"THE LAST VERMEER" : ΠΕΡΙ ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΑΠΑΤΗΣ

 

Το 2019 ο Dan Friedkin γυρίζει την πρώτη του ταινία (υπήρξε παραγωγός από το 2017), το ενδιαφέρον "The Last Vermeer" με τον Γκάι Πιρς στο βασικό ρόλο.

Το 1945 η Ολλανδία έχει μόλις απαλευθερωθεί από τους ναζί και την εξουσια έχουν προσωρινά οι νικητές σύμμαχοι. Γίνονται πολλές εκκαθαρίσεις και αρκετοί από τους ολλανδούς προδότες, άνθρωποι δηλαδή που συμμάχησαν ή πρόσφεραν υπηρεσίες στους γερμανούς, εκτελούνται με συνοπτικές διαδικασίες. Την ίδια τύχη θα έχει μάλλον και ένας ζωγράφος, ο οποίος ζει πολυτελώς σε βίλα και ο οποίος κατηγορείται ότι πούλησε στους κατακτητές εθνικούς θησαυρούς της Ολλανδίας, κλασικά δηλαδή ολλανδικά έργα τέχνης. Ιδιαίτερα είναι γνωστή η πώληση ενός αριστουργήματος του Βερμέερ στον ίδιο τον Γκέρινγκ για τεράστιο ποσό. Ένας βρετανός (ή αμερικανός, δεν θυμάμαι) αξιωματικός αναλαμβάνει να ερευνήσει την υπόθεση πριν τη δίκη. Σιγά - σιγά αρχίζει να πείθεται για την αθωότητα του αλαζόνα και συχνά εκνευριστικού στη συμπεριφορά του καλλιτέχνη.

Η ιστορία είναι απόλυτα αληθινή και μάλιστα πολύ γνωστή στους ασχολούμενους με την τέχνη, αφού αφορά τον περίφημο Han van Meegren. Τώρα βέβαια σίγουρα έχουν προστεθεί τα χολιγουντιανά αλατοπίπερα ώστε να διατηρείται η ένταση και το μυστήριο, ο σκελετός της όμως παραμένει, όπως είπα, αληθινός. Το πρόβλημα είναι ότι αν δεν τον γνωρίζετε, δεν μπορώ να αποκαλύψω τίποτα γι᾽αυτόν γιατί θα ήταν σπόιλερ. Το φιλμ καλύπτεται από μυστήριο μέχρι τα μισά περίπου και δεν θα ήθελα να το χαλάσω. Μετά τα μισά, όταν αποκαλύπτονται κάποια πράγματα, το σασπένς συνεχίζεται, αφού έχουμε τα της δίκης και την αβέβαιη έκβασή της.

Βρήκα το φιλμ καλό και ενδιαφέρον στον προβληματισμό του. Κυρίως είναι ένας στοχασμός πάνω στην τέχνη και την αξία της (ή μη αξια της) και πολλά είναι τα ερωτήματα που τίθενται σε σχέση μ᾽αυτήν. Και πάλι δεν μπορώ για τους προαναφερθέντες λόγους να σχολιάσω περισσότερα. Ιστορικά σκιαγραφεί καλά το χάος και την αστάθεια που επικρατούσαν στην Ευρώπη (στο συγκεκριμένο παράδειγμα στην Ολλανδία), ιστορικό περιβάλλον που παλιότερα είχαν εκμεταλλευτεί - συχνά με αριστουργηματικά αποτελέσματα - φιλμ όπως ο ῾Τρίτος Άνθρωπος῾, το "Berlin Experiment" ή το  "Europa". Αλλά και σχολιάζει το θέμα της κάθαρσης ή μάλλον μιας κάθαρσης που ποτέ δεν ολοκληρώθηκε όσο θα έπρεπε στην Ευρώπη, σε σχέση με τους προδότες. Και, βέβαια, το βασικό θέμα είναι η αμφιλεγόμενη ηθική σε πολλά πράγματα, θέμα που αφήνεται ανοιχτό: Τι είναι ηθικό και τι όχι, τι είναι αλήθεια και τι ψέμμα, τι είναι αντίσταση ενάντια στην κτηνωδία και τι υποταγή και συνεργασία, θα το κρίνετε εσείς μετά το ανοιχτό τέλος.

Πέραν όλων αυτών, η ταινία είναι καλογυρισμένη και νομίζω ότι μπορεί να κρατήσει τον θεατή και ως αστυνομικής υφής θρίλερ. Οπότε όλα καλά.

