ΓΕΛΩΝΤΑΣ ΑΚΟΜΑ ΜΕ ΜΙΑ ῾ἉΠΙΘΑΝΗ ΠΤΗΣΗ῾῾

Στην Ελλάδα το μάθαμε ως ῾῾Μια Τρελή... Αππίθανη Πτήση῾῾. Ο κανονικός του τίτλος ήταν βέβαια "Airplane!" και γυρίστηκε το 1980 από την ήδη γνωστή στην Αμερική από το "Centacky Fried Movie" κωμική τριάδα των Jim Abrahams, David Zucker  και Jerry Zucker (αργότερα θα έκαναν λίγες ακόμα κωμικές ταινίες ως τρίο, αλλά και ο καθένας μόνος του).
Το τι συμβαίνει στο φιλμ είναι δύσκολο να περιγραφεί. Φυσικά πρόκειται για μια αεροπορική πτήση, όπου όλα πάνε στραβά. Ανάμεσα στους κάθε λογής επιβάτες υπάρχει ένας βετεράνος πιλότος του πολέμου, αλκοολικός και με ψυχολογικά προβλήματα, που βρίσκεται εκεί για να πείσει μια όμορφη αεροσυνοδό να τα ξαναφτιάξουν. Κι όταν οι πιλότοι αχρηστεύονται λόγω... δηληττηρίασης, καλείται να προσγειώσει μόνος του το σκάφος με τους πανικόβλητους επιβάτες.
Φυσικά η ιστορία δεν έχει καμιά σημασία και είναι (συνειδητά εννοείται) εντελώς προσχηματική. Αυτό που μετρά εδώ είναι μια ατέλειωτη σειρά από εντελώς σουρεαλιστικά αστεία και καταστάσεις, τόσο λεκτικά όσο και γκαγκς. Ταυτόχρονα σατιρίζονται και παρωδούνται ανελέητα πάμπολλα είδη και κλισέ του χολιγουντιανού σινεμά (πολεμικά, δραματικά και αισθηματικά φιλμ, ταινίες καταστροφής, που ήταν τότε της μόδας και πολλά άλλα). Πρόκειται για ένα από τα φιλμ που ξεκίνησαν αυτή τη σειρά ταινιών που παρωδούν άλλες ταινίες ή είδη και που σήμερα έχουν καταντήσει ανούσια κλισέ οι ίδιες. Τότε όμως γινόταν για πρώτη (ή σχεδον πρώτη) φορά, γι᾽αυτό και το αποτέλεσμα ήταν ξεκαρδιστικό. Σημειώστε και το κάθε άλλο παρά πολιτικώς ορθό χιούμορ που διαπερνά το φιλμ (κάποιες σκηνές ή ατάκες θα ήταν αληθινά αδιανόητο να γυριστούν στις μέρες μας).
Πλημμυρισμένη λοιπόν από παράλογο χιούμορ, τραβώντας συχνά στα άκρα αστεία και καταστάσεις - μερικές φορές με χοντροκομένο τρόπο, αλλά του το συγχωρώ -  το φιλμ προκαλεί ακόμα κύματα γέλιου. Κι αν σκεφτείτε ότι το στιλ αυτό τρελής κωμωδίας καθιερώθηκε από φιλμ σαν αυτό, τότε η αξία του νομίζω ότι παραμένει. Διασκεδάστε το δίχως ενοχές!

"ΕΠΑΦΗ" 'Η ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΕ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ

Η Έλι από μικρή αγαπά να ακούει μακρινές φωνές μέσω ραδιοφωνικών πομπών / δεκτών. Όταν μεγαλώσει θα γίνει αστροφυσικός και με αληθινό πάθος θα πείθει διάφορες υπηρεσίες (και όχι μόνο) να υποστηρίζουν χρηματοβόρα προγράμματα παρακολούθησης συχνοτήτων από το σύμπαν, προκειμένου να πιάσουν σήματα από εξωγήινες διάνοιες. Και κάποια στιγμή, εκεί που όλα μοιάζουν να αποτυγχάνουν, συλλαμβάνει όντως ένα λογικό μήνυμα από "εκεί έξω". Από εκεί και πέρα η ταινία ασχολείται με την προετοιμασία ολόκληρης της ανθρωπότητας για την πρώτη επαφή με εξωγήινους, οι οποίοι βεβαίως, όπως όλα δείχνουν, είναι πολύ περισσότερο τεχνολογικά προοδευμένοι από εμάς.
Φυσικά καταλάβατε ότι μιλώ για την "Επαφή" του 1997 του Robert Zemeckis με τη Τζόντι Φόστερ και τον Μάθιου ΜακΚόναχιου στους βασικούς ρόλους, ένα φιλμ που από τότε είχε προκαλέσει εντύπωση. Το οποίο είναι βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο του Carl Sagan.
Οι αρετές της ταινίας είναι αρκετές. Κατ' αρχάς έχουμε μια πραγματικά σοβαρή αντιμετώπιση ενός θέματος επιστημονικής φαντασίας. Τι θα γίνει αν, μια μέρα, όντως κάποιοι εξωγήινοι επικοινωνήσουν μαζί μας; Τι θα κάνουν οι κυβερνήσεις; Πώς θα αντιδράσει ο επιστημονικός κόσμος; Και οι θρησκόληπτοι, που μέχρι τη στιγμή αυτή θα απέκλειαν μια τέτοια πιθανότητα (πώς να δεχτούν ότι ο θεός τους έφτιαξε κι άλλους, εντελώς διαφορετικούς, κι όχι μόνο εμάς; Πάει το "κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν"...) Από την άλλη, πέρα από τις μπούρδες των φανατικών, η ταινία ουσιαστικά βασίζεται στη σοβαρή διαμάχη μιας διάνοιας που ερμηνεύει τα πράγματα με επιστημονικό τρόπο και δίχως την παρουσία θεού (της ηρωίδας) και μιας άλλης που αντιμετωπίζει τον κόσμο μεταφυσικά (ο ΜακΚόναχιου). Αυτό νομίζω είναι και η ουσία του φιλμ, που αναπτύσσει έτσι μια ενδιαφέρουσα φιλοσοφική διάσταση. Καταλήξτε μόνοι στα συμπεράσματά σας. Θα πω μόνο πολύ επιγραμματικά ότι, δίχως να κλίνει προς την "θεϊκή" πλευρά (πράγμα σπάνιο για Χόλιγουντ), μοιάζει να προσπαθεί να γεφυρώσει τον υλισμό με το μεταφυσικό όραμα.
Ενδιαφέρον φιλμ, ίσως λίγο "μακρόσυρτο" για κάποιους φανς των σύγχρονων υπερηρωικών φαστ (κυριολεκτικά) φουντ ταινιών, που παραμένει όμως γοητευτικό και, κυρίως, "τροφή για σκέψη". Και διαθέτει, βεβαίως, και το σασπένς του.

HARD CANDY: ΤΡΟΜΑΚΤΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΓΙΑ ΔΥΟ

Πρόκειται για ένα από εκείνα τα φιλμ που ξεχειλίζουν από ψυχολογικό τρόμο δίχως να δεἴχνουν πολλά. Επίσης γι᾽αυτά που βασίζονται σε δύο μόλις ηθοποιούς, διαδραματίζονται ως επί το πλείστον σε ένα κλειστό χώρο, όμως... κρατάνε τον θεατή. Θρίλερ δωματίου δηλαδή. Μιλώ για το "Hard Candy" (Στημένο Παιχνίδι στην Ελλάδα) του 2005, του βρετανού David Slade (που κάνει κυρίως τηλεόραση και πού και πού και καμιά ταινία), με τους Ellen Page και Ptrick Wilson.
Ένας τριαντάρης γνωρίζει μέσω ίντερνετ 14χρονη πανέξυπνη, ταλαντούχα κοπελίτσα, συναντώνται για πρώτη φορά σε καφέ κι εκείνος την καλεί σπίτι του. Από εκεί και πέρα θα αρχίσει ένα αγχωτικό και νοσηρό παιχνίδι ανάμεσα στα δύο αυτά πρόσωπα, για το οποίο δεν μπορώ να αποκαλύψω πολλά διότι, βεβαίως, θα καταστρέψω κάθε έννοια σασπένς. Και βέβαια, το ενοχλητικό θέμα της παιδεραστίας πλανάται από τις πρώτες κιόλας σκηνές στην ατμόσφαιρα, απλώς και μόνο από τις ηλικίες των δύο ηρώων... (όχι, μην ανησυχείτε, δεν πρόκειται να δείτε κάτι ενοχλητικό σ᾽αυτό το θέμα)
Από τα ενδιαφέροντα φιλμ αυτού του είδους, το οποίο καταφέρνει να είναι όντως αγχωτικό (ψυχοβγαλτικό θα έλεγα), με διαρκείς ανατροπές και ένα συνεχές παιχνίδι γάτας - ποντικού (ποιος είναι ποιος άραγε;) Ίσως πολλοί να πουν ῾῾ἁποκλείεται να στηθούν όλ᾽ αυτά῾῾, πλην όμως πολλά τέτοια πετυχημένα θρίλερ βασίζονται σε μια παρόμοια αρχική σύμβαση που πρέπει να δεχτούμε εξ αρχής για να τα απολαύσουμε.
Αν αρέσκεστε σε τέτοιου είδου φιλμ, νομίζω είναι επιτυχημένο. Για το ψυχοβγαλτικό όμως σας προειδοποίησα, έτσι;

"8 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΤΡΟΠΟΙ ΝΑ ΠΕΘΑΝΕΤΕ" ΣΕ ΕΝΑ ΜΑΛΛΟΝ ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΡΕΚΒΙΕΜ

Το έχω ξαναγράψει: Θεωρώ τον Hal Ashby (1929-1988) σημαντικό σκηνοθέτη. Η τελευταία ταινία του όμως, το "8 Εκατομμύρια Τρόποι για να Πεθάνετε" του 1986 είναι μάλλον μέτρια. Διάβασα κάπου ότι είχε προβλήματα με παραγωγούς, που δεν τον άφησαν να το κάνει όπως ήθελε. Πιθανόν. Πάντως ο Τζεφ Μπρίτζες, ο Άντι Γκαρσία και η Ροσάνα Άρκετ είναι καλοί.
Πρόκειται για αστυνομικό φιλμ. Ένας πρώην αστυνομικός, αλκοολικός στο τελευταίο στάδιο λόγω τύψεων για έναν αχρείαστο φόνο που διέπραξε, μπλέκει σε ένα σκληρό κύκλωμα διακίνησης ναρκωτικών και πορνείας (το τελευταίο είναι το light κομμάτι του όλου πράγματος). Ερωτεύεται μια πόρνη και η κατάσταση γίνεται όλο και πιο δύσκολη, καθώς ο ίδιος παραπαίει μεταξύ αλκοολισμού και αποτοξίνωσης, αλλά επιμένει...
Η ιστορία έχει κάποια κενά, τα πράγματα συμβαίνουν κάπως ασύνδετα, το φιλμ δεν είναι τόσο βρώμικο όσο θα μπορούσε λόγω θέματος (μάλλον οι παραγωγοί και πάλι...), το ξενέρωτο χάπι εντ διαθέτει μια σκηνή στην οποία άνευ λόγου επιμένει..., ενώ αυτό που, καθαρά για προσωπικούς λόγους με ενόχλησε είναι η αφόρητη εϊτίλα (τα ρούχα και οι κομμώσεις, το σάουντρακ, η όλη ατμόσφαιρα), ... Τι να κάνουμε όμως; Έτσι ήταν τότε. Πάντως ο Μπρίτζες είναι καλός στο ρόλο του και υπάρχει και η προτελευταία απίστευτη σκηνή στην αποθήκη, όπου όλοι ουρλιάζουν και πυροβολούν ανεξέλεγκτα, την οποία απόλαυσα.
Εντάξει. Είπαμε, δεν είναι κάτι σπουδαίο, έχουμε δει κι άλλα παρόμοια αστυνομικά, πάντως βλέπεται νομίζω δίχως να κουράσει κανέναν.

"FEMALE TROUBLE" : Η ΕΠΙΤΟΜΗ ΤΟΥ (ΗΘΕΛΗΜΕΝΑ) ΚΑΚΟΥ ΓΟΥΣΤΟΥ

Τον John Waters , τον ῾῾πάπα῾῾ του κιτς και του κακού γούστου, τον γνωρίζετε (ελπίζω). Δύο χρόνια μετά το θρυλικό "Pink Flamingos" (ίσως την πιο trash ταινία που έγινε ποτέ) συνεργάζεται και πάλι με τη θρυλική, βαρέων βαρών τραβεστί Ντιβάιν για να κάνει το 1974 την παρόμοιας αισθητικής σουρεαλιστική κωμωδία "Female Trouble".
Όπου εξιστορείται ο βίος και η πολιτεία της Ντον Ντάβενπορτ, από τα εφηβικά της χρόνια, ως οργισμένη τινέιτζερ, έως το επεισοδιακό της τέλος, αφού έχει περάσει από μια ῾῾καριέρα῾῾(;) στη σόου μπίζνες, που πάντοτε ήταν το όνειρό της, αλλά και στο (ακραίο κι αυτό) έγκλημα ταυτόχρονα.
Φυσικά η αισθητική είναι όσο πιο απαράδεκτη γίνεται. Όλα είναι τόσο κιτς, τόσο κακόγουστα, ώστε το φιλμ συνίσταται μόνο σε όσους διαθέτουν γερά στομάχια, όχι λόγω υπερβολικού σπλάτερ ή κάτι τέτοιο, αλλά λόγω... αισθητικής. Εννοείται ότι όλοι σχεδόν οι ήρωες είναι άσχημοι και απωθητικοί... τι λέω, όλα είναι απόλυτα ηθελημένα απωθητικά. Οι άνθρωποι, οι πράξεις τους, τα ντεκόρ, οι καταστάσεις, οι ηθοποιίες...
Ο Γουότερς εδώ είναι όσο ανατρεπτικός μπορεί κανείς να γίνει, σατιρίζοντας (αναποδογυρίζοντας καλύτερα) τα πάντα: Την οικογένεια, τη μητρότητα, την αισθητική και το καλό γούστο, τη δουλειά, το σχολείο και την εκπαίδευση γενικότερα... και δεν θυμάμαι τι άλλο ακόμα! Κυρίως όμως στο στόχαστρό του βρίσκονται οι σόου μπίζνες και η ανοησία και η κενότητά τους και το όνειρο των περισσότεων σύγχρονων ανθρώπων να γίνουν με κάθε τρόπο σταρ. Με κάθε τρόπο. Σημειώστε το αυτό, γιατί είναι έννοια - κλειδί για το φιλμ. Και, φυσικά, ανατρέπει και την ίδια τη φιλμική αισθητική, όπως είπαμε, τους κινηματογραφικούς κανόνες δηλαδή, με τα άθλια σκηνικά, το άθλιο παίξιμο, το εντελώς σχηματικό σενάριο... με τα πάντα. Και, επειδή κάποιοι που δεν γνωρίζουν περί τίνος πρόκειται, ίσως να μην πιστεύουν στα μάτια τους, ας μην έχουν την παραμικρή αμφιβολια: Τα πάντα γίνονται απόλυτα συνειδητά. Το μόνο που λείπει από το φιλμ είναι το στοιχείο της έκπληξης: Είχε προηγηθεί, βλέπετε, το "Pink Flamingos"...
Από τις μεγάλες στιγμές του underground κινηματογράφου και μία από τις ανατρεπτικότερες ταινίες όλων των εποχών, σαφώς ΔΕΝ συνίσταται για όλους...

