ΦΕΣΤΙΒΑΛΙΚΕΣ "ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΔΑΣΟΣ ΜΕ ΤΙΣ ΚΑΣΤΑΝΙΕΣ῾῾

Οι ῾῾Ιστορίες από το Δάσος με τις Καστανιές῾῾ (Stories from the Chestnut Woods) του 2019 είναι η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του σλοβένου  Gregor Bozic και είναι ιταλοσλοβενική παραγωγή (μιλά και τις δύο γλώσσες). 

Λίγο μετά το τέλος του Β᾽Παγκοσμίου πολέμου, σε μια εντελώς ξεχασμένη και καθυστερημένη περιοχή της Σλοβενίας κοντά στα ιταλικά σύνορα, οι κάτοικοι ζουν σε συνθήκες περίπου μεσαίωνα και σε μεγάλη φτώχια. Ένας ηλικιωμένος ξυλουργός χάνει την επίσης ηλικιωμένη γυναίκα του και αμέσως μετά συναντά μια νέα, μόνη και όμορφη κοπέλα που πασχίζει να ζήσει πουλώντας κάστανα που μαζεύει από το δάσος. Οι δυό τους θα περάσουν μια νύχτα μαζί (όχι ερωτική, απλώς η κοπέλα θα τον φιλοξενήσει) και θα χαθούν στις ιστορίες ή τα όνειρα (ύπνου και ξύπνου) και τις παραισθήσεις.

Το ατού της ταινίας είναι η πολύ όμορφη φωτογραφία της. Μερικές από τις εικόνες της μένουν στο μυαλό. Από εκεί και πέρα έχουμε να κάνουμε με ένα μακρόσυρτο, δίχως κάτι ιδιαίτερο, φιλμ, που μιλά για ένα χαμένο τρόπο ζωής και θέλει (ενίοτε τα καταφέρνει) να γίνει συγκινητικό. Όλοι οι ήρωες του ζουν θα έλεγες ανάμεσα στην αληθινή ζωή και το όνειρο.Οι παραισθητικές σκηνές εναλλάσονται με την πραγματικότητα.

Δεν με ικανοποίησε ιδιαίτερα - εκτός της εικαστικότητάς της. Νομίζω ότι είναι μια από αυτές τις ταινίες που προορίζονται θαρρείς μόνο για φεστιβάλ κινηματογράφου.

῾῾Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΤΗ ΓΗ῾῾ ΩΣ ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΤΩΝ ΜΥΡΙΑΔΩΝ ΝΕΚΡΟΖΩΝΤΑΝΩΝ ΠΟΥ ΘΑ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΣΑΝ

 

Το "I am Legend" (1954) του εξαιρετικού Richard Matheson είναι ένα από τα σημαντικά βιβλία επιστημονικής φαντασίας και, δικαίως, έχει μεταφερθεί τρεις φορές στο σινεμά. Η πρώτη μεταφορά έγινε το 1964 και είναι μια χαμηλού προϋπολογισμού ιταλοαμερικανική ασπρόμαυρη παραγωγή των σχετικά άγνωστων Ubaldo Ragona (1916-1987) και Sydney Salkow (1909-2000). Ο δεύτερος υπήρξε παραγωγικός, αλλά δίχως γνωστά φιλμ στο ενεργητικό του. Τίτλος: "The Last Man on Earth". Θεωρώ την ταινία πολύ καλή μετυαφορά, τουλάχιστον σε σχέση με το κακό για μένα ῾I am Legend" με τον Γουίλ Σμιθ. Το φιλμ του 1964 διαθέτει τον Βίνσεντ Πράις ως βασικό πρωταγωνιστή, ενώ είναι πολύ πιστό στο βιβλίο.

Μετά από μυστηριώδη ασθένεια η γη έχει γεμίσει με μολυσμένους με εμφάνιση πολύ κοντά σ᾽αυτή των ζόμπι. Είναι όμως βρικόλακες. Βγαίνουν μόνο νύχτα, απεχθάνονται τους καθρέφτες και τα σκόρδα, μεταδίδουν την αρρώστια στα θύματά τους... Υπάρχει μόνο ένας επιζών, ο οποίος παραδόξως δεν έχει μολυνθεί. Τις μέρες βγαίνει και παλουκώνει τους βρικόλακες, ψάχνοντας συστηματικά στα ερείπια της εγκαταλειμένης πόλης όπου κρύβονται τη μέρα και είναι ανίσχυροι. Οι νύχτες του όμως είναι εφιαλτικές. Ταμπουρώνεται στο σπίτι του, όπου δέχεται τις διαρκείς, αλλά μάλλον ανίσχυρες επιθέσεις των τεράτων, πίνει, δεν μπορεί να κοιμηθεί και θρηνεί ακατάπαυστα τους χαμένους αγαπημένους του (σημειωτέον ότι ανάμεσα στους μολυσμένους που τον πολιορκούν είναι και ο πρώην καλύτερος φίλος του). Κάποια στιγμή, στις καθημερινές ημερήσιες περιπλανήσεις του θα ανακαλύψει μια ζωντανή γυναίκα, θα την πάρει σπίτι του και όλα θα πάρουν μια παράξενη τροπή.

Εφιαλτικό, απαισιόδοξο, δίχως να υποχωρεί σε τεχνητά χάπι εντ, παρουσιάζει πάνω απ᾽όλα ένα βασανισμένο ήρωα, που ζει έναν καθημερινό εφιάλτη και βρίσκει καταφύγιο στο αλκοόλ. (έτσι ακριβώς δεν θα γινόταν αν μένατε ολομόναχοι στον κόσμο;) Βλέπετε, οι βρικόλακες που τον πολιορκούν μιλάνε και φωνάζουν μονότονα και ακατάπαυστα το όνομά του, καλώντας τον να γίνει ένας απ᾽αυτούς. Ο όλος προβληματισμός του φιλμ θυμίζει τους ῾Ῥινόκερους῾῾ του Ιονέσκο. Το ζήτημα είναι αν θα παραμείνει κανείς άνθρωπος (δηλαδή ο εαυτός του) ή θα λυγίσει και, τελικά, θα γίνει ῾ἕνα με το πλήθος῾῾ για να γλυτώσει από την αβάσταχτη μοναξιά. Δεν θα σας πω τίποτα για το δυνατό τέλος, όπου κάθε ενοοια ῾῾καλών῾῾και ῾῾κακών῾῾ανατρέπεται - ή μάλλον τίθεται υπό αμφισβήτηση. Τίποτα δεν είναι όπως, βολικά, νομίζουμε.

Βέβαια ο Πράις είναι όπως πάντα υπερβολικός και βαρύγδουπος, και ίσως σε κάποια σημεία (λίγα νομίοζω)  το φιλμ να είναι κάπως ξεπερασμένο. Συνολικά όμως παραμένει σημαντική ταινία, από τα καλύτερρα κατά τη γνώμη μου b-movies. Και (αυτό θα το καταλάβετε αμέσως) προαναγγέλει τα επερχόιμενα ζόμπι του Ρομέρο και όλα τα άλλα που ακολούθησαν.

ΚΑΛΩΣΗΡΘΑΤΕ ΣΤΟ "SCHOOL OF ROCK"

 

Ο Richard Linklater είναι ένας σκηνοθέτης ικανός για όλα. Ποιος θα περίμενε ότο ο δημιουργός της γνωστής τριλογίας "Before Sunrise"... κλπ. ή του "Boyhood" θα μπορούσε να κάνει μια ξεκαρδιστική και πέρα για πέρα ῾῾ανεβαστική῾῾ κωμωδία όπως το ῾῾School of Rock῾῾ του 2003. Με ένα απίστευτο Τζακ Μπλακ βεβαίως, ίσως στον καλύτερο ρόλο της καριέρας του.

Ο ήρωας είναι ένας αθεράπευτος ροκάς. Παίζει χαρντ ροκ (στα όρια του χέβι μέταλ) με τη μπάντα του, είναι πραγματικά παθιασμένος με το ροκ, ζει (ή προσπαθεί να ζήσει) με απόλυτα ροκ τρόπο ζωής, αλλά τίποτα δεν του πάει καλά. Μετά από συνεχείς αποτυχίες το συγκρότημα τον απολύει προσλαμβάνοντας άλλον τραγουδιστή κι εκείνος δεν έχει να πληρώσει ούτε το νοίκι. Και τότε του έρχεται μια φαεινή (απελπισμένη μάλλον) ιδέα: Βουτώντας τα χαρτιά και τα πτυχεία του δάσκαλου συγκατοίκου του... προσλαμβάνεται για μερικούς μήνες σε ιδιωτικό σχολείο ως προσωρινός αντικαταστάτης δασκάλου που κάτι έκτακτο του έτυχε. Μην έχοντας ιδέα όμως από εκπαίδευση... τι άλλο να διδάξει πέρα απ᾽αυτό που ξέρει καλύτερα; Πατώντας στη μέχρι τότε μουσική εκπαίδευση της τάξης του αρχίζει να διδάσκει ροκ (κρυφά φυσικά) και δημιουργεί μια παιδική ροκ μπάντα. Η συνέχεια είναι απολαυστική.

Πρώτα απ᾽όλα η ταινία είναι διασκεδαστική όσο δεν παίρνει. Εγώ τουλάχιστον πέρασα θαυμάσια. Εκτός αυτού είναι ένα αληθινό μάθημα για το πώς δημιουργείται το καθαρό ροκ. Αποτελεί, για την ακρίβεια, έναν ύμνο στο ροκ. Το οποίο βεβαίως αντιπαραθέτει στη στείρα, αρτηριοσκληρωτρική εκπαίδευση... ή μάλλον στον δίχως χαρά και δημιουργικότητα τρόπο διδασκαλίας. Η εκπαίδευση χρειάζεται και το παιχνίδι, είναι σα να μας λέει το φιλμ. Σε παιδιά απευθυνόμαστε! Παράλληλα ο ροκ τρόπος ζωής παρουσιάζεται ως αντικομφορμιστικός, απελευθερωτικός, ανατρεπτικός, δημιουργικός. Τα υπόλοιπα είναι γκρίζα και όλοι ζουν καταπιεσμένοι θάβοντας τα καλύτερα κομμάτια του εαυτού τους βαθιά μέσα τους. Και, βεβαίως, θα το επαναλάβω, το όλο πράγμα έχει πολύ πλάκα.

Εννοείται ότι απολύτως τίποτα απ᾽όλα αυτά δεν θα ήταν δυνατό να συμβεί στην πραγματικότητα. Η ῾῾σκευωρία῾῾θα κατέρρεε την πρώτη κιόλας μέρα - άντε τη δεύτερη. Το φιλμ όμως λειτουργεί σαν ένα σύγχρονο ροκ παραμύθι και διόλου δεν ενδιαφέρεται για την όποια αληθοφάνεια. Για όλα αυτά, και για τον Μπλακ που τα δίνει όλα, πετάξτε όσο περισσότερη γκριζάδα μπορείτε από πάνω σας και διασκεδάστε το.

"Η ΜΑΡΚΗΣΙΑ ΤΟΥ Ο..." ΚΑΙ Η ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΜΙΑΣ ΕΠΟΧΗΣ

 

Ποτέ δεν υπήρξα ιδιαίτερος θαυμαστής του Eric Rohmer (1920-2010). Το σινεμά του, φιλοσοφικό, διαλογικό, εγκεφαλικό ακόμα κι αν ασχολείται με καλοκαιρινά φλερτ, με κουράζει σχετικά. Το 1976 γύρισε τη μοναδική νομίζω (δεν είμαι σίγουρος γι' αυτό) ταινία εποχής που έχει κάνει, τη "Μαρκησία του Ο...", βασισμένη στο ομώνυμο διήγημα του Heinrich von Kleist. (1777-1811). Σε πρωταγωνιστικό ρόλο ο νεαρός τότε Μπρούνο Γκαντζ.
Σε μια επίθεση σε ιταλική πόλη από ρωσικά στρατεύματα, μια γερμανίδα μαρκησία σώζεται από ιπποτικό ρώσο αξιωματικό. Αργότερα όμως αντιλαμβάνεται ότι είναι έγκυος δίχως να μπορεί να εξηγήσει το πώς, αφού δεν έχει (δεν έχει αντιληφθεί τουλάχιστον) να έχει πάει με άντρα. Το μυστηριώδες συμβάν δημιουργεί κύμα δραμάτων και ανατροπές στις οικογενειακές και άλλες σχέσεις της κοπέλας, η οποία βεβαίως δεν μπορεί να εμφανιστεί πλέον στην συντηρητική κοινωνία της εποχής.

Αυτό που πρώτα παρατηρεί κανείς είναι το στιλ που κινηματογραφεί το φιλμ ο Ρομέρ. Οι εικόνες παραπέμπουν άμεσα, αμεσότατα, στην "ψυχρή" νεοκλασική, αλλά και στην πρωτο-ρομαντική ζωγραφική της εποχής (τόσο στον Νταβίντ όσο και στον Φούσλι). Κάθε πλάνο είναι ουσιαστικά ένας πίνακας. Σ' αυτό συντελούν βεβαίως η θεατρική ηθοποιία και το όλο στήσιμο, όσο και οι ίδιοι οι διάλογοι, που δεν είναι άμεσοι, καθημερινοί, αλλά χρησιμοποιούν τη λογοτεχνική γλώσσα περασμένων αιώνων. Σε ορισμένα σημεία μάλιστα το όλο πράγμα αγγίζει τα όρια του κωμικού. Φυσικά όλο αυτό ο Ρομέρ το κάνει επίτηδες και η ιστορία περνά από το απόλυτα τραγικό στο ανάλαφρο με επιδεξιότητα. Συγχρόνως υπάρχει η αδιαπραγμάτευτη ηθική, η εμμονή στην αλήθεια, η μέχρις εσχάτων υπεράσπιση της αθωότητας της ηρωίδας, που προτιμά, όπως είπαμε,  να αποκαλυφτεί η αλήθεια με όποιο τίμημα.

Εντυπωσιακό ως εικόνα, ηθελημένα ψυχρό ως κατασκευή, άψογη αναπαράσταση εποχής (τόσο από εξωτερική όσο και από ιδεολογική άποψη), το φιλμ παραμένει σημαντικό, αλλά όχι για όλους. Πολλοί θα κουραστούν από την ηθελημένη θεατρικότητά του.

"PRIMER": ΠΟΛΥΠΛΟΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ

 

Το 2004 ο Shane Carruth γυρίζει την πρώτη από τις δύο μέχρι σήμερα ταινίες του, το "Primer". Πρόκειται για ένα πάμφθηνο φιλμ επιστημονικής φαντασίας με θέμα το ταξίδι στο χρόνο, που κυρίως βασίζεται στο εγκεφαλικόι και πολύπλοκο σενάριό του.

Δύο φίλοι και συνεργάτες επιστήμονες πειραματίζονται επί χρόνια τον ελεύθερο χρόνο τους στο γκαράζ του ενός, που έχουν μετατρέψει σε εργαστήριο. Κάποια στιγμή, έκπληκτοι και οι ίδιοι, θα διαπιστώσουν ότι έχουν κατασκευάσει μια μηχανή με την οποία μπορούν να κινούνται στο χρόνο, ενώ τα ῾῾πραγματικά῾῾τους σώματα παραμένουν αδρανή και διασωληνωμένα. Από εκεί και πέρα περίεργες ιστορίες θα ξεκινήσουν και οι μεταξύ τους σχέσεις θα ανατραπούν πολλές φορές.

Πολύπλοκες καταστάσεις με τα πήγαιν᾽ έλα στο χρόνο και πολύ και κουραστικό κατά τη γνώμη μου μπλα μπλα στην αρχή ενός φιλμ που, ενώ θεωρείται σημαντικό για πολλούς, προσωπικά δεν κατάφερε να με κρατήσει και, τελικά, με κούρασε αρκετά. Μετά από ένα σημείο μάλιστα έχασα και τον ειρμό με το χρόνο και, τελικά (το ομολογώ, συγχωρείστε με) δεν κατάλαβα πολύ καλά τι έγινε. Το φιλμ όμως θέτει και θέματα ηθικής (μέχρι πού μποιρούμε να φτάσουμε, γνωρίζοντας ότι θα παραμείνουμε ατιμώρητοι;) Όπως καταλάβατε σε καμία περίπτωση δεν συγκαταλέγομαι στους φαν της συγκεκριμένης ταινίας.

"YELLOW CAT": ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΟΥΡΕΑΛΙΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΖΑΧΣΤΑΝ!

 

Προφανώς είναι η πρώτη ταινία από το Καζαχστάν που βλέπω: "Yellow Cat" (2020) του Alikhan Yerzanov, ο οποίος, όπως είδα, έχει κάνει κι άλλες ταινίες. Παράξενο, μοντέρνο σινεμά με επιροές, ωραίο στιλ και φωτογραφία, αλλά και τοπικό χρώμα. Όχι όμως για πολλούς. Για λίγους και εκλεκτούς, θα έλεγα.

Σε έναν τόπο που θυμίζει έρημο, με λίγα, μίζερα κτίρια, που φαίνεται να κυβερνάται από συμμορίες που τα έχουν βρει απόλυτα με τα όργανα της τάξης, ο ήρωας, κάπως χαζούλης (αυτό που θα λέγαμε ῾ἑλαφρύς῾῾), έχει εμμονή με το φιλμ ῾Σαμουράι῾του Μελβίλ με τον Αλέν Ντελόν. Μιμείται σκηνές και ατάκες από την ταινία και έχει ως όνειρο να φτιάξει έναν κινηματογράφο πάνω στα βουνά, στο απόλυτο πουθενά! Κάποτε γνωρίζει μια πόρνη, η οποία είναι σαν κι αυτόν: Ονειροπαρμένη, που δεν επικοινωνεί πολύ με την πραγματικότητα. Οι δυο τους θα πάρουν κάποια λεφτά που ανήκουν σε συμμορία και θα φύγουν κυνηγημένοι, αλλά ζώντας όχι ακριβώς έναν έρωτα, αλλά μια επιστροφή στην παιδικότητα και τα ατελείωτα παιχνίδια της.

Χιούμορ, ποίηση, σουρεαλισμός, κινηματογραφοφιλικές αναφορές, αθωότητα που αψηφά τη σκληρή πραγματικότητα εναλλάσονται στο φιλμ, ενώ μια διαρκής παιχνιδιάρικη διάθεση το διαπερνά. Στο πρώτο μέρος, που έχει περισσότερο χιούμορ, θυμίζει το σινεμά του Καουρισμάκι, με τις λίγες, κοφτές ατάκες, τις απίθανες καταστάσεις, τη λιτότητα των σκηνικών, τις κουφές καταστάσεις. Όσο προχωρά το φιλμ γίνεται όλο και πιο ποιητικό, ονειρικό και σουρεαλιστικό συγχρόνως. Οι ήρωες (και ο δημιουργός υποθέτω)  μοιάζουν να προτείνουν πάνω απ᾽όλα μια επιστροφή σε μια αθώα και ευτυχισμένη παιδικότητα, γεμάτη παιχνίδια, αψηφώντας κάθε έννοια πραγματικότητας.

Είναι φιλμ για όσους μπορούν να απολαύσουν και μη χολιγουντιανό σινεμά. Πιστεύω ότι αυτοί θα το απολαύσουν. Εγώ πάντως το απόλαυσα! και, προφανώς, υπήρξε αποκαλυπτικό, αφού μου γνώρισε ένα δημιουργό από μια χώρα που καλά καλά δεν θυμόμαστε ότι υπάρχει.

ΟΤΑΝ ΣΚΟΤΕΙΝΙΑΣΕ ΚΑΙ ΗΡΘΕ "Η ΝΥΧΤΑ ΤΩΝ ΖΩΝΤΑΝΩΝ ΝΕΚΡΩΝ"

 

Το 1968 ένα πάμφθηνο, ασπρόμαυρο b-movie τρόμου ταράζει κυριολεκτικά τα κινηματογραφικά νερά. Λεγόταν "Η Νύχτα των Ζωντανών Νεκρών" (Night of the Living Dead) και "δράστης" ήταν ο 28χρονος τότε George Romero (1940-2017). Ηταν η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του. Οι ηθοποιοί ήταν όλοι άγνωστοι.

Δύο αδέλφια βρίσκονται σ' ένα νεκροταφείο για να φέρουν λουλούδια στον τάφο της μητέρας τους. Εκεί θα δεχτούν ξαφνική και απρόσκλητη επίθεση από άγνωστο άντρα που... περπατά κάπως παράξενα. Η κοπέλα θα καταφύγει σε ένα έρημο σπίτι εκεί κοντά, στο οποίο θα καταφύγει επίσης μια ετερόκλητη ομάδα ατόμων, καθώς όλο και περισσότερα πεινασμένα ζόμπι ("φρέσκοι" ακόμα νεκροί που σηκώνονται από τους τάφους τους) θα πολιορκήσουν το σπίτι.

Η ταινία είναι ταυτόχρονα καλτ και κλασική. Ο νεαρός Ρομέρο καταφέρνει να στήσει με το τίποτα ένα φιλμ εξαιρετικού σασπένς, να εγκαινιάζει τη μεγάλη "μόδα" των ζόμπι, που συνεχίζεται ως τις μέρες μας (στα 70ς και 80ς την ακολούθησαν και οι ιταλοί με πιο σπλάτερ προασνατολισμό), να τρομάξει πραγματικά το ανύποπτο ως τότε κοινό (οι σχετικά λίγες αλλά άγριες σκηνές σπλάτερ πρέπει να σόκαραν τότε), να φτιάξει ένα φιλμ με χαρακτήρες και να κάνει και κοινωνική κριτική. Θα επαναλάβω: Όλα αυτά "με το τίποτα"! Διότι, αντίθετα με πάμπολλες κακές, αλλά πιο "καλογυρισμένες" και ακριβές ταινίες τρόμου που ακολούθησαν, τα πρώτα ζόμπι του Ρομέρο διαθέτουν ξεχωριστούς χαρακτήρες που απαρτίζουν την ομάδα των πολιορκημένων, με συγκεκριμένη ψυχοσύνθεση και συμπεριφορά, με μεταξύ τους συγκρούσεις (βρισκόμαστε μίλια μακριά από την παντελώς αψυχολόγητη συμπεριφορά δεκάδων ηρώων ταινιών τρόμου, που δυστυχώς αφθονεί στο είδος). Όλα αυτά προσδίδουν έναν πρωτόγνωρο ρεαλισμό στο φιλμ, μια ντοκιμαντερίστικη αισθητική, που το κάνει ακόμα πιο τρομαχτικό. Επιπλέον θεωρείται μια από τις πρώτες αμερικάνικες ταινίες με μαύρο πρωταγωνιστή (εξαιρούνται αυτές με τον Σίντνεϊ Πουατιέ). Άλλωστε προς το τέλος (το οποίο βεβαίως δεν θα σας αποκαλύψω) γίνεται μια ξεκάθαρη αναφορά και κριτική στο φυλετικό ρατσισμό των ΗΠΑ (οι σκηνές ντοκιμαντέρ ενώ πέφτουν οι τίτλοι τέλους δεν αφήνουν την παραμικρή αμφιβολία γι' αυτό). Ο Ρομέρο ήταν από τότε ένας από τους πολύ λίγους πολιτικοποιημένους δημιουργούς τρόμου.

Αν δεν είστε φίλοι του είδους αποφύγετέ το, διότι ένας "παρθένος" θεατής μπορεί να σοκαριστεί ακόμα και σήμερα. Για τους υπόλοιπους αποτελεί απόλυτο must. Για μένα αποτελεί την πρώτη και μάλλον την καλύτερη ταινία με ζόμπι.

῾῾ἉΠ'ΤΟ ΧΙΟΝΙ῾῾ ΜΕ ΠΟΛΛΑ, ΠΟΛΛΑ ΒΑΣΑΝΑ

 

Θεωρώ το Σωτήρη Γκορίτσα έναν από τους αξιόλογους έλληνες σκηνοθέτες (κρίμσ που έχει πολλά χρόνια να γυρίσει ταινία). Το 1993 γυρίζει τη δεύτερη ταινία του ῾῾Απ᾽το Χιόνι῾῾, βασισμένο σε βιβλίο του Σωτήρη Δημητρίου. Την εποχή εκείνη φλέγον στην Ελλάδα ήταν ένα άλλο μεταναστευτικό θέμα: Εκείνο των αλβανών που κατέβαιναν μαζικά στη χώρα μας, αφήνοντας πίσω τους μια απόλυτα διαλυμένη χώρα. Κάποιοι απ᾽αυτούς ήταν αλβανοί, κάποιοι άλλοι βορειοηπειρώτες, ελληνικής καταγωγής δηλαδη.

Η ταινία παρακολουθεί την ιστορία και τα όσα έζησε στην Ελλάδα μια ομάδα απ᾽αυτούς: Δύοι φίλοι, οι οποίοι περνούν παράνομα τα σύνορα (όπως οι περισσότεροι τότε), έχοντας μαζί τους ένα άγνωστό τους 12χρονο παιδί, του οποίου τη μητέρα έχουν σκοτώσει οι αλβανοί φρουροί (συνέβαινε αυτό τότε, όταν οι αλβανοί στρατιώτες πυροβολούσαν όσους προσπαθούσαν να περάσουν τα σύνορα). Μετά από περιπέτειες, κακουχίες και χωρισμούς, θα βρεθούν τελικά στην πολυπόθητη Αθήνα, την οποία τότε θεωρούσαν κάτι σαν Γη της Επαγγελίας. Εκεί όμως τίποτα δεν θα είναι όπως έλπιζαν.

Ο Γκορίτσας δουλεύει ρεαλιστικά. Συνηθισμένοι άνθρωποι, συνηθισμένοι (μίζεροι κυρίως) χώροι, ανθρώπινες καταστάσεις. Θεωρώ όμως ότι πετυχαίνει έναν απόλυτα πειστικό ρεαλισμό, δίχως φτιασίδια και υπερβολές. Όπως ακριβώς θα συνέβαιναν τα πράγματα σε μια τέτοια ιστορία. Όσα δείχνει και στηλιτεύει είναι σαφή: Τα όνειρα που διαψεύδονται, η οδύσσεια των μεταναστών, ο ελληνικός ρατσισμός και κακομεταχείρηση προς αυτούς, η παντελής έλλειψη βοήθειας από το κράτος ή από οπουδήποτε αλλού... Ο δύστυχος μετανάστης (που στη χώρα του δεν έχει στον ήλιο μοίρα, θα αντιμετωπίσει τα ίδια στην πλούσια χώρα που θα φτάσει (ναι, η Ελλάδα τότε ήταν μια πολύ πλούσια χώρα σε σχέση με την Αλβανία). Την ίδια απαξίωση σημειωτέον με τους αλβανούς αντιμετώπισαν οι ῾ἕλληνες῾῾ βορειοηπειρώτες, που ήταν ῾῾αδέλφια μας῾῾ και το ελληνικό κράτος τους προέτρεπε να κατέβουν εδώ.

Τη θεωρώ καλή ταινία, με εξαιρετικό το Γεράσιμο Σκιαδαρέση στο βασικό ρόλο. Με κράτησε όπως παλιά, όταν την είχα πρωτοδεί, και έδειξε ανάγλυφα το δράμα και την αποξένωση του μετανάστη. Και δείχνει επίσης μια ενδιαφερουσα εικόνα της Αθήνας (και της Ελλάδας γενικότερα) των αρχών των 90ς.

ΤΟ ΔΡΑΜΑ ΤΗΣ "ΑΠΩΛΕΙΑΣ"

 

Ο John Cameron Mitchell, μετά τα γνωστά "Hedwig..." και "Shortbus" γυρίζει το 2010 την "Απώλεια" (Rabbit Hole), ένα δράμα με τη Νικόλ Κίντμαν και τον Άαρον Έκχαρτ.

Οι οποίοι είναι ένα ζευγάρι που πριν 8 μήνες έχουν χάσει τον πεντάχρονο γιο τους. Οι σχέσεις τους βρίσκονται πλέον σε οριακό επίπεδο, ενώ η μητέρα συμπεριφέρεται έως και παράλογα, βγάζοντας προς τους άλλους κάτι σαν κακία ή ζήλεια. Σιγά - σιγά μαθαίνουμε τι έχει συμβεί, καθώς και γιατί εκείνη πλησιάζει ένα νεαρό έφηβο, ο οποίος έχει κάποια σχέ4ση με την όλη ιστορία... Και παράλληλα βλέπουμε την εξέλιξη της ψυχικής κατάστασης και των αντιδράσεων των δύο γονιών.

