει γυριστεί και ξαναγυριστεί κάμποσες φορές. Είναι λογικό ο νους του θεατή να πηγαίνει αβίαστα σ' αυτό. Δεν μοιάζουν οι ιστορίες, αλλά είπαμε: Το μοτίβο είναι ίδιο.

Χαμηλότονο, ψυχρό και γι' αυτό ανατριχιαστικό, νομίζω ότι το φιλμ πετυχαίνει το στόχο του και λέει όσο θέλει να πει. Ωστόσο αν περιμένετε εφέ και δράση, ξεχάστε το. Αλλού βρίσκεται η ουσία...

"MEGALOPOLIS", ΟΠΩΣ ΛΕΜΕ "ΜΕΓΑΛΕΠΗΒΟΛΟ", ΑΛΛΑ...

Ο Francis Ford Coppola πάντα ήταν ένας μεγαλεπήβολος δημιουργός. Λόγω της κινηματογραφικής ιδιοφυίας του όμως αυτό που υπερίσχυε ήταν το πρώτο συνθετικό: Μεγάλος. Αυτά ως το 1992 περίπου και τον εξαιρετικό "Δράκουλά" του. Στη συνέχεια μοιάζει να χάνει αυτό το "μεγάλο" που είχε, φτιάχνοντας λίγες αδιάφορες ταινίες και από το 2011... σιωπή. Ώσπου το 2024 επανέρχεται μεγαλοπρεπώς (;) με την υπερπαραγωγή που σχεδίαζε για χρόνια και (θα ήθελε να) είναι το magnum opus του. "Megalopolis" με τους Άνταμ Ντράιβερ, Γιον Βόιτ, Ντάστιν Χόφμαν κ.ά.

Αλληγορία επιστημονικής φαντασίας, το φιλμ δείχνει την παρακμή της ομώνυμης πόλης / αυτοκρατορίας, τις πολυεπίπεδες σχέσεις ανάμεσα σε φορείς εξουσίας (δήμαρχος, πλουτοκράτες κλπ.) και, κυρίως, την ιστορία ενός μεγαλοφυούς πολεοδόμου με πολιτικές απόψεις που θέλει να την επανασχεδιάσει συθέμελα οδηγώντας προς ένα σχεδόν ουτοπικό μέλλον.

Συγνώμη τώρα, αλλά η ταινία δεν μου άρεσε σχεδόν καθόλου. Αν έπρεπε να την χαρακτηρίσω με μία μόνο λέξη θα διάλεγα τη λέξη "ανοικονόμητη". Σε διάρκεια, σε ιδέες, σε εικόνα, στα πάντα. Επιστημονική φαντασία, σινεφίλ αναφορές και αλληγορίες και σχόλια στα πάντα. Το βασικό βέβαια είναι ότι η πόλη και όσα συμβαίνουν εκεί παρομοιάζονται με την παρακμή της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας (άλλωστε όλα τα ονόματα είναι ρωμαϊκά και η πόλη λέγεται Νέα Ρώμη). Και, βέβαια, όλο αυτό δεν είναι παρά μια αλληγορία της παρακμάζουσας, καταρρέουσας ίσως, σύγχρονης αμερικάνικης αυτοκρατορίας. Υπάρχουν ακόμα αναφορές στον Τραμπ, στην οικολογία, στην οικονομική ανισότητα, στη συμπεριφορά του όχλου και τη χειραγώγησή του - χαρακτηριστικό του λαϊκισμού, στα media κλπ. κλπ. κλπ. Και πάνω απ' όλα (αυτό με κάνει να διαφωνώ και ιδεολογικά) η κυριαρχία της φιγούρας ενός μεσσία, ενός μεγαλοφυούς, καλοπροαίρετου ανθρώπου (που εδώ, σα να μην έφταναν όλα, είναι και νομπελίστας εφευρέτης), που θα έρθει και θα σώσει τον κόσμο από την κατάρρευση. Ευχαριστώ, αλλά πάντα εύρισκα χαζή την πίστη σε κάθε είδους μεσσίες. 

Το μεγάλο ωστόσο πρόβλημα (προσωπική άποψη) είναι ότι το φιλμ στερείται παντελώς ρυθμού. Όλα αυτά μοιάζουν σαν κακά κολλημένο κολλάζ, σα να μην υπάρχει μια διαρκής ροή, μια συνεκτική αφήγηση. Το βέβαιο είναι ότι η ταινία με κούρασε αρκετά και από ένα σημείο και μετά κοίταζα το ρολόι. Κρίμα. Το ρέκβιεμ ενός μεγάλου δημιουργού νομίζω ότι δεν είναι αντάξιο του...

"SARAH BERNARDT, LA DIVINE" : ΜΙΑ ΤΑΙΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ SUPER STAR ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ

Η θεατρική ηθοποιός Sarah Bernardt υπήρξε η πρώτη αληθινή super star στην ιστορία πριν καν υπάρξει κινηματογράφος. Λατρεύτηκε σαν θεά, το Παρίσι πλημμύριζε από τις υπέροχες αφίσες που φιλοτεχνούσε για τις παραστάσεις της ο Mucha (αν δεν τον ξέρετε γκουγκλάρετέ τον και αμέσως θα πείτε "Α, αυτός είναι. Βέβαια τον ξέρω"). Από την άλλη ο Γάλλος Guillaume Nicloux έχει πολλές ταινίες στο ενεργητικό του, καμιά όμως μεγάλη, που να ξεχωρίσει. Το 2024 πάντως αναλαμβάνει να κάνει ένα βιογραφικό φιλμ για τη μεγάλη ντίβα, το "Sarah Bernardt, la divine" με την Sandrine Kiberlain στον ομώνυμο ρόλο.