ΜΕ ΕΠΑΘΛΟ ΤΗΝ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΣΤΟ "HIGHLANDER"

Το 1986 ο αυστραλόις σούπερ επιτυχημένος βιντεοκλιπάς (έχει σκηνοθετήσει πάμπολλα πασίγνωστα βιντεοκλίπ των 80ς) Russell Mulkahy γυρίζει τη δεύτερη ταινία του, το πολλά υποσχόμενο ῾Highlander" με τον Κρίστοφερ Λαμπέρτ και τον Σον Κόνερι. Δυστυχώς η μετέπειτα κινηματογραφική του πορεία θα αποτελείται από μετριοτατα, κοινότοπα φιλμ δράσης και λίγο τρόμου...
Ο ήρωας της ταινίας είναι ένας επιτυχημένος παλαιοπώλης της Νέας Υόρκης. Σύντομα θα μάθουμε ότι το μυστικό του είναι ότι είναι αθάνατος. Έχει γεννηθεί αιώνες πριν ως σκωτσέζος και συνεχίζει... Ανήκει σε μία περίεργη ομάδα αθανάτων που ζει, μυστικά προφανώς, ανά τον κόσμο. Όμως, όπως λέει η παράδοση, μόνο ένας αθάνατος μπορεί να υπάρχει τελικά. Και όλα δείχνουν ότι έχει έλθει η ώρα του τελικού ξεκαθαρίσματος.
Πρωτότυπη ταινία φαντασίας για την εποχή της, με δράση, το απαραίτητο ρομαντικό love story, μπόλικες ξιφομαχίες και αποκεφαλισμούς και, οπωσδήποτε, ατμοσφαιρική σκηνοθεσία, είχε αποτελέσει μεγάλη έκπληξη στην εποχή της (γι᾽αυτό άλλωστε γυρίστηκαν και δυο - τρεις συνέχεις, οι οποίες μάλλον δεν βλέπονται). Η ιστορία του ήρωα αφηγείται στιο φιλμ με συνεχή φλας μπακ, ώστε να συμπληρωθεί το παζλ του παρελθόντος του αι του πώς έφτασε έως εδώ. Σήμερα βέβαια η αρχική έκπληξη έχει χαθεί, το φιλμ ωστόσο εξακολουθεί νομίζω να βλέπεται ευχάριστα και να παραμένει διασδκεδαστικό. Αν δεν το έχετε δει και θέλετε να περάσετε δύο ευχάριστες ώρες χωρίς προβληματισμούς, δείτε το.
Να έχετε επίσης υπ᾽όψη ότι η δεκαετία του 80 για πολλούς αποτελεί μία από τις ῾῾χρυσές εποχές῾῾ του σινεμά του φανταστικού και η συγκεκριμένη ταινία έβαλε κι αυτή το λιθαράκι της στην εδραίωση της παραδοχής αυτής. Κρίμα για την πολύ κακή συνέχεια του δημιουργού της.

"KONTROL" Ή Η ΠΑΡΑΔΟΞΗ ῾῾ΠΑΝΙΔΑ῾῾ΤΟΥ ΜΕΤΡΟ

Ο Nimrod Antal είναι ουγγρικής καταγωγής σκηνοθέτης και γυρίζει ταινίες μεταξύ Ουγγαρίας και Χόλιγουντ. Το "Kontrol" του 2003 είναι το ντεμπούτο του στις μεγάλου μήκους και είναι ουγγρικό φιλμ, με την ιδιομορφία ότι είναι ολόκληρο γυρισμένο στο μετρό της Βουδαπέστης, δίχως ούτε μία εξωτερική σκηνή.

Το φιλμ παρακολουθεί μια ομάδα... ας πούμε... αλλόκοτων ελεγκτών εισητηρίων του υπόγειου μετρό, τους οποίους πολλοί επιβάτες, στην προσπάθειά τους να ταξιδέψουν τσάμπα, αντιμετωπίζουν ως εχθρούς. Η ομάδα αυτή αποτελείται από τους πιο περίεργους τύπους και, εκτός από την εχθρότητα των επιβατών, έχει να αντιμετωπίσει και τον άγριο ανατγωνοισμό άλλων ομάδων ελεγκτών, συναδέλφων τους δηλαδή. Στο μεταξύ στο μετρό κυκλοφορεί ένας σίριαλ κίλερ. Ήρωας του φιλμ ο επί κεφαλής της ομάδας, ο οποίος κοιμάται (κρυφά) στους υπόγειους σταθμούς, έχει χρόνια να ανέβει στην επιφάνεια και είναι ένα παράξενο μείγμα ευαισθησίας, ταλέντων και παρακμής.

Ενδιαφέρον και πρωτότυπο φιλμ, που συνδυάζει με έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο υπαρξιακές ευαισθησίες, συγκίνηση, χιούμορ, βία, μυστήριο, διαφεύγοντας έτσι από κάθε απόπειρα κατἀταξης. Μαύρη κωμωδία; Θρἴλερ; Υπαρξιακό, ρομαντικό δράμα; Διότι και ρομαντισμός υπάρχει, ανακατεμένος με μια περιρέουσα βρωμιά. Και όλα αυτά συνυπάρχουν με μια πινακοθήκη απίστευτων τύπων (οι περίφημοι ελεγκτές, οι εργαζόμενοι στο μετρό, οι μόνιμοι επιβάτες, οι άγριοι ῾῾ἑλεγκτές των ελεγκτών῾῾ κλπ.), δημιουργώντας τελικά μια σουρεαλιστική, κλειστοφοβική και ῾῾βρώμικη῾῾ ατμόσφαιρα, που συχνά αγγίζει τα όρια του γκροτέσκο.

Το συνιστώ σε όσους, πέρα από την κλασική χολιγουντιανή γραφή, ψάχνουν για κάτι ξεχωριστό και ασυνήθιστο.

Κρίμα που ο Antal στο Χόλιγουντ έχει γυρίσει μάλλον μέτριες ταινίες.

"BAISE-MOI": ΣΕΞ ΚΑΙ ΒΙΑ ΑΝΕΥ ΛΟΓΟΥ...

Το ῾Baise-moi" (Γάμησέ με) της Virginie Despentes και της Coralie έκανε κάποιο θόρυβο όταν γυρίστηκε το 2000. Αιτία; Η ανεξέλεγκτη βία τοιυ (αλλά τέτοια έχουμε δει πολλά και δεν θα μπορούσε να είναι μόνο αυτός ο λόγος) και οι σκηνές αληθινού σεξ που περιέχει. Εύκολος τρόπος για να ακουστεί κανείς...
Δύο γυναίκες που έχουν περάσει πολλά, η μία πόρνη, η άλλη από υποβαθμισμένα στρώματα που ζει περιθωριακά, συναντιούνται τυχαία, βρίσκουν η μία στην άλλη μια ῾῾ἁδελφή ψυχή῾῾και αρχίζουν μια περιπλάνηση με αυτοκίνητο ανά την Γαλλία διχως στόχο και πρόγραμμα, σκοτώνοντας ανεξέλεγκτα και άνευς λόγο, ληστεύοντας και κάνοντας σεξ με όποιους βρίσκουν στο δρόμο τους. Αυτά.
Οι δύο πρωταγωνίστριες είναι πορνοστάρ. Το ίδιο και η συνσκηνοθέτης Coralie. Οπότε το πρότζεκτ γίνεται εύκολο: Παίρνεις δύο κατάλληλες ηθοποιούς, τις βάζεις να πάρουν μέρος σε κάποιες αληθινές σκηνές σεξ, τις βάζεις να σκοτώνουν άνευ λόγου και αιτίας ό,τι κουνιέται, πρσθέτεις βεβαίως και τον ῾῾προκλητικό῾῾τίτλο ῾῾Γάμησέ με῾῾, για να μην υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία από κανέναν... και έχεις έτοιμο ένα φιλμ που ῾῾θα σοκάρει῾῾. Υποτίθεται ότι πίσω απ᾽ όλο αυτό κρύβεται μια απόρριψη όλων των ταμπού μιας βρώμικης, ούτως ή άλλως, κοινωνίας, μια αναρχική, βίαιη εξέγερση δύο καταπιεσμένων γυναικών ενάντια στα πάντα, μια αίσθηση απόλυτης ελευθερίας του στιλ ζούμε μόνο για το ῾ἑδώ και τώρα῾῾και ό,τι βγει κλπ. κλπ. Τώρα βέβαια το ό,τι όσο προχωρά το φιλμ οι ηρωίδες προβαίνουν σε πραγματικές σφαγές δικαίων και αδίκων, το ότι απουσιάζει κάθε είδους σασπένς, το ότι η συνταγή είναι προφανώς εύκολη... δεν μετράνε και τόσο.
Τέλος πάντων δεν βρήκα τίποτα το σημαντικό στην ταινία με το ῾ἁναρχικό῾῾υποτίθεται μήνυμα και νομίζω ότι γυρίστηκε αποκλειστικά και μόνο για λόγους εύκολου εντυπωσιασμού (αν εντυπωσιάζεστε βεβαίως από το ότι η ηθοποιός μιας ῾῾κανονικής῾῾ - εννοώ όχι πορνό - ταινίας παίρνει αληθινές πίπες...)

῾Ἡ ΠΡΙΓΚΗΠΙΣΑ ΤΟΥ ΝΕΙΛΟΥ῾῾ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΛΙΕΣ, ΑΣΤΕΙΕΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΕΠΟΧΗΣ

Μερικες φορές είναι διασκεδαστικό ή / και αστείο να βλέπεις παλιές, μέτριες, άγνωστες ταινίες. Συνήθως όμως είναι απλώς βαρετό. ῾Ἡ Πριγκήπισα του Νείλου῾῾ γυρίστηκε το 1954 απο τον πρώην (καλό απ᾽ό,τι διαβάζω) μοντέρ, αλλά εντελώς αδιάφορο σκηνοθέτη της δεκαετίας του 50 (μετά έκανε μόνο τηλεοραση) Harmon Jones (1911-1972), με την εντυπωσιακή Ντέμπρα Πέιτζετ στον ομώνυμο ρόλο.
Η οποία είναι πανέμορφη και σέξι αιγύπτια χορεύτρια τ του 13ου αιώνα, όταν η χώρα ανήκε στους Άραβες και στο χαλίφη της Βαγδάτης. Η χορευτική δραστηριότης όμως είναι στάχτη στα μάτια, διότι, στην πραγματικότητα είναι η πριγκήπισσα της Αιγύπτου, κόρη του (υποτελούς στα χαλίφη βεβαίως) ηγεμόνα της. Ο οποίος έχει κακούς και σατανικούς συμβούλους, εκείνη όμως αγαπά το λαό της και προσπαθεί να τον προστατέψει από έναν στρατό βεδουίνων υπό την ηγεσία ενός σκληρού στρατηγού και ερωτεύεται (αμοιβαία βεβαίως) τον... γιο του καλού χαλίφη της Βαγδάτης, ο οποίος, όλως τυχαίως, περνά από εκεί αρχικά ινκόγκνιτο, και μετά θα αρχίσουν ίντριγκες και περιπέτειες και ξιφομαχίες και πολλά άλλα.
Νομίζω ότι η ταινία δεν αντέχει σε κριτική. Η αφέλεια σε όλα τα επίπεδα χτυπά κόκκινο, υπάρχουν οι απόλυτα καλοί και κακοί, οι στολές, τα ντεκόρ κλπ. ε...δεν βασίζονται και τόσο σε ιστορική πραγματικότητα και άλλα πολλά. Και βέβαια ῾῾ἁπολαμβάνουμε῾῾μάχες, ξιφομαχίες, χαρέμια, παλάτια και τεχνικολόρ χρώματα... Δεν μου βγάζετε από το μυαλό ότι το φιλμ γυρίστηκε μόνο και μόνο για τα κάλλη και τις χορευτικές ικανότητες της πανέμορφης Ντέμπρα, η οποία κάθε τρεις και λίγο ρίχνει ένα χορό με την ιδιότητα της καλύτερης χορεύτριας της πόλης (ένας απ᾽αυτούς μάλιστα δεν είναι ανατολίτικος, αλλά... ινδικός). Όσο για τους καλούς ήρωες (θηλυκούς και αρσενικούς), όσες κακουχίες, μάχες και ό,τι άλλο περάσουν, είναι πάντοτε ατσαλάκωτοι, άψογοι, με το μαλλί τέλειο κι ας βγήκαν μόλις από τα νερά του Νεἴλου (έχει πολύ πλάκα το ότι, ενώ μέχρι τότε μπαινόβγαιναν στα νερά... θεόστεγνοι, στο τέλος το αν είναι βρεγμένη ή όχι η πριγκίπισα θα παίξει καθοριστικό ρόλο! Όπως πολύ αστειο είναι και το ότι ουδείς μπορεί να αναγνωρίσει ότι η χορεύτρια είναι η ίδια η πριγίπισα, παρά το ότι η δεύτερη εμφανίζετσι απλώς με το μισό πρόσωπο καλυμμένο από διαφανές βέλο και είανι από την πρώτη στιγμή αναγνωρίσιμη!)
Ίσως όλη αυτή η πρωτόγονη αφέλεια να διασκεδάσει κάποιους. Εγώ πάντως βαρέθηκα.