Βαρύ ψυχολογικό δράμα, το οποίο εξερευνά τις επιπτώσεις στις ζωές των εναπομείναντων  (αλλά και τις παρενέργειες) μια βαρύτατης και οδυνηρής απώλειας. Ποικίλες αντιδράσεις, καταστροφή (ή έστω αλλαγή) σχέσεων, θλίψη ή άλλα, αναπάντεχα συναισθήματα μπορεί να προκύψουν. Καλές ηθοποιίες, αρκετά σοβαρή ανάλυση, αλλά και πολύ βάρος... Αν είστε φίλος αυτού του είδους των δραμάτων το συνιστώ. Αλλιώς... ψάξτε κάτι πιο ελαφρύ...

ἉΝΟΙΞΗ, ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ, ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ, ΧΕΙΜΩΝΑ... ΚΑΙ ΑΝΟΙΞΗ῾῾: Η ΑΠΟΛΥΤΗ ΟΜΟΡΦΙΑ

 

Υπάρχουν ταινίες που, πέραν από οτιδήποτε άλλο, τη σκηνοθεσία, τα νοήματα, την ιστορία... όλα, σε καθηλώνουν με την ομορφιά τους, την ομορφιά της εικόνας τους εννοώ. Όταν το σκέφτομαι αυτό, το πρώτο φιλμ που μου έρχεται στο νου είναι το ῾῾ Άνοιξη, Καλοκαίρι, Φθινόπωρο, Χειμώνας...῾῾, το κορεάτικο αριστούργημα του Kim Ki-duk του 2003. Ο οποίος δεν μας έχει συνηθίσει σε τόση κυριαρχία του εικαστικού στοιχείου, αλλά ούτε και σε τόση ευαισθησία (πολλά από τα φιλμ του είναι βίαια).

Σε έναν απομονωμένο ναό - κατοικία που βρίσκεται στο μέσο μιας λίμνης ζει ένας μοναχός με το μικρό (παιδί ακόμα) μαθητή του. Η ζωή τους είναι λιτή, περιορίζεται μόνο στα απαραίτητα. Κυρίως όμως, είναι ένα με τη φύση, ζουν σε απόλυτη αρμονία μ᾽αυτήν. Η ταινία παρακολυθεί τις ζωές τους. Το παιδί μεγαλώνει, θα ερωτευτεί, θα αφήσει το ναό για να ζήσει στον κόισμο, κάποια στιγμή, μεγάλος πια θα επιστρέψει. Ο μοναχός θα μείνει εκεί για πάντα, απλώς θα γερνά ειρηνικά και η σοφία του θα μεγαλώνει...

Δεν έχει κανένα νόημα να αφηγηθεί κανείς την ιστορία μιας τέτοιας ταινίας. Είναι τόσο καθηλωτική, τόσο όμορφη η εικόνα, που οτιδήποτε άλλο παύει να έχει νόημα. Εικόνες φύσης σε σχέση με τις εποχές που αλλάζουν. Κάθε ῾῾κεφἄλαιο῾῾του φιλμ διαδραματίζεται σε διαφορετική εποχή (παραλληλισμός των ανθρώπινων ζωών ή των φάσεων των ζωών του ανθρώπου με τις εποχές του χρόνου). Συγχρόνως τα πάντα εμποτίζονται σε μια ζεν φιλοσοφία, μοιάζουν να λένε ότι στη ζωή δεν χρειάζονται πολλά για να είναι κανείς ευτυχισμένος, μόνο τα απολὐτως απαραίτητα... και η αρμονία με φύση, αλλά ταυόχρονα και το ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να ακολουθήσει κανείς αυτή την πορεία. Η ζωή με την ποικιλία της και τις πιθανότητές της πάντοτε σε τραβά... Και, τέλος, αναπτύσσει μια φιλοσοφία σε σχέση με  την κυκλικότητα των πάντων. Όπως ακριβώς οι εποχές του χρόνου άλλωστε... Όλα επαναλαμβάνονται αέναα.

Μπορεί κανείς να μη συμφωνεί με όλα αυτά (και με άλλα που πιθανόν θα ανακαλύψετε στην ῾῾ανατολική῾῾ λογική της ταινίας). Ωστόσο, νομίζω, είναι δύσκολο να αντισταθεί στην απίστευτη  ομορφιά της, στη γαλήνη που αποπνέει, στο τοπίο που περιβάλλει τα πάντα και ενσωματώνει μέσα του τον άνθρωπο και τα έργα του. Με λίγα λόγια πιστεύω ότι, ανεξάρτητα από το αν κανείς συμφωνεί με τη φιλοσοφκή οπτική του δημιουργού, πρόκειται για αριστούργημα., 

"HELLBOY": Ο ΧΟΛΙΓΟΥΝΤΙΑΝΟΣ ΝΤΕΛ ΤΟΡΟ

 

Ως γνωστόν ο Guillermo del Toro κινείται διαρκώς ανάμεσα στο Χόλιγουντ και στις δικές του, συχνά ισπανόφωνες παραγωγές. Προφανώς το 2004 ήταν σειρά του Χόλιγουντ. Τότε αναλαμβάνει να μεταφέρει στην οθόνη τον κόμικς ήρωα του Mike Mignola "Hellboy". Ο Ντον Πέρλμαν αποδεικνύεται ιδανικός για τον ομώνυμο ρόλο.

Ο Hellboy είναι ένας δαίμονας από την κόλαση. Όταν στο Β᾽Παγκόσμιο ο Ρασπούτιν (ναι, ο γνωστός Ρασπούτιν) βοηθώντας τους ναζί ανοίγει για λίγο τις πύλες της κόλασης, οι οποίες  (ευτυχώς για την ανθρωπότητα) κλείνουν αμέσως πάλι, το μόνο ον που προλαβαίνει να περάσει στο δικό μας κόσο είναι ένα μικρό, χαριτωμένο, κατακόκκινο δαιμονάκι, με μεγάλα κέρατα και ουρά. Στη σύγχρονη εποχή ο Hellboy έχει μεγαλώσει και βοηθά την ανθρωπότητα, καθώς ζει σε μια μυστική βάση με άλλα παράδοξα όντα, έχει κόψει τα κέρατά του για να μοιάζει όσο γίνεται με άνθρωπο και βοηθά τους ανθρώπους στην αντιμετώπιση παραφυσικών κινδύνων. Και τότε ο Ρασπούτιν επανεμφανίζεται και το πανηγύρι αρχίζει.

Αν είστε φίλος της συνεχούς δράσης, των εντυπωσιακών εφέ και των σχετικών κόμικς την έχετε κάνει λαχείο. Ο Ντελ Τόρο, το ξέρουμε άλλωστε, είναι πολύ καλός σκηνοθέτης, η πλοκή διαθέτει τον απαραίτητο τραγικό έρωτα και υπάρχουν και αρκετές δόσεις χιούμορ. Οπότε, μια χαρά θα περάσετε. Νομίζω ότι πρόκειται για φιλμ από τα καλά του είδους. Προσωπικά τώρα τα βαριέμαι αρκετά αυτά με τη διαρκή βαβούρα και τα τέρατα που δεν έχουν τελειωμό.. Έτσι το είδα σχετικά ευχάριστα, το θεωρώ από τα αξιοπρεπή όπως σας εἰπα, αλλά μέχρις εκεί. 

"FROM DUSK TO DAWN" : ΣΠΛΑΤΕΡ, ΧΑΒΑΛΕΣ, ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΛΥΤΟ ΚΑΛΤ

 

Ποιος δεν θυμάται το "From Dusk to Dawn" (1996) του Robert Rodriguez, σε σενάριο του Ταραντίνο, ο οποίος κρατά και ένα σημαντικό ρόλο; Όπως και ένας γαλαξίας άλλων ηθοποιών: Τζορτζ Κλούνεϊ, Σάλμα Χάγιεκ, Χάρβεϊ Καϊτέλ, Τζουλιέτ Λιούις, Τζον Σάξον, Τομ Σαβίνι (ο περίφημος δημιουργός σπέσιαλ εφά στις ταινίες του Ρομέρο και άλλες) κλπ. Από το καστ ήδη αντιλαμβανόμαστε την εξ αρχής καλτ διάθεση της ταινίας, που διαθέτει πολύ χαβαλέ, πολύ σπλάτερ, ροκ, ερωτισμό και άλλα.

Ξεκινά ως ῾῾ἅρρωστο῾῾ αστυνομικό φιλμ με δύο αδέλφια να διαπράτουν ληστείες (μετά φόνων). Οι φόνοι βέβαια πραγματοποιούνται αποκλειστικα από τον διαταραγμένο μικρό αδελφό (ο Ταραντίνο αυτοπροσώπως). Στη συνέχεια απαγουν μια άσχετη, καθώς πρέπει οικογένεια με τροχόσπιτο και περνάνε στο Μεξικό, όπου θα συναντηθούν με μια φιλική τους συμμορία για διακανονισμούς. Μετά πολλές περιπέτειες (και φόνους), θα καταλήξουν σε ένα κακόφημο μπαρ - καμπαρέ - πορνείο  στη μέση του πουθενά στο Μεξικό... και τότε, κυριολεκτικά στα καλά καθούμεν κι αφού βρισκόμαστε περίπου στη μέση, η ταινία θα αλλάξει και θα μεταβληθεί σε μεγαλοπρεπή σπλατεριά τρόμου με βρυκόλακες (!!!). Στο μεταξύ έχουμε προλάβει να απολαύσουμε τη Σάλμα Χάγιεκ μἀλλον στην πιο σέξι στιγμή της καριέρας της. 

Ίσως μια από τις πλέον κουφές αλλαγές στιλ στα μισά μιας ταινίας στην ιστορία του σινεμά, παραμένει μια από τις πλέον διασκεδαστικές και καλτ ταινίες. Προσοχή: Όλα αυτά απευθύνονται αποκλειστικά σε φίλους ταινιών τρόμου, b-movies, φτηνών αστυνομικών και τα σχετικά, αυτά δηλαδή που λατρεύει ο Ταραντίνο και η παρέα του (ο Ροντρἰγκεζ είναι ως γνωστόν φίλος του). Οι καθώς πρέπει θεατές που δεν γνωρίζουν απ᾽όλα αυτά μάλλον θα φρικάρουν. Μετά απ᾽αυτές τις προειδοποιήσεις λοιπόν... απολαύστε το! Για καθαρή ῾῾βρώμικη῾῾διασκέδαση βωεβαίως. Τίποτα άλλο.

ΞΑΝΑΒΛΕΠΟΝΤΑΣ ΤΟΝ "FORREST GUMB""

 

Το 1994 ο Robert Zemeckis, στα πάνω του τότε, γυρίζει το "Forrest Gumb", ένα φιλμ που έμελλε να μείνει στην ιστορία του σινεμά, έστω και μόνο ως τίτλος. Ο Τομ Χανκς παίρνει βεβαίως την ταινία πάνω του.

Πρόκειται για το έπος ενός ηλίθιου! Ο ομώνυμος ήρωας είναι ελαφρώς καθυστερημένος, λίγο ῾῾βαρύς῾῾όπως λέμε στην καθομιλουμένη. Χαμηλό IQ, αφελής, αλλά καλόκαρδος και πιστός μέχρι τέλους σε όσους έχει συναντήσει και αγαπήσει. Μας διηγείται λοιπόν την απίστευτη ζωή του: Πώς μεγάλωσε με τη μητέρα του (δεν γνώρισε πατέρα), πώς τον έστειλαν στο Βιετνάμ, πώς έγινε διάσημος στο πινγκ πονγκ, πώς έγινε ῾῾γκουρού῾῾πολλών ανθρώπων, πώς έγινε εκατομμυριούχος... Και βέβαια, παράλληλα, διατρέχουμε την αμερικάνικη ιστορία, από το 50 μέχρι τα 90ς. Προσοχή: Όλα αυτά που προαναφέραμε τα πέτυχε... κατά λάθος, δίχως να το θέλει ιδιαίτερα και δίχως να προσπαθήσει. 

Βρισκόμαστε σ᾽αυτό που το Χόλιγουντ ξέρει (ή ήξερε) να κάνει καλύτερα: Να διασκεδάζει και συγχρόνως να συγκινεί. Διότι η ταινία και διασκεδαστική είναι και μελό σε κάποια σημεία (αν σας ξεφύγει κανα δάκρυ προς το τέλος δεν πειράζει. Ανθρώπινο είναι). Ο ήρωάς μας διατρέχει την ιστορία, είναι παρόν σε ιστορικές στιγμές, συναντάται προσωπικά με προέδρους, εμπνέει ο ίδιος και δημιουργεί ιστορία (επηρεάζει τον Έλβις, ανακαλύπτει το Γουότεργκέιτ κ.ά.) δίχως καν να το αντιληφθεί. Απλπώς τυχαίνει να βρίσκεται την κατάλληλη στιγμή στο κατάλληλο μέρος και να κάνει ή να πει ό,τι κάνει πάντα. Αυτός απλώς συνεχίζει την απλή ζωή του, θέλοντας ελάχιστα, στοιχειώδη πράγματα, όπως ένα μικρό παιδί (κάτι τέτοιο παραμένει άλλωστε) και ακολουθώντας στοιχειώδεις, απλοϊκές ιδέες. Τίποτα άλλο. Όλα τα άλλα έρχονται μόνα τους και συνήθωςο ίδιος δεν το αντιλαμβάνεται καν.

Νομίζω ότι το νόημα του φιλμ είναι αμφίσημο και μπορεί να διαβαστεί όπως ο καθένας νομίζει: Αλλος θα το θεωρήσει ως μια προσπάθεια (αλληγορική βεβαίως) επαλήθευσης του περίφημου (πάλαι ποτέ) αμερικάνικοιυ ονείρου: Ο καθέναε μπορεί να γίνει τα οτιδήποτε, φτάνει να αρπάξει τις ευκαιρίες ή να είναι σταθερός στις απόψεις του. Άλλος μπορεί κάλλιστα να δει ακριβώς το αντίθετο: Προφανώς δεν πιάνουν όλοι την καλή, αυτό είναι αυτονόητο.Να όμως που και ένας ουσιαστικά ηλιθιος, δίχως προσπάθεια, όραμα και ικανότητες, τα καταφέρνει όλα! Άρα για ποιο όνειρο μιλαμε; Τα πάντα είναι καθαρή τύχη (ή συγκυρία). Δεν υπάρχει τίποτα άλλο ή, αν θέλετε αυτό να το διατυπὠσουμε αλλιώς, καμιά απολύτως δικαιοσύνη. Αποφασίστε.

Πάντως το φιλμ (το ξναείπα) είναι διασκεδαστικό και προς το τέλοος δακρύβρεκτο, και, άσχετα αν σας αρέσει, δικαίως γνώρισε την επιτυχία που γνώρισε (αφείστε που το Φόρεστ Γκαμπ παραμένει συνώνυμο αυτού που βρίσκεται, φάντης μπαστούνι, παντού).

