"ΤΟ ΤΕΡΑΣ" ΚΑΙ ΟΙ ΑΘΕΑΤΕΣ ΠΛΕΥΡΕΣ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ

 Ένας από τους αγαπημένους μου σύγχρονους δημιουργούς είναι ο γιαπωνέζος Hirokazu Kore-eda. "Το Τέρας" του 2023 είναι μια ακόμα ταινία του με πρωταγωνιστές παιδιά - πώς τα καταφέρνει τόσο καλά μ' αυτά;

Σε μια ήσυχη πόλη μια μόνη μητέρα ανησυχεί όταν ο γιος της αρχίζει να φέρεται περίεργα. Κάποια στιγμή αντιλαμβάνεται ότι υπεύθυνος είναι ένας δάσκαλός του στο σχολείο, ο οποίος ενδέχεται και να έχει χτυπήσει το παιδί. Η μητέρα απαιτεί εξηγήσεις από τη διεύθυνση.

Όλα αυτά πάντως είναι μόνο η αρχή. Η ιστορία είναι πολύ πιο πολύπλοκη απ' όσο φανταζόμαστε. Στο φιλμ ξεχωρίζει το σενάριο. Αριστοτεχνικά γραμμένο, εξετάζει την ιστορία από τρεις διαφορετικές οπτικές γωνίες: Της μητέρας, του δάσκαλου και του παιδιού. Προσέξτε: Ο νους σας ίσως πάει στο κλασικό "Ρασομόν"του Κουροσάβα. Όμως όχι. Ο Κουροσάβα αναλύει το θέμα της υποκειμενικής ματιάς στα γεγονότα, των διαφορετικών αναμνήσεων του κάθε μάρτυρα. Εδώ δεν θίγεται το θέμα της υποκειμενικότητας. Τα γεγονότα είναι αυτά που είναι. Τελεία. Απλώς ο κάθε ήρωας αντιλαμβάνεται ένα μόνο μέρος τους, διαφορετικό ο καθένας, καθώς τα υπόλοιπα είναι αδύνατο να τα γνωρίζει. Μόνο όταν συμπληρωθούν και οι τρεις "ματιές" πάνω στην ίδια ακριβώς αλληλουχία γεγονότων θα συμπληρωθεί το παζλ και για τον θεατή, για τον οποίο κάθε λίγο αυτό που πιστεύει ανατρέπεται.

Η γνωστή ανθρωπιά του σκηνοθέτη είναι κι εδώ άμεσα παρούσα. Θα αντιληφθείτε τη συμπάθεια και κατανόηση με την οποία κοιτά κάθε έναν από τους ήρωες, άσχετα αν φαινομενικά είναι "καλός" ή "κακός". Ασχολείται επίσης με το θέμα των "απαγορεύσεων" κάποιων πραγμάτων και την επιβεβλημένη σιωπή που τα τυλίγει. Τέλος, το σημαντικότερο νομίζω, μας δείχνει ότι σπάνια τα πράγματα είναι όπως φαίνονται.. Τα βλέπουμε σχεδόν πάντοτε αποσπασματικά - δεν μπορούμε να κάνουμε αλλιώς. Γι' αυτό είναι πολύ πιο πολύπλοκο απ' όσο πιστεύουμε να βγάλουμε σίγουρα συμπεράσματα. Ο κόσμος είναι πολύ πιο ρευστός και πολύπλευρος απ' όσο φαίνεται. Σπάνια φωτίζονται όλες οι πλευρές του...  

Από τις πλέον ενδιαφέρουσες ταινίες του 2023.

BEST OF 2023

 Ήρθε και πάλι η ώρα για τον προσωπικό μου απολογισμό των καλύτερων ταινιών του 2023. Επειδή τα δεδομένα στην κινηματογραφική διανομή έχουν πλέον οριστικά αλλάξει, άλλα είδα στις αίθουσες, άλλα κατεβασμένα, ενώ κάποια παίχτηκαν μόνο μία φορά σε φεστιβάλ (Νύχτες Πρεμιέρας, Horrorand κλπ.)

Κατά τα άλλα, τα γνωστά: Τόσο οι 10 πρώτες όσο και οι "επιλαχούσες" ΔΕΝ αναφέρονται με αξιολογική σειρά (μου είναι αδύνατο), αλλά απλώς με αλφαβητική κατά σκηνοθέτη. Επίσης στη λίστα υπάρχουν μόνο φιλμ του 22 και 23 και όχι παλιότερα που έτυχε να ξαναβγούν σε Α' προβολή. Ιδού λοιπόν:

 ΟΙ 10 ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ (με αλφαβητική κατά σκηνοθέτη σειρά)

 

TAR του Todd Fields

ΖΩΝΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ του Jonathan Glaser

ΡΑΓΙΣΜΕΝΟ ΕΙΔΩΛΟ (Tafrigh) του Mani Haghighi

ΠΕΣΜΕΝΑ ΦΥΛΛΑ του Aki Kaurismaki

ΤΟ ΤΕΡΑΣ του Hirokaza Kore-eda

ΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΝΙΣΕΡΙΝ του Martin McDonagh

ΟΙ ΔΟΛΟΦΟΝΟΙ ΤΟΥ ΑΝΘΙΣΜΕΝΟΥ ΦΕΓΓΑΡΙΟΥ του Martin Scorsese

Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΥΧΤΑ ΤΟΥ ΦΡΑΝΚΟ ΑΜΟΡΕ του Andrea di Stefano

ΤΟ ΜΠΛΕ ΚΑΦΤΑΝΙ της Maryam Touzani

ΑΝΑΤΟΜΙΑ  ΜΙΑΣ ΠΤΩΣΗΣ της Justine Trier

ΟΙ 10 ΕΠΙΛΑΧΟΥΣΕΣ (με αλφαβητική κατά σκηνοθέτη σειρά)

 

Η ΓΗ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΙΑΣ του Nikolaj Arcel

BABYLON του Damien Chazelle

Η ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΥΓΕΝΕΙΑΣ του Rolf de Heer

INSIDE του Βασίλη Κατσούπη

 Η ΡΙΖΑ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ (L' ORIGIN DU MAL) του Sebastien Marnier

OPPENHEIMER του Christopher Nolan

ΤΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΜΟΥ του Francois Ozon

Η ΧΩΡΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Hlynur Palmason

ΠΕΡΑΣΜΕΝΕΣ ΖΩΕΣ της Celine Song

PEARL του West Ti

Ειδική μνεία στο ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΙΣ ΘΗΜΩΝΙΕΣ της Ασημίνας Προέδρου

Και τι παρατηρούμε; Από τις 21 συνολικά ταινίες που αναφέρθηκαν μόλις οι 4 ήταν αμερικάνικες.και ακόμα λιγότερες χολιγουντιανές. Ή τα γούστα μου έχουν αλλάξει πολύ με τα χρόνια (που ειλικρινά δεν το νομίζω) ή το αμερικάνικο σινεμά (και κυρίως το Χόλιγουντ) πάνε κατά διαόλου κάνοντας κατά όλο και αυξανόμενη πλειοψηφία ταινίες για 15άρηδες ή για πολλούς που έχουν μείνει σ' αυτή την ηλικία...

 

   

"KILL BULJO" ΓΙΑ ΠΟΛY ΠΟΛY ΧΟΝΤΡΟ ΧΙΟΥΜΟΡ (;)

 

Το 2007 ο νορβηγός Tommy Wirkola γυρίζει την πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία "Kill Buljo : The movie", μια πολύ, πολύ "χοντρή" παρωδία διαφόρων ταινιών. Ο σκηνοθέτης είναι ο ίδιος που 2 χρόνια μετά γύρισε το κωμικό σπλάτερ "Dead Snow".