"RED SPARROW" : Ο ΨΥΧΡΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΔΕΝ ΤΕΛΕΙΩΣΕ ΠΟΤΕ (;)

Ο επί πολλά χρόνια βιντεοκλιπάς Francis Lawrence γυρίζει το 2018 το "Red Sparrow", μια καθαρά κατασκοπική ταινία, είδος το οποίο φθίνει για ευνόητους λόγους στις μέρες μας, με την πολύ σέξι Τζένιφερ Λόρενς ως βασική ατραξιόν, αφού οι συχνά γυμνές εμφανίσεις της θα ενθουσιάσουν πολλούς...
Στη σύγχρονη εποχή, μας λέει η ταινία, ο ψυχρός πόλεμος συνεχίζεται κανονικότατα και στη φριχτή Ρωσία τίποτα σχεδόν δεν έχει αλλάξει από την εποχή του ¨Σιδηρού Παραπετάσματος῾῾, μας ξαναλέει. Έτσι μια όμορφη ρωσίδα επιλέγεται (με ίντριγκες και εκβιασμούς, όχι ότι το ήθελε) για να εκπαιδευτεί σκληρά (όλα είναι σκληρά εκεί) σε ένα ειδικό σώμα κατασκοπων που ως όπλο για να αποσπάσουν μυστικά από τους εχθρούς χρησιμοποιούν το σώμα και τη σεξουαλικότητά τους. Πρώτος στόχος της ένας πράκτορας της ΣΙΑ... κι από εκεί και πέρα το σενάριο θα γίνεται όλο και πιο πολύπλοκο.
Τυπικό κατασκοπευτικο φιλμ, καλογυρισμένο, εξαιρετικά σκληρό και βίαιο (και σε ψυχολογικό επίπεδο), ακατάλληλο για ανηλίκους λόγω τολμηρών ερωτικών σκηνών και πολύπλοκο ως ιστορία. Ωραία λοιπόν, θα το δείτε με ενδιαφέρον και θα θαυμάσετε τα κάλλη της Τζένιφερ, η οποία, παρεπιπτιπτόντως, περνά κυριολεκτικά τα πάνδεινα, τραυματίζεται, βασανίζεται, εκβιάζεται και άλλα πολλά... όμως είναι από ατσάλι! Αλλά, διάβολε, τόσο προπαγανδιστικό, φιλοδυτικό και αντιρωσικό φιλμ, δεν γυριζόταν ούτε την αληθινή ψυχροπολεμική εποχή. Όλοι οι ρώσοι πράκτορες είναι σκληροί, απάνθρωποι, κτήνη, το ρωσικό κλίμα θυμίζει απόλυτα σταλινισμό, σα να μην έχει περάσει ούτε μια μέρα από τότε, ενώ, αντίθετα, οι αμερικανοί πράκτορες είναι πιο ανθρώπινοι, συναισθηματικοί, ακόμα και ρομαντικοί... Πιο σχηματική ῾῾Καλοί ενατνίον Κακών῾῾ ταινία δεν έχω δει τα τελευταία χρόνια. Γι᾽αυτό, για να λειτουργήσει όλο αυτό, έπρεπε να επινοηθεί αυτό που λέγεται στην αρχή: ῾῾Ο ψυχρός πόλεμος συνεχίζεται και σήμερα῾῾. Τι να πω; Τελικά τόσο, μα τόσο άσπρο ῏μαύρο, δίχως ενδιάμεσες αοχρώσεις, με ενόχλησε πραγματικά.

Ο ΓΟΥΝΤΙ ΓΚΑΘΡΙ ῾῾ΓΕΝΝΗΜΕΝΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΟΞΑ῾῾

Θεωρώ τον μάλλον ξεχασμένο σήμερα Hal Ashby (1929 -1988) από τους σημαντικότερους αμερικανούς σκηνοθέτες των 70ς. Το 1976 γυρίζει το ῾῾Γεννημένος για τη Δόξα῾῾("Bound for Glory"), μια απο τις καλές ταινίες του. Πρόκειται για ένα φιλμ πάνω στα χρόνια της νεότητας του μεγάλου Woody Guthrie, πριν ακόμα γίνει ευρύτερα γνωστός ή, μάλλον, τότε που σιγά - σιγα αρχίζει να γίνεται. Κι αν δεν ξέρετε το Γούντι Γκάθρι, είναι ο μεγαλύτερος ίσως φολκ τραγουδοποιός της Αμερικής, συνθέτης τραγουδιών διαμαρτυρίας και η βασικότερη επιρροή του Μπομπ Ντίλαν. Όσο για τον Ντέιβιντ Καραντάιν, είναι πολύ καλός στον κύριο  ρόλο.
Η ταινία ξεκινά στα 30ς, όταν ο πάμφτωχος Γούντι προσπαθεί να θρέψει τη γυναίκα και τα δύο παιδιά του σε μία ανεμοδαρμένη, σκονισμένη, φτωχή πόλη στα βάθη των ΗΠΑ, που εγκαταλείπεται από τους κατοίκους της, αφού δεν μπορούν να ζήσουν πια εκεί. Κάποια στιγμή θα πάρει την κιθάρα του, θα παρατήσει την οικογένεια και θα φύγει με ωτοστόπ ή ως λαθεριπβάτης σε τρένα για τη μακρινή Καλιφόρνια, που για χιλιάδες αμερικανούς που δεν έχουν στον ήλιο μοίρα αποτελεί έναν φανταστικό παράδεισο. Φτάνοντας όμως εκεί θα διαπιστώσει, όπως και οι άλλοι μετανάστες, ότι μόνο παράδεισος δεν είναι, αφού οι συνθήκες ζωής είναι εφιαλτικές και όσοι καταφέρνουν να φτάσουν πέφτουν θύματα φριχτής εκμετάλλευσηας από τους μεγαλοκτηματίες. Εκεί βαθμιαία θα πολιτικοποιηθεί έντονα, αλλά και θα αρχίσει να γίνεται γνωστός με τα αιχμηρά τραγούδια του, ενώ θα ξανασμίξει με την οικογένειά του. Όμως...
Πολύ καλή ταινία, που δείχνει το φριχτό πρόσωπο της Αμερικής, χτισμένης πάνω σε ακραία ανισότητα και εκμετάλλευση των πάμφτωχων μαζών, μιας Αμερικής σκληρής, βάρβαρη θα έλεγα, όπου κάθε προοδευτική φωνή καταπνίγεται με κάθε τρόπο. Το φιλμ είναι παραδόξως έντονα πολιτικοποιημένο για αμερικάνικο, με μια καθαρά αριστερή οπτική (Άσμπι και 70ς γαρ) και θα εκπλήξει πολλούς. Αγώνες για δημιουργία συνδικαλισμού, άγρια καταστολή, φτώχεια και άλλα πολλά, καθώς και εικόνες που θυμίζουν έντονα το σημερινό μεταναστευτικό πρόβλημα (ναι, στα 30ς, μετά την κρίση του 1929, οι ΗΠΑ αντιμετώπισαν τα ίδια τεράστια προβλήματα με την εσωτερική μετανάστευση, όταν, όπως είπαμε, η Καλιφόρνια φάνταζε ως (απατηλός) παράδεισος για τις εξαθλιωμένες μάζες). Ταυτόχρονα ο Άσμπι σχεδιάζει το πορτρέτο του μουσικού: Ένας άνθρωπος παθιασμένος, δοσμένος απόλυτα στο σκοπό και την τέχνη του (γι᾽αυτόν τέχνη και σκοπός ταυτίζονται), ασυμβίβαστος, αλλά και καλόκαρδος, γεμάτος αγάπη για τους άλλους. Αλλά, συγχρόνως, και άστατος, κλασική περίπτωση καλλιτέχνη που δεν κάνει για οικογενειακή ζωή και ασφυκτιά στα πλαίσιά της. Αυτό που δίνει στο κοινό δεν μπορεί να το δώσει στους δικούς του ανθρώπους. Έτσι το θέμα της σύγκρουσης καλλιτεχνικής δημιουργίας και καθημερινότητας είναι ένας δεύτερος άξονας του φιλμ.
Αν δεν την έχετε δει ψάξτε την. Κυρίως θα εκπλαγείτε για το τι γυριζόταν στα 60ς και 70ς στην τότε Αμερική, που σήμερα δείχνει τον χειρότερο εαυτό της με τους διάφορους Τραμπ και τους χολιγουντιανούς, δίχως οράματα λογιστές.

"THE WEB": ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ Ή ΣΩΜΑΤΟΦΥΛΑΚΑΣ;

Το 1947 ο Michael Gordon (1909-1993), ένας από τους πολλούς άγνωστους αμερικανούς σκηνοθέτες, γυρίζει το "The Web", ένα τυπικό φιλμ νουάρ με τον Έντμοντ Ο᾽Μπράιαν, την σύντομης καριέρας Ella Raines και τον Βίνσεντ Πράις, πριν ο τελευταίος καθιερωθεί ως άρχοντας του τρόμου, όπως τον ξέρουμε.
Ένας νεαρός δικηγόρος προσλαμβάνεται από πλούσιο επιχειρηματία ουσιαστικά όχι ως δικηγόρος, αλλά ως σωματοφύλακας. Ο νεαρός θα δεχτεί, κυρίως για τα μάτια της όμορφης γραμματέα του πλούσιου. Το πρώτο όμως κιόλας βράδι θα σκοτώσει έναν άνθρωπο που μόλις έχει αποφυλακιστεί και απειλεί τη ζωή του επιχειρηματία και... θα βρεθεί μπλεγμένος σε μια απίθανη πλεκτάνη.
Τυπικό ασπρόμαυρο νουάρ, το είπαμε, με τους σατανικούς κακούς, τον σκληρό, αλλά τίμιο ήρωα, την όμορφη κοπέλα, τις κοφτερές ατάκες (κυρίως στο πρώτο μέρος) και τις απαραίτητες φυσικά ανατροπές προς το τέλος. Ωστοσο δεν το βρίσκω από τα πολύ σπουδαία (παρά το ότι είναι καλογυρισμένο) κυρίως λόγω σεναριακών αφελειών (το σχέδιο του ῾῾κακού῾῾είναι κάπως απίθανο και καθόλου σίγουρο, η τελική σεκάνς που οδηγεί στη λύση δεν μου φάνηκε καθόλου πειστική κλπ.). Δεν μπορώ να σας εξηγήσω λεπτομερέστερα, αφού υπάρχει κίνδυνος για απαράδεκτο σπόιλερ. Παρ᾽όλα αυτά - ή μάλλον έχοντας από την αρχή όλα αυτά υπ᾽όψη - νομίζω ότι παρακολουθείται πολύ ευχάριστα, κυρίως από τους φίλους των νουάρ και ότι καταφέρνει να κρατήσει αμείωτο το ενδιαφέρον.

"ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΙΛΗΣΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΕΒΙΝ῾῾: ΕΝΑΣ ΕΦΙΑΛΤΗΣ

Τι θα κάνατε ως μητέρα αν ο γιος σας ήταν η ενσάρκωση του κακού; Φανταστείτε λοιπόν κάτι σαν τη γνωστή ῾Προφητεία῾, μεταφερμένη όμως ως δράμα σε απόλυτα ρεαλιστικό κλίμα, στην καθημερινότητα, δίχως ίχνος μεταφυσικής, και θα έχετε το ῾῾Πρέπει να μιλήσουμε για τον Κέβιν῾῾της καλής Lynne Ramsay του 2011, με μια εξαιρετική, όπως πάντα, Τίλντα Σουίντον στο βασικό ρόλο.
Ένα ευτυχισμένο ζευγάρι κάνει το πρώτο του παιδί, ένα αγόρι. Από την αρχή φαίνεται ότι κάτι δεν πάει καλά μ᾽αυτό και, όσο μεγαλώνει, μοιάζει να είναι πλημμυρισμένο από μια αβάστακτη κακία, που στρέφεται κυρίως ενάντια στη μητέρα του.  Σύντομα η ζωή της θα γίνει κόλαση...
Το φιλμ είναι εντυπωσιακά γυρισμένο με διαρκή μπρος - πίσω στο χρόνο. Η ιστορία ξετυλίγεται αργά, τα κομμάτια στο παζλ ενώνονται σιγά - σιγά για να σχηματίσουν ολόκληρη την εικόνα ενός αληθινού εφιάλτη, που ξέρουμε από την πρώτη στιγμή οτι έχει συμβεί, δεν ξέρουμε όμως τι ακριβώς είναι. Οι θεατές νοιώθουν από την αρχή άβολα, νοιώθουν το σφίξιμο, το αδιέξοδο, τη φρίκη.
Θα ξαναπώ ότι η ταινία είναι εντυπωσιακή. Σκηνοθεσία, τρόπος αφήγησης, ηθοποιίες, όλα συμβάλλουν σ᾽αυτό. Ωστόσο, μια που πρόκειται για ένα ρεαλιστικό δράμα, δεν παύει να αφορά μια εντελώς ακραία, μεμονωμένη περίπτωση, δίχως προεκτάσεις. Πάντως προσωπικά την είδα δύσκολα λόγω ακριβώς αυτού του αγχωτικού και επίτηδες δυσάρεστου στοιχείου που τη διαπερνά από την αρχή ως το τέλος και, τελικά, μου άφησε μια άσχημη γεύση. Μπορεί πάντως να πει κανείς ότι αυτό ακριβώς αποδεικνύει την αποτελεσματικότητά του.