Η ντίβα δείχνεται κυκλοθυμική, μάλλον ματαιόδοξη, με πολλά καπρίτσια. Ενδιαφέρον σημείο: Ενώ ήταν υπέρ του ελεύθερου έρωτα και είχε πολλούς εραστές, ήταν σε όλη της τη ζωή ερωτευμένη με συγκεκριμένο άντρα, με τον οποίο διατηρούσε ανοιχτή σχέση (είχε κι εκείνος άλλες "υποθέσεις"). Όταν αυτός την παράτησε για να παντρευτεί μια πολύ νεότερή της (και νεότερή του), η ηθοποιός κατέρρευσε.

Πάντως το φιλμ, ενώ είναι καλογυρισμένο, με σωστή ατμόσφαιρα εποχής και καλές ηθοποιίες, δεν είναι κάτι ιδιαίτερο. Είναι μια απ' αυτές τις κλασικές βιογραφίες που δεν έχεις να τους προσάψεις κάτι κακό, αλλά δεν είναι και τίποτα ιδιαίτερο. Αν είστε πάντως φανατικοί των βιογραφιών (εγώ δεν είμαι και πολύ) ή ενδιαφέρεστε πολύ για τη Σάρα, δείτε το. 

"ΤΟ ΔΙΠΛΑΝΟ ΔΩΜΑΤΙΟ" ΚΑΙ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ

Εν έτει 2024 ο Pedro Almodovar, από τους αγαπημένους μου δημιουργούς, κάνει την πρώτη του αγγλόφωνη ταινία : "Το Διπλανό Δωμάτιο", με εντυπωσιακό καστ από τους Τίλντα Σουίντον, Τζούλιαν Μουρ και Τζον Τορτούρο. 

Μία επιτυχημένη συγγραφέας μαθαίνει τυχαία ότι μια παλιά στενή της φίλη, διάσημη πολεμική ανταποκρίτρια, με την οποία έχουν χαθεί από καιρό, βρίσκεται στο νοσοκομείο. Την επισκέπτεται και πληροφορείται ότι της μένει λίγος καιρός ζωής, καρκίνος γαρ... Η καταδικασμένη γυναίκα της κάνει μια πρόταση: Να περάσουν τις τελευταίες της μέρες μαζί σε απομονωμένη ειδυλλιακή βίλα μέσα στη φύση για να βρει το κουράγιο να αυτοκτονήσει με χάπι (κοινώς ευθανασία).

Αντιλαμβάνεστε ότι εδώ έχουμε να κάνουμε με βαρύ δράμα, που μιλά για τον θάνατο, τον φόβο προς αυτόν ή την αποδοχή του. Δεν υπάρχει δηλαδή ίχνος από το γνωστό αλμοδοβαρικό χιούμορ. Ωστόσο, εκτός από το θάνατο και την συμφιλίωση ή μη μ' αυτόν, ο δημιουργός μας μιλά και για δύο άλλα θέματα (το ένα σχετικό με τον κύριο προβληματισμό του φιλμ, το άλλο όχι) : Πρώτα για την αποδοχή από μέρους του της ευθανασίας σε περιπτώσεις που δεν υπάρχει περιθώριο βελτίωσης και δεύτερο για τον υφέρποντα κοινωνικό φασισμό της σύγχρονης τραμπικής Αμερικής και την εφιαλτική αύξηση των ακραία συντηρητικών απόψεων (που έχουν ωστόσο σημαντικές επιπτώσεις στις ζωές αυτών που δεν τις συμμερίζονται).

Παράλληλα με όλα αυτά έχουμε και εικαστικές αναφορές στα πλάνα, κυρίως στον Hopper, αλλά και σε άλλους καλλιτέχνες. Και βέβαια οι καλές ηθοποιίες είναι εξασφαλισμένες. 

Δεν μπορεί κανείς να πει ότι δεν πρόκειται για καλή ταινία. Ωστόσο λίγο το δύσκολο και βαρύ θέμα και περισσότερο το ότι δεν μοιάζει με τον Almodovar που ξέρω και αγαπώ, δεν μπορώ να πω ότι είναι από τις καλύτερές μου. Και νομίζω ότι δεν είναι και από τις καλύτερες του ίδιου.

Η ΠΟΛΥΕΠΙΠΕΔΗ "EMILIA PEREZ"

 

Αν κάτι χαρακτηρίζει τον Γάλλο σκηνοθέτη Jacques Audiard είναι... η έλλειψη κάποιου χαρακτηριστικού. Κάθε ταινία του είναι διαφορετική από την άλλη, κάθε φορά πειραματίζεται με ένα είδος, κάθε φορά δεν ξέρεις τι σε περιμένει. Η "Emilia Perez" του 2024 όχι μόνο είναι διαφορετική από οτιδήποτε άλλο έχει κάνει, αλλά η ίδια, ως ταινία, βουτά σε διάφορα είδη: Μιούζικαλ, πυκνό δράμα, νουάρ, θρίλερ, μελό, πολιτικοκοινωνική καταγγελία... ίσως και να ανακαλύψετε κι άλλα. Η Zoe Saldana, η ισπανίδα τρανς Karla Sofia Gascon και η Selena Gomez είναι οι τρεις γυναίκες που πρωταγωνιστούν.

Ένας αιμοσταγής (και εκατομμυριούχος) ναρκέμπορος απάγει μια ικανή δικηγόρο που έχει αμφιβολίες γι' αυτό που κάνει, αφού αθωώνει ενόχους, και της ζητά, έναντι υψηλότατης αμοιβής, να κανονίσει τα πάντα με πλήρη μυστικότητα, ακόμα και από την οικογένειά του (γυναίκα και δύο παιδιά), ώστε να εξαφανιστεί και όλοι να πιστέψουν ότι σκοτώθηκε. Αυτό που θέλει στην πραγματικότητα είναι να αλλάξει εντελώς ζωή και... να γίνει γυναίκα! 