Όταν μια ομάδα (ηλίθιων) εγκληματιών δολοφονεί τους πάντες τη στιγμή του γάμου του (ηλίθιου) λάπωνα ήρωα (στο ρόλο της... Ούμα Θέρμαν), εκείνος αποφασίζει να εκδικηθεί πάσει θυσία. Απλώς πρέπει πρώτα να συνέλθει από το κώμα στο οποίο έχει πέσει λόγω των σφαιρών που έχει φάει. 

Παρωδία κυρίως του "Kill Bill" φυσικά, με κεντρικό (ηλίθιο) χαρακτήρα που φορά την ίδια με την Ούμα κίτρινη φόρμα και που μιμείται τον Borat, με χιούμορ ίδιο με αυτό των ταινιών του Borat (του Baron Coen τέλος πάντων), με σκηνές που παρωδούν αντίστοιχες από παλιότερα φιλμ (Deliverance, Τιτανικός κλπ.), η ταινία εννοείται ότι δεν διαθέτει ίχνος πολιτικής ορθότητας - το αντίθετο ακριβώς, δεν έχει παρά προσχηματικό στόρι με αποκλειστικό σκοπό να κάνει πλάκα με τα πάντα, έχει κάκιστες ηθοποιίες (επίτηδες) και πάνω απ' όλα χοντρότατο χιούμορ. Σε κάποια σημεία σε κάνει ίσως να γελάς και στα περισσότερα να ντρέπεσαι που το βλέπεις.

Τι να σας πω... Αν το αντέξετε έχετε γερά στομάχια. Αν όχι η ευθύνη είναι δική σας που το διαλέξατε.

ΥΓ: Καθόλου τυχαίο ότι στο εξώφυλλο του dvd (αυτο)διαφημίζεται ως μια "χυδαία" ταινία...

"ONE-EYED JACKS" : ΕΝΑ ΣΤΤΙΒΑΡΟ ΓΟΥΕΣΤΕΡΝ

 Φαρ Ουέστ. Μια συμμορία ληστεύει μια τράπεζα. οι δύο βασικοί, ο ένας μεγαλύτερος και ο άλλος γοητευτικός νεαρός, παγιδεύονται από τους διώκτες τους. Μια προδοσία θα οδηγήσει τον ένα στη φυλακή και τον άλλον σε μια διαφορετική ζωή. Η φιλία τους θα μετατραπεί σε μίσος, καθώς, χρόνια μετά, ο προδομένος θα ζητήσει εκδίκηση από τον παλιό του φίλο.

Τυπική ιστορία γουέστερν. Μόνο που το "One-Eyed Jacks" του 1961 ("Η εκδίκηση είναι δική μου" στην Ελλάδα) έχει μια ιδιομορφία: Είναι η μοναδική ταινία που σκηνοθέτησε ποτέ ο Marlon Brando (1924-2004). Όπως ήταν αναμενόμενο πρωταγωνιστεί ο ίδιος με τον Καρλ Μάλντεν. Μια άλλη, μικρότερη, ιδιομορφία είναι ότι η διάρκειά της είναι 2 ώρες 21 λεπτά, πράγμα που δεν συνηθιζόταν και τόσο την εποχή αυτή.

Όπως καταλάβατε η ταινία δεν διαθέτει κάποια πρωτοτυπία. Παρόμοιες ιστορίες έχουμε δει αρκετές φορές. Ωστόσο πρόκειται για κλασικό, στιβαρό γουέστερν που, όπως πολλά άλλα, έχει ως θέμα την εκδίκηση (που, ως γνωστόν, είναι φαγητό που τρώγεται κρύο κλπ. κλπ.) και την αντρική φιλία - στη συγκεκριμένη περίπτωση πρώην αντρική φιλία. Ο Μπράντο είναι αυτό που θα λέγαμε ένα γοητευτικό κάθαρμα, που διαθέτει ωστόσο και τη ρομαντική πλευρά του όταν έρθει η ώρα, πλην όμως μέχρι τότε είναι μάλλον αδίστακτος. Η ταινία σχετικά αργούς ρυθμούς, τη θεωρώ όμως από τα καλά του είδους. Α, και εκτός από το κλασικό τοπίο της ερήμου που υπάρχει στα περισσότερα γουέστερν, εδώ έχουμε και πολλές παραθαλάσσιες σκηνές.

"ΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΗ" ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ ΚΑΙ ΧΙΟΥΜΟΡ ΣΤΑ "ΠΕΣΜΕΝΑ ΦΥΛΛΑ"

Ο φινλανδός Aki Kaurismaki κάνει εδώ και 40 χρόνια ένα σινεμά για τους μάλλον λίγους "πιστούς" του. Πολύ μινιμαλιστικό, πολύ αστείο και πολύ μελαγχολικό. Πώς συνδυάζονται σε μια ταινία τα δύο τελευταία στοιχεία; Αυτό μόνο αν δείτε ταινίες του θα το καταλάβετε. Είπα για λίγους, γιατί οι περισσότεροι, εθισμένοι σε mainstream αμερικάνικο (κυρίως) σινεμά θα "τρομάξουν" αν δουν τα φιλμ του, που είναι φτιαγμένα "με το τίποτα" (εξ ου και η λέξη "χειροποίητη" του τίτλου). Πιστός στο πολύ προσωπικό αυτό ύφος, κάνει με τα "Πεσμένα Φύλλα" ("Kuolleet lehdet" για τους φινλανδομαθείς) του 2023 μια από τις καλύτερες για μένα ταινίες του. 

Η ιστορία είναι όσο πιο απλή γίνεται. Αλκοολικός και σχεδόν άστεγος συναντά κοπέλα που μόλις έχει απολυθεί από σούπερ μάρκετ επειδή χάρισε ληγμένα τρόφιμα σε άστεγο - η οποία κοπέλα ουσιαστικά δεν έχει προσωπική ζωή ούτε κανένα ενδιαφέρον. Αλληλοσυμπαθούνται λοιπόν, ίσως ένας έρωτας πάει να ξεκινήσει, αλλά, αλίμονο, εκείνος χάνει το τηλέφωνό της και χάνονται. Και προσπαθούν να ξαναβρεθούν...

Αυτό όλο κι όλο. Κι όμως είναι τέτοια η μελαγχολία που πλημμυρίζει το φιλμ - οι μοναχικοί, δίχως ενδιαφέροντα άνθρωποι, το μουντό, σκοτεινό και άσχημο Ελσίνκι, ο τρόπος ζωής τους μόνο με τα απολύτως απαραίτητα κλπ. κλπ. - και ταυτόχρονα (μα πώς το καταφέρνει κάθε φορά;) τόσο αστείες οι καταστάσεις, οι ατάκες, οι άκαμπτες ηθοποιίες και στάσεις του σώματος, οι "κουφοί" δεύτεροι ρόλοι, που προσωπικά το θεωρώ απόλυτη επιτομή του έργου του, κάτι σαν απόσταγμα όσων έχει κάνει μέχρι τώρα.