Ο ΜΠΟΡΑΤ ΞΑΝΑΧΤΥΠΑ

 

Το 2020 ο απίστευτος Sasha Baron Coen προσλαμβάνει ως σκηνοθέτη τον τηλεοπτικό Jason Woliner για να γυρίσει την επιστροφή του Μποράτ, του εκ Καζαχστάν δημοσιογράφου που (ξανα)πάει στην Αμερική, τη συνέχεια δηλαδή του ῾῾Μποράτ῾῾ από το 2006. Τίτλος του νέου πονήματος "Borat Subsequent Moviefilm" (δεν έχω ιδέα αν θα βγει στις οθόνες, αν θα μείνει ιντερνετικό ή σε πλατφόρμες... Με τον ιό έχουμε χάσει τα αυγά και τα πασχάλια...)

Ο Μποράτ λοιπόν, μετά από χρόνια στις φυλακές του Καζαχστάν, συναντάται με τον πρόεδρό του (τον δικτάτορα μάλλον), ο οποίος του αναθέτει μια νέα αποστολή στην Αμερική: Να προσφέρει μια νεαρή κοπέλα στον αντιπρόεδρο Πενς, ο οποίος είναι γνωστός ῾῾μουνάκιας῾῾, ώστε να τον δελεάσει και να ανακηρήξει τον δικτάτορα στην χορεία των ῾῾πολύ κακών῾῾ (βλ. Β.Κορέα, Κίνα, Ιράν κλπ.), διότι μέχρι τώρα τη χώρα του την έχουν ῾῾κλασμένη῾῾κι αυτό είναι εξευτελιστικό γι᾽αυτή (!!!). Έτσι, όπως ακριβώς σας τα λέω, και με την ίδια φρασεολογία! Πάει λοιπόν και πάλι στις ΗΠΑ μετά από 16 χρόνια, αλλά η ημιάγρια κόρη του (την οποία πρώτη φορά συναντά από μωρό) τον ακολουθεί κρυφά κι έτσι βρίσκεται κι εκείνη στην Αμερική. Του Τραμπ και του κορωνοϊού βεβαίως, η οποία, όπως συχνά επαναλαμβάνει ο Μποράτ, έχει αλλάξει πολύ από το τελευταίο του ταξίδι εκεί. Το τι ακολουθεί δεν περιγράφεται.

Ο Κοέν διαθέτει βέβαια το ίδιο πάντα χοντρό, χοντρότατο χιούμορ με τις άλλες ταινίες του. Όπως πάντα κάποια από τα τεκτεινόμενα είναι φτιαχτά, σκηνοθετημένα, και κάποια άλλα αυθεντικά (μιλά δηλαδή με ανύποπτους ανώνυμους ή επώνυμους, δίχως αυτοί να γνωρίζουν ότι τους κινημταογραφεί και θα αποτελέσουν μέρος της ταινίας). Δύσκολο να πεις τι είναι τι. Μένει όμως κανείς άναυδος με τη συνέντευξη από τον Τζουλιάνι, πρώην δήμαρχο Νέας Υόρκης και φανατικό τραμπικό, τις μαλακίες που λέει και τα όσα συμβαίνουν με τη ῾῾δημοσιογράφο῾῾ (που δεν είναι άλλη από την κόρη του Μποράτ στην ταινία). Γενικά ο Κοέν σατιρίζει με άγριο, προκλητικό τρόπο όσο συμβαίνουν στις ΗΠΑ, τη βλακεία, το ρατσισμό, τη φαλλοκρατία, την αμάθεια, τη συνομωσιολογία, τον αντισημιτισμό που κυριαρχούν σε μια χώρα που, επί Τραμπ, έχει οπισθοδρομήσει πολύ (ή μάλλον ακόμα περισσότερο από πριν, αν θέλετε γνώμη μου).

Το χοντρό χιούμορ του Κοέν δεν είναι το καλύτερό μου και ομολογώ ότι πολύ λίγο γέλασα. Ωστόσο εξακολουθώ να μένω έκπληκτος με το θάρρος (ή θράσος) και τα κότσια αυτού του τύπου, που πραγματικά δεν κολώνει μπροστά σε τίποτα προκειμένου να επιτεθεί άγρια και με κάθε τρόπο στα (χιλιάδες) κακώς έχοντα. Δεν διστάζει να προσβάλλει τους αντιπάλους του, να τους εξευτελίζει με κάθε δυνατό τρόπο που περνά από το αναμφισβήτητα εφευρετικό μυαλό του.  Ίσως στο βάθος να ευχαριστιέμαι με όλα αυτά. Οι ῾῾στόχοι῾῾μάλλον αξίζουν αυτής της μεταχείρισης. Μόνη μου αντίρρηση εξακολουθεί να παραμένει (όπως και στο πρώτο φιλμ) ο απόλυτος εξευτελισμός του άτυχου Καζαχστάν (μια υπαρκτής χώρας δηλαδή, από την οποία μάλιστα πρόσφατα έτυχε να δω και μια θαυμάσια ταινία). Θα μπορούσε ο Κοέν να χρησιμοποιήσει μια φανταστική χώρα. Σε τίποτα δεν θα έβλαπτε την αδίστακτη σάτιρά του.

῾῾ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΩΡΑ ΜΗΔΕΝ῾῾ Ή ΟΙ ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΟΙ ΕΦΙΑΛΤΕΣ

 

Ο μεγάλος Roberto Rossellini (1906-1977) γυρίζει το συγκλονιστικό ῾῾Γερμανία Ώρα Μηδέν῾῾ το 1948 (τα γυρίσματα γίνονται το 47). Γιατί επιμένω τόσο στις χρονολογίες; Διότι όλο το φιλμ είναι γυρισμένο στο Βερολίνο, την πρωτεύουσα της ηττημένης Γερμανίας. 

Το 1947 το Βερολίνο δεν είναι παρά ένας σωρός από ερείπια από τους πρόσφατους ακόμη συμμαχικούς βομβαρδισμούς. Μέσα σ᾽αυτά τα χαλάσματα ζουν (μάλλον πασχίζουν να επιβιώσουν) σαν τα ποντίκια οι κάτοικοι. Όσοι απέμειναν βέβαια από τον φριχτό πόλεμο. Η αθλιότητα και η πείνα βασιλεύουν. Η μαύρη αγορά, με τις αστρονομικές τιμές να ανεβαίνουν καθημερινά, βασιλεύει επίσης. Η ανεργία βρίσκεται σε πρωτοφανή επίπεδα. Όλοι ξεπουλάν ό,τι έχουν και δεν έχουν για λίγη τροφή. Οι νέες γυναίκες γίνονται πόρνες για να επιβιώσουν. Μέσα σ᾽αυτό το ζοφερό περιβάλλον ένα μικρό αγόρι βγαίνει καθημερινά στους δρόμους προσπαθώντας να φέρει ό,τι μπορεί για να θρέψει την οικογένειά του (έναν άρρωστο, σχεδόν κατάκοιτο πατέρα κι έναν μεγάλο αδελφό που κρύβεται επειδή φοβάται ότι θα τον κλείσουν σε στρατόπδο επειδή πολέμησε). Μόνο η αδελφή προσπαθεί κάτι να κάνει, αλλά δεν αρκεί... Η οικογένεια ζει μέσα σε μια μισοκατεστραμένη πολυκατοικία, μαζί με μερικές άλλες οικογένειες που τοποθετήθηκαν εκεί επειδή υπήρχαν κάποια ακέραια διαμερίσματα (οι δικές τους πολυκατοικίες έχουν καταστραφεί εντελώς). Η ταινία παρακολουθεί την τραγική ιστορία του αγοριού.

Πρόκειται για ένα νεορεαλιστικό φιλμ. Ο Ροσελίνι κινηματογραφεί όσα συμβαίνουν στο Βερολίνο, συλλαμβάνει με το φακό του, καθώς περιπλανιέται στην πόλη ακολουθώντας το μικρό ήρωα, απίστευτες εικόνες καταστροφής, σωρούς ερειπίων παντού, απελπισμένους ανθρώπους κι άλλους, αδίστακτους, που τους εκμεταλλεύονται δίχως ενδοιασμούς. Τι δείχνουν όλα αυτά; Μα, βεβαια, την απόλυτη παράνοια του πολέμου. Δεν είναι πολεμική ταινία, καμία άλλη όμως δεν δείχνει τόσο ανάγλυφα τα αποτελέσματα της ηλιθιότερης ανθρώπινης εκδήλωσης, του πολέμου, τόσο σε υλικό όσο και σε ηθικό επίπεδο. Βλέπετε, όσοι επιβίωσαν από τη σφαγή έχουν μετατραπεί σε κτήνη εἰτε για να επιβιώσουν από την πείνα αυτή τη φορά είτε επειδή, ως ισχυροί, κερδοσκοπούν από τη δυστυχία των άλλων. Κόλαση σε όλα τα επίπεδα. Και ένα πέρα για πέρα ῾ἁποτελεσματικό῾῾,  βαθύτατα αντιπολεμικό φιλμ. Ειρωνικά κάποια στιγμή ακούγεται από δίσκο που αγοράζουν ως σουβενίρ αμερικανοί φαντάροι η ηχογραφημένη φωνή του Χίτλερ να κομπάζει ότι θα φτιάξει μια καλύτερη, πανίσχυρη, ευτυχισμένη Γερμανία. Η παρανοϊκή φωνή αντηχεί στα ερείπια και και πανω από την αθλιότητα που έφερε σε όσους πίστεψαν στο κτήνος.

Κλασική ταινία, που νομίζω ότι πρέπει να δείτε, ακόμα και για καθαρά ντοκιμαντερίστικους λόγους. Οι εικόνες του Βερολίνου του 1947 μένουν ανεξίτηλες μἔσα μας.

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΑ ΔΡΑΜΑΤΑ ΜΕ ΦΟΝΤΟ ΤΟ ῾ἉΥΤΟΚΙΝΗΤΟ ΤΗΣ ΤΖΕΪΝ ΜΑΝΣΦΙΛΝΤ῾῾

 

Ο γνωστός ηθοποιός Billy Bob Thornton ενίοτε περνά πίσω από την κάμερα. Το 2012 λοιπόν σκηνοθετεί (και είναι ένας από τους 2 σεναριογράφους) την 4η φιξιόν ταινία του (έχει κάνει και ένα ντοκιμαντέρ), το ῾῾Jayne Mansfield's Car῾῾. Και βρίσκει ένα πολύ δυνατό καστ: Ο ίδιος βεβαίως, ο Ρόμπερτ Ντιβάλ, ο Τζον Χαρτ, ο Κέβιν Μπέικον, ο Ρόμπερτ Πάτρικ...

Η υπόθεση εκτυλίσσεται στο Νότο το 1969 και στρέφεται γύρω από μια πολυμελή πλούσια οικογένεια και τα πολλά της προβλήματα. Σχέσεις γονιών - παιδιών, που εκτείνονται σε τρεις γενεές, παλιά τραύματα, συγκρούσεις, σχέσεις αγάπης - μίσους κλπ. κλπ. Ο ηλικιωμένος πάτερ φαμίλιας είναι συνρηρητικός (σε βαθμό αρτηριοσκληρωτικό), ο ένας γιος ακολουθεί τα χνάρια του, ο άλλος βρίσκεται στο αντίθετο άκρο (χίπι, πολιτικοποιημένος ενάντια στον πόλεμο του Βιετνάμ, ναρκωτικά κλπ.), ο τρίτος πάλι ελαφρά καθυστερημένος, με δικό του στιλ και προτιμήσεις. Ο γέρος όμως υποφέρει από ένα παλιό τραύμα: Η γυναίκα του, δεκαετίες πριν, τους είχε εγκαταλείψει μην αντέχοντας το καταπιεστικό κλίμα, παντρεύτηκε ένα άγγλο και έζησε εκεί. Τώρα, χρόνια μετά, μαθαίνουν ότι πέθανε. Η βρετανική οικογένεια (ο ηλικιωμένος πλέον σύζυγος και τα δυο του παιδιά από άλλο γάμο) φτάνουν στην Αμερική και φιλοξενούνται στην έπαυλη για την κηδεία.

Καταλαβαίνετε λοιπόν: Συγκρούσεις, κάποιοι έρωτες, τεταμένες σχέσεις, που, ωστόσο, συχνά μεταλλάσονται, σε ένα ψυχολογικό δράμα, το οποίο δεν μπορώ να πω ότι με κέρδισε (έχει και μεγάλη διάρκεια), διαθέτει όμως πολύ καλές ηθοποιίες, αν αυτό αποτελεί κίνητρο για να το δείτε. Φυσικά στο βάθος υπάρχει το φόντο της σύγκρουσης της διχασμένης Αμερικής των 60ς (επαναστατικό κινημα κόντρα σε μια εξοργιστικά συντηρητική μεγαλοαστική τάξη), αλλά το φιλμ επικεντρώνεται στις ψυχολογικές σχέσεις των ηρώων και στις αποκαλύψεις παλιών τραυμάτων. Το πολιτικοκοινωνικό γίγνεσθαι αποτελεί απλώς το φόντο.

Κουράστηκα λιγάκι.

"FIEND WITHOUT A FACE" : ΤΥΠΙΚΟ B-MOVIE ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ

 

Το "Fiend Without a Face" είναι ένα ασπρόμαυρο βρετανικό b-movie επιστημονικής φαντασίας - και τρόμου για την εποχή - γυρισμένο το 1958 από τον Arthur Crabtree (1900-1975).

Σε μια αμερικάνικη βάση στον Καναδά γίνονται πειράματα με ραδιενέργεια με στόχο τη βελτίωση των ραντάρ (για να κατασκοπεύουν τους σοβιετικούς φυσικά, όπως ρητά αναφέρεται). Ωστόσο μυτηριώδη αόρατα όντα αρχίζουν να σκοτώνουν με πρωτοφανή τρόπο κάτοικους της κοντινής μικρής πόλης. Κάποια στιγμή - γύρω στα μισά του φιλμ - τα όντα γίνονται ορατά...