᾽᾽ Ο ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΚΥΚΛΟΣ῾῾ ΚΑΙ Ο ΔΩΡΙΚΟΣ ΜΕΛΒΙΛ

 

Ο Jean-Pierre Melville (1917-1973) είναι ο γάλλος δημιουργός με το προσωπικό ύφος που αναβάθμισε το γαλλικό αστυνομικό φιλμ. Το ύφος αυτό άνετα μπορεί να χαρακτηριστεί δωρικό: Ελάχιστοι διάλογοι, μουντά, καθημερινά σκηνικά δίχως τον παραμικρό εξωραϊσμό (μπορούμε ίσως να μιλάμε για αποφυγή κάθε έννοιας ῾῾ωραίου῾῾ στις εικόνες του), λιτότητα και οικονομία σε όλα, άτεγκτοι χαρακτήρες με μια ιδιόρυθμη, προσωπική ηθική...  Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά του σκηνοθέτη συναντώνται στον ῾῾Κόκκινο Κύκλο῾῾ (Le Cercle Rouge) του 1970, με ένα απίστευτο καστ ηθοποιών: Αλέν Ντελόν, Ιβ Μοντάν, Τζαν Μαρία Βολοντέ, Αντρέ Μπουρβίλ!

Ένας κλέφτης αποφυλακίζεται μετά από 5 χρόνια. Ένας δεσμοφύλακας του προτείνει να οργανώσει μ ια ληστεία κοσμημάτων. Εκείνος όμως προτιμά να περάσει από το πρώην αφεντικό του (αφήνεται να εννοηθεί ότι αυτός είναι υπαίτιος για τη φυλάκισή του, ενώ ο ήρωάς μας δεν τον έχει καρφώσει όλα αυτά τα χρόνια). Εκεί ληστεύει το αφεντικό και φεύγει με τα λεφτά, ενώ δύο δολοφόνοι τον κυνηγούν. Οι δρόμοι του θα διασταυρωθούν με έναν εγκληματία που μόλις έχει δραπετεύσει. Όταν τα λεφτά της ληστείας θα χαθούν, ο κλέφτης, ο δραπέτης και ένας αλκοολικός πρώην αστυνομικός θα ενωθούν για να πραγματοποιήσουν τη ληστεία κοσμημάτων που πρότεινε ο δεμοφύλακας, ενώ ένας επίμονος, μεθοδικός και όχι και τόσο ηθικός στις μεθόδους του αστυνομικός κυνηγά το δραπέτη...

Ο χειρισμός από τον Μελβίλ σε μια τέτοια ιστορία είναι ακριβώς αντίθετος αό ό,τι θα έκανε ένας αμερικανός σκηνοθέτης. Είπαμε: Όλα εδώ είναι λιτά, στεγνά. Δεν ξέροπυμε τίποτα για το παρελθόν των ηρώων, ελάχιστα για την προσωπική τους ζωή. Ο δημιουργός ενδιαφέρεται μόνο για το παρόν, για την ιστορία που αφηγείται. Και καταφέρνει να κρατά τον θεατή παρά τη μεγάλη διάρκεια (140 λεπτά). Από τις κλασικές αστυνομικές ταινίες γαλλικού στιλ και, ως εκ τούτου, κυρίως για τους φίλους του ιδιαίτερου αυτού υποείδους.

ΤΟ "EASTER PARADE" ΚΑΙ ΤΑ ΚΛΑΣΙΚΑ ΜΙΟΥΖΙΚΑΛ

 

Το "Easter Parade" που γύρισε το 1948 ο Charles Walters (1911-1982) είναι ένα ακόμα κλασικό χολιγουντιανό μιούζικαλ της χρυσής εποχής του είδους και, φυσικά, όπως όλα τα μιούζικαλ, συστήνεται μόνο στους λάτρεις του σπάνιου σήμερα είδους αυτού. Και μόνο το πρωταγωνιστικό ζεύγος θα μπορούσε να το κάνει κλασικό: Φρεντ Αστέρ και Τζούντι Γκάρλαντ. Αλλά βεβαίως υπάρχουν και τα υπέροχα (μερικά πολύ γνωστά) τραγούδια του μεγάλου Irving Berlin.

Υπόθεση: Ο Αστέρ και η παρτενέρ του (Αν Μίλερ) είναι ένα διάσημο χορευτικό ζεύγος. Εκείνος θα ήθελε να είναι και πραγματικό ζεύγος, εκείνη όμως, ψηλομύτα γαρ, τον εγκαταλείπει για να "μεγαλοπιαστεί" σε μια πιο σοβαρή χορευτική παράσταση. Εκείνος οργισμένος δηλώνει ότι μπορεί να κάνει σταρ στη θέση της οποιαδήποτε άσημη κοπελίτσα. Πάει λοιπόν σ' ένα κλαμπ, διαλέγει στην τύχη μια άσημη νεαρή χορεύτρια (η οποία πέφτει από τα σύννεφα όταν μαθαίνει ποιος είναι αυτός που τη διάλεξε), αρχίζει να την εκπαιδεύει και μαζί ξεκινάν τα δικά τους νούμερα. Και φυσικά οι ερωτικές καταστάσεις μπλέκονται, καθώς η πρώην παρτενέρ προσπαθεί να τα φτιάξει με τον πλούσιο καλύτερο φίλο του Αστέρ.