 Και δύο ακόμα στοιχεία: Πρώτο, η πανταχού παρούσα κινηματογραφοφιλία. Όπου κι αν βρίσκονται υπάρχουν αφίσες από παλιές κλασικές όσο και b-movies (παλιές όμως πάντοτε) ταινίες και, βέβαια, πρώτο ραντεβού δίνουν σε ένα σινεμά που παίζει... κάποια δευτεροκλασάτα ζόμπι! Δεύτερο, η ατμόσφαιρα... επιστημονικής φαντασίας που συχνά δημιουργεί ο Καουρισμάκι. Όχι βέβαια κάτι φουτουριστικό, τα αντίθετο. Ενώ βρισκόμαστε στη σύγχρονη εποχή (ακούμε συνεχώς από το ραδιόφωνο ειδήσεις για τον πόλεμο στην Ουκρανία), δεν υπάρχουν πουθενά υπολογιστές, κινητά, ούτε καν τηλεόραση. Μόνο κάτι τηλέφωνα με στρογγυλό καντράν και παμπάλαια, ογκώδη ραδιόφωνα. Είναι χαρακτηριστικό του άλλωστε να φτιάχνει μια "παλιομοδίτικη" ατμόσφαιρα.

Για μένα μια από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς. Προσοχή όμως: Όσοι έχετε μεγάλη αγωνία για το ποιος θα κάνει τον 368ο Spiderman και ψάχνετε απεγνωσμένα για το πρώτο τρέιλερ, μην περάσετε ούτε απ' έξω.

 

Η ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΣΥΝΑΝΤΑ ΤΟΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟ ΣΤΗΝ "ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΑΜΠ"

Το "The Old Oak" (στην Ελλάδα "Η Τελευταία Παμπ") γυρίζεται από τον Ken Loach το 2023, δηλαδή όταν ο βρετανός δημιουργός είναι ήδη 87 ετών! Αυτή τη φορά ο βετεράνος δημιουργός καταπιάνεται με το καυτό σε όλη την Ευρώπη (σε όλη τη δύση μάλλον) μεταναστευτικό θέμα. 

Σε ένα μικρό, μισοεγκαταλειμμένο  αγγλικό χωριό φτάνουν  δύο πούλμαν με σύρους πρόσφυγες, κυρίως γυναίκες και παιδιά. Μετά από κρατική παρέμβαση θα εγκατασταθούν σε εγκαταλειμμένα σπίτια και θα προσπαθήσουν να ενσωματωθούν στη ζωή του χωριού. Αλλά, όπως παντού, θα συναντήσουν τον ανοιχτό ρατσισμό μιας μερίδας κατοίκων. Η σύγκρουση θα επικεντρωθεί στην μοναδική (την τελευταία) παμπ του χωριού, που αποτελεί και τον μοναδικό εναπομείναντα δημόσιο χώρο, αλλά και τον μοναδικό τρόπο ψυχαγωγίας των λιγοστών κατοίκων.

Η ταινία μου άρεσε γενικά και, βεβαίως, το σήμα - κατατεθέν του Loach, ο ρεαλισμός, είναι πανταχού παρόν. Πολιτικά, προφανώς, συμφωνώ μαζί του. Η αντίρρησή μου είναι ότι αυτή τη φορά τον βρήκα αρκετά διδακτικό, αρκετά άσπρο - μαύρο και, τελικά, μάλλον απλοϊκό. Μπορώ βέβαια να τον συγχωρήσω και λόγω του ότι βλέπει τα πράγματα με απόλυτα σωστή - κατά τη γνώμη μου πάντα - ματιά, όπως προείπα, και, βεβαίως, επειδή δεν περιμένω να κάνει κάποιο αριστούργημα σ' αυτή την ηλικία (όπως και ο Woody Allen ή ο Clint Eastwood π.χ. είναι αξιοθαύμαστο και μόνο το ότι εξακολουθούν ακούραστα να δημιουργούν και μάλιστα δίχως ποτέ να κάνουν κάποια πραγματικά κακή ταινία). Οπότε ναι, του συγχωρώ τον διδακτισμό του. Εξ άλλου βρήκα ενδιαφέρουσα την καταγραφή της μιζέριας της επαρχίας και της παρακμής και εγκατάλειψης των χωριών (παγκόσμιο φαινόμενο). Με τον τρόπο αυτόν αγγίζει - εκτός του μεταναστευτικού - και ένα άλλο διεθνές σημαντικό πρόβλημα.

"BLOOD WORK" : Ο CLINT EASTWOOD ΣΤΑ ΜΕΤΡΙΑ ΤΟΥ...

 Μπορεί ο Clint Eastwood ως σκηνοθέτης να γίνεται συχνά ανατόμος και βαθύτατα κριτικός ως προς την αμερικάνικη κοινωνία, ωστόσο ανάμεσα στις καλές ταινίες του γυρίζει και μερικές θριλεροειδείς, με δράση και σασπένς, για να θυμηθεί φαίνεται από πού ξεκίνησε. Το "Blood Work" (Ένοχο Αίμα) του 2002, με τον ίδιο, τον Τζεφ Ντάνιελς και την Αντζέλικα Χιούστον είναι μια απ' αυτές. 

Ο σκληροτράχηλος πράκτορας του FBI McCaleb έχει αποσυρθεί μετά από σοβαρότατο καρδιακό επεισόδιο που οδήγησε σε μεταμόσχευση καρδιάς και ζει σε ένα δικό του πλοίο μόνιμα αραγμένο στο λιμάνι. Όταν μία κοπέλα τον προσλαμβάνει ιδιωτικά για να ερευνήσει το θάνατο της αδελφής της κατά τη διάρκεια μιας ληστείας, υποψιάζεται ότι ο θάνατός αυτός ίσως να μην είναι τυχαίος, αλλά να σχετίζεται με  τον ίδιο σίριαλ κίλερ που κυνηγούσε ως πράκτορας πριν υποστεί την καρδιακή προσβολή. 

Θρίλερ, όπως καταλάβατε, με σασπένς, ανατροπές, κυνηγητά κλπ. ΟΚ, έχει κάπως πρωτότυπο - και τραβηγμένο / απίθανο βεβαίως - σενάριο, αλλά έχουμε ξαναδεί αρκετά τέτοια, ώστε να μπορώ να το θεωρώ μάλλον τυπικό. Μην ανησυχείτε, με πρόσφατη μεταμόσχευση καρδιάς ο Κλιντ μπορεί να τρέχει, να ερευνά, να αψηφά τις ιατρικές οδηγίες - και να καταρρέει βέβαια κάθε λίγο, αλλά να ξανασηκώνεται στα πόδια του και ξανά προς τη δόξα να τραβά... 

Βλέπεται ως καθαρή ψυχαγωγία, αλλά δεν νομίζω ότι είναι τίποτα σπουδαίο.

"Η ΓΗ ΤΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΙΑΣ" Ή Η ΦΡΙΧΤΗ ΦΕΟΥΔΑΡΧΙΑ

 Ο δανός Nikolaj Arcel είναι πολύ καλός σκηνοθέτης και το έχει αποδείξει στο παρελθόν. Το αποδεικνύει και πάλι με τη "Γη της Επαγγελίας" (Bastarden) του 2023 με τον πανταχού παρόντα Mads Mikkelsen στον βασικό ρόλο.

Στα μέσα του 18ου αιώνα ένας αυστηρός και πεισματάρης πρώην στρατιώτης φτάνει σε μια έρημη και δύσκολη περιοχή της Γιουτλάνδης με σκοπό να την καλλιεργήσει και να γίνει πλούσιος και τιμημένος. Έχει μάλιστα την αόριστη υποστήριξη του βασιλιά, που επιθυμεί να καλλιεργηθούν οι άγονες εκτάσεις της χώρας. Αλλά ο γειτονικός φεουδάρχης, ένας κακομαθημένος, υπερήφανος και σαδιστής νεαρός αρνείται να δεχτεί το γεγονός ότι θα έχει πληβείους γείτονες, θεωρώντας ότι η γη είναι δική του...