Είπαμς: Πρόκειται για τυπικό b-movie κι αυτό τα λέει όλα. Άλλοι θα το βρουν καλτ κι άλλοι θα γελάσουν με τα πρωτότυπα σε σύλληψη μεν, γελοία ως κατασκευές δε όντα. Στο μεταξύ η ιστορία έχει έναν στοιχειωδώς επιστημονικοφανή χαρακτήρα, πατάει όμως και με το άλλο πόδι στο υπερφυσικό. Όσο για τους χαρακτήρες... ας μην το συζητήσουμε. Η βασική πρωταγωνίστρια έχει μόλις τώρα χάσει τον αδελφό της (δεν κάνω σπόιλερ, συμβαίνει στην πρώτη σχεδόν σκηνή της ταινίας), με τον οποίο μάλιστα, όπως λέει κάποιος, ῾ἥταν πολύ δεμένη῾῾ και, πριν καν την κηδεία είναι μεσ᾽την καλή χαρά, εργάζεται κανινικά και φλερτάρει κιόλας με αξιωματικό της βάσης. Ούτε δάκρυ, ούτε κουβέντα για τον (χτεσινό) μακαρίτη. Αλλά είπαμε, αυτά δεν τα προσέχουμε σε τέτοιες ταινίες... 

Πάντως έχει ενδιαφέρον το ότι οι κάτοικοι του χωριού δυσανασχετούν με την παρουσία μιας αμερικάνικης βάσης δίπλα τους και είναια απρόθυμοι να συνεργαστούν με τους στρατιωτικούς. Όχι ακριβώς για πολιτικούς λόγους, αλλά επειδή φοβούνται τα αποτελέσματα της ραδιενέργειας.

Το είπα και στην αρχή: Κάποιοι θα το θεωρήσουν καλτ και κάποιο γελοίο. Δείτε το μόνο αν είστε φαν των παλιών, ασπρόμαυρων b-movieς.

"ΑΙΜΑ ΣΤΟΝ ΠΡΑΣΙΝΟ ΒΑΛΤΟ": Ο ΣΕΡΙΦΗΣ ΚΑΙ Ο ΧΑΡΤΟΠΑΙΚΤΗΣ

 

Το "Gunfight at the OK Corral" που γύρισε ο δημιουργός και άλλων κλασικών γουέστερν John Sturges (1910-1992) γυρίστηκε το 1957 και είχε την τύχη να έχει δύο εμβληματικούς πρωταγωνιστές: Τον Μπαρτ Λάνκαστερ και τον Κερκ Ντάγκλας, αλλά και την πανέμορφη κοκκινομάλλα Ρόντα Φλέμινγκ. Σημειώνω ότι στην Ελλάδα προβλήθηκε και είναι γνωστό με τον πανάσχετο τίτλο "Μονομαχία στον Πράσινο Βάλτο" (αν δείτε πουθενά ίχνος πρασινάδας, και μάλιστα σε βάλτο, ειδοποιείστε με παρακαλώ).

Είναι η ιστορία του διάσημου σερίφη Γουάιτ Ερπ, που εδώ συμμαχεί με έναν κακόφημο (και κακότροπο) αλκοολικό χαρτοπαίκτη για να αντιμετωπίσουν μια συμμορία παρανόμων στο ομώνυμο ράντσο. Προηγουμένως έχουν προηγηθεί αμοιβαίες υποχρεώσεις (ο ένας έχει σώσει τη ζωή του άλλου).

Η ταινία, καθαρό και κλασικό γουέστερν, εκτός από το πιστολίδι, τις μονομαχίες, τις πόλεις του Φαρ Ουέστ, επικεντρώνεται και στην προσωπική ζωή των δύο ηρώων και στην αντρική φιλία που δημιουργείται ανάμεσά τους, παρά τους τόσο διαφορετικούς χαρακτήρες και στιλ. Εκείνος είναι η προσωποποίηση του άτεγκτου, αδέκαστου και άψογου εκπροσώπου του νόμου, που αντιδρά σε κάθε παράνομο αψηφώντας το κόστος (ακόμα και της ζωής του). Αν και εδώ το κόστος είναι περισσότερο η απώλεια της προσωπικής ζωής, η μοναξιά, ως τίμημα της αφοσίωσης στο καθήκον.Αλλά και η κούραση. Ο σερίφης δεν βλέπει την ώρα να τα παρατήσει όλα και να αποσυρθεί. Ο άλλος είναι το χαμένο κορμί, ο τελειωμένος, ο απόλυτα αυτοκαταστροφικός τύπος που πολύ σύντομα μπορεί να γίνει σε όλους αντιπαθής, μισητός μάλλον. Καμία σχέση με νόμο. Μέσα του όμως υπάρχει (ακόμα) μια βαθύτερη ηθική. Επίσης το φιλμ καταγράφει (για πολλοστή φορά σε αμερικάνικο γουέστερν) το τέλος της απόλυτης ατομικότητας, του προσωπικού τσαμπουκά και του νόμου της ζούγκλας και την υποταγή σε στοιχειώδεις κανόνες δικαιοσύνης και, τελικά, δημοκρατίας. Την επιβολή κάποιουείδους νόμου, βρε αδερφέ!

Τα πολλά λόγια είναι φτώχια όμως. Οι φίλοι του είδους γνωρίζουν καλά πως πρόκειται για κλασικό δείγμα. Οι λίγοι φίλοι των γουέστερν που δεν το έχουν δει ακόμα, ας σπεύσουν.

ΥΓ: Πάντα με εκπλήσει το γεγονός ότι ήδη στα τέλη του 190υ αιώνα η Αμερική (το δυτικό κομμάτι της τουλάχιστον, το περίφημο Φαρ Ουέστ) ήταν ένα άναρχο μέρος, όπου άνθρωποι αλληλοσκοτώνονταν στους δρόμους και νταβραντισμένες συμμορίες κάουμπόιδων κάνανε ό,τι γούσταραν στις πόλεις. Καμιά σχέση με την Ευρώπη της εποχής. Στο βάθος όλης αυτής της αγριότητας και ανεξέλεγκτης ατομικότητας, υπάρχει εν σπέρματι το περίφημο "πάνω απ' όλα οι μπίζνες". Ο κτηνοτρόφος και ο μεγαλοκτηματίας κάνουν ό.τι γουστάρουν, καταπιέζουν τους πάντες και κλέβουν ατιμώρητα απ' όπου μπορούν. Ποιος είναι ο νόμος που θα τους σταματήσει; Αυτοί είναι οι δυνατοί! Καθόλου δεν με εκπλήσσει ότι στη χώρα αυτή υπάρχουν τόσα κατάλοιπα και σήμερα. Προφανώς ξέρω ότι όλα τα παραπάνω είναι διογκωμένα και μυθοποιημένα από το επικό χολιγουντιανό γουέστερν, αλλά στο βάθος κάπως έτσι ήταν τα πράγματα...

ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ "CAPTAIN BLOOD"

 

1935. Ένας από τους παραγωγικότερους χολιγουντιανούς σκηνοθέτες, ο ούγγρος Michael Curtiz (1886-1962) γυρίζει το "Captain Blood", μια από της μεγάλες επιτυχίες της εποχής (αργότερα θα γύριζε τη θρυλική ῾῾Καζαμπλάνκα῾῾), καθιερώνοντας ταυτόχρονα τον Έρολ Φλιν, που πρωταγωνιστεί με την Ολίβια ντε Χάβιλαντ, σε πειρατικούς ρόλους.

Ο δόκτορ Μπλαντ αρχικά, γιατρός, καταδικάζεται άδικα στα τέλη του 17ου αιώνα για συμμετοχή σε μια επανάσταση ενάντια στον κακό βασιλιά της Αγγλίας και πωλεἰται ως σκλάβος σε νησί της Καραϊβικής. Μετά από πολλές κακουχίες (και μια ιδιαίτερη συμπάθεια προς την ανηψιά του σκληρού ιδιοκτήτη του) θα μετατραπεί στον θρυλικό πειρατή Κάπτεν Μπλαντ, που έχει για τσούρμο του δραπέτες από φυτείες.

Επικό ασπρόμαυρο φιλμ 2 ωρών (μεγάλη διάρκεια για την εποχή), βλέπεται ευχάριστα μέχρι σήμερα, παρά τις αναπόφευκτες αφέλειες του Χόλιγουντ της εποχής. Είναι η γοητεία του Έρολ Φλιν, είναι οι δραματικές του περιπέτειες, είναι η εντυπωσιακή για τότε ναυμαχία του τέλους, πάντως κατορθώνει να κρατά το ενδιαφέρον, κι ας είναι τόσο εμφανώς παλιό. Πάντως, για να το πούμε κι αυτό, μας δείχνει την πορεία ενός ανθρώπου (πιο ηρωικού δεν γίνεται, αλλά βρισκόμαστε ακόμα στις αρχές σχεδόν του κινηματογράφου), ο οποίος ξεκινά - για να το θέσουμε με σύγχρονους όρους - ως ῾απολίτικος῾, που αρνείται να πάρει θέση υπέρ της τρέχουσας επανάστασης, και σιγά - σιγά βρίσκεται να πολεμά στο πλευρό των εξεγερμένων. Εντάξει, απλοϊκά και σχηματικά όλα αυτά, αλλά είπαμε, Χόλιγουντ του 30...

Πάντως αν αφεθείτε θα απολαύσετε τις περιπέτειες του ήρωα (εδώ η λέξη χρησιμοποιείται κυριολεκτικά) και, αν διαθέτετε κινηματογραφική περιέργεια, θα δείτε πώς ήταν τα ῾῾μπλογκμπάστερ῾῾ των 30ς.

῾῾ΤΟ ΧΑΡΙΣΜΑ῾῾: ΕΥΛΟΓΙΑ 'Η ΚΑΤΑΡΑ;

 

Ο Sam Raimi γυρίζει το "The Gift" (Το Χάρισμα) το 2000 με την Κέιτ Μπλάνσετ στο βασικό ρόλο, αλλά και άλλους γνωστούς γύρω της (Κιάνου Ριβς, Χίλαρι Σουόνκ, Γκρεγκ Κινίαρ κ.ά.). Πρόκειται για μεταφυσικό θρίλερ, του οποίου μάλιστα ο ένας από τους δύο σεναριογράφους είναι ο Μπίλι Μπομπ Θόρντον!

Σε πόλη του νότου η χήρα Αναμπέλ είναι κάτι σαν χαρτορίχτρα,  ῾῾επάγγελμα῾῾από το οποίο βγάζει λίγα λεφτά για να ζει εκείνη και ο μικρός γιος της. Πλην όμως, από την αρχή το βλέπουμε αυτό, διαθέτει ένα πραγματικό χάρισμα να βλέπει το μέλλον ή το τι συνέβει στο παρελθόν. Όταν μια όμορφη (και ζωητρἠ) κοπέλα εξαφανίζεται, τόσο ο πατέρας και ο αραβωνιστικός της όσο και οι αρχές (απρόθυμα βεβαίως) θα καταφύγουν σ᾽ εκείνη για να τους βοηθήσει. Η βοήθεια θα έλθει όντως, οι εξελίξεις όμως θα είναι απρόβλεπτες και με πολλές ανατροπές.

Αρκετά ατμοσφαιρικό θρίλερ, που κρατά νομίζω τον θεατή και, για μια ακόμα φορά στο αμερικάνικο σινεμά, αναπαράγει πειστικά το πνιγηρό, συντηρητικό, ακόμα και βάρβαρο πολλές φορές κλίμα των πολιτειών του νότου στις ΗΠΑ. Διαπλοκή, κακοποίηση γυναικών, απόρριψη του διαφορετικού, φτώχια και μιζέρια και άλλα τέτοια συνθέτουν την όλη εικόνα. Άλλο ένα χαρακτηριστικό του φιλμ είναι ότι παρουσιάζει το χάρισμα της ηρωίδας περισσότερο ως πηγή πόνου και αγωνίας παρά ως ευλογία. Το μέντιουμ συνήθως υποφερει και ταράζεται απ᾽όσα ῾῾βλέπει῾῾...

Όλα καλά, αν δεν υπήρχε η τραβηγμένη απ᾽ τα μαλλιά (κατά τη γνώμη μου) ανατροπή του τέλους, που νομίζω ότι χαλά την μέχρι τότε χαμηλότονη (ως προς το υπερφυσικό στοιχείο) ατμόσφαιρα της ταινίας. Αυτό με χάλασε αρκετά και μένα. Πάντως ως θρίλερ βλέπεται με ενδιαφέρον.

ΥΓ: Και θα δείτε και τον Κιάνου Ριβς σε ρόλο απόλυτα κακού - τι λέω; Σε ρόλο αληθινού κτήνους!

ΑΚΡΩΣ ΑΣΥΝΗΘΙΣΤΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ "CITY ISLAND"

 

Έργα και ημέρες μιας ῾῾παράξενης῾῾οικογένειας σε μια γειτονιά της Νέας Υόρκης. Η οποία οικογένεια είναι φαινομενικά καθ᾽όλα νορμάλ (πατέρας, μητέρα, παιδιά), αλλά κατά βάθος τίποτα δεν είναι τόσο φυσιολογικά όσο φαίνεται. Κι όλο αυτό εξ αιτίας ενός πολύπλοκου ιστού από μυστικά που έχει το κάθε μέλος και δεν αποκαλύπτει σε κανένα άλλο. Εκείνος είναι δεσμοφύλακας, πλην όμως έχει το κρυφό ψώνιο να γίνει ηθοποιός (πηγαίνει σε σχολή λέγοντας στη γυναίκα του ότι πάει για.... πόκερ). Εκείνη τον έχει βαρεθεί και το δείχνει ξεκάθαρα. Η κόρη λείπει, δηλώνει ότι σπουδάζει, αλλά... Ο έφηβος γιος κρύβει μια παράξενη προτίμηση... Όλα θα εκραγούν όταν ο πατέρας θα αναγνωρίσει στο πρόσωπο ενός νεαρού άρτι αφιχθέντος κρατούμενου τον άγνωστο γιο του, που είχε προκύψει από μια επιπόλαια σχέση της νεοτητάς του και είχε χάσει κάθε ίχνος. Από εκεί και πέρα...

Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια ταινία του 2009 κυριολεκτικά από το πουθενά. "City Island" του Raymond de Fellita, με τον Άντι Γκαρσία στον κύριο ρόλο. Κωμικοτραγική, καθόλου χολιγουντιανή, αφού ανατρέπει όλα τα κλισέ και φτάνει ως το (περίπου) οιδιπόδειο, με το άγριο δράμα να είναι διαρκώς έτοιμο να.ξεσπάσει, αλλά πάντα να συγκρατείται στο τσακ από την όλη αστεία αντιμετώπιση των πάντων. Θυμίζει κάπως ως κλίμα τα ῾Little Miss Sunshine"" και "C.R.A,Z,Y.", ανήκει στό,,, είδος της μελέτης δυσλειτουργικών οικογενειών και, τελικά, με όλες τις απίθανες καταστάσεις και μπερδέματα (προσοχή: δεν έχει καμία σχέση με φάρσα και παρεξηγήσεις, διαθέτει εντελώς άλλη αντιμετώπση) με κέρδισε απόλυτα. Με την αντρεπτικότητά του, όπως προείπα, και όχι μόνο.