Όλα αυτά συμβαίνουν στο σύγχρονο, βίαιο και διεφθαρμένο Μεξικό. Και είναι μόνο η αρχή μιας πολύπλοκης ιστορίας που είδα με μεγάλο ενδιαφέρον. Την χαρακτηρίζουν ανατροπές, όχι ακριβώς στο τι συμβαίνει, αλλά στο πώς εξελίσσονται και αλλάζουν οι χαρακτήρες και οι μεταξύ τους σχέσεις. Όσο για το στοιχείο του μιούζικαλ, μη φοβηθείτε όσοι απεχθάνεστε τα μιούζικαλ (προσωπικά δεν περιλαμβάνομαι σ' αυτούς). Πού και πού, όχι πολύ συχνά, οι ήρωες αρχίζουν να τραγουδάνε. Δεν το θεωρώ κύριο χαρακτηριστικό του φιλμ. Το οποίο, πρώτα απ' όλα μας μιλά για διαφορετικές περιπτώσεις ανθρώπων που το μόνο που επιθυμούν είναι να αλλάξουν εντελώς τη ζωή τους, να ξεφύγουν από μια πραγματικότητα που τους παγιδεύει και την οποία μισούν. Αλλά και για τη διαφθορά, την απληστία και τη βία που κυριαρχούν πλέον στη ζωή μας (η τελευταία σε ορισμένα μέρη του κόσμου, τα υπόλοιπα δυστυχώς παντού).

Οι τραβηγμένες καταστάσεις, το πάθος των χαρακτήρων και η απίθανη (θα μπορούσε να είναι και κωμική) ιστορία μου θύμισαν πολύ Almodovar στις καλύτερες στιγμές του. Και, κατά τη γνώμη μου τουλάχιστον, τα ετερόκλητα στοιχεία που περιέγραψα παραπάνω παραδόξως δένουν απόλυτα στο τελικό  αποτέλεσμα, δίχως να "κλωτσάνε". Για μένα από τις πλέον πρωτότυπες ταινίες των τελευταίων χρόνων και από τις καλύτερες της χρονιάς.

ΒΛΕΠΟΝΤΑΣ ΤΟ "ΑΗΔΙΑΣΤΙΚΟ" "SUBSTANCE"

Το διαβόητο "The Substance" (2024) της γαλλίδας Coralie Fargeat έχει πάρει αντικρουόμενες κριτικές, έχει διχάσει το κοινό και έχει διώξει ανθρώπους από τις αίθουσες. Επανεμφάνιση της Ντέμι Μουρ, η νεαρή Margaret Qualley κι ο Ντένις Κουέιντ αποτελούν το βασικό καστ. 

Μια ώριμη, πάμπλουτη τηλεοπτική σταρ βλέπει να παραγκωνίζεται από την αδηφάγα show business, που αποζητά διαρκώς νέα και λαμπερά πρόσωπα για να ταϊσει το αχόρταγο (και, γιατί όχι; ηλίθιο) κοινό της. Νοιώθοντας το έδαφος να φεύγει κάτω από τα πόδια της δέχεται την προσφορά κάποιου να πάρει - με πλήρη μυστικότητα - μια ουσία που θα αναγεννήσει το σώμα της. Με κάποιους όρους βέβαια...

Απίστευτο σπλάτερ και body horror, κατάμαυρη κωμωδία, σάτιρα τρεχόντων ηθών, το φιλμ έχει "καλές προθέσεις" καθώς καυτηριάζει τη μη αποδοχή της αναπόφευκτης γήρανσης του σώματος, την αγωνιώδη προσπάθεια να μείνουν οι άνθρωποι (οι σταρ περισσότερο) νέοι, με αποτέλεσμα πολλοί απ' αυτούς να μεταμορφώνονται σε απεχθείς μούμιες, αλλά και την απληστία και τον εθισμό που δημιουργεί η διασημότητα εν γένει. 

Καλά όλα αυτά, αλλά βρήκα την εκτέλεση του όλου πράγματος κυριολεκτικά τραβηγμένη απ' τα μαλλιά, με πολλά σεναριακά χάσματα, με "τόννους" από αηδιαστικές σκηνές και γκροτέσκες καταστάσεις, με άφθονο γυμνό μπας και τραβήξουμε και κανέναν που βλέπει ταινίες μόνο ως ηδονοβλεψίας, με παντελή έλλειψη οποιουδήποτε μέτρου και οικονομίας, που θέλει να γίνει κάτι που να θυμίζει τις καλές εποχές του Cronenberg, αλλά πού τέτοια ικανότητα, λίγος Φάουστ... Γενικά όσο το πράγμα γινόταν όλο και πιο ξέφρενο, τόσο περισσότερο βαριόμουν (και αηδίαζα ταυτόχρονα).

Καλές οι προθέσεις, αλλά ποτέ δεν επαρκούν αν δεν συνοδεύονται από στοιχειώδη καλλιτεχνική ικανότητα. Σε όσους το δουν εύχομαι καλή όρεξη.

"BLACK DOG": ΑΔΕΣΠΟΤΑ ΣΚΥΛΙΑ, ΒΕΝΤΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΗΜΟΣ

Να μια εξαιρετική ταινία από την Κίνα. Το "Black Dog" (Guzhen) γυρίστηκε από τον Guan Hu, σκηνοθέτη με πολλές ταινίες στο ενεργητικό του ήδη από τα 90ς, το 2024. Είναι ένα φιλμ που διαθέτει πολλές υποπλοκές.

Λίγο πριν τους Ολυμπιακούς της Κινας του 2008 ένας άντρας επιστρέφει στη γενέθλια πόλη του, κοντά στην έρημο Γκόμπι, μετά την αποφυλάκιση του. Θα τη βρει μισοεγκαταλειμμένη, καθώς πολλοί από τους κατοίκους έχουν φύγει όταν έκλεισαν τα κοντινά ορυχεία. Τα αδέσποτα σκυλιά έχουν πολλαπλασιαστεί ανεξέλεγκτα και βρίσκονται παντού στην πόλη, αλλά και στις παρυφές της κοντινής ερήμου. Εκεί ζουν επίσης ο μισότρελος πατέρας του, παλιοί φίλοι, αλλά και παλιοί εχθροί που περιμένουν...