Αυτά. Όπως συχνά συμβαίνει στα παλιά μιούζικαλ, η ιστορία είναι μάλλον χαζή. Ερωτικές ίντριγκες, ψυχολογία μηδέν. Πώς ακριβώς αλλάζουν γνώμη όλοι την τελευταία στιγμή και βολεύονται άπαντες και είναι ευτυχισμένοι (σιγά μη δεν ήταν) είναι απορίας άξιο. Αλλά, είπαμε, σ' αυτά τα μιουζικαλ τέτοιου είδους συμβάσεις πρέπει να τις έχουμε δεχτεί εξ αρχής. Όσοι τα απολαμβλανουν τα απολαμβάνουν για τα τέλεια χορευτικά νούμερα, για τα τραγούδια, τα σκηνικά, τα κοστούμια... για το ιδιότυπο θέαμα τέλος πάντων και όχι για το βάθος τους. Εδώ επίσης τίθεται και πάλι (το έχω ξαναδεί στο είδος) της σύγκρισης ""σοβαρής" και "ελαφράς" τέχνης (χορού για να είμαστε ακριβείς). Παραδόξως το φιλμ δεν παίρνει θέση (όλα καλά είναι, μοιάζει να λέει), αλλά είναι σαφές ότι όλοι θα αγαπήσουμε περισσότερο τα "ελαφρά" θεάματα, αυτά με τον Αστέρ και τη Γκάρλαντ δηλαδή. Επίσης κάπου υπάρχει και το πολυχρησιμοποιημένο θέμα του Πυγμαλίωνα (του φτασμένου που εκπαιδεύει μια άσχετη επαρχιοτοπούλα). Θυμηθείτε το "Ωραία μου Κυρία"...

Αυτά. Είπαμε ότι είναι κλασικό, αλλά μόνο για τους φίλους του είδους, που ξέρουν πολύ καλά και αποδέχονται τις συμβάσεις για τις οποίες μιλήσαμε.

"BAD DAY AT BLACK ROCK" : ΕΝΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΓΟΥΕΣΤΕΡΝ

 

Να μια εξαιρετική ταινία της οποίας την ύπαρξη αγνοούσα: Το "Bad Day at Black Rock" του 1955 γυρίστηκε από τον John Sturges (1910-1992) με εντυπωσιακό καστ: Σπένσερ Τρέισι στο βασικό ρόλο, Ρόμπερτ Ράιαν, Έρνεστ Μποργκνάιν, Λι Μάρβιν. Θυμίζει πολύ κλασικό γουέστερν, ωστόσο διαδραματίζεται στη σύγχρονη εποχή (λέγοντας σύγχρονη εννοούμε το 1955 που γυρίστηκε, οπότε υπάρχουν αυτοκίνητα, μοντέρνα τρένα κλπ.). 

Σε μια μικρή πόλη κυριολεκτικά στο πουθενά το τρένο που περνά από εκεί σταματά για πρώτη φορά μετά από 4 χρόνια για να αποβιβαστεί ένας μεσήλικας μονόχειρας. Από την πρώτη κιόλας στιγμή θα αντιμετωπίσει μια ξεκάθαρα εχθρική στάση από τους κάτοικους, η οποία θα γίνει ακόμα και ανοιχτά απειλητική όταν θα τους ρωτήσει για έναν γιαπωνέζο που ζούσε εκεί. Τι επτασφράγιστα μυστικά από το παρελθόν κρύβει η απομονωμένη αυτή κοινότητα;

Ολόκληρο το φιλμ παραπέμπει σε γουέστερν: Η πόλη στην έρημο, ξεχασμένη θαρρείς στο χρόνο και ίδια με τις πόλεις - σκηνικά των γουέστερν, η σύγκρουση του ήρωα με τον ῾῾προύχοντα῾῾της πόλης και τους εριστικούς ανθρώπους του, η ίδια η δομή του φιλμ, η ιστορία του οποίου διαρκεί ακριβώς 24 ώρες, μέχρι δηλαδή να ξαναπεράσει το τρένο. Μόνο που εδώ θίγονται διάφορα θέματα, όπως η ολιγαρχία, η συγκέντρωση δηλαδή δύναμης στα χέρια λίγων και ο ρατσισμός. Καθώς και η αποκάλυψη της βρωμιάς που κρύβεται κάτω από την ήσυχη (εδώ κυριολεκτικά ασάλευτη) επιφάνεια των πραγμάτων - η πόλη, βλέπετε, μοιάζει να έχει πραγματικά παγώσει στο χρόνο. Συγχρόνως το αυξανόμενο σασπένς, η κλιμακούμενη κλειστοφοβική ατμόσφαιρα και το πολύ καλό τάιμινγκ εγγυώνται ότι δεν θα πλήξετε καθόλου. 