῾῾ἙΞΟΔΟΣ: ΘΕΟΙ ΚΑΙ ΒΑΣΙΛΙΑΔΕΣ῾῾ : ΒΙΒΛΟΣ ΚΑΙ ΠΑΛΙ

Ο Ridley Scott  ήταν πάντα ικανός για το καλύτερο και για το χειρότερο. Μάλλον προς το χειρότερο βρίσκεται στα 2014, όταν γυρίζει το βιβλικό "Exodus: Gods and Kings". Για μια ακόμα φορά στην οθόνη η ιστορία του Μωυσή, που καταφέρνει - με τη βοήθεια του θεού βεβαίως - να βγάλει τους σκλάβους εβραίους από την Αίγυπτο και να τους οδηγήσει στην πολυπόθητη Γη της Επαγγελίας (Χαναάν). Και βέβαια, επιστρατεύουμε και τον Κρίστιαν Μπέιλ να κάνει το Μωυσή, αλλά και τους Τορτούρο, Μπεν Κίνγκσλεϊ, Σιγκούρνι Γουίβερ κ.ά. σε δεύτερους, αθέατους μερικές φορές, ρόλους.
Η ιστορία είναι γνωστή και βαριέμαι να την ξαναπώ. Όσο για την ταινία... και κλισέ άφθονα έχει, και δράση και κάποιες μάχες για να μη βαριόμαστε, και σύγκρουση αδελφικών φίλων για να συγκινηθούμε (του Μωυσή και του Φαραώ, με τον οποίον έχουν μεγαλώσει μαζί και κάποτε ήταν σαν αδέλφια) και εφέ και θέαμα και το επικό ύφος του Σκοτ που εδώ δεν τα καταφέρνεια να είναι υποβλητικό)... κι ένα περίεργο θεό, ο οποίος, εκτός από εκδικητικός και όχι ό,τι καλύτερο τέλος πάντων, εμφανίζεται στο Μωυσή ώς... μικρὀ παιδί, το οποίο φυσικά του μιλά ως κακός μεγάλος. Η σκηνοθεσία είναι μερικές φορές εντυπωσιακή, όχι όμως και ατμοσφαιρική, ο Μωυσής τα κάνει όλα και συμφέρει τόσο ως ηγέτης όσο και ως ταπεινός οικογενειάρχης, οι πληγές του φαραώ πέφτουν αλύπητα επί δικαίων και αδίκων και χέστηκε γι᾽αυτό καλός θεούλης, η θάλασσα βεβαίως ανοίγει στο τέλος... όλα καλά για τον περιούσιο λαό και στα τέτοια μας όλοι οι άλλοι αθώοι.
Δείτε το μονο για το θέαμα, που κι αυτό πάντως δεν είναι τίποτα ιδιαίτερο. Ίσως κάποιο ενδιαφέρον να έχει η παρουσίαση του θεού ως... φανατικού, που κάποια στιγμή ωρύεται κιόλας και απαιτεί δράση, πόλεμο. Και, επίσης, η παρουσίασή του όχι ως οικουμενικού θεού, αλλά καθαρά ως θεού των εβραίων, που νοιάζεται μόνο γι᾽αυτούς (με κάθε τίμημα) και καθόλου για την ανθρωπότητα εν γένει. Ως ενός καθαρά τοπικού θεού δηλαδή. Σα να λέμε κάθε λαός έχει τον δικό του θεό που τον προστατεύει κι όποιος είναι πιο κοτσονάτος κερδίζει. Μάλιστα.
ΥΓ: Ουδέποτε κατάλαβα τι σχέση έχουν η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη, που είναι δύο αντίθετα με κάθε φιλοσοφική έννοια βιβλία, και γιατί τα θεωρούν αμφότερα δικά τους και εξ ίσου ῾῾θεόπνευστα῾῾οι χριστιανοί...

"THE CALL": SERIAL KILLERS ΚΑΙ ΣΑΣΠΕΝΣ

Το φιλμ "The Call" είναι ένα θρίλερ που γύρισε το 2013 ο Brad Anderson με βασική πρωταγωνίσυτρια τη Χάλι Μπέρι .
Η οποία είναι αστυνομικός, απ᾽αυτούς που δουλεύουν στο 911 (το δικό μας 100), δέχονται κάθε λογής κατεπείγουσες κλήσεις και συχνά καλούνται να διαχειριστούν τηλεφωνικά πραγματικά ακραίες καταστάσεις. Όπως μια κοπέλα που έντρομη λέει ότι κάποιος έχει μπει στο σπίτι της. Από λάθος της αστυνομικού ο άντρας βρίσκει την κοπέλα, την απαγάγει και, λίγες μέρες μετά, βρίσκεται το πτώμα της. Το σοκ της ηρωίδας είναι τεράστιο, αφού θεωρεί υπεύθυνο τον εαυτό της. Αλλάζει θέση στο Σώμα, αλλά, μήνες μετά, βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα παρόμοιο τηλεφώνημα και μια παρόμοια κατάσταση. Πώς θα τη διαχειριστεί αυτή τη φορά;
Θρίλερ με διαρκές σασπένς, με έναν παρανοϊκό σίριαλ κίλερ και με πλοκή που στο μεγαλύτερο μέρος βασίζεται στη συνεχή εναλλαγή οδηγιών από το τηλέφωνο και γεγονότων ῾῾ἑκεί έξω῾῾, ὠσπου η ηρωίδα θα αποφασίσει να αναλάβει δράση η ίδια... Δεν είναι κακό ως φιλμ του είδους, αλλά παρόμοιο μοτίβο έχουμε ξαναδεί πολλές φορές σε πολλές παραλλαγές (από τη ῾῾Σιωπή των Αμνών῾῾ έως πλήθος άλλων). Η ώρα λοιπόν περνά καλά, αλλά είναι πλέον σύνηθες να προσθέσεις άλλον  έναν κατά συρροήν δολοφόνο στην ατέλειωτη πινακοθήκη του είδους. Τέλος ένα μείον στη συγκεκριμένη ταινία είναι το ότι βασίζεται σε αρκετές συμπτώσεις.

῾ὉΙ ΥΠΗΡΕΤΡΙΕΣ῾῾ΚΑΙ Ο ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΠΟΥ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

῾Ὁι Υπηρετριες῾῾ του Tate Taylor γυρίζονται το 2011 και είναι ένα φιλμ πάνω στο ρατσισμό ενάντια στους μαύρους της Αμερικής. Στις νότιες πολιτείες, βεβαίως, όπου το φαινόμενο ακμάζει. Διαδραματίζεται στις αρχές της δεκαετίας του 60.
Εκεί τα μεσοαστικά και πάνω νοικοκυριά συνήθιζαν να έχουν μια μαύρη υπηρέτρια. Πολλές φορές αυτή τύχαινε να είναι εγγόνι σκλάβων που κάποτε ανήκαν στην οικογένεια και των οποίων οι απόγονοι, με πληρωμή πλέον, εξακολουθούν να δουλεύουν γι᾽αυτή. Οι υπηρέτριες, εκτός από τις δουλειές του σπιτιού, ουσιαστικά ανέτρεφαν τα παιδιά, με τα οποία δένονταν ιδιαίτερα, αφού οι κυρίες ασχολούνταν με άλλα (από εξόδους με φίλες έως διοργάνωση φιλανθρωπικών εκδηλώσεων). Πολύ συχνά βεβαίως η ζωή των υπηρετριών δεν ήταν καθόλου ρόδινη. Μια νεαρή λευκή από ευκατάστατη οικογένεια, δημοσιογράφος, επίδοξη συγγραφέας και, παραδόξως, καθόλου ρατσίστρια, αποφασίζει να πάρει συνέντεύξεις από υπηρέτριες και να καταγράψει αληθινές ιστορίες εκμετάλευσης και ρατσισμού σε ένα βιβλίο που θα γράψει. Ωστόσο αυτό κάθε άλλο παρά εύκολο είναι. Οι υπηρέτριες φοβούνται να μιλήσουν, όχι μόνο γιατί το δικαστικό σύστημα είναι κι αυτό απόλυτα ρατσιστικό (έχει δικαιώσει πάντοτε λευκούς σε παρόμοιες περιπτώσεις), αλλά υπάρχει και ο άγραφος νόμος των ΚουΚλουςΚλανοειδών με πολύ χειρότερες για τους μαύρους συνέπειες...
Το φιλμ είναι καλογυρισμένο, με καλές ηθοποιίες (Έμμα Στόουν, Βαϊολα Ντέιβις, Τζέσικα Τσαστέιν και πολλές άλλες) και κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του θεατή. Και βέβαια, περιττό να το πούμε, είναι στρατευμένο στη σωστή κατεύθυνση. Καταγράφει μάλιστα με δυνατό τρόπο όχι τις πολύ τρανταχτές περιπτώσεις (φόνοι, εμπρησμοί κλπ.), αλλά την καθημερινή εκμετάλλευση και ρατσιμό που υφίσταντο οι γυναίκες αυτές από ῾῾κανονικές῾῾, καθημερινές λευκές κυρίες της διπλανής πόρτας (για να παναφέρουμε μια πολύ απλή κατάσταση, θεωρούνταν απόλυτα νορμάλ, και μάλιστα ῾"in῾῾για μια καθώς πρέπει οικογένεια, η υπηρέτρια να έχει ξεχωριστή τουαλέτα έξω από το σπίτι, για να μη ῾῾μολύνει῾῾την οικογενειακή).
Όλα αυτά είναι απόλυτα αληθινά και η ιστορία είναι επισης αληθινή (το βιβλίο όντως έκανε πάταγο τότε). Ωστόσο δεν μπορώ να μην επισημάνω την εγγενή στο μεγαλύτερο μέρος της χολιγουντιανής παραγωγής ῾ἁμερικανιά῾῾: Τους μονοδιάστατους χαρακτήρες, την ηρωική δημοσιογράφο που αψηφά τα πάντα, την ως καρικατούρα κακιά, ρατσίστρια καθώς πρέπει νέα κυρία, που είναι η βασική αντίπαλος, τις πάντοτε συγκινητικές μαύρες υπηρέτριες κλπ. κλπ. Ναι, είναι πολύ σχηματικό (και αποτελεσματικό βεβαίως, δεν λέω). Και πολύ εύκολο. Και, φυσικά, κατορθώνει με τον τρόπο αυτόν να βγάλει τη συμπάθεια του θεατή (και το σασπένς που επιδιώκει).

ΑΘΛΗΤΙΚΕΣ ΑΘΛΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ῾῾ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ῾῾

Ο αμερικανός Λανς Άρμστρονγκ υπήρξε ένας αληθινός σούπερ αθλητής. Καλός ποδηλάτης, προσβλήθηκε από σοβαρό καρκίνο, κατάφερε να τον ξεπεράσει με χημειοθεραπείες και όχι μόνο επανήλθε στην ποδηλασία, αλλά έγινε, πολύ απλά, ο μεγαλύτερος μάλλον ποδηλάτης όλων των εποχών, αφού ούτε λίγο ούτε πολύ κατέκτησε τον περίφημο Γύρο της Γαλλίας, τον σημαντικότερο ποδηλατικό αγώνα του κόσμου, επτά συνεχείς φορές!. Εκατομμυριούχος πλέον, ανέπτυξε φιλανθρωπική δράση, έφτιαξε ίδρυμα για την καταπολέμηση του  καρκίνου και λατρεύτηκε από εκατομμύρια φιλάθλους. Τέλειο; Μα δεν υπάρχει πουθενά τόση τελειότητα. Λίγο μετά την απόσυρσή του ξέσπασει ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα όλων των εποχών: Αποδείχτηκε ότι όλα αυτά τα πέτυχε τίγκα στο ντοπάρισμα, έχοντας στήσει ένα ολόκληρο ῾῾πρόγραμμα῾῾(με τη βοήθεια ενός δαιμόνιου και αδίστακτου γιατρού) λήψης απαγορευμένων ουσιών, το οποίο έγκειται τόσο στη λήψη των κατάλληλων ουσιών όσο και στον τρόπο και το χρόνο λήψης τους, ώστε επί χρόνια να αποφεύγεται τον εντοπισμό τους και να βγαίνει καθαρός στα συχνά τεστ. Φυσικά οι πολυάριθμοι τίτλοι του αφαιρέθηκαν.
῾῾Το Πρόγραμμα῾῾είναι η ταινία που γύρισε το 2015 ο Stephan Frears μεταφέροντας στην οθόνη όλη αυτή την αθλιότητα. Και επειδή η ιστορία είναι πασίγνωστη, το φιλμ ούτως ή άλλως δεν μπορεί να διαθέτει σασπένς. Έτσι μας δείχνει από την αρχή την αλήθεια, το διαρκές ντοπάρισμα, τη σοφή επιλογή του πότε και του τι παίρνουμε. Και φτιάχνει το σκοτεινό πορτρέτο ενός ακόρεστου ανθρώπου, που διαρκώς διψά για δόξα και νίκη, που τρέφεται από το να είναι παντού και πάντα πρώτος.
Αυτό που μένει από το φιλμ είναι μια βρώμικη, αηδιαστική, άθλια εικόνα για το σύγχρονο (πρωτ)αθλητισμό, που δεν έχει τίποτα από ῾ἅμιλλα῾῾, ρομαντισμό, ῾ὑγιή ανταγωνισμό῾῾και άλλες τέτοιες μπούρδες, αλλά είναι μια αδίστακτη, σάπια μπίζνα, όπου παίζονται εκατομμύρια. Ναι, ας το δεχτούμε. Όλο αυτό δεν είναι παρά μια απατηλή βιτρίνα και, όπως όλα τα πράγματα σχεδόν στην εποχή μας, υπάρχει μόνο για το αδηφάγο κέρδος. Και στηρίζεται, βεβαίως, στα εκατομμύρια (δισεκατομμύρια μάλλον) των αφελών που πιστεύουν σ᾽αυτή.
Το φιλμ μπορεί να μην είναι σπουδαίο κινηματογραφικά και να μην ενδιαφέρει πολλούς. Πάντως ο πάντα ευαίσθητος κοινωνικά Φρίαρς (δεν το θεωρώ από τις μεγάλες του ταινίες) καταφέρνει τουλάχιστον να καταδείξει όλη αυτή τη βρωμιά. Δηλώνοντας βεβαίως παράλληλα (για να μην κόψουμε όλοι τις φλάβες μας) ότι υπάρχουν και λίγοι τίμιοι...