Στιβαρό αγροτικό δράμα, πολύ καλογυρισμένο και κάπως "παλιομοδίτικο" ως δομή και ύφος (καλοί και πολύ κακοί, έντονες συγκρούσεις, έρωτες κλπ.), ωραίες μουντές και λιτές εικόνες, τραχιά ατμόσφαιρα...

 Ωστόσο όχι μόνο βλέπεται "μονορούφι", αλλά και μας μιλά για αρκετά - ιστορικά κυρίως - θέματα : Ενώ σε κάποια μέρη της Ευρώπης οι ευγενείς και η φεουδαρχία καταρρέουν, σε κάποια άλλα, πιο απομονωμένα, οι φεουδάρχες διατηρούν όλη τους την εξουσία πάνω στη γη και τους ανθρώπους. Και, όπως συνέβαινε στο μεσαίωνα, ο βασιλιάς είναι κάπως μακριά και δίχως άμεση ισχύ. Ακόμα και η έννοια του εθνικού κράτους δεν είναι και πολύ χωνεμένη (δείτε πόσο εύκολα καλούνται γερμανοί αγρότες να δουλέψουν τη γη). Βρισκόμαστε στο μεταίχμιο, στη αυγή του κόσμου όπως τον ξέρουμε σήμερα. Και ίσως να μην είμαστε καθόλου ευχαριστημένοι με την τροπή που έχουν πάρει τα πράγματα παγκοσμίως, όμως ας μη ξεχνάμε ότι η φεουδαρχία υπήρξε ένα εφιαλτικό καθεστώς, με ελάχιστους ζάπλουτους αριστοκράτες / φεουδάρχες και τη συντριπτική πλειοψηφία του κόσμου να λιμοκτονεί κυριολεκτικά. Αφήστε που οι πρώτοι είχαν πολλές φορές δικαίωμα ζωής και θανάτου πάνω στους δουλοπάροικους... και πολλά άλλα δικαιώματα...

Συνολικά νομίζω ότι πρόκειται για πολύ καλή ταινία.

 

"Ο ΟΡΚΟΣ ΤΟΥ ΠΑΜΦΙΡ" : ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΗΘΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΟΛΑΣΗ

 

 "Ο Όρκος του Παμφίρ" (Pamfir) του 2022 είναι μια ουκρανική ταινία του Dmytro Sukholytkyy-Sobchuk. Είχε γυριστεί ελάχιστα πριν τον πόλεμο και με το που ξέσπασε το κακό ο τεχνικός ήχου κατάφερε να φυγαδεύσει το φιλμ και η τεχνική επεξεργασία συνεχίστηκε στο εξωτερικό. 

Τις παραμονές ενός τοπικού παγανιστικού καρναβαλιού ο Παμφίρ επιστρέφει στο χωριό του και στην οικογένειά του (γυναίκα και έφηβος γιος), κάπου κοντά στα σύνορα με τη Ρουμανία, μετά από μακρά παραμονή στο εξωτερικό. Νοσταλγώντας τη ζωή εκεί αποφασίζει να μείνει, αλλά μια παραβατική πράξη του γιου του θα τον αναγκάσει να επωμιστεί την ευθύνη. Αλλά για να "ξεχρεώσει" θα πρέπει να πάρει ξανά το δρόμο που νόμιζε ότι για πάντα άφησε πίσω του, να συνεργαστεί δηλαδή με την τοπική μαφία...

Δυνατή και αρκετά σκληρή ταινία που συνδυάζει την αγωνία, την ηθογραφική ματιά και το φολκλορικό στοιχείο με το θέμα της προσωπικής ηθικής, που τελικά αναδεικνύεται ως το κυρίαρχο στο φιλμ. Αλλά και δίχως παραχωρήσεις σε κανενός είδους τυποποιημένες χολιγουντιανές συνταγές. Δυνατές, συχνά σκληρές εικόνες, "πρωτόγονος" τρόπος ζωής, διευρυμένες οικογενειακές σχέσεις και δεσμοί, κυρίαρχος (ακόμα) ρόλος της εκκλησίας και του παπά του χωριού, παγανιστικά κατάλοιπα... και ζήλια για την Ευρώπη, που είναι δίπλα τους, αλλά όχι γι' αυτούς. Να το ψάξετε σίγουρα!

ΥΓ: Δεν μπορώ να μη σχολιάσω και την καθαρά "ντοκιμαντερίστικη" πλευρά (δεν εννοώ, το τονίζω, κινηματογραφικά, αφού η ταινία δεν είναι αυτό που λέμε "φέτα ζωής" ή απλή καταγραφή καθημερινότητας, κάθε άλλο). Εννοώ την εικόνα της χώρας, της Ουκρανίας,
που δείχνει. Σύγχρονη εικόνα, αφού, όπως είπα, γυρίστηκε αμέσως πριν τον πόλεμο: Μικρά, λασπωμένα χωριά στο πουθενά, φτωχική ζωή, μιζέρια και, κυρίως, έντονη παραβατικότητα, αφού καταλαβαίνουμε ότι σημαντικό μέρος του πληθυσμού ασχολείται με το λαθρεμπόριο με την διπλανή Ρουμανία (άρα με την ΕΕ). Και φυσικά απόλυτα διεφθαρμένη και υποκριτική εξουσία (ο "ευεργέτης" δήμαρχος και ο αρχιμπάτσος είναι μαφιόζοι - αυτό με τον "ευεργέτη" δήμαρχο θυμίζει βεβαίως και σύγχρονες ελληνικές καταστάσεις, αλλά όχι τόσο χοντρά και απροκάλυπτα). Τι να πει κανείς...

"HΟW TO HAVE SEX" Ή Η ΘΛΙΨΗ ΤΩΝ ΔΙΑΚΟΠΩΝ

 

Το "How to have sex" (2023) είναι η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της βρετανίδας Molly Manning Walker και, όπως λέει η ίδια, το εμπνεύστηκε από προσωπικές εμπειρίες.

Τρεις νεαρές αγγλίδες φίλες φτάνουν στα Μάλια της Κρήτης καλοκαίρι για να περάσουν όσο πιο καλά μπορούν τις διακοπές τους. Τουτέστιν αλκοόλ μέχρι τελικής πτώσης, σεξ με κάθε τρόπο, χορός μέχρι το πρωί κλπ. Το πρότυπο των διακοπών δηλαδή... Εκεί θα γνωριστούν με μια συνομήλική τους παρέα με δύο αγόρια κι ένα κορίτσι.

Η ταινία, low budget βεβαίως, δίνει μια ντοκιμαντερίστικου ύφους καταγραφή του συγκεκριμένου τρόπου διακοπών, που είναι ιδανικές για μεγάλο μέρος βρετανών πιτσιρικάδων (σίγουρα κάτω των 30 εννοώ) και, φυσικά, όχι μόνο βρετανών, αν και σ΄αυτούς το συγκεκριμένο στιλ είναι πολύ διαδεδομένο. Καταγράφει λοιπόν (η ταινία) όλα αυτά, το αδιάκοπο πιώμα, την αγωνία να πηδηχτούν πάσει θυσία μέσα στις λίγες μέρες των διακοπών, το αδιάκοπο ξενύχτι, τις ηλίθιες βόλτες και τους αντίστοιχους "διαγωνισμούς" στα κλαμπ, την πρωτοφανή ασχήμια των χώρων (δρόμοι του χωριού, δωμάτια, κτίσματα κλπ.) Είναι ένα συγκεκριμένο είδος διακοπών που ανθίζει σε ορισμένα μέρη της Ελλάδας και της Κύπρου (στα Μάλια της Κρήτης, στη Ρόδο, σε συγκεκριμένα σημεία της Ζακύνθου και της Κέρκυρας κλπ.) και σε κάποιες άλλες μεσογειακές χώρες υποθέτω.