Η ταινία μου άρεσε πολύ. Βρήκα εξαιρετικές τις εικόνες με τα πάμπολλα σκυλιά, είτε όταν βρίσκονται στην έρημο είτε μέσα και γύρω από τα πολλά εγκαταλειμμένα κτίρια της πόλης, αλλά και γενικότερα τις σκηνές ερήμωσης. Χαρακτηριστικό του φιλμ οι πολλές υποπλοκές, που πάντοτε βέβαια περιστρέφονται γύρω από τον μοναχικό και αμίλητο ήρωα: Η σχέση του με τον πατέρα του, η σχέση του με ένα από τα αδέσποτα σκυλιά που θεωρείται λυσσασμένο, ένας έρωτα που πάει να ανθίσει, αλλά..., οι παλιοί εχθροί που τον περιμένουν στη γωνία, το παρελθόν που τον κυνηγά... Το ατού της ταινίας για μένα είναι ότι όλες αυτές οι υποπλοκές δεν μπερδεύουν, όπως συχνά συμβαίνει, αλλά δένουν άψογα κατά τη γνώμη μου δίχως να "διασπούν" τον θεατή.

Η ταινία μιλά για τη σύγχρονη Κίνα που διαρκώς μεταλλάσσεται δίχως να "κοιτά κανενός τη μελαγχολία", καταδεικνύει τη μοναξιά δύο παρείσακτων, ενός ανθρώπου και ενός ζώου, ενώ τα μίντια διαρκώς και με πομπώδη τρόπο διαλαλούν "το μεγαλείο της",  ιδιαίτερα σε σχέση με τους φαντασμαγορικούς Ολυμπιακούς που πλησιάζουν σε ένα μήνα. Ταυτόχρονα η πλοκή μπαίνει και στον χώρο του νουάρ.  

Για μένα έχει κερδίσει ήδη μια θέση στις δέκα καλύτερες ταινίες της χρονιάς.

Ο ΚΛΕΙΣΤΟΦΟΒΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ "Mr. K"

 

Η Talluhlah Hazekamp Schwab είναι Νορβηγίδα και το "Mr. K." του 2024 είναι η τρίτη μεγάλου μήκους ταινία της. Πρόκειται για ένα απόλυτα σουρεαλιστικό φιλμ με πρωταγωνιστή τον Crispin Glover. Kαι, φυσικά, ο τίτλος είναι άμεση αναφορά στον Κάφκα.  

Σε μια ακαθόριστη πόλη και εποχή ένας μάγος - ταχυδακτυλουργός που μόλις έχει φτάσει εκεί πάει να μείνει για μια βραδιά σε ένα ξενοδοχείο. Το πρωί έχει ένα επείγον επαγγελματικό ραντεβού. Όλα είναι παράξενα σ' αυτό και θα γίνουν πολύ πιο παράξενα όταν ξυπνήσει και θα αντιληφθεί ότι είναι αδύνατο να βρει το δρόμο προς τη ρεσεψιόν και την έξοδο. Στο μεταξύ ένα μεγάλο, αλλοπρόσαλλο πλήθος ανθρώπων, ενοίκων ή εργαζόμενων, αρχίζει να εμφανίζεται από και σε όλα τα πιθανά μέρη...

Κλειστοφοβικό, πέρα για πέρα σουρεαλιστικό, με αποκλειστικά γήινα χρώματα και με διαρκώς αυξανόμενες τάσεις εντροπίας και κατάρρευσης των πάντων, η ταινία αποτελεί ουσιαστικά μια αλληγορία : Όλοι οι ένοικοι, εργαζόμενοι και μη, είναι απόλυτα βολεμένοι στον εγκλεισμό τους. Ο ήρωας είναι ο μόνος που θα προσπαθήσει να αντιδράσει, να τους πείσει να κινηθούν για να βρουν την πολυπόθητη έξοδο, αλλά η εξέγερση που θα προκαλέσει θα επιφέρει την κατάρρευση του όλου κλειστού συστήματος. Ναι, όλοι κατά βάθος προτιμούν τη βολή τους, την προσωπική τους ρουτίνα και, βέβαια, τον εφ' όρου ζωής εγκλεισμό τους, παρά το να διακινδυνέψουν την ανατροπή της πνιγηρής και απόλυτα ιεραρχημένης καθημερινότητας και να αντιμετωπίσουν τους "κινδύνους" μιας πιθανής ελευθερίας...

Ενδιαφέρουσα ταινία, με ανοιχτό τέλος (που μπαίνει στα χωράφια της επιστημονικής φαντασίας), δημιουργεί ασφυκτικό περιβάλλον, σε κάποιες στιγμές διαθέτει χιούμορ και γενικά προτείνεται. Όχι σε όλους, μόνο σ' αυτούς που ψάχνουν κάτι μάλλον ασυνήθιστο.

Ο ΔΕΥΤΕΡΟΣ "JOKER" ΣΤΟΝ ΑΝΤΙΠΟΔΑ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ

Ο "Joker: Τρέλα για Δύο" του 2024 είναι και πάλι γυρισμένος από τον Todd Phillips, είναι σίκουελ του πρώτου σούπερ επιτυχημένου φιλμ και, εκτός του κλασικού Χοακίν Φίνιξ, διαθέτει και τη Lady Gaga, η οποία έχει αποδειχτεί καλή ηθοποιός.