'METEOR" : ΜΙΑ ΑΚΟΜΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

Οι ταινίες καταστροφής, που είναι δημοφιλεις σήμερα, ξεκίνησαν τη δεκαετία του 70, όταν διάφορες συμφορές χτυπούσαν είτε τον κόσμο ολόκληρο είτε συγκεκριμένα μέρη. Συνήθως διέθεταν πλούσιο καστ μεγάλων, πλην όμως σχετικά ῾῾ώριμων῾῾, ηθοποιοών. Μια απ᾽αυτές τις καταστροφές λοιπόν μας βρήκε το 1979. Λεγόταν "Meteor" και είχε γυριστεί από τον βρετανό Ronald Neame (1911-2010). Ηθοποιοί; Σον Κόνερι (εντελώς άνετος, σα να μην τρέχει τίποτα μπροστά στο επερχόμενο τέλος, με ελάχιστες ανησυχίες ακόμα και για τα παιδιά του),  Νάταλι Γουντ, Χένρι Φόντα, Μάρτιν Λαντάου, Τρέβορ Χάουαρντ!
Η διέλευση ενός κομήτη ῾῾ἁναστατώνει῾῾τους αστεροειδείς. Ένας απ᾽ αυτούς, αρκετά μεγάλος, ξεφευγει από την τροχιά του και κατευθύνεται ολοταχώς προς τη γη. Αν συγκρουστεί μπορεί να δημιουργήσει τρύπα μεγέθους ωκεανού, κοινώς τέλος του κόσμου. Οι αντίπαλες τότε ΗΠΑ και Σοβιετική Ένωση αναγκάζονται με χίλια ζόρια να συνεργαστούν και να στρέψουν τους πυρηνικούς πυραύκους τους εναντίον του εισβολέα...
Ίσως να γνωρίζετε την ξεχασμένη αυτή ταινία από τον θόρυβο που προκάλεσε τον Σεπτέμβρη του 2001. Ναι, είναι αυτή που (προφητικά) δείχνει τους Δίδυμους Πυργους να καταστρέφονται από θραύσμα του μετεωρίτη που φτάνει πρόωρα στη γη. Είχε παιχτεί πολύ τότε η σκηνή αυτή. Κατά τα άλλα το φιλμ είναι άνευρο, αφελές και νομίζω ότι βλέπεται μόνο από περιέργεια. Όσο για τις αναπόφευκτες σκηνές καταστροφής, μοιάζουν αστείες μποστά στα σύγχρονα εφέ (όχι ότι αυτό θα είχε καμιά σημασία αν επρόκειτο για καλή ταινία, αλλά...). Ίσως κάποιο ενδιαφέρον να έχει το πολιτικό κομμάτι. Το φιλμ δείχνει την ανθρώπινη βλακεία που (στο συγκεκριμένο σενάριο) παρά λίγο να στοιχίσει το τέλος του κόσμου: Οι ευρισκόμενες σε ψυχρό πόλεμο τότε Ρωσία και ΗΠΑ αργούν υπερβολικά να συνεργαστούν, φοβούμενες μην αποκαλύψουν η μία στην άλλη βρώμικα και επικίνδυνα στρατιωτικά μυστικά και, ακόμα και την τελευταία στιγμή, κάποιοι ηλίθιοι στρατηγοί αντιδρούν στη συνεργασία. Η κατάσταση παγκόσμια φοβάμαι ότι και σήμερα παραμένει ίδια.
ΥΓ: Παρακαλώ βρείτε τις πιθανότητες που υπάρχουν να πέσουν ελάχιστα καταστροφικά θραύσματα στη γη και ένα από αυτά να πλήξει ακριβώς την καρδιά της νέας Υόρκης! Αλλά, είπαμε, μπροστά στον εντυπωσιασμό, όλα γίνονται...

"THE FOREIGNER" : Η ΕΚΔΙΚΗΣΗ ΕΝΟΣ ΗΣΥΧΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

Μερικές φορές κάποια φιλμ από τα οποία δεν περιμένεις τίποτα σε εκπλήσουν ευχάριστα. ῾Ὁ Εκδικητής῾῾(The Foreigner) του Martin Campbell (2017) ας πούμε, με τους Τσάκι Τσαν (απο τους λίγους μη κωμικούς ρόλους του) και τον Πιρς Μπρόσναν, αν μη τι άλλο διαθέτει ένα αρκετά πολύπλοκο σενάριο.
Ένα μικρό, εξτρεμιστικό παρακλάδι του ΙΡΑ πραγματοποιεί βομβιστική επίθεση στο Λονδίνο με 12 πολίτες νεκρούς, απειλώντας έτσι να τινάξει στον αέρα την κατάπαυση πυρός που ισχύει εδώ και περίπου 20 χρόνια ανάμεσα στον ΙΡΑ και τους βρετανούς. Ανάμεσα στους νεκρούς είναι και η μικρή κόρη ενός 60άρη, ήσυχου κινέζου, που έχει εστιατόριο στο Λονδίνο. Και τότε... ποιος είδε το θεό και δεν τον φοβήθηκε...
Ναι, πρόκειται για ταινία δράσης με βία, πυροβολισμούς και εκρήξεις και άλλα τέτοια γνωστά. Ωστόσο δεν είναι καθόλου μονοδιάστατη. Μπορεί ο ῾ἥσυχος῾῾ Τζάκι Τσαν να τα κάνει όλα και να είναι σχεδόν απέθαντος, αλλά ταυτόχρονα το φιλμ ρίχνει μια αρκετά ενδιαφέρουσα ματιά στα εσωτερικά του σύγχρονου ΙΡΑ, στις διαμάχες και τις διαφορετικές απόψεις που σιγοβράζουν, ενώ, όπως είπαμε, η ιστορία είναι αρκετά πολύπλοκη και πολυεπίπεδη (το προσωπικό και το συλλογικό στοιχείο μπλέκουν αξεδιάλυτα) και απαιτεί την προσοχή του θεατή για να την κατανοήσει. Επί πλέον οι χαρακτήρες δεν είναι μόνο καλοί - κακοί. Τόσο αυτός του Μπρόσναν, ως πρώην εξτρεμιστή και νυν ηγέτη του ΙΡΑ που υποστηρίζει την ειρήνη, όσο και του Τσαν με την εμμονή του για εκδίκηση, που μοιάζει να αγγίζει την παράνοια, είναι τουλάχιστον αμφιλεγόμενοι.
Να λοιπόν που μερικές φορές ταινίες δράσης με πολλά μπαμ μπουμ και φόνους μπορεί να διαθέτουν και κάτι παραπάνω.

"KONG: SCULL ISLAND" Ή Η ΑΒΑΣΤΑΧΤΗ ΒΑΡΕΜΑΡΑ ΤΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΨΕΩΝ

Πιστό στα βαρετά πρότυπα που το ίδιο το Χόλιγουντ έθεσε στον εαυτό του τα αρκετά τελευταία χρόνια, βάζει το 2017 τον τηλεοπτικό Jordan Vogt-Roberts (ορίστε;) να γυρίσει έναν ακόμη Κινγκ Κονγκ, το ῾῾Κονγκ. Η Νήσος του Κρανίου῾῾, μπας και δελεάσουμε κανένα 15άρη που δεν έχει δει κανένα από τα 3 - 4 προηγούμενα και τα οικονομήσουμε πάλι...
Στην εποχή του τέλους του πολέμου του Βιετνάμ, ένας παθιασμένος επιστήμονας πείθει έναν πολιτικό να του παραχωρήσει επιστήμονες και στρατιωτικούς για να τον συνοδεύσουν σε μυστηριώδες νησί, που δεν βρίσκεται στο χάρτη και που διάφορα παράξενα συμβαίνουν εκεί. Φυσικά αντιλαμβάνεστε ότι η αποστολή θα βρει τον Κινγκ Κονγκ, αλλά και πολλά άλλα τέρατα...
Εδώ δεν υπάρχει μόνο ο Κονγκ (φοβερά ευφάνταστο που του αφαίρεσαν το ῾῾Κινγκ῾῾), αλλά και γιγαντιαίες αράχνες, και κακές πελώριες σαύρες, και τεράστια έντομα και ό,τι άλλο τραβά η ψυχή σας, ιπτάμενο ή σερνάμενο. Έχει και κακούς στρατιωτικούς, που θα συγκρουστούν με τους καλούς επιστήμονες. Έχει, να πούμε και την αλήθεια, αρκετά φοβερά τραγούδια της μουσικά αξέχαστης αυτής εποχής. Και, βέβαια, έχει κυνηγητά, εκρήξεις. τέρατα, εφτάψυχους ήρωες, ακόμα πιο εφτάψυχο Κονγκ που δεν πεθαίνει με τίποτα, λίγο σπλάτερ, ανέμπνευστους θανάτους (μερικοί από τους βασικούς πρωταγωνιστές πεθαίνουν έτσι, σε κλάσματα δευτερολέπτου, σα να μη συμβαίνει τίποτα) και καθόλου ατμόσφαιρα.
Αν είσαι πολύ πιτσιρικάς, δίχως πολλές κινηματογραφικές εμπειρίες, μπορεί να το ευχαριστηθείς. Αλλιώς... άσε καλύτερα... Φυσικά το να γυρίζουν γουάναμπι μπλοκμποάστερ, που είναι σίκουελ, πρίκουελ. ριμπούτ και δεν ξέρω τι άλλο, με λίγα λόγια εξ ορισμού βαρετά αναμασήματα παλιότερων ταινιών, κλασικών ή μη, είναι η απόλυτη σύγχρονη πεπατημένη. Και θα συνεχιστεί για πολλά χρόνιοα φοβάμαι. Όσο όλα αυτά θα  βγάζουν τα λεφτά τους.

"SWEET MOVIE" Ή Η ΕΠΕΝΕΣΤΑΣΗ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ

Σίγουρα το "Sweet Movie" του 1974  του αναρχικού σέρβου Dusan Makavejev (1932-2019) είναι μια από τις μυθικές και σχετικά ξεχασμένες σήμερα σουρεαλιστικές / αναρχικές ταινίες   μιας άλλης εποχής, που το κύριο χαρακτηριστικό της ήταν η έντονη πολιτικοποίηση.
Με ένα παλαβό σενάριο η ταινία αφηγείται την ιστορία ενός απεχθούς αμερικάνου εκατομμυριούχου, που ῾῾ἁγοράζει῾῾ μια πανέμορφη και αυστηρά παρθένα νύφη (Μις Κόσμος υποτίθεται) και, ταυτόχρονα, την γεμάτη σύμβολα ιστορία ενός καραβιού με το γιγἄντιο πρόσωπο του Μαρξ στην πλώρη, που οδηγεί μια γυναίκα η οποία, υποτίθεται, είναι η Επανάσταση. Οι δύο ιστορίες μπλέκουν με σουρεαλιστικό (θα επαναλάβουμε πολλές φοιρές αυτή τη λέξη) τρόπο.
Μην περιμένετε ειρμό, στρωτή αφήγηση, ομαλές καταστάσεις. Οι παράλληλες ιστορίες περνάν από τη μία στην άλλη, διάφορα ακατανόητα συμβαίνουν, παρεμβάλλονται σκηνές ντοκιμαντέρ. όπως η ανακάλυψη των ομαδικών τάφων πολωνών που εκτελεσαν σοβιετικοί στο Κατύν κλπ. Πάνω απ᾽όλα το φιλμ είναι πλημμυρισμένο από σύμβολα: Η Επανάσταση, ο Μαρξ, το Ποτέμκιν, ο γελοίος εκατομμυριούχος ως σύμβολο του καπιταλισμού κλπ. Περιέχει επίσης άφθονο ερωτισμό καθώς για τον Μακαβέγεφ ἔρωτας / σεξ και επανάσταση πάνε μαζί (ας μη ξεχνάμε ότι στην προηγούμενη ταινία του ῾῾Τα Μυστήρια του Οργανισμού῾῾είχε ασχοληθεί με τις θεωρίες του Βίλχελμ Ράιχ). Τέλος περιέχει σειρά πραγματικά απωθητικών σκηνών από ομάδα περφόρμερ της εποχής, οι οποίοι ουρούν, κάνουν εμετό και πολλά άλλα. Γενικά, προειδοποιώ, το τελευταίο μισάωρο είναι για πολύ γερά στομάχια...
Τι βγαίνει απ᾽όλο αυτό το γκροτέσκο μπάχαλο; Η σχέση έρωτα και επανάστασης (ο Μάης του 68 είναι ακόμα νωπός) και ότι ῾῾ἡ Επανάσταση τρώει τα παιδιά της῾῾, πράγμα που όντως πολλάκις έχει συμβεί στην ιστορία. Ίσως αυτό να είναι και το βασικό θέμα γύρω από το οποίο περιστρέφεται τόσο σουρεαλιστικά και άναρχα η ταινία.
Φυσικά ο Μακαβέγεφ, σαρδόνιος και ειρωνικός, δεν χαρίζεται πουθενά. Γελοιοποιεί με κάθε τρόπο τον καπιταλισμό και κοροϊδεύει τις αυτοκαταστροφικές τάσεις των επαναστατών, προβλέποντας με πίκρα την τελική αποτυχία τους (αν και στην τελευταια σκηνή αφήνει - συμβολικά πάντοτε - μια ελπίδα).
Προσωπικά βρήκα σήμερα το φιλμ μάλλον ξεπερασμένο. Υπερβολικά γκροτέσκο και χοντροκομμένο, ακατέργαστο. Παρ᾽όλα αυτά το θεωρώ κλασική μαρτυρία μιας ανήσυχης εποχής, που ψαχνόταν σε όλα τα επίπεδα και δεν δίσταζε να πειραματιστεί με τα πάντα (ακόμα και με την αισθητική της ταινίας), έστω κι αν αυτὄ απέβαινε επικίνδυνο. Το βλέπετε με καθαρά δική σας ευθύνη... κι όποιος αντέξει, όπως σας είπα, στο τελευταίο ημίωρο, μππροστά στο οποίο το ῾῾Μεγάλο Φαγοπότι῾῾μαιάζει με παιδική ταινία...
ΥΓ: Και μη ξεχνάτε και την υπέροχη μουσική του Χατζιδάκη με το πασίγνωστο τραγούδι ῾῾Τα παιδιά κάτω στον κάμπο...῾῾ να επαναλαμβάνεται συχνά.

Η "ΑΠΙΣΤΗ" ΚΑΙ ΟΙ ΟΛΕΘΡΙΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

Το 2002 ο Adrian Lyne γυρίζει την τελευταία μέχρι σήμερα ταινία του (αλήθεια, τι απέγινε;), την "Άπιστη" (Unfaithful), βασισμένη σε παλιότερο φιλμ του Σαμπρόλ, με τον Ρίτσαρντ Γκιρ και την Νταϊάν Λέιν στους κύριους ρόλους.
Μια γυναίκα, σε πρώτη άποψη απόλυτα πετυχημένη στη ζωή (δραστήρια, με γοητευτικό και πλούσιο σύζυγο, συμπαθητικό παιδί, άριστες οικογενειακές σχέσεις κλπ.) γοητεύεται από μικρότερό της γάλλο μποέμ, που ζει στο κέντρο της πόλης αγοράζοντας και πουλώντας παλιά βιβλία. Το ερωτικό πάθος είναι κυρίαρχο στη σχέση τους, εκείνη αρχίζει να παραμελεί την οικογένεια... αλλά αυτά είναι μόνο η αρχή. Σύντομα τα πάντα θα ξεφύγουν από κάθε έλεγχο και οι ισορροπίες θα ανατραπούν.
Το φιλμ είναι καλογυρισμένο, με αισθησιακές ερωτικές σκηνές... και καταλήγει σε άγριο ψυχολογικό θρίλερ, πραγματικά ανησυχητικό θα έλεγα. Μπορώ να πω ότι κρατά το θεατή. Δεν παύει πάντως να είναι βαθύτατα συντηρητικό. Εδώ εικονογραφούνται οι ακραία ολέθριες συνέπειες του ερωτικού πάθους, της κυριαρχίας του ενστίκτου πάνω στη λογική, του διονυσιακού πάνω στο απολλώνειο. Τα πρώτα είναι αρνητικά. Δυναμιτίζουν τη γαλήνη και την ηρεμία και μάλιστα ανεπιστρεπτί. Το πάθος είναι αυστηρά απαγορευμένο (όχι ακριβώς επειδή είναι κακό με την ηθική έννοια, αλλά επειδή προξενεί ανεπανόρθωτα κακά). Οπότε, διαλέγετε και παίρνετε. Ή απλώς απολαμβάνετε το φιλμ (ο Λάιν είναι ικανός σκηνοθέτης, που σχεδόν πάντοτε ασχολιόταν με τις ερωτικές σχέσεις) ή σας ενοχλεί νοηματικά, βρίσκοντάς το υπερσυντηρητικό.
Πάντως έχει πλάκα να βλέπεις τον θεωρούμενο σούπερ - γκόμενο Γκιρ σε ρόλο απατημένου συζυγου.