"Και τι μας νοιάζει εμάς;", θα μου πείτε. Ναι, στην πραγματικότητα δεν μας νοιάζει. Αλλά η ταινία έχει το ενδιαφέρον ότι όχι απλά καταγράφει όλη αυτή την ασχήμια (η εικόνα των άδειων, γεμάτων σκουπίδια δρόμων με τα πανάσχημα κτίσματα και τις άθλιες επιγραφές παντού, τις πρωινές ώρες, όταν η "διασκέδαση" έχει πια κοπάσει, είναι χαρακτηριστικότατες), αλλά και δείχνει με τον πιο σαφή τρόπο τη μελαγχολία, τη θλίψη θα λέγαμε, που τελικά αφήνει όλη αυτή η προκάτ κατάσταση του φτηνού αγορασμένου ευδαιμονισμού για λίγες μόνο μέρες το χρόνο. Οι σκηνές που οι κοπέλες στις λίγες νηφάλιες στιγμές τους μιλούν για την κόλαση που τις περιμένει όταν γυρίσουν στην πατρίδα τους και στις πιθανές δουλειές τους είναι από τις πιο θλιμμένες.

Κατάδειξη της απόλυτης κενότητας λοιπόν και της αφόρητης θλίψης του "μετά", αυτή είναι η αρετή του φιλμ. Αλήθεια, σκέφτομαι, αν αντί στην Ελλάδα πήγαιναν στην Ταϊλάνδη ή στη Ζιμπάμπουε δεν θα είχε καμιά απολύτως διαφορά, τα ίδια ακριβώς θα έκαναν, τα ίδια θα αντίκριζαν. Έτσι κι αλλιώς δεν υπάρχει καν φύση ή ενδιαφέρον αστικό τοπίο να δει κανείς και οι ίδιες κάθε άλλο παρά ενδιαφέρονται να δουν κάτι τέτοιο, ακόμα κι αν υπήρχε.

 

"ΜΙΛΑ ΜΟΥ" Ή ΟΙ "ΚΑΚΟΙ" ΝΕΚΡΟΙ

 

Οι αυστραλοί δίδυμοι Danny και Michael Philippou είναι, προφανώς, ελληνικής καταγωγής. Το "Μίλα μου" (Talk to me) του 2022 είναι η πρώτη τους μεγάλου μήκους ταινία και είναι ταινία τρόμου. Ενδιαφέρουσα μάλιστα.

Θα έχετε βαρεθεί να με βλέπετε να γράφω για την παρακμή του είδους στις μέρες μας. Έτσι λοιπόν όταν πέσω σε κάποια καλή - ή έστω ιδιαίτερη - ταινία τρόμου χαίρομαι πολύ. Στο φιλμ αυτό μια παρέα νεαρών βρίσκει ένα μυστηριώδες χέρι (βαλσαμωμένο; εκμαγείο; άγνωστο), που όταν έρθει σε επαφή μαζί σου σε μεταφέρει σε έναν εφιαλτικό κόσμο πνευμάτων, όπου μπορείς να επικοινωνείς με τους νεκρούς. Η παρέα το χρησιμοποιεί ως "ένοχη απόλαυση", για πλάκα, για τη συγκίνηση, το φόβο και την έξαρση που προκαλεί μια τέτοια συνάντηση. Σύντομα όμως τα πράγματα θα ξεφύγουν.

Η ταινία διαθέτει αρκετά πρωτότυπο σενάριο, πολυεπίπεδη ιστορία, κάποιες αληθινά "ενοχλητικές" σκηνές για γερά στομάχια και την πρέπουσα εμβάθυνση χαρακτήρων. Και - προειδοποιώ - βλέπεται δύσκολα από μη εξοικειωμένους θεατές του είδους. Γενικά η ατμόσφαιρά που δημιουργεί είναι έντονα ανησυχητική και αγχωτική. Και θέτει θέματα όπως αυτό της προσωπικής ευθύνης σε όσα συμβαίνουν ή το θέμα του εθισμού σε οτιδήποτε διαφορετικό από την καθημερινότητα. Και, επιπλέον, σε αφήνει και λίγο "άρρωστο" μετά το τέλος. 

Πάλι καλά που βγαίνει πότε πότε και καμιά καλή ταινία, αλλιώς θα είχαμε αποχαιρετήσει προ πολλού τον τρόμο.

ΥΓ: Στο τελευταίο λεπτό του φιλμ ακούς ξαφνικά και ένα μεγαλοπρεπέστατο και με άψογη προφορά ελληνικό (μια φράση δηλαδή που λέει ένας αθέατος χαρακτήρας).   

"THE KILLER" : ΡΟΥΤΙΝΑ ΓΙΑ FINCHER

 Θεωρώ τον David Fincher έναν από τους σημαντικότερους σύγχρονους δημιουργούς. Το 2023 λοιπόν γυρίζει το "The Killer" με τον Μίκαελ Φασμπέντερ στον βασικό ρόλο (και την Τίλντα Σουίντον σε δεύτερο).

Ένας άριστος πληρωμένος δολοφόνος, που αναλαμβάνει εκτελέσεις πολύ "υψηλού επιπέδου", αποφασίζει να εκδικηθεί, όσο μακριά κι αν πρέπει να φτάσει γι' αυτό, αυτούς που παραλίγο να σκοτώσουν την κοπέλα του. Μια πολύπλοκη αναζήτηση αρχίζει.

Η ταινία δεν είναι κακή και σίγουρα είναι από αυτές που δεν βασίζονται στην διαρκή δράση, τα κυνηγητά και τις εκρήξεις, αλλά στη μέθοδο και την επίπονη έρευνα του ήρωα. Μελετά επίσης τον χαρακτήρα του: Ψυχρός, μεθοδικός, ακολουθεί πάντοτε αυστηρούς κανόνες, ποτέ δεν εμπλέκεται συναισθηματικά με το υποψήφιο θύμα του, ποτέ δεν παρεκκλίνει από τον στόχο του, εξαφανίζει προσεχτικά κάθε ίχνος πίσω του κλπ. κλπ. Ακριβώς πάνω στην αντίθεση που θα περιγράψω βασίζεται, νομίζω, όλο το φιλμ: Αυτός που δεν εμπλέκεται ποτέ συναισθηματικά θα κάνει τα πάντα και θα παίξει κορώνα - γράμματα τη ζωή του για να εκδικηθεί. Για καθαρά συναισθηματικούς λόγους δηλαδή. 

Καλά όλα αυτά και καλό το ότι η ταινία είναι καλογυρισμένη και σε κρατά, πλην όμως θεωρώ ότι όλη αυτή η μάλλον απλή κατασκευή δεν είναι αντάξια ενός Fincher, που στο παρελθόν έχει κάνει πολύ σημαντικότερα και "μεγάλα" φιλμ. Οπότε, τι να πω, δείτε το, δεν είναι κακό, αλλά ο Fincher που πιθανόν περιμένατε με αγωνία δεν είναι.

"LOOKER" : ΜΠΡΟΣΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ, ΑΛΛΑ...