Ο Joker βρίσκεται σε ψυχιατρικό ίδρυμα με άλλους διαφόρων ειδών παρανοϊκούς και σκληρούς φύλακες και περιμένει τη δεύτερη δίκη του. Αν αποδειχτεί ότι είναι ψυχοπαθής, με διπλή προσωπικότητα, άρα δεν ευθύνεται για τις πράξεις του, θα τη γλυτώσει. Αν όμως δεν υπάρχει δεύτερος εαυτός και έχει κάνει τα εγκλήματα ως Άρθουρ Φλεκ, όπως ισχυρίζονται οι κατήγοροι, θα εκτελεστεί. Κάπου εκεί εμφανίζεται και μια επίσης έγκλειστη κοπέλα, η οποία είναι τρελά ερωτευμένη με τον Joker (και όχι με τον Άρθουρ)...

Ψυχολογικά μπερδέματα, εμβόλιμες σκηνές μιούζικαλ (οι ήρωες τραγουδούν γνωστά τραγούδια και όχι πρωτότυπα, που γράφτηκαν δηλαδή για το φιλμ), δικαστικό δράμα - μεγάλο μέρος της ταινίας, ταινία φυλακής και πολύ λίγη δράση συνυπάρχουν εδώ. Ίσως όλο αυτό το ψυχολογικό μυστήριο να είναι ενδιαφέρον, ίσως πάλι να γίνεται αναφορά στη σύγχρονη κοινωνία, όπου όλοι σχεδόν διαθέτουμε δύο προσωπικότητες, μια μιντιακή και μια πραγματική (και η μιντιακή συνήθως είναι πιο ενδιαφέρουσα από την αυθεντική), ίσως... πολλά ακόμα. Ωστόσο, ακόμα και με ενδιαφέροντα προβληματισμό, η ταινία με κούρασε πολύ και επιθυμούσα να τελειώσει γρήγορα. Μεγάλη διάρκεια (γνωστή μάστιγα της εποχής), ατελείωτες περί προσωπικότητας αναλύσεις, σχετική έλλειψη νεύρου, με έκαναν πριν από οτιδήποτε άλλο να βαρεθώ.

Η ταινία απέτυχε διεθνώς οικονομικά. Δεν με ξαφνιάζει καθόλου το γεγονός αυτό...

"IT HAPPENED HERE": Η ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΒΡΕΤΑΝΙΑΣ

Το βρετανικό ασπρόμαυρο φιλμ "It Happened Here" ολοκληρώθηκε το 1964 και διαθέτει πολλά αξιοπερίεργα: Γυρίστηκε από δύο πιτσιρικάδες, τους Kevin Brownlow και Andrew Mollo. Όταν ολοκληρώθηκε ήταν 26 και 24 ετών αντίστοιχα και δεν έκαναν άλλη ταινία στη ζωή τους. Ωστόσο τα γυρίσματα είχαν ξεκινήσει χρόνια πριν, όταν ακόμα ήταν μαθητές! Πολλοί από τους κομπάρσους είναι μέλη βρετανικών λεσχών επιστημονικής φαντασίας. Μερικοί από τους βρετανούς φασίστες ήταν όντως μέλη βρετανικής φασιστικής οργάνωσης. Χρησιμοποιεί αρκετές σκηνές ντοκιμαντέρ από αληθινές ναζιστικές εκδηλώσεις, υπάρχει η φήμη ότι οι δημιουργοί ζήτησαν βοήθεια από τον Κιούμπρικ και διάφορα άλλα.

 Η ιστορία είναι τυπική του είδους της εναλλακτικής ιστορίας. Η απόβαση στη Νορμανδία έχει αποτύχει και οι ναζί έχουν καταλάβει την Βρετανία. Οι κάτοικοι ζουν δύσκολα και η αγγλική αντίσταση ενδυναμώνεται συνεχώς και πετυχαίνει αρκετές νίκες. Ανάμεσα σε όλα αυτά μια απολίτικη νοσοκόμα προσπαθεί να βρει τη θέση της ή μάλλον να βολευτεί στη ζωή της.

 Δεν μπορώ να πω ότι ενθουσιάστηκα. Τη βρήκα αρκετά κουραστική, ιδιαίτερα σε κάποια σημεία όπου οι ναζί ομιλητές εξηγούν την πολιτική και το όραμά τους και νομίζω ότι γενικότερα το φιλμ στερείται ρυθμού. Κατά τα άλλα το ντοκιμαντερίστικο στοιχείο που διαθέτει το κάνει πειστικό και γι' αυτό ανατριχιαστικό - ναι, θα μπορούσαν άνετα να συμβούν όλα αυτά! Ένα από τα ιδιαίτερα στοιχεία της είναι ότι παρουσιάζει την αντίσταση το ίδιο βάρβαρη και αδίστακτη με τους ναζί (οι πρώτοι βέβαια είναι απόλυτα δικαιολογημένοι για τον αγώνα τους, αλλά και πάλι...) Ίσως καθοριστικό για την άποψη αυτή είναι το σημείο όπου κάποιος διανοούμενος αντιστασιακός λέει: "Το εφιαλτικό με τον φασισμό είναι ότι για να απαλλαγείς απ' αυτόν πρέπει να χρησιμοποιήσεις φασιστικές μεθόδους". Μεγάλη ρήση και πιθανότατα απόλυτα αληθινή δυστυχώς...

Αν τη δει κανείς νομίζω ότι πρέπει να την αντιμετωπίσει ως ένα είδος κινηματογραφικού αξιοπερίεργου.

"THE APPRENTICE" : ΤΟ "ΚΤΗΝΟΣ" ΠΡΙΝ ΓΙΝΕΙ "ΓΝΩΣΤΟ ΚΤΗΝΟΣ"

Ο Ali Abbasi δεν είναι τυχαίος σκηνοθέτης. Ιρανός που σπούδασε και ζει στη Σουηδία, έχει στο ενεργητικό του πολύ δυνατές ταινίες, όπως τα αναπάντεχα και "ενοχλητικά" "Σύνορα" και η "Ιερή Αράχνη". Και ξαφνικά αλλάζει εντελώς θεματολογία και από τα θρίλερ περνά σε εντελώς άλλο είδος. Το "Apprentice" του 2024 είναι μια βιογραφία του νεαρού Τραμπ πριν ακόμα ασχοληθεί με την πολιτική - μεγάλο κάθαρμα όμως ήταν από πάντα. 