῾῾ΓΙΟΖΊΜΠΟ῾῾: ΕΝΑ ῾῾ΓΟΥΕΣΤΕΡΝ῾῾ΜΕ ΣΑΜΟΥΡΑΪ

Το 1961 ο μεγάλος Akira Kurosawa (1910-1998) γυρίζει το κλασικό ῾Γιοζίμπο῾με τον Τοσίρο Μιφούνε στον εμβληματικό ρόλο του μοναχικού σαμουράι που τα βάζει με όλους.
Ένας περιπλανώμενος σαμουράι με εξαιρετικές ικανότητες στο σπαθί φτάνει σε ένα χωριό που σπαράσσεται από τον πόλεμο ανάμεσα σε δύο άγριες συμμορίες (με οικογενειακή βάση).  Κάθε ειρηνική δραστηριότητα έχει παραλύσει, προς απόγνωση των κατοίκων, και το αίμα ρέει άφθονο. Εκείνος θα επιχειρήσει να λυτρώσει το μέρος πουλώντας τις υπηρεσίες του πότε στους μεν και πότε στους δε, με απώτερο στόχο να τις στρέψει τη μία ενάντια στην άλλη ώστε να αλληλοεξοντωθούν.
Σας θυμίζει τίποτα; Μα ναι, είναι ακριβώς το σενάριο (του ίδιου του Κουροσάβα και του Κικουσίμα) που 3 χρόνια αργότερα μετέφερε σχεδόν αυτούσιο ο Λεόνε σε γουέστερν, εγκαινιάζοντας πανηγυρικά τα γουέστερν σπαγγέτι και κάνοντας σούπερ σταρ τον Κλιντ Ίστγουντ (στο ρόλο του Μιφούνε, ως μοναχικού πιστολέρο αυτή τη φορά). Η μεταφορά είναι απόλυτα πιστή, σε πολλά σημεία σκηνή -σκηνή.
Πίσω όμως στο ῾Γιοζίμπο῾. Τι να πρωτοθαυμάσει κανείς; Την υπέροχη ασπρόμαυρη φωτογραφία; Την υποβλητική σκηνοθεσία, που παίζει με τα βλέμματα και με το λιτό, γυμνό  περιβάλλον; (ακόμη και τα πολλά κοντινά πλάνα στο πρόσωπο του Μιφούνε προοιωνίζουν τα κλασικά κοντινά στα μάτια του Ίστγουντ). Τις σκηνές δράσης (που, αντίθετα με τα γουέστερν, διαθέτουν και μια πρώιμη δόαση σπλάτερ); Τις απίστευτες μορφές των ηθοποιών (τέτοιες απίστευτες, γκροτέσκες φάτσες ξαναείδαμε δεκαετίες μετά στο ῾῾Όνομα του Ρόδου῾῾). Ενδιαφέρον επίσης είναι ότι η ταινία διανθίζεται σε πολλά σημεία από χιούμορ, πράγμα που προξενεί εντύπωση σε ένα τἐτοιο σοβαρό και βίαιο φιλμ. Και τελικά υπάρχει η διαπίστωση: Τίποτα καλύτερο από την ειρήνη. Βέβαια εδώ, για να διασφαλιστεί αυτή, πρέπει να περάσουμε από λουτρά αίματος...
Κλασική ταινία, το ξαναλέω, που συστήνω ανεπιφύλακτα σε όσους δεν την έχουν δει.

ΥΠΑΡΧΟΥΝ ῾῾ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ῾῾;

Η δεύτερη ταινία του Stephen Chbosky (αμερικανός παρά το περίεργο όνομά του) γυρίζεται το 2012 και είναι ῾῾Τα Πλεονεκτήματα του να Είσαι στο Περιθώριο῾῾ (The Perks of being a Wallflower). Πρόκειται για νεανικό ρομαντικό δράμα, αλλά είναι κάτι καλύερο από μια ακόμα ταινία με ρομαντικούς εφηβικούς έρωτες .
Ο 15χρονος Τσάρλι είναι συνεσταλμένος και ευαίσθητος. Ξεκινά το Λύκειο με τον φόβο ότι θα μείνει ολομόναχος, ως περιθωριακός που νοιώθει. Εκεί όμως θα γνωρίσει μια παράξενη παρέα ιδιόρυθμων εφήβων (λίγο μεγαλύτερων από τον ίδιο), θα ενταχθεί με ανακούφιση σ᾽αυτήν και θα ερωτευτεί μια κοπέλα απ᾽αυτή την παρέα, η οποία όμως θα γίνει η καλύτερή του φίλη, πράγμα που θα τον εμποδίζει διαρκώς να εξομολογηθεί τον έρωτά του.
Πιστέψτε με, είναι καλύτερο απ᾽ ό,τι ακούγεται. Το φιλμ διαθέτει ιδιαίτερη ευαισθησία, είναι σε κάποια σημεία συγκινητικό, αντιμετωπίζει με μεγάλη συμπάθεια, τρυφερότητα και κατανόηση τους ῾῾περιθωριακούς῾῾ εφήβους του (όχι, δεν είναι πρεζόνια, τρομοκράτες ή κάτι τέτοιο, απλώς ιδιόρυθμοι) και, κυρίως, αντιμετωπίζει με ειλικρίνεια αυτό το είδος ῾῾ντροπαλότητας῾῾που διακατέχει κάποιους ανθρώπους που δεν μπορούν να εκφράσουν άνετα τα πραγματικά τους αισθήματα.
Με κράτησε ιδιαίτερα και θα μου άρεσε πολύ αν δεν υπήρχαν αυτές οι ῾῾ἁποκαλύψεις῾῾και η άγρια δραματική τροπή προς το τέλος, πράγμα που προσωπικά μου φάνηκε αχρείαστο ή, αν θέλετε, προς εντυπωσιασμό. Είναι βέβαια προσωπική γνώμη και πιστεύω οτι πολλοί θα διαφωνήσουν. Πάντως γενικά τη βρήκα πολύ ενδιαφέρουσα ταινία.
ΥΓ: Παίζει η Έμμα Γουάτσον στον πρώτο μετά τους ῾῾Χάρι Πότερ῾῾ πρωταγωνιστικό ρόλο της.

῾῾ΖΗΤΗΜΑ ΤΙΜΗΣ῾῾: ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΙΛΙΤΑΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟΣ

Ο Rob Reiner υπήρξε δημιουργός εξαίρετων κωμωδιών, κομεντί, αλλά και άλλων καλών ταινιών στα 80ς. Το 1992 όμως κάνει μια ξαφνική στροφή γυρίζοντας το δικαστικό δράμα ῾῾Ζήτημα Τιμής῾῾(A Few Good Men), με εντυπωσιακό καστ (Τζακ Νίκολσον, Τομ Κρουζ, Ντέμι Μουρ, Κέβιν Μπέικον, Κίφερ Σάντερλαντ).
Στο γνωστό και, μετά την 11η Σεπτέμβρη, διαβόητο Γκουαντανάμο, την αμερικάνικη βάση στην Κούβα, δύο πεζοναύτες σκοτώνουν ένα συνάδελφό τους. Όλα δείχνουν ότι πρόκειται για τον περίφημο ῾Κόκκινο Κὤδικα῾, που ῾῾διευθετεί῾῾εσωτερικά ζητήματα τιμής στο στρατό, ο οποίος θεωρητικά είναι μεν παράνομος, στην ουσία όμως ζει και βασιλεύει. Την υπεράσπιση των δύο στο στρατοδικείο αναλαμβάνει απρόθυμα αρχικά ο νεαρός δικηγόρος  Τομ Κρουζ, στη συνέχεια όμως, με την παρότρυνση της Ντέμι Μουρ, θα αρχίσει  να παίρνει την υπόθεση όλο και πιο σοβαρά. Σιγά σιγά θα ανακαλύψει ότι τα πράγματα δεν είναι ακριβώς όπως φαίνονται. Ο φόνος σίγουρα έγινε από τους δύο αμίλητους κατηγορούμενους, που αρνούνται να υπερασπιστούν τον εαυτό τους, αλλά... Υπάρχουν κάμποσα ῾῾αλλά῾῾.
Το φιλμ πρωτίστως είναι αντιμιλιταριστικό. Καταδεικνύει την άρρωστη κατάσταση που επικρατεί στο εσωτερικό του αμερικάνικου (αλλά και κάθε) στρατού, και κυρίως, βεβαίως, των αμερικανών πεζοναυτών. Φασιστική πειθαρχία, μετατροπή ανθρώπων σε ανεγκέφαλα ρομπότ που εκτελούν διαταγές (η πνευματική κατάσταση των δύο ενόχων είναι χαρακτηριστική), στρατόκαυλος φανατισμός και άλλα τέτοια. Από την άλλη βεβαίως κλείνει πονηρά το μάτι στον αμερικάνικο πατριωτισμό. Η Ντέμι Μουρ, που υπερασπίζεται φανατικά τους κατηγορούμενους, το κάνει ῾῾διότι αυτοί υπαρασπίζονται την πατρίδα, και διαρκώς βρίσκονται πρόσωπο με πρόσωπο με τον κακό κομουνιστή εχθρό῾῾(τους κουβανούς δηλαδή). Διαλέγετε και παίρνετε λοιπόν.
Συνολικά πάντως, παρά τις εξώφθαλμες αμερικανιές (στην προκείμενη περίπτωση και πολιτικής φύσης), το φιλμ διατηρεί νομίζω το ενδιαφέρον του θεατή. Είναι και ο σαρωτικός Νίκολσον... Και έχει το θετικό ότι, παρά τα πολλά φάλτσα που ανέφερα, ο βασικός στόχος του είναι η στρατοκαυλίαση. Κάτι είναι κι αυτό. Συνολικά πάντως το βρίσκω ιδεολογικά αμφιλεγόμενο (για να το θέσω κομψά).

ΜΙΑ ΟΝΤΩΣ ῾ἙΠΙΚΙΝΔΥΝΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ῾῾

Το 2013 ο Luc Besson, ήδη γνωστός για τις συμπαραγωγές και τις βόλτες του στις ΗΠΑ, γυρίζει την αμερικανογαλλική συμπαραγωγή ῾The Family" ("Malavita" στα γαλλικά, ῾Ἑπικίνδυνη Οικογένεια῾῾στην Ελλάδα), μια μαύρη γκαγκστερική κωμωδία με εντυπωσιακο καστ: Ρόμπερτ Ντε Νίρο, Μισέλ Φάιφερ και Τόμι Λι Τζόουνς.
Μια οικογένεια μαφιόζων (πατέρας μητέρα, κόρη και γιος), αφού καρφώνουν την πρώην ᾽᾽οικογένειά῾῾τους (την μαφιόζικη οικογένεια εννοώ) γίνονται προστατευόμενοι μάρτυρες και αλλάζουν κάθε λίγο κατοικία για να μην τους ανακαλύψουν οι πρώην συνεργάτες τους. Αυτή τη φορά εγκαθίστανται σε μικρή πόλη της Γαλλίας, υπό την αγρυπνη προστασία βεβαίως των μπάτσων. Ο πατέρας μάλιστα παρουσιάζεται στους ανύποπτους γείτονες ως... συγγραφέας. Το φιλμ παρακολουθεί την εεε... όχι και τόσο αθώα συμπεριφορά των γονιών στην πόλη, αλλά και των δύο παιδιών, που βεβαίως ακολουθούν παρόμοιους με τους γονείς δρόμους στο σχολείο. Στο τέλος θα γίνει χαμός.
Μαύρη κωμωδία, το είπαμε, με την έννοια ότι τα πτώματα συσσωρεύονται για ψύλου πήδημα, υπάρχει ολόκληρη σφαγή, αλλά όλα γίνονται με χιούμορ ῏και, φυσικά, για χιουμοριστικούς λόγους ῏πάντα, εντελώς υπερβολικά. Αστεία είναι όντως η σινεφίλ αναφορά όπου ο Ντε Νίρο, παρουσία πολλών κατοίκων της πόλης, παρακολουθεἰ σε ντόπια κινηματογραφική λέσχη τα ῾Καλά Παιδιά῾ του Σκορσέζε και μετά καλείται να μιλήσει για το φιλμ (ως συγγραφέας που έχει δηλώσει).
Γενικά το είδα ευχάριστα, υπάρχει και η φουλ δράση προς το τέλος, αλλά μέχρι εκεί. Τίποτα το εντελώς σπουδαίο κατά τη γνώμη μου.