 

Ο Michael Crighton (1942-2008) υπήρξε γνωστός συγγραφέας, σεναριογράφος, αλλά και σκηνοθέτης ταινιών. Το 1981 γυρίζει ένα φιλμ επιστημονικής φαντασίας, το "Looker", με τους Άλμπερτ Φίνεϊ, Τζέιμς Κόμπερν και Σούζαν Ντέι.

Ένας διάσημος και πλούσιος πλαστικός χειρούργος ειδικεύεται στις ελάχιστες, λεπτομερείς αλλαγές στα πρόσωπα όμορφων μοντέλων ώστε να γίνουν ακόμα πιο όμορφα - τέλεια, σύμφωνα με τις δικές τους απόψεις και επιθυμίες. Όταν όμως τρεις από τις τελευταίες του πελάτισσες δολοφονούνται ή "αυτοκτονούν" (με πολλά εισαγωγικά), αρχίζει να ερευνά το θέμα, πράγμα που θα τον οδηγήσει σε μια ισχυρή, υψηλής τεχνολογίας εταιρία.

Το φιλμ δεν είναι σπουδαίο. Συμβατική δράση (στο τέλος γίνεται επίτηδες κωμική), αφέλειες και κυρίως ανεξήγητα κενά στο σενάριο, αφόρητα 80ς ατμόσφαιρα και άλλα πολλά. Ωστόσο διαθέτει μια πολύ ενδιαφέρουσα ιδιότητα: Κάποτε η επιστημονική φαντασία θαυμαζόταν μόνο  αν οι περιγραφές του μέλλοντος που περιείχε συνέπιπταν όντως με καταστάσεις ή εφευρέσεις του αληθινού μέλλοντος. Ε, λοιπόν, αυτή η ταινία σεναριακά είναι μπροστά από την εποχή της, κυρίως επειδή μιλά για ψηφιακά άβαταρ που δημιουργούνται για να αντικαταστήσουν πραγματικούς ανθρώπους (σας θυμίζει τις σύγχρονες διαμαρτυρίες ενάντια στις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης να αντικαθιστά ηθοποιούς, τραγουδιστές κλπ;) Επίσης μιλά για τη δύναμη και την αδίστακτη χρήση της διαφήμισης, ένα θέμα επίσης όχι και τόσο συνηθισμένο στις αρχές των 80ς.

Είναι σαφές ότι η προφητική ματιά στο μέλλον δεν κάνει υποχρεωτικά μια καλή ταινία. Γι' αυτό σας είπα από την αρχή ότι βρήκα το φιλμ μέτριο. Ωστόσο αξίζει ίσως να το δείτε για αυτή του την ιδιότητα.

ΥΓ: Για να πούμε και του στραβού το δίκιο, φίλοι μου είπαν ότι υπάρχουν κομμένες από τους παραγωγούς σκηνές, μία εκ των οποίων εξηγεί ένα από τα βασικότερα κενά. Τι να πω... Αν όντως οι παραγωγοί έκοψαν μια τέτοια σκηνή τότε μπορώ αδίστακτα να δηλώσω ότι οι παραγωγοί είναι ηλίθιοι.

ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΩΝ "ΔΟΛΟΦΟΝΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΙΣΜΕΝΟΥ ΦΕΓΓΑΡΙΟΥ"

 

Θα το πω πολύ απλά και σύντομα: Ο Martin Scorsese είναι ίσως ο μεγαλύτερος εν ζωή και ταυτόχρονα ουσιαστικά παραγωγικός σκηνοθέτης. Όταν το 2023 γυρίζει τους "Δολοφόνους του Ανθισμένου Φεγγαριού" είναι 81 χρονών, ωστόσο καταφέρνει να παραδώσει ένα μεγάλο έπος διάρκειας 3,5 ωρών περίπου, φυσικά (καμία έκπληξη εδώ) με τους αγαπημένους του Λεονάρντο Ντι Κάπριο και Ρόμπερτ Ντε Νίρο!

Μετά τον πρώτο παγκόσμιο, στα 20ς, ένας νέος γυρίζει στην πόλη του στην Οκλαχόμα και τίθεται υπό την προστασία του πλούσιου θείου του, που είναι ο "βασιλιάς" της ιδιόρρυθμης αυτής περιοχής. Γιατί ιδιόρρυθμης; Επειδή εκεί οι πλούσιοι και οι άρχοντες (εκτός του θείου) είναι οι ινδιάνοι, αφού έτυχε να βρουν πλούσια κοιτάσματα πετρελαίου στις περιορισμένες περιοχές που τους παραχώρησε το κράτος. Θα μπορέσει αυτό να το χωνέψει η "κυρίαρχη φυλή", οι λευκοί δηλαδή;

Για μια ακόμα φορά ο Σκορσέζε δείχνει τα ματωμένα, βίαια, ρατσιστικά και παντελώς ανήθικα θεμέλια της αμερικάνικης αυτοκρατορίας - και του αμερικάνικου ονείρου. Όπως ακριβώς έχει κάνει με τις "Συμμορίες της Νέας Υόρκης" ή με τις πάμπολλες ταινίες του για τη μαφία δηλαδή. Εδώ προσθέτει και τον παράγοντα - κλειδί (για μένα) της ανθρώπινης δυστυχίας : Την απληστία. Ο κύριος Ντε Νίρο (εξαιρετικός) διαθέτει μπόλικη απ' αυτή. Μου άρεσε επίσης το πολυδιάστατο των χαρακτήρων. Μακριά από το άσπρο - μαύρο των συμβατικών αμερικάνικων ταινιών, εδώ οι "κακοί" διαθέτουν απροσδόκητες πτυχές.

Επικό, χορταστικό, αυτό που θα έλεγα "μεγάλο σινεμά", έχει ήδη μπει στα καλύτερα φιλμ της χρονιάς. Από έναν 80άρη! 

"ΓΙΑ ΟΛΑ ΦΤΑΙΕΙ ΤΟ ΓΚΑΖΟΝ" : ΤΟΛΜΗΡΟ ΚΑΙ ΑΣΤΕΙΟ

 

Η Josiane Balasco είναι μια γαλλίδα ηθοποιός και σκηνοθέτης. Το 1995 γυρίζει τη γνωστότερη ταινία της (στην Ελλάδα είχε γίνει επιτυχία) με πρωταγωνιστές την ίδια, τη Βικτόρια Αμπρίλ και τον Αλέν Σαμπά, το "Για όλα φταίει το γκαζόν" (Gazon maudit).

Ένα παντρεμένο, εύπορο ζευγάρι σε γαλλική πόλη δείχνει απόλυτα ταιριαστό. Ωστόσο εκείνος δεν χάνει την παραμικρή ευκαιρία να κερατώσει την όμορφη γυναίκα του - δίχως φυσικά εκείνη να αντιλαμβάνεται κάτι. Ώσπου στην πόλη θα φτάσει με το τροχόσπιτό της μια λεσβία dj. Η σύζυγος θα νοιώσει έλξη γι' αυτήν (έχει μάθει μάλιστα επιτέλους ότι ο άντρας της την απατά), θα την φέρει στο σπίτι και... τίποτα πια δεν θα είναι το ίδιο...

Από τις πιο χαρακτηριστικές ευρωπαϊκές κωμωδίες των 90ς, το φιλμ παίζει απόλυτα απενοχοποιημένα με την αμφισεξουαλικότητα και περιέχει και αρκετά φεμινιστικά στοιχεία. Οι ερωτικές ανατροπές είναι συνεχείς, οι φάσεις που περνά το τρίο διαδέχονται η μία την άλλη, μερικές σκηνές είναι όντως αστείες... και γενικά μιλάμε για ένα απόλυτα feel good φιλμ, που δίκαια ακούστηκε πολύ στην εποχή του. Πειστικότατη η Balasco στο ρόλο της ορκισμένης λεσβίας, σέξι όπως πάντα η Αμπρίλ, το αντικείμενο του πόθου... και αν είστε σεμνότυφοι να το αποφύγετε. Τι με νοιάζει; Εσείς θα χάσετε μια διασκεδαστική ταινία...