Νεαρός και απόλυτα φιλόδοξος επιχειρηματίας (νοίκιαζε ετοιμόρροπο ξενοδοχείο σε "τελειωμένους" με διάφορους τρόπους τύπους), προσπαθεί να πείσει τον πλούσιο, αυταρχικό πατέρα του να τον βάλει με ίσους όρους στις μπίζνες του. Εκείνος όμως αρνείται. Τότε συναντά ένα άλλο διαβόητο κάθαρμα : τον δικηγόρο Ρόι Κον - δεξί χέρι του Μακάρθι και βασικό πρόσωπο στο να οδηγηθούν στην εκτέλεση οι Ρόζενμπεργκ - μπροστά στον οποίο οι δικοί μας Κούγιες μοιάζουν παιδάκια του κατηχητικού. Αυτός θα τον διδάξει κάθε δυνατή βρωμιά στις μπίζνες, θα του μάθει τρόπους να εγκληματεί και να τη γλυτώνει, θα του ανοίξει χρήσιμες πόρτες και θα τον κάνει ουσιαστικά εκατομμυριούχο. Το μόνο που μένει είναι η πολιτική...

Καλή ταινία και καθόλου κουραστική - και το λέει αυτό κάποιος που δεν τρελαίνεται ιδιαίτερα για κινηματογραφικές βιογραφίες. Περιγράφει με μελανά χρώματα όχι μόνο το πόσο κάθαρμα είναι ο πλανητάρχης, αλλά και μια ολόκληρη νοοτροπία, ένα ολόκληρο κοινωνικό περιβάλλον που γεννά παρόμοιους τύπους. Και, σε πολιτικό επίπεδο, δείχνει τις βαθιές ρίζες της αμερικάνικης ακροδεξιάς. Με λίγα λόγια αποδεικνύει ότι ακραίες περιπτώσεις σαν τον Τραμπ δεν είναι μεμονωμένες, δεν είναι ένας σίριαλ κίλερ ας πούμε, που αποτελεί μία περίπτωση στο εκατομμύριο. Αντίθετα είναι ριζωμένη σε συγκεκριμένες συμπεριφορές, ιδέες και πρακτικές που ζουν και βασιλεύουν από πολύ παλιά στη "βαθιά" Αμερική της οπλοκατοχής, της Κου-Κλουξ-Κλαν και των γκάνγκστερ.

Το βρήκα ενδιαφέρον και με πολύ καλές ηθοποιίες. Και, να σας πω και κάτι; Τα μισά μόνο απ' όσα δείχνει το φιλμ να έχει κάνει αυτός ο άνθρωπος, θα έπρεπε να είναι για χρόνια στη φυλακή. Αντ' αυτού είναι πλανητάρχης (και όπως προαναφέραμε δεν είναι καθόλου μοναδική περίπτωση). Αν αυτό δεν είναι πλήρης χρεοκοπία της ανθρωπότητας, τότε τι είναι;

ΣΤΗΝ ΛΑΣΠΗ ΤΗΣ "ΓΕΙΤΟΝΙΑΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΦΡΟΝΕΜΕΝΩΝ"

 Το 1970 ο μεγάλος Akira Kurosawa (1910-1998) γυρίζει την πρώτη έγχρωμη ταινία του, την "Γειτονιά των Καταφρονεμένων" (Dodesukaden). 

Δεν μπορεί κανείς να περιγράψει ακριβώς την ιστορία, γιατί δεν υπάρχει μία ιστορία, αλλά πολλές που διαπλέκονται. Οι πρωταγωνιστές είναι πολλοί, όσοι οι κάτοικοι. Σε μια πραγματικά εξαθλιωμένη γειτονιά γεμάτη σκουπίδια, χαλάσματα, μπάζα, δίχως ούτε ένα δέντρο, ζουν σε παράγκες, παρατημένα αυτοκίνητα, σκουριασμένα τολ κλπ. οι πάμπτωχοι κάτοικοι. Μερικοί εργαζόμενοι, άλλοι όχι, αλκοολικοί, τρελοί, άρρωστοι... Οι ιστορίες τους είναι σχεδόν πάντα τραγικές. Ίσως λίγες να είναι κάπως αστείες, αλλά λίγες. Μειοψηφία... 

Ως μέγας ουμανιστής που ήταν ο Κουροσάβα, σκύβει εδώ σε ό,τι πιο εξαθλιωμένο κρύβει η κοινωνία και το αντιμετωπίζει με αγάπη, κατανόηση, συμπάθεια... Οι ιστορίες μπορεί να είναι τραγικές, αλλά η αγάπη του δημιουργού είναι δεδομένη. Από τα χαρακτηριστικά πάντως του φιλμ είναι ότι όλοι αυτοί οι "καταφρονεμένοι" αντιμετωπίζουν με διάθεση ζεν τη ζωή τους. Δεν προσπαθούν να την αλλάξουν. Είναι αυτή που είναι, είναι δεδομένη. Ξέρουν ότι θα ζήσουν έτσι και θα πεθάνουν εκεί.

Αξιοπρόσεχτα είναι το χρώμα και το ντεκόρ του φιλμ. Τόσο το ένα όσο και το άλλο δεν είναι ρεαλιστικά, είναι κατασκευασμένα. Σαν να βρίσκεσαι σε θέατρο. Ο Κουροσάβα δεν προσπαθεί να το κρύψει, ίσα - ίσα, πρόκειται για εικαστική άποψη. Ίσως τα έντονα χρώματα να είναι κάτι σαν αντίποδας στη γκρίζα ατμόσφαιρα του φιλμ. Όσο για το ντεκόρ... περισσότερο από οτιδήποτε άλλο θυμίζει μετακαταστροφικές ταινίες.