῾῾ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ ΠΟΥ ΠΛΗΓΩΝΑΜΕ῾῾ΚΑΙ Η ΠΑΙΔΙΚΉ ΑΘΩΟΤΗΤΑ (;)

Το 1986 ο Δήμος Αβδελιώδης παίρνει μια ξεχωριστή θέση στο ελληνικό σινεμά με ῾Το Δέντρο που Πληγώναμε῾. Ήταν η πρώτη του μεγάλου μήκους. Έχει κάνει μόνο τρεις.
Στη Χίο, τόπο καταγωγής του δημιουργού, ένα παιδί του δημοτικού αφηγείται πώς πέρασε το καλοκαίρι του κάπου στις αρχές της δεκαετίας του 60. Οι σχέσεις με τον καλύτερό του φίλο (όχι όμως και το καλύτερο παιδί της παρἐας), οι σκανταλιές και τα ατελείωτα παιχνίδια, το πρώτο σκίρτημα του έρωτα...
Μπορεί ένα φιλμ να σε συγκινήσει ενώ είναι. άτεχνο, ερασιτεχνικό σχεδόν, χειροποίητο; Μπορεί. Ο σκηνοθέτης εδώ καταγράφει τις παιδικές του μνήμες με αφοπλιστική ειλικρίνεια. Όλοι σχεδόν οι ηθοποιοί  είναι ερασιτέχνες, είναι οι κάτοικοι και κυρίως τα παιδιά του χωριού του στη Χίο. Τα παιδιά αυτά (και τα όσα κάνουν) είναι αφοπλιστικά. Αναμεσα στο γέλιο και την πίκρα, τη χαρά και το κλάμα, την αθωότητα και τη σκληρότητα, καταγράφεται η πραγματικότητα μιας εποχής: Αυτής της επαρχιακής Ελλάδας της δεκαετίας του 60 (της Χίου ιδιαίτερα), αλλά, κυρίως, η αιώνια πραγματικότητα της εποχής παιδικής ηλικίας. Η ταινία δεν είναι παρά μια σειρά επεισοδίων. Μέσα απ᾽αυτά όμως η ξενοιασιά μιας ξεχασμένης εποχής (είπαμε: διπλή η σημασία: της εποχής της παιδικής ηλικίας και αυτής της δεκαετίας του 60) προβάλλουν ανάγλυφα.
Ένα σημείο που θέλω να τονίσω ιδιαίτερα: Η παιδική ηλικία που καταγράφει ο Αβδελιώδης σε καμία περίπτωση δεν είναι μόνο αθώες σκανταλιές και γέλιο. Είναι γνωστή η αθέλητη σκληρότητα των παιδιών. Εδώ λοιπόν θα δείτε πολλά τα οποία θα σας φανούν απαράδεκτα (η συμπεριφορά προς τον τρελό του χωριού, προς τα ζώα κλπ.) . Έτσι ήταν όμως τότε. Το φιλμ είναι απόλυτα ειλικρινές ως προς τη διττή όψη της παιδικότητας.
Το ειπα και στην αρχή: Άτεχνο, ερασιτεχνικό σχεδόν, συχνά ντοκιμαντερίστικο, καταφέρνει να είναι συγκινητικό και να αφήνει μια νοσταλγική γεύση από καιρό χαμένων πραγμάτων. Σίγουρα από τις ξεχωριστες στιγμές του Νέου (δηλαδή του μετά το 70) Ελληνικού Κινηματογράφου.

"THE UNINVATED" : ΕΝΑ ΡΟΥΤΙΝΙΕΡΙΚΟ ΘΡΙΛΕΡ

Μοναδική μεγάλου μήκους ταινία των βρετανών Guard Brothers (Charles και Thomas), το "The Uninvated" (Η Απρόσκλητη) γυρίστηκε το 2009 και ειναι ένα ακόμα θρίλερ τρόμου.
Μια έφηβη έχει εγκλειστεί σε ψυχιατρείο μετά τον θάνατο της κατάκοιτης μητέρας της σε πυρκαγιά. Στο σπίτι θα ξαναβρεί τον συγγραφέα πατέρα της, την μεγαλύτερη αδελφή της, αλλά και την πρώην νοσοκόμα της μητέρας της, την οποία εκείνος πρόκειται να παντρευτεί. Σύντομα τα δύο κορίτσια θα αρχίσουν να υποψιάζονται τη μέλλουσα μητριά τους για το θάνατο της μητέρας τους, ενώ η μικρή υποφέρει από συνεχείς φριχτούς εφιάλτες (ή οράματα).
Μάλλον ρουτινιερικη ταινία τρόμου, που προσπαθεί να γίνει ατμοσφαιρική και να τρομάξει δίχως πάντοτε να τα καταφέρνει (εμένα τουλάχιστον). Επιφυλάσσει, όπως συνηθίζεται, μια μεγάλη ανατροπή στο τέλος, κι αυτή όμως κινείται σε ένα πλαίσιο που έχουμε ξαναδεί. Εδώ που τα λέμε πάντως, η ανατροπή αυτή ίσως να είναι και ο μόνος λόγος ύπαρξης του φιλμ.
Μία ακομα μάλλον αδιάφορη προσθήκη σε ένα είδος που, ενώ παράγει πολλά φιλμ και αρκετά απ᾽αυτά γνωρίζουν επιτυχία, παραμένει σε κατάσταση παρακμής εδώ και πολλά πολλά χρόνια (οι εξαιρέσεις βεβαίως υπάρχουν, αλλά, ακριβώς, πρόκειται για εξαιρεσεις).

῾῾ΓΙΑ ΜΙΑ ΧΟΥΦΤΑ ΔΟΛΑΡΙΑ῾' Ή Η ΑΠΟΘΕΩΣΗ ΤΩΝ ΓΟΥΕΣΤΕΡΝ ΣΠΑΓΓΕΤΙ

Το 1964 ο Sergio Leone (1929-1969) γυρίζει ένα εμβληματικό ιταλικό γουέστερν (γουέστερν σπαγγέτι) και, ταυτόχρονα κάνει σταρ τον Κλιντ Ίστγουντ. Πρόκειται βέβαια για το ῾῾Για μια Χούφτα Δολάρια῾῾, με τον Τζαν Μαρία Βολοντέ στο ρόλο του ῾῾κακού῾᾽. Στα credits δεν υπογράφει με το όνομά του, αλλά με το ψευδώνυμο Bob Robertson, για να μοιάζει το φιλμ πιο αμερικάνικο (τα κάνανε αυτά οι ιταλοί τότε. Στο κάτω - κάτω το γουέστερν ήταν ένα καθαρά αμερικάνικο είδος). Με ψευδώνυμο επίσης υπογράφει και ο μεγάλος Ένιο Μορικόνε, που έχει γράψει την πασίγνωστη μουσική του φιλμ. Όσο για την ιστορία, είναι μια παραλλαγή (μεταφορά σε γουέστερν δηλαδή) του σεναρίου του Κουροσάβα για το ῾῾Γιοζίμπο῾᾽!
Ένας μοναχικός πιστολέρο φτάνει σε μια μικρή πόλη του Φαρ Ουέστ, η οποία υποφέρει και καταδυναστεύεται από δύο αντίπαλες συμμορίες - οικογένεις: Μιας μεξικάνικης (λαθρέμποροι ποτών) και μιας αμερικάνικης (λαθρέμποροι όπλων). Οι πάντες σκοτώνουν για ψύλου πήδημα. Ο ήρωάς μας θα πουλήσει τις υπηρεσίες του σε αμφότερες και, με μεγάλη πονηριά, θα στρέψει τη μία ενάντια στην άλλη, έως το τελικό αιματηρό ξεκαθάρισμα.
Φυσικά αυτό που μετρά εδώ είναι το στιλ. Τα έρημα, λιτά τοπία της ερήμου, μόνιμα ψημένα από τον ήλιο, η χαρακτηριστική εμφάνιση του λιγομίλητου, ανέκφραστου ήρωα, η λιτότητα που χαρακτηρίζει τα πάντα, ο κυνισμός, τα συνεχή κοντινά πλάνα στα βλέμματα των ηρώων... Αυτό ακριβώς το έντονο στιλιζάρισμα είναι που κάνει το φιλμ κλασικό και τόσο καθοριστικό για το είδος. Όσο για τον ήρωα, μπορεί να έχει ῾῾καλή καρδιά῾῾ και ένα ασίγαστο αίσθημα δικαιοσύνης, το κίντηρό του όμως δεν παύει να είναι ο πλουτισμός. Άλλωστε οι υπηρεσίες που προσφέρει είναι να σκοτώνει ανθρώπους...
Το στιλ, ο ρυθμός, η ολη ατμόσφαιρα, η μουσική, ο Ίστγουντ, είναι που κάνουν την ταινία απολαυστική μέχρι σήμερα, και κλασική στο είδος της. Αν τουλάχιστον σας αρέσουν τα γουέστερν.

"ALLONSANFAN": ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΡΟΔΟΣΙΑ

Το 1974 οι Paolo και Vittorio (1929 - 2018) Taviani γυρίζουν το "Allonsanfan", με τον Μαρτσέλο Μαστρογιάνι στο βασικό ρόλο, ένα πολιτικό φιλμ εποχής, που πολλοί θεωρούν από τα καλύτερα των δύο αδελφών, .
Στα χρόνια της Παλινόρθωσης, όταν τα όνειρα της Γαλλικής Επανάστασης πέθαιναν και η αυτοκρατορία επανερχόταν, ένας αριστοκρατικής καταγωγής ηγέτης των επαναστατών αποφυλακίζεται μετά από χρόνια εγκλεισμού και βασάνων. Αρχικά επιστρέφει στον πατρικό πύργο και στα αδέλφια του που ζουν εκεί με τις οικογένειές τους και σύντομα νοιώθει την ανάγκη να αποσυρθεί από τη δράση και να απολαύσει τη ζωή που του απομένει. Οι σύντροφοί του όμως, δίχως να γνωρίζουν την επιθυμία του αυτή, θα τον πάρουν και πάλι μαζί τους. Από εκεί και πέρα το φιλμ αποτελείται από μια σειρά από προδοσίες του ήρωα, προκειμενου να απαλλαγεί από τους παλιούς συντρόφους του. Προδοσίες που εκείνοι, αθώοι, ονειροπόλοι και αφελείς ταυτόχρονα, δεν αντιλαμβάνονται...
Φυσικά έχουμε να κάνουμε με μια πολιτική αλληγορία, που συζητά το επίκαιρο στα 70ς θέμα της επανάστασης (στην Ευρώπη τουλάχιστον και ιδιαίτερα στην Ιταλία). Αυτό που ερευνάται εδώ είναι η διαρκής αμφιταλάντευση του εξεγερμένου ανάμεσα στον πόθο της επανάστασης και της αλλαγής του κόσμου αφ᾽ ἐνός και στην προσωπική γαλήνη, στο ῾῾βόλεμα῾῾όπως ίσως κάποιοι θα το αποκαλούσαν, που θα του επιτρέψει να απολαύσει  τη ζωή έστω όπως αυτή είναι αφ᾽ετέρου. Ο (αντι)ήρωας εδώ είναι προδότης των ιδανικών του. Ωστόσο, επειδή καποτε πίστεψε βαθιά σ᾽αυτά, πάντοτε μια σπίθα μένει μέσα του και τον έλκει προς τον αγώνα. Είναι αρνητικός χαρακτήρας, αλλά η διαλεκτική των Ταβιάνι δεν τον μετατρέπει σε μονοδιάστατα ῾῾κακό῾῾, αλλά σε έναν βασανισμένο άνθρωπο που διαρκώς αμφιταλαντεύεται  - άσχετα αν το έγκλημα και η προδοσία τον κερδίζουν. Επίσης σχολιάζεται με πίκρα το ανέφικτο του επαναστατικού ονείρου, το αδύνατο της πλήρους αλλαγής, από τη μία στιγμή στην άλλη, ενός κόσμου τοσο ριζωμένου στα όσα αρνητικά τον έχουν διαμορφώσει (η σκηνή στο χωριό και η στάση των χωρικών είναι χαρακτηριστικά).
Αυτό που θα πρέπει να τονιστεί είναι ότι οι Ταβιάνι δεν κάνουν μια γραμμική, ευανάγνωστη πολιτική ταινία. Το φιλμ είναι ποτισμένο από ποιητικές ή σουρεαλιστικές σκηνές, απο τις παραισθήσεις του ήρωα, από αναφορές στην ιταλική κουλτούρα, από την Comedia del Arte έως το καρναβάλι και τη λαϊκή μουσική, πράγμα που του δίνει μια εξωπραγματική, παράδοξη, ονειρική διάσταση.
Δύσκολη ταινία για τους εθισμένους στην  κλασική χολιγουντιανή γραφή, πλην όμως εξαιρετικά ενδιαφέρουσα. Τροφή για σκέψη πάνω στα θέματα που προαναφέραμε.

''ΟΙ ΤΕΜΠΕΛΗΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΦΟΡΗΣ ΚΟΙΛΑΔΑΣ'' ΚΑΙ Ο ΣΟΥΡΕΑΛΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΙΝΕΜΑ

Ο Νίκος Παναγιωτόπουλος (1941-2016) υπήρξε ένας από τους συνεπέστερους νεοέλληνες σκηνοθέτες, καταφέρνοντας να γυρίζει ταινίες σε τακτά διαστήματα, πράγμα σπάνιο για τα ελληνικά δεδομένα. Το δεύτερο φιλμ του, ῾Ὁι Τεμπέληδες της Εύφορης Κοιλάδας῾῾ του 1978 διαθέτει εντυπωσιακό ελληνικό καστ (Διαμαντόπουλος, Πουλικάκος, Τσακίρογλου, Διαλεγμένος και Καρλάτου) και αποτελεί σπανιότατο δείγμα ελληνικού σουρεαλιστικου σινεμά.
Ένας πατέρας, οι τρεις γιοι του και η όμορφη υπηρέτριά τους κληρονομούν από ένα θείο μια υπέροχη, απομονωμένη βίλα στην εξοχή. Εγκαθίστανται εκεί και σιγά - σιγά χάνουν κάθε επαφή με τον έξω κόσμο. Η υπηρέτερια τα κάνει κυριολεκτικά όλα γι᾽αυτούς, ενώ οι άντρες περνούν όλο και περισσότερο χρόνο κοιμισμένοι.
Το πρώτο που μου έρχεται στο νου είναι η εμφανής μπουνουελική επιροή. Ναι, θα μπορούσε να είναι ταινία του Μπουνουέλ. Ξεκινά ῾῾κανονικά῾῾ και βαθμιαία εισχωρεί όλο και περισσότερο στον σουρεαλισμό. Το χιούμορ υπάρχει παντού ενώ, αργά και μεθοδικά, οι κοινωνικές αξίες αναστρέφονται. Είναι πραγματικά αστείο να βλέπει κανείς την οργή και τη μέχρι δακρύων απελπισία της οικογένειας επειδή ο ένας γιος θέλει - αλοίμονο - να εργαστεί! Πέρα από το χιούμορ όμως η ζοφερότητα μιας διαρκούς διολίσθησης στην παρακμή, την απάθεια, τη σήψη των πάντων, είναι εντονόταη, έως και ηθελημένα ενοχλητική. Και, φυσικά, πίσω απ᾽όλη αυτή την παράλογη ιστορία, είναι εμφανής η αλληγορία: Η μεγαλοαστική τάξη είναι ένας κυριολεκτικός κηφήνας, που απολαμβάνει τα πάντα δίχως να προσφέρει τίποτα χάρη στο διαρκή μόχθο της εργατικής τάξης (της υπηρέτριας), την οποία βεβαίως εκμεταλλεύεται ασύστολα. Αν θέλετε μπορείτε εξ ίσου εύκολα να δείτε την ίδια εικόνα με όρους φύλου: Όπου άρχουσα τάξη βάλτε άντρες, όπου εργατική γυναίκες. Έτσι η ταινία γίνεται ένα διπλό σχόλιο πάνω στο κοινωνικό καθεστώς και τη φαλλοκρατία. Πιθανόν να βρείτε μόνοι σας κι άλλες αλληγορίες.
Ίσως κάποιυς να κουράσει η κάπως μεγάλη διάρκειά της. Στην εποχή της είχε ενοχλήσει και η σχετική ερωτική τολμηρότητα. Το σίγουρο είναι ότι βρισκόμαστε μπροστά σε ένα από τα ελάχιστα δείγματα ελληνικού σουρεαλιστικού σινεμά και, ως εκ τούτου, σε μια ξεχωριστή στιγμή του. Φυσικά δεν είναι για όλους. Βρισκόμαστε στον απόλυτο αντίποδα της κυρίαρχης χολιγουντιανής λογικής.