ΥΓ: Δεν μπορώ να μη σκεφτώ ότι σήμερα, με την πανταχού παρούσα πολιτική ορθότητα, μάλλον δεν θα μπορούσε να γυριστεί ένα τέτοιο mainstream φιλμ, που ως μόνο αποδεκτό σήμερα (ελπίζω) προσόν έχει την πλήρη απενοχοποίηση προς κάθε μορφή σεξουαλικότητας. Κρίμα...

"JOAN BAEZ I AM A NOISE" : DE PROFUNDIS...

 

Η Joan Baez είναι το 2023, όταν γυρίζεται η ταινία "Joan Baez I am a Noise", 82 ετών. Η λάμψη της υπάρχει ακόμα καθώς πραγματοποιεί την αποχαιρετιστήρια περιοδεία της, γεμίζοντας (μικρούς σχετικά) χώρους. Τρεις γυναίκες σκηνοθέτιδες, οι Miri Navasky, Maeve O'Boyle και Karen O'Connor γυρίζουν ένα ντοκιμαντέρ για το θρύλο μιας από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες και φωνές, από τότε τουλάχιστον που υπάρχει δισκογραφία.

Ναι, το φιλμ είναι ούτως ή άλλως συγκινητικό, αφού μιλάμε έναν αποχαιρετισμό μετά από 60 χρόνια καριέρας! Αλλά δεν είναι μόνο αυτό: Η Μπαέζ εδώ γίνεται ιδιαίτερα εξομολογητική, μιλώντας για ολόκληρη τη ζωή της (δεν έχω διαβάσει / δει άλλη συνέντευξή της, αλλά άκουσα ότι είναι η πλέον εξομολογητική και ότι λέει πράγματα που δεν έχει πει ποτέ). Έτσι λοιπόν περνά η αρχή, πριν τα 20 ακόμα, η σχέση με τον Dylan που τη σημάδεψε και την πλήγωσε, οι μέρες της δόξας, οι πολιτικοί αγώνες (και το κλίμα των 60ς) μιας μεγάλης ακτιβίστριας... Αυτό που προσωπικά αγνοούσα ήταν τα πολλά προσωπικά / ψυχολογικά προβλήματά της, η ταραγμένη σχέση με την οικογένειά της και βέβαια η θλιβερή ιστορία της αδελφής της Mimi Farina, του πολύ καλού, επίσης φολκ, ντουέτου του πρώτου μισού των 60ς Richard & Mimi Farina.

Η ίδια μιλά στη σύγχρονη εποχή, αλλά υπάρχει και αρκετό υλικό από το παρελθόν. Γενικά το βρήκα πολύ καλό και συγκινητικό (αν φυσικά αγαπάτε τη Baez). Οι μεγάλοι θρύλοι, σκέφτομαι μελαγχολικά, ένας ένας φεύγουν ή αποσύρονται...

"ANSELM" Ή Ο ΓΙΓΑΝΤΙΣΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΔΕΟΣ

 

Το έχω ξαναπεί: Τα πολλά τελευταία χρόνια οι μόνες ταινίες του Wim Wenders που βλέπονται είναι τα εντυπωσιακά ντοκιμαντέρ του. Έτσι το 2023 γυρίζει το "Anselm", μια ταινία για έναν από τους μεγαλύτερους εν ζωή σύγχρονους καλλιτέχνες, τον γερμανό Anselm Kiefer, που το 2023 είναι 78 ετών. Η ταινία προβλήθηκε στα σινεμά σε 3D. 

Δεν έχει πολύ νόημα να σας πω γι' αυτήν, εφόσον το θέμα είναι καθαρά οπτικό. Για όσους δεν τον γνωρίζουν, ζωγραφίζει τεράστιους σε μέγεθος πίνακες στους οποίους, εκτός από παχιά στρώματα χρώματος, συχνά κολλά και έτοιμα υλικά ή αντικείμενα (ξερά χόρτα, χώμα, μεγάλες πέτρες, μεταλλικά γλυπτά του κλπ.) προεκτείνοντας έτσι το έργο στις 3 διαστάσεις. Τις τελευταίες δεκαετίες κάνει και γλυπτά και συχνά δημιουργεί ολόκληρες εγκαταστάσεις μ' αυτά. Το εντυπωσιακότερο όμως είναι ότι από τα 90ς (νομίζω) έχει αγοράσει μια αχανή έκταση κάπου στη Γαλλία την οποία έχει μετατρέψει σε υπαίθριο μουσείο με γλυπτά του. Κυρίως όμως έχει κατασκευάσει μια σχεδόν ολόκληρη υπόγεια πόλη με τούνελ, δωμάτια, διαδρόμους, επίπεδα κλπ. κλπ., όλα διάσπαρτα με έργα του.

Συγχρόνως οι σκηνές στα εξ ίσου αχανή στούντιό του είναι απίστευτες. Το ασύλληπτο πλήθος των έργων, οι γιγάντιες διαστάσεις τους (πολλά πάνω από 5 μέτρα), ο τρόπος κατασκευής τους με φωτιά, νερό, διάφορα υλικά κλπ., οι βοηθοί που κυκλοφορούν κουβαλώντας τα με ρόδες, τα μικρά ασανσέρ που ο ίδιος χρησιμοποιεί για να φτάσει στην κορυφή τους κλπ., μόνο δέος μπορούν να προκαλέσουν.

Το φιλμ διαθέτει και παλιό υλικό με τον ίδιο σε νεαρή ηλικία και τις αμφιλεγόμενες δουλειές του στις αρχές των 70ς (είχε κατηγορηθεί για συμπάθεια προς το ναζισμό), με τις συναντήσεις του με τον Beuys (υπήρξε μαθητής του) κ.ά., καθώς και κάποιες δραματοποιημένες σκηνές - μερικές έντονα συμβολικές - με τον Kiefer παιδί. Πάντως ο ίδιος μιλά πολύ λίγο για τον εαυτό του και το έργο του. Γι' αυτό αν θέλετε να καταλάβετε τι κάνει (και γιατί), ποια είναι τα κίνητρά του, κάποια πράγματα για τη ζωή του, μάλλον θα απογοητευτείτε. 

Ωστόσο αξίζει πραγματικά για την οπτική εμπειρία και τον γιγαντισμό που κυριαρχεί παντού και τελικά αποτελεί γνώρισμα της δουλειά του και (θα το ξαναπώ) για το δέος που προκαλούν όλα αυτά, ανεξάρτητα αν σας αρέσει ή όχι η δουλειά καθ' εαυτή. Πρέπει να το δείτε για να το πιστέψετε.

"ΡΑΓΙΣΜΕΝΑ ΕΙΔΩΛΑ" ΚΑΙ ΟΙ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟΥ

 

Ιδού μια εξαιρετική (και κατάμαυρη, προειδοποιώ) ιρανική ταινία : "Ραγισμένα Είδωλα" ο ανεπίσημος ελληνικός τίτλος, "Tafrigh" ο "κανονικός", "Subtraction" ο αγγλόφωνος. Γυρίστηκε το 2022 και είναι του Mani Haghighi. 