Όπως και να το κάνουμε πάντως, πρόκειται για μία από τις πιο βαριές ταινίες του σκηνοθέτη. Τόση μιζέρια, τόσες καταθλιπτικές καταστάσεις σπάνια έχουν μαζευτεί σε μια ταινία, και μάλιστα διάρκειας 2.20'. Οπότε, παρά την συμπάθεια του και τη συγκίνηση που αποπνέουν πολλές ιστορίες, σας προειδοποιώ ότι βλέπεται δύσκολα.

"ACROSS THE UNIVERSE" Ή ΤΑ 60ς ΠΟΥ ΜΑΣ ΚΑΘΟΡΙΣΑΝ

Αγνοούσα την ύπαρξη του φιλμ του 2007 "Across the Universe" (Μέχρι την Άκρη του Κόσμου) της Julie Taymor, ένα πολύ ιδιαίτερο μιούζικαλ και μια από τις καλύτερες ταινίες για τα 60ς που έχω δει ποτέ.

Η ταινία απλώς περιγράφει την ερωτική σχέση μιας πλούσιας νεαρής αμερικάνας και ενός νέου, αλλά  ταλαντούχου, εγγλέζου της εργατικής τάξης - τα σκαμπανεβάσματά της, τις ευτυχισμένες και δύσκολες καταστάσεις και λοιπά και λοιπά.

Μα καλά, θα μου πείτε. Αυτό ακούγεται σαν μια κοινότοπη αισθηματική ταινία, από τις χιλιάδες τέτοιες που υπάρχουν. Ναι, έτσι φαίνεται. Καμία σχέση όμως. Κατ' αρχήν το φιλμ διαδραματίζεται στα μέσα των μυθικών 60ς, κυρίως στις ΗΠΑ, αλλά και στο σκοτεινό και βρώμικο Λίβερπουλ της εποχής. Μέσα από τη σχέση αυτή λοιπόν, μέσα από τα πήγαινε- έλα ανάμεσα στην επαναστατημένη Καλιφόρνια και το εργατικό Λίβερπουλ, περνά με εξαιρετικό κατά τη γνώμη μου τρόπο όλο το πνεύμα των 60ς και τις πολλαπλές του πτυχές : Τον χιπισμό, την ανεμελιά και την κατανάλωση ουσιών, την κυρίαρχη θέση της μουσικής στην όλη κουλτούρα της εποχής, την ψυχεδέλεια, αλλά και τον "άλλο πόλο" (ή μήπως επρόκειτο για ειρηνική συνύπαρξη;), την έντονη πολιτικοποίηση, τις εξεγέρσεις ενάντια στον πόλεμο του Βιετνάμ, τη γιγάντωση του αντιπολεμικού κινήματος, το όνειρο της μεγάλης επανάστασης κλπ. κλπ. Και το κερασάκι στην τούρτα; Όλα τα τραγούδια που τραγουδούν οι ήρωες του φιλμ με τις δικές τους φωνές, αλλά και οι πέριξ αυτών, είναι αποκλειστικά τραγούδια των Beatles! Και δεν τραγουδιούνται ως ιδιαίτερα σόου, αλλά προκύπτουν αβίαστα εκεί που μιλάνε με ιδιαίτερα έξυπνο τρόπο. Έτσι έχουμε μια εκπληκτική παρέλαση από πολλά, παρά πολλά και γνωστά αριστουργήματα του "μεγαλύτερου συγκροτήματος" σύμφωνα με τη γνώμη πολλών. Θα μπορούσε να είναι μια εξαιρετική ανθολογία των Beatles και της μουσικής πορείας τους. 

Σε όλα αυτά προσθέστε και την εμφάνιση σε μικρούς ρόλους - και σε τραγούδια φυσικά - των Joe Cocker και Bono και θα έχετε μια μικρή εικόνα ενός φιλμ που μου άρεσε πολύ. Άλλωστε η Taymor δεν είναι τυχαία. Πριν από χρόνια μας είχε δώσει την γνωστή "Frida".

ΒΡΕΤΑΝΟΙ ΓΚΑΝΓΚΣΤΕΡΣ ΣΕ ΕΝΑ "ΒΡΩΜΙΚΟ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ"

 Όσοι δεν γνωρίζετε ή δεν έχετε δει το "Βρώμικο Σαββατοκύριακο" (The Long Good Friday), που γύρισε το 1980 ο John McKenzie (1928-2011), να το δείτε οπωσδήποτε. Είναι ένα από τα καλύτερα γκανγκστερικά φιλμ και μια από τις πλέον αξιόλογες και παραγνωρισμένες βρετανικές ταινίες των 80ς (και όχι μόνο). Με εξαιρετικό Μπομπ Χόσκινς, που παίρνει την ταινία πάνω του, και την Έλεν Μίρεν στα νιάτα της. Αλλά, αν προσέξετε, σε δύο σύντομες εμφανίσεις στην αρχή και στο τέλος, θα αναγνωρίσετε και τον νέο και άγνωστο τότε Πιρς Μπρόσναν.

Το φιλμ περιστρέφεται γύρω από έναν γκάνγκστερ που προσπαθεί να περάσει στη νομιμότητα συνεργαζόμενος με αμερικάνο μεγαλομαφιόζο, που έχει καταφτάσει στο Λονδίνο για σύναψη συμφωνιών. Υπάρχουν όμως τα προσωπικά του προβλήματα, αλλά κυρίως η εμπλοκή με τον πολύ δραστήριο τότε ΙΡΑ, που θα περιπλέξουν τα πράγματα.