"ZABRISKIE POINT" Ή ΤΑ ΚΑΤΑ ΑΝΤΟΝΙΟΝΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΑ 60ς

Ο αριστερός Michelangelo Antonioni (1912-2007) γυρίζει το "Zabriskie Point" το 1970 στις ΗΠΑ. Η δεκαετία του 60 μόλις έχει τελειώσει, ωστόσο ο αντίκτυπός της είναι πανταχού παρόν. Το Βιετνάμ παραμένει το μεγάλο αγκάθι των αμερικανών, το φοιτητικό κίνημα βρίσκεται στα πάνω του, το ίδιο και το κίνημα των μαύρων για ισότητα, οι χίπις θἐλουν να αλλάξουν με τον δικό τους τρόπο τον κόσμο, η νεολαία απεχθάνεται την προηγούμενη γενιά, το ροκ είναι στα ντουζένια του, οι πειραματισμοί με τον έρωτα, αλλά και τις διάφορες ουσίες το ίδιο... Αυτό το κλίμα αναβρασμού προσπαθεί να καταγράψει το φιλμ.
Ένας νεαρός επαναστάτης σκοτώνει σε μια διαδήλωση ένα μπάτσο που μόλις πυροβόλησε καταληψία. Στη συνέχεια κλέβει ένα μικρό αεροπλάνο και, δίχως συγκεκριμένο σκοπό, κατευθύνεται στην έρημο. Εκεί θα συναντήσει μια κοπέλα, ερωμένη ενός πλούσιου επιχειρηματία, που πηγαίνει με το αυτοκίνητό του αφεντικού της στο Φίνιξ για να τον συναντήσει σε ένα μίτινκγ. Οι δύο νέοι θα περιπλανηθούν στην έρημο, θα κάνουν έρωτα και η ζωή της κοπέλας θα αλλάξει...
Επαναστατικό φιλμ, που παίρνει ξεκάθαρα το μέρος των εξεγερμένων, με υπνωτικά όμορφες εικόνες στην έρημο και φοβερή μουσική των Pink Floyd, Grateful Dead και άλλων, θα καταδείξει την έλξη που άσκησε η αμερικάνικη (προσωρινή εννοείται) εξέγερση των νέων στον μεγάλο ιταλό δημιουργό. Και μάλιστα, θα έλεγα, ιδιαίτερα οι χίπις (πέρα από το αντιπολεμικό και αντιρατσιστικό κίνημα), καθώς οι τελευταίες δυνατές σκηνές μάλλον ενάντια στον καταναλωτισμό επιτίθενται με τόση βιαιότητα.
Μουσική, ελεύθερος έρωτας, επανάσταση και ναρκωτικά μπλέκονται στην ταινία, η οποία βέβαια διαθέτει τους γνωστούς αργούς ρυθμούς του δημιουργού της. Αναρωτιέμαι πόσο θα ξενίσει ένα σύγχρονο νέο, μεγαλωμένο με εντελώς άλλες ιδέες και προτεραιότητες. Πάντως σίγουρα αποτελεί σημαντικό ντοκουμέντο μιας ανήσυχης και ουσιαστικά χαμένης άλλον ανεπιστρεπτί εποχής...
ΥΓ: Η ταινία είχε συναντήσει πολλές δυσκολίες στα γυρίσματα, καθώς συντηρητικοί αμερικάνοι έκαναν ό,τι μπορούσαν για να αποτρέψουν την πταγματοποίησή της.

ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ ΣΤΟ "MAMA ROMA"

Το "Mama Roma" του 1962 εἰναι η δεύτερη ταινία του Pier Paolo Pasolini (1922-1975), η οποία, όπως η πρώτη του, κινείται στα πλαίσια του ιταλικού νεορεαλισμού. Στη συνέχεια ο Παζολίνι θα άλλαζε κλίμα και θα γινόταν ένας μάλλον αταξινόμητος δημιουργός.
Μια πρώην πόρνη και νυν έμπορος φρούτων στη λαϊκή έχει ως μοναδικό όνειρο την επιτυχία στη ζωή του έφηβου, αγνώστου πατρός γιου της. Γι᾽αυτόν θα κάνει τα πάντα. Εκείνος όμως σύντομα θα μπλέξει με κακές παρέες και ο δρόμος που θα ακολουθήσει θα είναι διαφορετικός από αυτόν που ονειρεύεται η μητέρα του.
Η πληθωρική Άννα Μανιάνι κλέβει βεβαίως την παράσταση καθώς ερμηνεύει τον βασικό ρόλο. Κατά τα άλλα, το φιλμ είναι διαπραγματευμένο ως μια σύγχρονη τραγωδία, με το δραματικό στοιχείο να ελλοχεύει ακόμα και στις πιο χαλαρές σκηνές. Άλλωστε σε δύο σεκάνς ο μάλλον σουρεαλιστικός περἰπατος της Μάμα Ρόμα (το παρατσούκλι της ηρωίδας) με τους διαφορετικούς συνοδούς στην νυχτερινή πιάτσα υπογραμμίζει το στοιχείο της θεατρικότητας.
Πέραν της μελέτης της μητρικής αγάπης και θυσίας, το όλο κοινωνικό και τοπογραφικό πλαίσιο, χαρακτηριστικό του νεορεαλισμού, μας δείχνει τις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης μια χώρας που προσπαθεί ακόμα να ορθοποδήσει και να αναπτυχθεί μετά τις καταστροφές του πολέμου (έχουν περάσει 17 χρόνια από το τέλος του, αλλά οι πληγές δεν έχουν ολότελα κλείσει).  Φτωχοί άνθρωποι, ενίοτε ακόμα και λούμπεν, με μικρά, καθημερινά όνειρα, κινούνται κυρίως σε ένα no man's land τοπίο, που εκετίνεται ανάμεσα στις νεόδμητες (και άσχημες) πολυκατοικίες της Ρώμης που ανοικοδομείται και στην ύπαιθρο. Την εποχή αυτή η ῾῾μοντέρνα῾᾽ Ρώμη σταματούσε εντελώς απότομα και γύρω της εκτεινόταν η γυμνή, ακατοίκητη no man's land που λέγαμε, διασπαρμένη από αρχαία ρωμαϊκά ερείπια. Εκεί αλητεύουν οι παρέες των εφήβων, εκεί συμβαίνουν τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα... Είναι ο ίδιος ακριβώς χώρος όπου, πριν μερικά χρόνια, είχαν γυριστεί και ¨Οι Νύχτες της Καμπίρια῾῾ του Φελίνι.
Βαριά ταινία με έντονο δραματικό και τραγικό στοιχείο, παραμένει από τις χαρακτηριστικές της τελευταίας περιόδου του ιταλικού νεορεαλισμού.

ΟΤΑΝ Ο ΧΙΤΣΚΟΚ ΓΙΝΟΤΑΝ Ο ΧΙΤΣΚΟΚ ΠΟΥ ΞΕΡΟΥΜΕ: ῾῾39 ΣΚΑΛΟΠΑΤΙΑ῾῾

Το 1935 ο Alfred Hitchcock (1899-1980) είχε κάνει μεν κάμποσες ταινίες στην πατρίδα του, τη Βρετανία, αλλά δεν είχε ακόμα αποκτήσει μεγάλη φήμη. Αυτό θα συμβεί με τα ῾῾39 Σκαλοπάτια῾῾ εκείνης τυης χρονιάς, ένα ῾῾κανονικὀ῾῾χιτσκοκικό θρίλερ με πρωταγωνιστή τον Ρόμπερτ Ντόνατ.
Ένας θαμώνας θεάτρου στο Λονδίνο προσπαθεί να βοηθήσει μια μυστηριώδη γυναίκα, η οποία του αποκαλύπτει ότι είναι διπλή κατάσκοπος. Όταν αυτή βρίσκεται δολοφονημένη στο σπίτι του, ο ίδιος βρίσκεται, άδικα φυσικά, κυνηγημένος τόσο από την αστυνομία όσο και από ένα σκοτεινό δίκτυο κατασκόπων. Ένας εφιάλτης αρχίζει, ενώ η δράση θα μεταφερθεί στη Σκωτία.
Δεν έχω δει τις βουβές βρετανικές ταινίες του του Χίτσκοκ. Ωστόσο αυτή, που όπως είπαμε τον έκανε γνωστό, φέρει από τόσο νωρίς όλα τα βασικά στοιχεία του έργου του: Το μοτίβο ενός αθώου που άθελά του βρίσκεται μπλεγμένος σε μια σκοτεινή ίντριγκα, το περίφημο χιτσκοκικό σασπένς, που καταφέρνει πάντοτε να κρατήσει αμείωτο το ενδιαφέρον του θεατή και το εξ ίσου περίφημο χιούμορ του σκηνοθέτη, που εδώ ειδικά είναι πανταχού παρόν αικόμα και στις πιο αγωνιώδεις στιγμές. Συν τις όμορφες και ενίοτε υποβλητικές σκηνές καταδίωξης στην ορεινή και άγρια Σκωτία. Και, εδώ ειδικά, μια έξυπνη ῾῾κυκλική῾῾δομή, που ξαναγυρνά απροσδόκητα την ιστορία εκεί απ᾽ όπου ξεκίνησε.
Δεν έχω πολλά να πω. Ο Χίτσκοκ βρίσκεται σε μια από τις καλύτερες στιγμές της πρώτης φάσης της μεγάλης καριέρας του. Οι θεατές που δεν φοβούνται την ετικέτα του ῾῾παλιού῾῾ και μπορούν να απολαύσουν το κλασικό σινεμά σίγουρα θα το ευχαριστηθούν.

"ARIEL" : Η ΚΑΤΑ ΚΑΟΥΡΙΣΜΑΚΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΟΣ ΣΥΝΗΘΙΣΜΕΝΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

Δηλώνω  από την αρχή ότι ο Aki Kaurismaki παραμένει ένας από τους αγαπημένους μου δημιουργούς. Από τις χαρακτηριστικότερες ταινίες του ιδιόρυθμου στιλ του είναι, νομίζω, το "Ariel" του 1988.
Πρόκειται για την ιστορία ενός μοναχικού, συνηθισμένου, ῾῾χωρίς ιδιότητες῾῾ ανθρώπου: Απολύεται από ένα εργοστάσιο που κλείνει κάπου στην παγωμένη επαρχία της Φιλανδίας, κληρονομεί μια ανοιχτή Κάντιλακ, της οποίας η οροφή δεν κλείνει και, με μόνο περιουσιακό στοιχείο αυτό, έρχεται στο Ελσίνκι για να βρει την τύχη του. Εκεί θα βρει μια γυναίκα, θα πάει φυλακή και θα ζήσει διάφορα άλλα που δεν θα σας αποκαλύψω.
Βρισκόμαστε στην καρδιά του στιλ του Καουρισμάκι. Λιτότητα και αφαιρετικότητα, υποδόριο χιούμορ ακόμα και στις πιο τραγικές καταστάσεις, απόλυτα συνηθισμένοι άνθρωποι και τοπία (αστικά κυρίως) και αυτό το ανέκφραστο, δίχως συναισθήματα παίξιμο των ηθοποιών, οι οποίοι μοιάζουν να δέχονται με απίστευτη στωικότητα, σα να μη συμβαίνει τίποτα, ακόμα και τα πιο σοβαρά χτυπήματα της μοίρας ή τις κατάφωρες κοινωνικές αδικίες. Όλα στο φιλμ είναι ῾῾γυμνά῾῾, περιορίζονται στα απόλυτα ουσιώδη. Και οι λιγοστές ατάκες το ίδιο. Αλλά το χιούμορ είναι πανταχού παρόν. Χαρακτηριστικό δείγμα του η τελευταία ατάκα κάποιου που πεθαίνει προς το τέλος. Αν το δείτε θα με θυμηθείτε. Στο μεταξύ, με τον ανέκφραστο τρόπο του και την τετριμμένη καθημερινότητα του, ο σκηνοθέτης προλαβαίνει να κάνει νύξεις για ττην ανεργία και τη φτώχια, την απόλυτη μοναξιά (στην ουσία στο φιλμ δύο μοναχικοί άνθρωποι βρίσκουν παρηγοριά ο ένας στον άλλον), την κοινωνική και δικαστική αδικία, την ανάγκη για ελευθερία και τον αγώνα γι᾽αυτήν και για κάμποσα άλλα.
Λατρεύω το στιλ του Καουρισμάκι, το χιούμορ που,  εκτός των άλλων,  προκύπτει ακόμα κι από την ίδια απάθεια των κοινότοπων ηρώων του, τον τρόπο του να μιλά τόσο απλά, λιτά και ελαφρά για σημαντικά θέματα και ακόμα, εικονογραφώντας την καθημερινή, συχνά απόλυτη μιζέρια απλών, καθόλου ηρωικών ανθρώπων, να δημιουργεί με μυστηριώδη τρόπο μια feelgood αίσθηση. Ξέρω ότι δεν είναι για όλους και πολλούς θα ξενίσει το κλίμα του. Τι να κάνουμε όμως; Προσωπικά γούστα είνα αυτά.