Είναι ασυνήθιστο για ιρανικό φιλμ, αλλά εδώ έχουμε να κάνουμε με μια ιστορία που η αρχή της τουλάχιστον ανήκει καθαρά στο χώρο του φανταστικού. Μια έγκυος γυναίκα βλέπει συμπτωματικά μια νύχτα με βροχή τον άντρα της, που υποτίθεται ότι βρίσκεται σε άλλη πόλη για δουλειά, να πηγαίνει σε άγνωστο διαμέρισμα. Νομίζοντας ότι την απατά τον ακολουθεί κρυφά. Αυτό που θα ανακαλύψει όμως θα είναι πολύ πιο ανησυχητικό και παράδοξο από μια απλή ιστορία απιστίας...

Δεν σας λέω τι θα ανακαλύψει διότι, αν και γίνεται γνωστό στα πρώτα 10 λεπτά ή κάτι τέτοιο, δεν θέλω να σας χαλάσω ούτε καν αυτό το ολιγόλεπτο σασπένς. Η ταινία έχει την ιδιορρυθμία ότι ξεκινά από ένα φανταστικό γεγονός και εξελίσσεται εντελώς ρεαλιστικά. Καταγράφει δηλαδή τις (τραγικές) επιπτώσεις που έχει ένα αλλόκοτο και ανεξήγητο συμβάν στις καθημερινές ζωές των ηρώων και στις σχέσεις τους. Τις καταγράφει με τρόπο που έχει τη μορφή "κοινωνικού θρίλερ" με όλο και αυξανόμενο σασπένς, ενώ σκιαγραφεί με καλό τρόπο τους χαρακτήρες του καθενός. Και, ναι, οι άνθρωποι είναι "κακοί". Ή μάλλον, για να το διατυπώσω με άλλον τρόπο, οι "κακοί" άνθρωποι, επειδή ακριβώς είναι συνήθως αδίστακτοι, είναι ισχυρότεροι από τους ήρεμους και πράους "καλούς". 

Την βρήκα πολύ πρωτότυπη σε σεναριακή δομή - και πολύ σκοτεινή και ασφυκτική. Και επειδή το budget είναι ελάχιστο επιβεβαιώνεται για μια ακόμα φορά ότι για μια καλή ταινία το μόνο που ΔΕΝ χρειάζεται είναι τα πολλά λεφτά.

 

Ο Baloji είναι ένας κογκολέζος σκηνοθέτης και ηθοποιός και το "Augure" (Οιωνός) του 2023 είναι η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του. 

Βελγική κυρίως παραγωγή, γυρισμένη όμως στο Κογκό, αφηγείται την ιστορία ενός ζευγαριού (κογκολέζος εκείνος, βελγίδα εκείνη), που αφού έχουν συζήσει για χρόνια στο Βέλγιο αποφασίζουν να πάνε στο Κογκό για να γνωρίσει η οικογένεια την κοπέλα. Εκεί όμως, από την πρώτη κιόλας στιγμή, τα πράγματα δεν θα είναι τόσο εύκολα και ομαλά και η υποδοχή της λευκής νύφης από την οικογένεια και την κοινωνία δεν θα είναι η αναμενόμενη...

Παράξενη, ενδιαφέρουσα ταινία, που σχολιάζει και συνδυάζει τις δυσκολίες μιας διαφυλετικής συμβίωσης με απόλυτα διαφορετική κουλτούρα με ένα μαγικό, σουρεαλιστικό αφρικάνικο περιβάλλον, που είναι βουτηγμένο στο μύθο, τις πρωτόγονες τελετουργίες και πρακτικές, τη μαγεία και ταυτόχρονα στον σύγχρονο πολιτισμό με τη σκληρότητα και τις δυσκολίες μιας σημερινής τριτοκοσμικής χώρας. 

Από την αρχή αντιλαμβανόμαστε ότι ο δημιουργός φτιάχνει μία παράδοξη, σουρεαλιστική, συχνά ονειρική ατμόσφαιρα με τον συνδυασμό που περιγράψαμε παραπάνω, καθώς μάλιστα στην ιστορία μπαίνει και μια συμμορία... παρενδυτικών παιδιών με δικούς τους κώδικες ηθικής. 

Αυτό που είναι πολύ ενδιαφέρον στο φιλμ είναι η στάση του σκηνοθέτη απέναντι στην παραδοσιακή κουλτούρα: Συνήθως ένας αποξενωμένος ήρωας που θέλει να (επανα)συνδεθεί με την παράδοση της χώρα του γοητεύεται απ' αυτήν και τείνει να την (επαν)εκτιμήσει ή έστω να την αποδεχτεί. Εδώ όμως η παράδοση, το φολκλόρ αν θέλετε, παρουσιάζεται ως κάτι καταπιεστικό, άτεγκτο, άκαμπτο, απάνθρωπο συχνά (όπως, π.χ. απέναντι στις γυναίκες), από το οποίο ο ήρωας έχει καταφέρει να διαφύγει και να ξεπεράσει, είναι ευτυχής γι' αυτό και δεν έχει καμιά διάθεση να εμπλακεί και πάλι μ' όλη αυτή την κατάσταση. 

Πολύ ενδιαφέρουσα όντως οπτική, όπως ενδιαφέρουσα είναι και η ταινία - όχι αριστούργημα, αλλά με πολλή "τροφή για σκέψη".

ΑΝΗΣΥΧΑ ΕΦΗΒΙΚΗ "ΔΑΓΚΩΜΑΤΙΑ"

 Η γαλλική "Δαγκωματιά" (La Morsure, 2023) είναι η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Romain de Saint-Blanquat και την βρήκα πολύ ενδιαφέρουσα. 

Το 1967 μια 17χρονη το σκάει με την καλύτερη φίλη της από το αυστηρό καθολικό σχολείο θηλέων όπου είναι έγκλειστες για να πάνε σε ένα ολονύκτιο μασκέ πάρτι σε απομονωμένη εγκαταλειμμένη βίλα - εκεί που θα βρίσκονται και τα αγόρια που μαζεύονται τις μέρες γύρω από το σχολείο... Πολλά θα συμβούν τη σημαντική αυτή νύχτα, που η ηρωίδα νομίζει από πριν ότι θα είναι η τελευταία της...

Παραισθητικό φιλμ που διαρκώς κινείται ανάμεσα στη φαντασία και την πραγματικότητα, δίχως να υπάρχουν ξεκάθαρα όρια ανάμεσά τους. Ουσιαστικά αυτό που καταγράφεται εδώ με πολύ καλό τρόπο (νομίζω) είναι τα εφηβικά άγχη της ηρωίδας (και κάθε έφηβου βεβαίως): Η αμφίθυμη προσδοκία της πρώτης σεξουαλικής επαφής ή/και του πρώτου έρωτα - ένα μείγμα επιθυμίας και φόβου, οι φόβοι και τα άγχη για το μέλλον και την αβέβαιη και άγνωστη ενήλικη ζωή στην οποία θα εισέλθουν οσονούπω, η καταπίεση των επιθυμιών της εφηβείας, που εδώ συμβολίζεται με το αυστηρό σχολείο με καλόγριες - δασκάλες, η έλξη προς μεγαλύτερους κλπ. 

Όλα αυτά δίνονται με μια φόρμα που παραπέμπει σε ταινία τρόμου, αλλά ουσιαστικά ασχολείται με κάτι πολύ ευρύτερο, που βιώνουμε όλοι/ες κάποια στιγμή στη ζωή τους. Και, θυμηθείτε, μέσα στην παρακμιακή και ενίοτε τρομακτική ατμόσφαιρα ελλοχεύει η ευαισθησία...