Ευχάριστη έκπληξη λοιπόν από το πουθενά, στο οποίο λέω να δώσετε μια ευκαιρία. Και θα διαπιστώσετε ότι, τελικά, κανένα δράμα αυτού του είδους δεν είναι τόσο δράμα, όπως σίγουρα θα αντιμετωπιζόταν στην πλειοψηφία φιλμ με παρόμοια θέματα. 

ΥΓ: Η ταινία μέσα στην ταινία, με τον ήρωα του City Island, δηλαδή τον Γκαρσία, να ερμηνεύει ένα γκάγκστερ σε... φιλμ του Σκορσέζε, παίζοντας δηλαδή τον εαυτό του, είναι απολαυστική.

City Island) 

"Η ΖΩΗ (ΚΑΙ Η ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΔΙΚΗ) ΤΟΥ ΝΤΕΪΒΙΝΤ ΓΚΕΪΛ῾῾

 

Το 2003 ο Alan Parker (1944-2020) γυρίζει την τελευταία του ταινία, τη ῾῾Ζωή του Ντέιβιντ Γκέιλ῾῾ με τον Κέβιν Σπέισι, την Κειτ Γουίνσλετ και τη Λόρα Λίνεϊ στους κύριους ρόλους.

Ο ομώνυμος ήρωας είναι ακτιβιστής υπέρ της κατάργησης της θανατικής ποινής στις ΗΠΑ. Βασικό επιχείρημα της ομάδας τους είναι ότι υπάρχει η πιθανότητα λάθους και η πολιτεία να δολοφονήσει κάποιον αθώο. Κάποια στιγμή όμως κατηγορείται ο ίδιος για τη δολοφονία στενής συνεργάτιδας και φίλης του και καταδικάζεται σε θάνατο! Η υπόθεση παίρνει δημοσιότητα και μια δραστήρια δημοσιογράφος καλείται από τον ίδιο να του πάρει μια τελευταία συνέντευξη. Σιγά ῏σιγά ξετυλίγεται μπροστά μας το τι έχει συμβεί - και, ας σας το πω από τώρα -στο τέλος σας περιμένει μια μεγάλη ανατροπή.

Ο Πάρκερ παίρνει μια ιστορία που θα μπορούσε να γίνει ένα φιλμ στρατευμένο υπέρ της κατάργησης της θανατικής ποινής και το μετατρέπει σε αγωνιώδες θρίλερ αστυνομικής υφής με πολλές, όπως είπαμε, ανατροπές. Τελικά φτάνει να μελετά όχι το προφανές θέμα, αλλά αυτό του εκατέρωθεν φανατισμού και των εμμονών. Ή μάλλον ποιά είναι τα όρια ανάμεσα στη αδιάλλακτη πάλη για μια ιδέα και τον φανατισμό; Ως πού μπορεί να φτάσει η συτράτευση σε κάτι (άσχετα αν αυτό θεωρείται θετικό ή αρνητικό); Πως αποτιμά κανείς την αλήθεια ή το ψέμμα και πότε το ψέμμα μπορεί να αποβεί χρήσιμο;  Βέβαια στην επιτυχία της ταινίας συμβάλλουν και οι πολύ καλές ηθοποιίες.

Το παρακολύθησα δίχως καθόλου να κουραστώ. Το αντίθετο μάλιστα. Μια μόνο αντίρρηση: Θεωρώ τραβηγμένη και σχεδόν εξωπραγματική την τελική ανατροπή που σας έλεγα. Αυτή ακριβώς είναι που μετατοπίζει το νόημα και την οπτική του φιλμ, αυτή ακριβώς όμως μου φάνηκε απίθανη. Κατά τα άλλα συνιστώ την ταινία.

ΞΑΝΑΓΥΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗ "SUSPIRIA"

 

Ο ευαίσθητος ιταλός Luca Guadagnino ήταν ο τελευταίος σκηνοθέτης που θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς ότι θα έφτιαχνε ριμέικ της θρυλικής "Suspiria" του Αρτζέντο. Κι όμως το έκανε το 2018, και μάλιστα με την πάντοτε εξαιρετική Τίλντα Σουίντον να δεσπόζει.

Η ιστορία είναι φυσικά ίδια με την παλιά. Στο χωρισμένο στα δύο Βερολίνο της δεκαετίας του 70 φτάνει μια νεαρή αμερικανίδα χορεύτρια για να γραφτεί σε μια διάσημη σχολή χορού που υπάρχει εκεί. Την πρώτη της κιόλας μέρα μια άλλη χορεύτρια, που θέλει να παρατήσει τη σχολή, δολοφονείται. Σύντομα η εξαιρετικά ταλαντούχα ηρωίδα θα αρχίσει να υποψιάζεται ότι κάτι πολύ βαθύ και σκοτεινό πλανάται πάνω από τη σχολή, η οποία βεβαίως δεν είναι μια απλή σχολή χορού... Βλέποντας μάλιστα από την αρχή σχεδόν τον αποτρόπαιο τρόπο θανάτου της κοπέλας, αντιλαμβανόμαστε αμέσως ότι συμβαίνει κάτι μεταφυσικό.

Να πω αρχικά ότι η ταινία είναι πολύ διαφορετική αισθητικά από το κλασικό φιλμ. Ο Guadagnino μάλλον προσπαθεί να κάνει μια ταινία τέχνης και τρόμου μαζί. Η ιστορία και τα όσα συμβαίνουν είναι δοσμένα αρκετά μπερδεμένα. Είναι σίγουρο ότι στο τέλος θα μείνουν αρκετά κενά στο θεατή. Αυτό περίπου ομως δεν συνέβαινε και στο αυθεντικό φιλμ (και σε πολλές από τις ταινίες του Αρτζέντο άλλωστε); Αν αφήσουμε πάντως τις συγκρίσεις, θα πω ότι το φιλμ του 2018 διαθέτει, αν μη τι άλλο, εντυπωσιακή εικόνα, μερικές πολύ καλές σκηνές και ένα περιρέον ζοφερό κλίμα, που τονίζεται έξυπνα με τη μουντή και καταθλιπτική εικόνα του παλιού Βερολίνου, και μάλιστα στις σχεδόν έρημες περιοχές κοντά στο Τείχος, όπου βρίσκεται η σχολή (θυμηθείτε αντίστοιχες, γυρισμένες στην τότε περιοχή, καταθλιπτικές σκηνές στα ῾Φτερά του Έρωτα῾ και στη ῾῾Δαιμονισμένη Γυναίκα῾῾του Ζουλάφσκι). Επίσης υπάρχουν ῾῾χορευτικές῾῾ αναφορές στην Πίνα Μπάους (νομίζω).

Πάντως, λόγω της μεγάλης διάρκειας, της μπερδεμένης αφήγησης και της αναπόφευκτης σύγκρισης με την παλιά καλτ ταινία, παρά τις καλλιτεχνικές προθέσεις της και τις εντυπωσιακές (και συχνά αρρωστημένες ) εικόνες της, δεν καταφέρνει να γίνει κάτι σπουδαίο. Της αναγνωρίζω πάντως την απόλυτα επιτυχημένη δημιουργία πολύ σκοτεινής και ανησυχητικής ατμόσφαιρας, από την αρχή κιόλας..

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΚΑΙ Η ΓΟΗΤΕΙΑ ΤΩΝ "VIRGIN SUICIDES"

 

Το 1999 η Sofia Coppola (κόρη βεβαίως του μεγάλου σκηνοθἐτη) γυρίζει την πρώτη και μία από τις καλύτερές της ταινίες, το "The Virgin Suicides", βασισμένο στο βιβλίο του Jeffrey Eugenides. Με Καθλιν Τέρνερ, Τζέιμς Γουντ και Κίρστεν Ντανστ μεταξύ άλλων.

Μια παρέα αντρών, σαραντάρηδες πλέον, στοιχειώνονται ακόμα από τη μνήμη όσων συνέβησαν στην πόλη τους όταν ήταν έφηβοι, το 1974. Όλα στρέφονται γύρω από 5 αδελφές, μεταξύ 13 και 17 χρονών. Μεγαλώνουν σχεδόν έγκλειστες, κάτω από την άγρυπνη φροντίδα μιας καταπιεστικής, θρήσκας μητέρας και ενός παθητικού, άβουλου πατέρα, που είναι καθηγητής στο σχολείο τους. Η εφηβική αντίδραση θα είναι απρόσμενη και το τέλος τραγικό. 

Εξαιρετική ατμόσφαιρα, τρυφερή, υπνωτική, γλυκειά και τραγική ταυτόχρονα, νοσταλγία για ένα όνειροπου χάθηκε για πάντα (αυτό που ενσαρκωνόταν με την αιθέρια ύπαρξη των 5 αδελφών), αλλά και για την εξ ίσου χαμένη νιότη ίσως. Σπάνια έχει ειπωθεί με τόσο γλυκό, ευαίσθητο, όμορφο τρόπο μια τόσο τραγική ιστορία. Οι σημερινοί άντρες προσπαθούν να συγκολλήσουν τα κομμάτια του παζλ, να ανακαλύψουν τι και γιατί συνέβει, να γυρίσουν πίσω σε μια νοσταλγική εφηβεία που χάθηκε, αλλά, όπως είπαμε, θα τους στοιχειώνει για πάντα. Με τρόπο φριχτό και γλυκό ταυτόχρονα. Η υπέροχη, υπνωτική μουσική των Air συμβάλλει ουσιαστικά στη δημιουργία της ιδιαίτερης αυτής ατμόσφαιρας.

Υπάρχει βέβαια η καταγγελία της γονεϊκής, με θρησκευτικές μάλλον ρίζες, καταπίεσης, της έντονης φοβίας για τη σεξουαλικότητα, του όλου διάχυτου συντηρητισμού της οικογένειας, που ερμηνεύει το βουβό, χαμηλότονο και εφιαλτικό ταυτόχρονα ξέσπασμα των κοριτσιών. Αλλά, το είπα, το σημαντικό είναι η ατμόσφαιρα, που υτπερβαίνει τα όρια ενός φιλμ εφηβικής αντίδρασης στην καταπίεση. 

Ιδιόρυθμη ταινία που συνιστώ. Πιστεύω ότι εκπέμπει ένα είδος μαγείας που παραμένει πολύ μετά το τέλος...

"POSSESOR" Ή ΤΟ ΜΗΛΟ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΗ ΜΗΛΙΑ...

 

Προφανώς σε όλους έρχεται στο νου η παροιμία ῾το μήλο κάτω από τη μηλιά θα πέσει῾. Το "Possesor Uncut" του 2020 είναι η δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του Brandon Cronenberg, γιου βεβαίως του Ντέιβιντ Κρόνενμπεργκ. Και είναι ταινία τρόμου / επιστημονικής φαντασίας.

Μια γυναίκα δουλεύει για μια μυστική εταιρία. Με εγκεφαλικά εμφυτεύματα καταφέρνει να μπαίνει στο σώμα άλλων ανθρώπων και να το ῾῾κυβερνά῾῾ σύμφωνα με τη δική της βούληση. Τους βάζει λοιπόν να κάνουν δολοφονίες που έχουν παραγγείλει πλούσιοι πελάτες... και μετά να αυτοκτονήσουν. Πόσο όμως μπορεί να αντέξει αυτό το μπέρδεμα των μυαλών, αυτά τα ξένα σώματα στα οποία κατά καιρούς βρίσκεται; Και ποσα από τις πράξεις των ῾῾μαριονετών῾῾ εκτελούνται σύμφωνα με το σχέδιο και τις άνωθεν εντολές και πόσα είναι δικά της επινοήματα;

Ενδιαφέρουσα ιδέα. Στο νου έρχεται και λίγο από Φίλιπ Ντικ. Το φιλμ δεν είναι σε καμία περίπτωση ταινία δράσης ή περιπέτειας. Θέλει να είναι ταινία τέχνης (δίχως αυτό να σημαίνει ότι δεν διαθέτει μπόλικο αίμα που ρέει προς πάσα κατεύθυνση, ακόμα και δόσεις σπλάτερ). Ωστόσο κάτι στην αφήγηση νομίζω ότι δεν πάει καλά. Κάποια νοήματα χάνονται, κάτι δεν εξηγείται επαρκώς, κάποιες καλές ιδέες μένουν ανεκμετάλλευτες... Ίσως αυτό να είναι και το πιο κακό: Ενώ υπάρχουν κατευθύνσεις όπου θα μποροιύσε να επικεντρωθεί και να αναλύσει, η ταινία μοιάζει να τις προσπερνά γρήγορα - γρήγορα.  Ας πούμε, το πόσο η γυναίκα αυτή (που, σημειωτέον έχει και οικογένεια, η οποία φυσικά δεν έχει ιδέα για το επάγγελμά της) απολαμβάνει τους φόνους (συχνά άγριους) και πόσο απλώς ῾ἑκτελεί υπηρεσία῾῾.

Εντάξει, δεν το βρήκα ολοκληρωμένο, είναι όμως ενδιαφέρουσα προσπάθεια που αφήνει υποσχέσεις. Ο μικρός Κρόνενμπεργκ (θέλει να) έχει άποψη!

ΟΝΤΩΣ "I SAW THE DEVIL"

 

Το "I Saw the Devil" που γύρισε το 2010 ο κορεάτης Jee-Woon Kim είναι ένα εξαιρετικά βίαιο και άγριο θρίλερ, που φτάνει στα όρια της βαρβαροτητας, από αυτά που μόνο οι κορεάτες μπορούν να γυρίσουν.

Ένας απεχθής σίριαλ κίλερ δολοφονεί με απάνθρωπο τρόπο την κοπέλα ενός αστυνομικού, η οποία τυγχάνει να είναι και κόρη συνταξιούχου επίσης αστυνομικού. Ο συντετριμένος νεαρός ορκίζεται να πιάσει τον δολοφόνο μόνος του και παρατά κάθε τι άλλο στην προσπάθειά του. Ακόμα περισσότερο: Δεν του φτάνει να τον συλλάβει ή απλά να τον σκοτώσει. Ορκίζεται να του προκαλέσει τον ίδιο πόνο που αυτός έχει προκαλέσει στα θύματά του. Αυτή θα είναι η τέλεια εκδίκηση. Ένας εφιαλτικό κυνηγητό ξεκινά.