Καθαρόαιμο γκανγκστερικό φιλμ, με αστυνομικής φύσης μυστήριο (ποιος δολοφονεί κάποιους;), πορτρέτο - απολαυστικό ενίοτε - ενός ιδιαίτερου χαρακτήρα, αλλά και σχόλιο στην παρακμή της κραταιάς κάποτε βρετανικής αυτοκρατορίας, που ψάχνει απεγνωσμένα για δεκανίκια στην απέναντι πλευρά του Ατλαντικού μήπως ανακτήσει κάτι από την χαμένη της αίγλη. Ενδιαφέροντες χαρακτήρες, καλός ρυθμός, καταγραφή της εποχής, που ήταν από τις πλέον ταραγμένες στην ιστορία της Βρετανίας λόγω ΙΡΑ, Θάτσερ και άλλων, και, πάνω απ' όλα, μια μεστή ταινία. Κακώς παραμένει σχετικά άγνωστη. Όπως έμαθα μάλιστα, το BFI (British Film Institute), την έχει βάλει στις 30 καλύτερες αγγλικές ταινίες όλων των εποχών.

ΑΣΤΕΙΑ ΚΑΙ ΓΛΥΚΟΠΙΚΡΗ "ANORA"

Για μένα η "Anora" του 2024 είναι η τρίτη καλή ταινία του ανεξάρτητου αμερικανού Sean Baker που βλέπω. Είχαν προηγηθεί τα "Tangerine" και "Florida Project". Και οι τρεις έχουν περιθωριακούς ήρωες, που είναι αδύνατο να ταιριάσουν με το αμερικάνικο όνειρο. Και οι τρεις συνδυάζουν το δράμα με την κωμωδία και, παρά το "δύσκολο" περιβάλλον στο οποίο εκτυλίσσονται, είναι τελικά διασκεδαστικές.

Η Anora είναι μια συμπαθητική στριπτιζέζ και πόρνη. Όταν γνωρίζει έναν πιτσιρικά γόνο ζάπλουτου ρώσου ολιγάρχη, αρχικά δέχεται να περάσει μαζί του μια εβδομάδα με μεγάλη αμοιβή, αλλά τα πράγματα γίνονται σοβαρά - πέραν του αχαλίνωτου σεξ - και φτάνουν λίγες μέρες μετά να παντρευτούν στο Λας Βέγκας εν μέσω άφθονου αλκοόλ και ουσιών. Όταν όμως το μαθαίνουν οι γονείς, στέλνουν έξαλλοι τους μπράβους τους... και αντί για εξ ίσου αχαλίνωτη βία που θα περιμέναμε, το πράγμα γίνεται όλο και πιο αστείο...

Πλήρης ανατροπή μύθων όπως η Σταχτοπούτα ή η "Pretty Woman". Στο φιλμ συνυπάρχουν απόλυτος ρεαλισμός, κυνισμός και... γλυκά συναισθήματα. Ακόμα και σασπένς διαθέτει! Πώς γίνεται να "παντρεύονται" όλα αυτά, δεν έχετε παρά να το δείτε στην οθόνη. Είπαμε: Βρισκόμαστε πολύ μακριά από τις γλυκανάλατες συμβάσεις του (σύγχρονου κυρίως) Χόλιγουντ και πολύ μακριά από έναν κόσμο "ηθικό, αγγελικά πλασμένο". Μόνη μου μικρή αντίρρηση η μεγάλη διάρκεια, που τελευταία έχει γίνει μάστιγα στο σινεμά. Είπαμε όμως: Μικρό το κακό. Το σύνολο είναι πολύ καλό και το φινάλε συγκινητικό.

"ΤΟ ΘΗΡΙΟ" 'Η Ο ΑΙΩΝΙΟΣ ΕΡΩΤΑΣ

 

Το 2023 ο Bertrand Bonello, ιδιόρρυθμος Γάλλος σκηνοθέτης, γυρίζει "Το Θηρίο" (La Bete), με την Λέα Σεϊντού να κυριαρχεί σχεδόν σε κάθε πλάνο.

Ένας άντρας και μια γυναίκα συναντιούνται σε τρεις διαφορετικές εποχές : Στις αρχές του 20ού αιώνα, στη σύγχρονη εποχή και στο μέλλον. Πάντα νοιώθουν άμεση έλξη ο ένας για τον άλλο, αλλά πάντα κάτι εμποδίζει  την ολοκλήρωση του έρωτά τους...

Επιστημονική φαντασία, ταινία εποχής και θρίλερ διασταυρώνονται σε μια παράξενη ταινία, που, δίχως να το δηλώνει ρητά, μάλλον προϋποθέτει την μετεμψύχωση, τις πολλές και διαφορετικές ζωές κάθε ανθρώπου. Το περιβάλλον είναι εντελώς διαφορετικό κάθε φορά, αλλά τα συναισθήματα των δύο ηρώων παρόμοια, κάποιες ατάκες επαναλαμβάνονται υπό διαφορετικές συνθήκες, ενώ σε κάθε εποχή η γυναίκα "πάσχει" από μόνιμη φοβία για μια απροσδιόριστη καταστροφή που θα επέλθει στη ζωή της. 

Μίξη κινηματογραφικών ειδών, φιλοσοφικός προβληματισμός για τη φύση και την αναγκαιότητα (ή μη) του συναισθήματος, μεταφυσικές ανησυχίες, ανησυχητική προφητεία για το σκοτεινό μέλλον που έρχεται, μνήμες από το "Πέρσι στο Μαρίενμπαντ", η ταινία έχει αναμφισβήτητο ενδιαφέρον, δεν μπορώ να πω όμως ότι με ενθουσίασε κιόλας...  

ΥΓ: Το φιλμ βασίζεται χαλαρά, πολύ χαλαρά (εμπνέεται απλώς α μπορούσαμε να πούμε) σε μια νουβέλα του Χένρι Τζέιμς.