Πρόκειται για ένα άγριο θρίλερ και μάλιστα διάρκειας 2 ωρών 23 λεπτών! Μπροστά στον δολοφόνο του φιλμ οι διάφοροι Χάνιμπαλ κλπ. μοιάζουν κομψοί και ευγενείς. Ο θεατής μπορεί να τους συμπαθήσει κατά βάθος ή να θαυμάσει την ευφυία ενός Χάνιμπαλ. Εδώ δεν υπάρχει τίποτα τέτοιο. Ο δολοφόνος είναι απλώς κτηνώδης, ωμός, εντελώς άνευ λόγου. Το Κακό προσωποποιημένο, δίχως τον παραμικρό εξωραϊσμό. Απλώς ένα ανθρωπόμορφο κτήνος. Γι' αυτό και η παρακολούθηση της ταινίας, παρά το ότι κρατά απόλυτα τον θεατή, γίνεται σχεδόν αφόρητη. Φυσικά ο προβληματισμός εδώ είναι ότι το πάθος για εκδίκηση θα μετατρέψει τον αρχικά ευαίσθητο, ερωτευμένο αστυνομικό σε ένα παρόμοιο κτήνος, που σκαρφίζεται ό,τι μπορεί κανείς να φανταστεί για να τιμωρήσει με το ίδιο νόμιασμα το τέρας. Στο μεταξύ όμως η εμμονή του αυτή θα σκορπίσει γύρω του τη φρίκη και το θάνατο σε πλήθος αθώους. Οπότε; Τελικά διώκτης και διωκόμενος - ή μάλλον το τέρας και ο κυνηγός του τέρατος - είναι φτιαγμένοι και οι δύο από την ίδια πάστα; Είναι και οι δύο τέρατα; Το φοβερό μάλιστα είναι ότι ο αστυνομικός γνωρίζει από την αρχή ότι θα μετατραπέι και ο ίδιος σε τέρας. Του το λένε άλλωστε οι φίλοι του. Δεν τον νοιάζει όμως. Πάνω απ' όλα η εκδίκηση.

Τι είναι αυτό που κάνει τις κορεάτικες ταινίες τόσο πιο "άρρωστες" και ανησυχητικές σε σχέση με τις δυτικές; Είναι αυτός ο ωμός ρεαλισμός που διαθέτουν. Δεν εννοώ μόνο τον σπλάτερ ρεαλισμό. Εννοώ την ωμότητα, τη βρωμιά και την ασχήμια του ίδιου του περιβάλλοντος, των προσώπων και των ρούχων, των χώρων, του ασφυκτικού αστικού (ή μη) τοπίου, των εσωτερικών... Καμία "άρρωστη" γραφικότητα, όπως στα δυτικά αντίστοιχα φιλμ, κανένα επιμελώς φτιαγμένο τρομακτικό και υποβλητικό ντεκόρ που επινόησε η ψυχοπάθεια του δολοφόνου. Εδώ όλα είναι καθημερινά, άσχημα, βρώμικα όπως η καθημερινότητα σε μια άσχημη μεγαλούπολη. 

Δεν ξέρω τι άλλο να πω. Δείτε το (και αντέξτε το) μόνο αν γνωρίζετε το είδος. Είναι από τα αξιόλογα δείγματα. Αν όμως είστε απλώς φίλοι ανώδυνων σχετικά αμερικάνικων θρίλερ με σίριαλ κίλερς, φοβάμαι ότι θα σας ταράξει. Και... χάπι εντ; Πιο χάπι εντ; (ακόμα κι αν σε πρώτη ανάγνωση το εκλάβετε ως τέτοιο).

"RED": ΑΙΜΑΤΗΡΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ

 

Να μια ταινία παντελώς άγνωστη σε μένα, που μου βγήκκ καλή: "Red" του 2008, δύο σκηνοθετών: του άγνωστού μου Trygve Allisen Diesen και του Lucky McKee, που έχει υπογράψει μερικές ταινίες τρόμου. Το φιλμ στηρίζει πραγματικά με την ερμηνεία του ο παλαίμαχος ηθοποιός Μπράιαν Κοξ.

Κάπου στην αμερικάνικη επαρχία, ένας μοναχικός ηλικιωμένος που έχει παει για ψάρεμα με το σκύλο του δέχεται την αναίτια επίθεση τριών... αυτό που θα λέγαμε ῾῾κωλόπαιδων῾῾, τα οποία τον ληστεύουν, αλλά αυτό είναι το λιγότερο. Στη συνέχεια θα προβούν σε μια παντελώς αναίτια σκληρή πράξη, που θα μετατρέψει τον ήσυχο ηλικιωμένο σε έναν επίμονο αναζητητή δικαιοσύνης. Το μαντεύετε: Τα αποτελέσματα θα είναι αιματηρά.

Ας τονίσουμε αρχικά ένα σηείο: Ο άνθρωπος αυτός δεν ζητά εκδίκηση, όπως κατά κόρον συμβαίνει σε αντίστοιχα αμερικάνικα και όχι μονο φιλμ. Ζητά δικαιοσύνη και απλώς διαμαρτύρεται. Όταν όμως αυτή δεν αποδοθεί, όταν θα ανακαλύψει ότι οι ένοχοι είναι καλά προστατευμένοι και όχι μόνο αυτό, αλλά θα κινδυνέψει και θα ταπεινωθεί ο ίδιος, τότε η επιμονή του θα μετατραπεί σε πάθος ή, αν θέλετε, σε μονομανία. 

Η ταινία θίγει κυρίως ένα βασικό θέμα: Τη σκοτεινή και καθόλου ειδυλιακή αμερικάνικη επαρχία : τα κωλόπαιδα που περιφέρονται άνετα με μια τεράστια καραμπίνα (βλέπε την αμερικάνικη πολιτική για την οπλοχκατοχή), η επικράτηση του δίκιου του ισχυρού, οι ῾῾μεγάλοι῾῾ που ουσιαστικά απολαμβάνουν ασυλία, το πέπλο σιωπής που καλύπτει κάθε βρωμιά (συμμετέχουν τύπος, αστυνομία κλπ.), η χυδαιότητα και η καφρίλα που επικρατούν... Όντως καθόλου κολακευτικό πορτρέτο... Και βέβαια το θέμα της απόδοσης της δικαιοσύνης, που αν εφαρμόζεται στρεβλά (αν δεν εφαρμόζεται δηλαδή) μπορεί μπορεί να δημιουργήσει αιματηρές εκρήξεις.

Πέραν αυτών όμως πρόκειται για μια ταινία με ρυθμό, ίσως επίτηδες βραδυφλεγή, που κρατά ωστόσο τον θεατή μόνιμα σε ένταση και τον κάνει να ταυτίζεται απόλυτα με τον ήρωα. Για μένα από τις ευχάριστες εκπλήξεις από το πυθενά.

῾Ἡ ΔΙΚΗ ΤΩΝ 7 ΤΟΥ ΣΙΚΑΓΟ῾῾ ΚΑΙ ΤΟ ΑΔΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Ως γνωστόν το 2020, υπό τον τρόμο του ιού, θα μείνει στην ιστορία ως η πιο ῾῾κουτσιυρεμένη῾῾χρονιά στην ιστορία του κινηματογράφου. Ελάχιστες νέες ταινίες, σινεμά κλειστά για μήνες, διαδικτυακά ή ματαιωμένα φεστιβάλ κλπ. κλπ. Από τα λίγα φιλμ λοιπόν του ᾽20 που είδα, θα πω από τώρα ότι το ῾The Trial of Chicago 7" του Aaron Sorkin είναι μια από τις καλύτερες. Είναι η δεύτερη ταινία που σκηνοθετεί ο γνωστός σεναριογράφος και βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα.

Το 1968 γίνεται στο Σικάγο το συνέδριο του Δημοκρατικού κόμματος. Στο μεταξύ η αμερικάνικη κοινωνία βράζει από κινήματα αμφισβήτησης. Κυρίως μαίνεται ο εφιαλτικός πόλεμος του Βιετνάμ, ενώ κινήματα όπως οι χίπις, οι γίπις, οι Μαύροι Πάνθηρες  κ.α. βρίσκονται στο αποκορύφωμά τους. Και είναι μια από τις λίγες στιγμές της αμερικάνικης ιστορίας που είναι ενεργή μια μαχητική αριστερά. Ένα ετερόκλητο πλήθος λοιπόν από κάθε λογής αντιφρονούντες (κυρίως νέους) μαζεύεται εκεί από όλη την Αμερική για να διαδηλώσει, επιχειρώντας ταυτόχρονα να προχωρήσει προς το κτίριο του συνεδρίου. Η αστυνομία απαγορεύει τη διαδήλωση, τα πράγματα οξύνονται και σύντομα φτάνουμε σε αιματηρές συγκρούσεις με απόλυτη ευθύνη της αστυνομίας (δίχως νεκρούς πάντως). Συλλαμβάνονται 7 από τους ῾ὑπαίτιους῾῾ και οδηγούνται σε μια πολύκροτη  δίκη. Όσο αυτή προχωρά, τόσο αποδεικνύεται ότι πρόκειται για μια δίκη - παρωδία, για μια στημένη δίκη, που σκοπό έχει την παραδειγματική καταστολἤ κάθε διαφορετικής φωνής στις από παράδοση συντηρητικές ΗΠΑ. 

Παρακολούθησα το φιλμ, δικαστικο στη μεγαλύτερη διάρκειά του, δίχως καθόλου να κουραστώ. Καταδεικνύει με ξεκάθαρο τρόπο την επιχείρηση φίμωσης των ῾ἅλλων ῍ φωνών που έλαβε χώρα  τότε. Ο πρόεδρος του δικαστηρίου ιδιαίτερα, ένας αρτηριοσκληρωτικός και απόλυτα προκατειλημένος τύπος, είναι το κάτι άλλο (εξαιρετικός στο ρόλο ο Φρανκ Λανγκέλα). Αλλά και η επιλογή των κατηγορουμένων είναι χαρακτηριστικά και εντελώς στημένα ῾῾δειγματοληπτικά῾῾: Δύα αριστεροί, δύο γίπις, πιο ῾ταραξίες῾και φευγάτοι αυτοί, που ειρωνεύονται και λοιδωρούν κάθε πτυχή του συστήματος, ένας ειρηνιστής, δύο μάλλον άσχετοι διαδηλωτές και... κερασάκι στην τούρτα, ένας από τους ηγέτες των Μαύρων Πανθήρων, ο οποίος δεν βρισκόταν καν στη διαδήλωση. Ο τρόποςμε τον οποίο του φέρονται καταδεικνύει απόλυτα τον βαθύ ρατσισμό του ῾῾αδέκαστου῾῾ δικαστικού κατεστημένου.

Εξαιρετική σκηνοθεσία, έξυπνη και πρωτότυπη αφἠγηση, καλός ρυθμός, αυξανόμενο σασπένς, αλλά και κατάδειξη δίχως δισταγμούς των βαθιών εσωτερικών διαφωνιών και συγκρούσεων ενός ούτως ή άλλως ετερόκλητου προοδευτικού κινήματος. Ωραία αναπαράσταση μιας μυθικής, επαναστατικής εποχής (της μοναδικής στη σύγχρονη Αμερική), αυτής των 60ς,  γεμάτης όνειρα που πολύ σύντομα συνετρίβησαν ή αφοποιώθηκαν απόλυτα από το σύστημα. Και, έκπληξη, ο Σάσα Μπάρον Κοέν σε έναν ασυνήθιστο γι᾽αυτόν ρόλο, το ρόλο του Άμπι Χόφμαν, ενός από τους ηγέτεες των γίπις. 

Θα επαναλάβω: Για μένα μια από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς.

ΠΑΡΑΞΕΝΑ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ (;) ΤΗΝ ῾῾ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΠΟΥ ΠΕΘΑΝΑ῾῾

 

῾῾Η Πρώτη Φορά που Πέθανα῾῾ (The Jacket) είναι ένα παράξενο φιλμ που γύρισε το 2005 ο βρετανός John Maybury (δική του ήταν και η ιδιοσυγκρασιακή βιογραφία του Φράνσις Μπέικον "Love is the Devil"). Αν κάτι μας τραβά άμεσα την προσοχή είναι το εντυπωσιακό καστ: Άντριεν Μπρόντι στο βασικό ρόλο, Κίρα Νάιτλι, Κρις Κριστόφερσον, Ντάνιελ Κρεγκ, Τζένιφερ Τζέισον Λι!

Ένας στρατιώτης τραυματίζεται σοβαρά στο κεφάλι στο Ιράκ. Επιστρέφει στις ΗΠΑ με αμνησία. Κάνοντας ωτοστόπ, περιμαζεύεται από έναν τύπο και, όταν ένας μπάτσος τους σταματά για έλεγχο δολοφονείται (ο μπάτσος). Κατηγορείται ο αμνησιακός, κλείνεται σε άσυλο για ψυχικάμ ασθενείς, εκεί όμως πέφτει στα χέρια ενός αδίστακτου γιατρού, που κάνει πειράματα πάνω του δένοντάς τον με ζουρλομανδύα και κλείνοντάς τον για ώρες σε απόλυτη απομόνωση. Σ´αυτή την κατάσταση ο ήρωας θα βιώσει ασυνήθιστες εμπειρίες, τόσο στο ξεαχασμένο παρελθόν, όσο και στο μέλλον.

Ταινία του φανταστικού... μάλλον. Ποτέ δεν θα ξεκαθαριστεί τι ακριβώς συμβαίνει. Πρόκειται για ταξίδι(α) στο μέλλον, σε κάποια παράλληλα σύμπαντα ή απλώς για παραισθήσεις που δημιουργεί ο εγκλεισμός σε έναν διανοητικά διαταραγμένο; Ποια από όσα βλέπουμε είναι γεγονότα και ποια όχι; Μην περιμένετε σαφείς απαντήσεις. Το είδα μεν με ενδιαφέρον, δεν το θεώρησα όμως κάτι σπουδαίο, παρά τις μάλλον μεγαλεπήβολες προθέσεις του. Και υπήρχε και έωα είδος χάπι εντ (;) που προσωπικά μου φάνηκε εύκολο. Τι να πω; Πολλά κενά και ερωτηματικά σε ένα φιλμ που θέλει να έχει καλλιτεχνικές προθέσεις. Δείτε το από περιέργεια.

ΠΑΡΑΞΕΝΗ, ΑΡΓΗ ῾ἉΘΩΟΤΗΤΑ῾῾

 

Η ''Αθωότητα῾῾ (Innocence) του 2004 είναι ένα παράξενο, υπνωτικό, αργό γαλλικό φιλ της Lucile Hadzihalilovic. Ενδιαφέρον, αλλά για λίγους.

Διαδραματίζεται ολόκληρο σε ένα οικοτροφείο θηλέων. Ένα νέο κοριτσάκι - μαθήτρια (γύρω στα 7-8 πρέπει να είναι) φτάνει εκεί (με σουρεαλιστικό μάλιστα τρόπο). Θα γνωρίσει τις παιδαγωγούς (μια απ᾽αυτές είναι η Μαριόν Κοτιγιάρ) , τις συμμαθήτριές του, το υπηρετικό προσωπικό. Η ιεραρχία είναι αυστηρή, οι ῾῾μεγάλες῾῾ κάποια στιγμή φεύγουν για πάντα από εκεί (άγνωστο για πού), κάποια μυστικά πλανώνται στην ατμόσφαιρα... Πολύ σύντομα θα διαπιστώσουμε ότι το φιλμ δεν διαθέτει (ηθελημένα εννοώ) κανενός είδους ρεαλισμό. Το οικοτροφείο, το δάσος και οι κήποι που το περιβάλλουν, είναι περίκλειστα. Καμιά ανφορά δεν υπάρχει στις οικογένειες των κοριτσιών (αν υπάρχουν), κανένας απολύτως ξένος δεν μπαίνει εκεί. Ουσιαστικά δεν υπάρχει εξωτερικός κόσμος. Τα πάντα συμβαίνουν σε ένα μικρο σύμπαν. Όσο για την ῾῾εκπαίδευση῾῾, είναι κι αυτή κάτι ακαθόριστο. Τα κορίτσια άλλωστε αφιερώνουν μεγάλο μέρος του χρόνου τους σε παιχνίδια.

Μέχρι το τέλος θα διαπιστώσουμε ότι πρόκειται για ένα από τα λίγα φιλμ που δεν εμφανίζεται κανένας απολύτως άντρας. Πρόκειται για έναν κόσμο ερμητικά κλειστό γι᾽αυτούς. Η πλοκή είναι ισχνή, η εικόνα όμως και η σκηνοθεσία συμβάλλουν στην υπερίσχυση του ονειρικού στοιχείου στην ταινία. Και, όσο προχωρούμε, θα αντιληφθούμε ότι όσα βλέπουμε δεν είναι παρά μια καθαρή αλληγορία για την (γυναικεία) παιδική ηλικία και τη δύσκολη πορεία προς την ενηλικίωση. Η προστασία, η ξενοισιά και το παιχνίδι θα δώσουν σιγά - σιγά τη θέση τους στην περιέργεια, στην ανάγκη για περισσότερες εμπειρίες, στην έξοδο τελικά από τον ερμητικό τους μικρόκοσμο.

Ταινία αλληγορία λοιπον, διαθέτει νομίζω μια παράδοξη, απόκοσμη ομορφιά, λόγω όμως των αργών ρυθμών της και της ῾῾λίγης῾῾ πλοκής, θα εκτιμηθεί από πολύ λίγους.

"WE ARE THE MILLERS" 'H Η ΜΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΠΟΥ ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΘΑ ΦΑΝΤΑΖΟΣΑΣΤΕ

Μερικές φορές διασκεδάζω με αμερικάνικες κωμωδίες που αψηφούν την πολιτική ορθότητα και - για τα αμερικάνικα δεδομένα, μη φανυταστείτε δηλαδη τίποτα φοβερό - είναι σχετικά ανατρεπτικές. Μια τέτοια είναι το "We Are the Millers" (Οικογένεια Μίλερ) του άγνωστού μου Rawson Marshall Thurber (2013), με την Τζένιφερ Άνιστον μεταξύ άλλων.

Για το τι ακριβώς είναι η ῾ὁικογένεια῾῾ Μίλερ μπορείτε να το καταλάβετε ρίχνοντας μια ματιά στην αφίσα. Τώρα βέβαια η αλήθεια είναι ότι δεν είναι ακριβώς οικογένεια, μάλλον τυχαία έχουν βρεθεί όλοι μαζί, αλλά αναγκάζονται να προσποιηθούν ότι είναι οικογένεια όταν έτσι το φέρνουν οι άκρως επικίνδυνες για όλους περιστάσεις, όταν δηλαδή μπλέκονται σε μια ιστορία με πολλά, πολλά κιλά ναρκωτικών. Οι περιπέτειες και τα μπερδέματα που ακολουθούν είναι, σας το είπα, διασκεδαστικά.

Οι ιδιότητες των μελών των Μίλερ δεν αφήνουν βέβαια το παραμικρό περιθώριο για την εμφάνιση της τυπικής, μέσης, καθώς πρέπει, γεμάτης θαλπωρή αμερικάνικης οικογένειας. Κάθε άλλο. Αυτή ακριβώς η παρωδία ενός ῾ἱερού῾῾ θεσμού είναι που μου άρεσε στο φιλμ. Και τα όσα συμβαίνουν, που μερικές φορές είναι κάπως ῾῾βρώμικα῾῾. Αν λοιπόν δεν προσβάλλεστε από την πλάκα σε κάποιους παγιωμένους, σεβαστούς θεσμούς, πιστεύω ότι θα περάσετε καλά. Με πίτσες, ποτά και ό,τι άλλο ακόμα καλύτερα μάλιστα.

''ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ῾῾ ΚΑΙ ΤΑ ΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ

 Ὁι Λέξεις῾῾("The Words") που γύρισαν το 2012 οι Brian Klugman και Lee Sternthal είναι ένα δραματικό φιλμ με καλές ηθοποιίες (Μπραντ Κούπερ, Τζέρεμι Άιρονς, Ντένις Κουέιντ, Ζόι Σαλντάνα κλπ.). Μιλά κυρίως για ηθικά διλήμματα.

Ένας συγγραφέας που, παρά το πάθος του για το γρἀψιμο, δεν καταφέρνει να εκδοθεί, βρίσκει τυχαία ένα παλιό χειρόγραφα ενός εξαιρετικού μυθιστορήματος άγνωστου συγγραφέα. Μετά από πολλούς δισταγμούς το παρουσιάζει ως δικό του, εκδίδεται και γίνεται διάσημος. Το παρελθόν όμως δεν θα αργήσει να κάνει την εμφάνισή του βασανίζοντάς τον...

Η ταινία διαθέτει μια περίεργη ῾῾συρταρωτή῾῾αφήγηση (η μία ιστορί μέσα στην άλλη). Αυτό που σας αφηγήθηκα ως βασικό στόρι δεν είναι παρά η πλοκή του καινούριου βιβλίου που διαβάζει στο κοινό ένας διάσημος συγγραφέας, του οποίου την ιστορία θα παρακολουθήσουμε από ένα σημείο και μετά. Παράλληλα, σε ένα τρίτο επίπεδο, παρακολουθούμε την παλιά ιστορία της συγγραφής του περίφημου χειρογράφου στη Γαλλία της εποχής του πολέμου και λίγο μετά. Οι τρεις ιστορίες αφηγούνται με παράλληλο τρόπο. 

Η ταινία θέτει βέβαια σημαντικά ηθικά διλήμματα (πού μπορεί να φτάσει κάποιος για να πετύχει αυτό που επιθυμεί;) και συζητά το θέμα του τιμήματος όταν κάτι (οτιδήποτε είναι αυτό), στηριχτεί σε ένα ψέμα, σε μια απάτη. Οι επιπτώσεις στη ζωή και στον ψυχισμό του απατεώνα μπορεί να είναι βαθιές και να κλονίσουν και άλλους τομείς της ζωής του εκτός από την καθαρά επαγγελματική. Παρακολούθησα μεν το φιλμ με ενδιαφέρον, προς το τέλος όμως μου άφησε μάλλον κάποιο κενό, κάποιο ανικανοποίητο. Ή, ίσως, να τη βρήκα αρκετά ηθικοπλαστική. Σίγουρα πάντως δεν είναι κακή. Δείτε την ως ένα καλογυρισμένο και σχετικά πρωτότυπο δράμα.

"SULLA MIA PELLE": ΕΝΑΣ ΑΠΟΛΥΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΕΦΙΑΛΤΗΣ

 

Το "Sulla mia Pelle" (ο αγγλικός τίτλος είναι "On my Skin: The Last Seven Days of Stefano Cucchi") είναι μια ιταλική ρεαλιστική ταινία που γύρισε το 2018 ο Alessio Cremonini. 

Αφηγείται με απόλυτα ρεαλιστικό, ωμό θα λέγαμε τρόπο, τις τελευταίες μέρες ενός τριαντάρη. Είναι πρώην ναρκομανής και έχει καθαρίσει από τα ῾῾σκληρά῾῾, αλλά πού και πού όλο και κάτι κάνει. Μια νύχτα συλλαμβάνεται από αστυνομικούς με ένα φίλο του στο αυτοκίνητό του, πάνω τους βρίσκονται κάποιες ποσότητες, οδηγείται στην ασφάλεια, χτυπιέται άγρια από αστυνομικούς και, επειδή τα τραύματα είναι σοβαρότερα από όσο εκείνοι νόμιζαν, οδηγείται σε νοσοκομείο. Από εκεί και πέρα αρχίζει ένας αληθινός, αργόσυρτος εφιάλτης, που παρασύρει στη δίνη του τους γονείς και την αδελφή του, μέχρι το φριχτό τέλος.

Η ταινία είναι, όπως είπαμε, γυρισμένη απόλυτα ρεαλιστικά, σχεδόν ντοκιμαντερίστικα θα έλεγα. Μου θύμισε κάπως αντίστοιχα ρουμάνικα φιλμ. Η οδύσσεια του άτυχου ήρωα στα κελιά ή στους θαλάμους των νοσοκομείων όπου τοιν τραβάνε, η φοβερή γραφειοκρατία, η δεινή θέση της οικογένειας, όλα καταγράφονται εξονυχιστικά και συνθέτουν έναν αληθινό καφκικό εφιάλτη. Μόνο που η ιστορία είναι αληθινή: Ο Stefano Cucchi όντως χτυπήθηκε από μπάτσους και πέθανε σε 7 μέρες (αυτό το γνωρίζουμε από την πρώτη σκηνή της ταινίας, οπότε δεν σας κάνω σπόιλερ). Η υπόθεση οδηγήθηκε αργότερα στα δικαστήρια. Στο μεταξύ η απανθρωπιά ενός ολόκληρου συστήματος, η σκληρότητα των μπάτσων, το κουκούλωμα όσων κάποιοι δεν θέλουν να αποκαλυφτούν, η έλλειψη δικαιοσύνης - τουλάχιστον για κάποιους που θεωρούνται ῾῾δεύτερης κατηγορίας῾῾, όλα εμφανίζοται ανάγλυφα. Οι χώροι, μουντοί, απρόσωποι, άσχημοι, κλειστοφοβικοί, επιτείνουν την καφκική ατμόσφαιρα. Η οποία βεβαίως γίνεται ζοφερότερη αφού ξέρουμε ότι όλα αυτά είναι απόλυτα αληθινά, έχουν μάλιστα συμβεί πολλές φορές.

Αν είστε φίλος του ρεαλιστικού, σχεδόν ντοκιμαντερίστικου σινεμά, σίγουρα θα τη βρείτε από τις συγκλονιστικότερες ταινίες του είδους.

ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΠΕΤΑΞΟΥΝ ῾῾ΤΑ ΧΕΛΙΔΟΝΙΑ ΤΗΣ ΚΑΜΠΟΥΛ῾῾;

 

῾῾Τα Χελιδόνια της Καμπούλ῾῾ ήταν αρχικά βιβλίο του αλγερινού γαλλόφωνου συγγραφέα Γιασμίνα Χάντρα. Το 2019 γίνεται γαλλικό animation από δύο γυναίκες:: Την καρτουνίστα Elea Gobbe-Mevellec και τη σκηνοθέτη Zabou Breitman.

Πρόκειται για μια δυνατή (και τραγική) ιστορία που διαδραματίζεται στην Καμπούλ το 1998, όταν την εξουσία κατείχαν οι στυγνοί Ταλιμπάν. Ένα ερωτευμένο ζευγάρι με πολύ πιο σύγχρονες αντιλήψεις από τον εφιαλτικό σκοταδισμό και θεοκρατσμό της εξουσίας θα βρεθεί σε όλο και πιο δεινή θέση, ενώ ένα άλλο ζευγάρι, μεσήλικο αυτό, θα αντιμετωπίσει τα δικά του προβλήματα, που δεν σχετίζονται με την εξουσία. Οι μοίρες των δύο ζευγαριών θα διασταυρωθούν με απροσδόκητο τρόπο και οι εξελίξεις θα είναι δραματικές.

Οι ιστορία είναι τραγική. Οι ήρωες, ακόμα κι αυτοί που δεν το έχουν συνειδητοποιήσει, πασχίζουν να βρουν μια χαραμάδα για να αναπνεύσουν κάτω από την εφιαλτική εξουσία φανατικών θρησκόληπτων (πάντα πίστευα ότι η θεοκρατία, όποια θρησκεία κι αν υπηρετεί, είναι ό,τι χειρότερο μπορεί να συμβεί, με τα σημερινά δεδομένα τουλάχιστον). Φυσικά υπάρχει αρκετός διδακτισμός (ύμνος για την αξία της ελευθερίας, κατδίκη της καταπίεσης και της καταστολής κλπ.), πράγμα που βρίσκω, πάντως, αναμενόμενο όταν έχουμε να κάνουμε με τόσο βάρβαρο καθεστώς - και μάλιστα, θα έπρεπε να τονιστεί, αναχρονιστικά βάρβαρο. Σίγουρα το φιλμ παρακολουθειται με ενδιαφέρον.

Όσο για το ίδιο το σχέδιο, είναι κομψό, λιτό, ευαίσθητο, με ῾῾χαμηλά῾῾ χρώματα που θυμίζουν ακουαρέλες και, θα έλεγα εν τέλει, αποτελεσματικό. Φυσικά, όπως καταλαβαίνετε, πρόκειται για animation που απευθύνεται αποκλειστικά σε ενήλικες. Αξίζει να το δείτε και για τη δυνατή (και τραγική, θα επαναλάβω) ιστορία, αλλά και ως μάθημα για το ποιους κινδύνους πρέπει να αποφύγουμε πάσει θυσία...