Το βρήκα πολύ καλό και ιδεολογικά προωθημένο για την εποχή του.

Ο "MODIGLIANI" ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΑΚΡΙΒΕΙΕΣ ΜΙΑΣ ΜΕΛΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑΣ

"Modigliani" είναι ο τίτλος μιας ταινίας που γύρισε ο Mick Davis το 2004 και πραγματεύεται τα τελευταία χρόνια της ζωής του μεγάλου ζωγράφου, με τον Άντι Γκαρσία στον ομώνυμο ρόλο. Κυρίως επικεντρώνεται στη δύσκολη και θυελλώδη σχέση του με την Jeanne Hebuterne, που ήταν και μοντέλο του. Μ᾽αυτήν έκανε μία κόρη και, όταν πέθανε, η Jeanne ήταν έγκυος και πάλι.

Έτσι στο φιλμ βλέπουμε υποτίθεται το όλο κλίμα της εποχής (δεκαετία 1910-20) στο καλλιτεχνικό Παρίσι (παγκόσμια πρωτεύουσα της τέχνης τότε), ενώ πλήθος από προσωπικότητες της τέχνης παρελαύνουν από την οθόνη: Πικάσο, Σουτίν, Κοκτό, Γερτρούδη Στάιν, Ρενουάρ, Ντερέν... για να αναφέρουμε μερικούς μόνο. Εκτός από την ερωτική σχέση που προαναφέραμε και, βεβαίως, τον μποέμ και επιρρεπή σε κάθε λογής καταχρήσεις (αλκοόλ, ναρκωτικά κλπ.) χαρακτήρα του Μοντιλιάνι, η ταινία έχι μια ανεξήγητη εμμονή με τη σχέση Πικάσο - Μοντιλιάνι. Η σχέση αυτή παρουσιάζεται ως σχέση αγάπης - μίσους, οι δύο καλλιτέχνες δείχνονται ως ανταγωνιστές, όπου, παρά το ότι ο καθένας εκτιμά τη δουλειά του άλλου, δεν χάνουν ευκαιρία να προσβάλλουν ή και να ταπεινώσουν ο ένας τον άλλον. Λυπάμαι που θα απογοητεύσω το θεατή που έχει γοητευτεί από τόσο βαθύ κουτσομπολιό, αλλά μάλλον τίποτα τέτοιο δεν συνέβαινε. Οι δυο τους ήταν φίλοι και γείτονες και μετά από κάποια στιγμή απομακρύνθηκαν, καθώς ο Πικάσο δεν ενέκρινε την πέρα για πέρα αυτοκαταστροφική προσωπικότητα του πρώην φίλου του. Αυτό είναι όλο.

Γενικά η ταινία με απογοήτευσε. Συναισθηματική, μελό σε κάποια σημεία, με διάφορες φανταστικές επινοήσεις των σεναριογράφων για να αυξηθεί το όποιο σασπένς, μοιάζει να είναι ένα διαρκές κουτσομπολιό για τις καλλιτεχνικές σχέσεις της εποχής παρά οιτιδήποτε άλλο. Το αποκορύφωμα είναι η ανεξήγητη αντιπάθεια για τον Πικάσο, που τον παρουσιάζει σχεδόν αποκλειστικά αρνητικά, άγνωστο γιατί (όχι ότι ήταν ο καλύτερος χαρακτήρας σε πολλά ζητήματα, αλλά πάντως δεν ήταν καθόλου έτσι όπως θα δείτε). Ακόμα και η εξωτερική εμφάνιση είναι ανεξήγητης επιλογής: Ήταν κοντός, αλλά ποτέ χοντρός. Και ντυνόταν όχι με το γελοίο τρόπο που τον παροπυσιάζει το φιλμ, αλλά, αντίθετα, είχε υιοθετήσει μια ῾¨εργατική῾῾ ατημέλητη γκαρνταρόμπα. Τι να πω... 

Θα πω πάντως ότι τουλάχιστον όλα τα δραματικά γεγονότα αμεσως μετά το θάνατο του Μοντιλιάνι είναι αληθινά.

"THE CREMATOR" : ΑΛΛΗΓΟΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΝΟΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΝΙΑ ΓΙΑ ΘΑΝΑΤΟ

 

Την εποχή της άνθισης του τσέχικου σινεμά στα 60ς, την εποχή της ῾῾Ἅνοιξης της Πράγας῾῾, ο Juraj Herz (1934-2018) γυρίζει το 1969 το "The Cremator", μια από τις πιο παράξενες, αλλά και εμβληματικές ταινίες του κινήματος. 

Στις δεκαετίες του 30 και του 40 ένας ιδιοκτήτης κρεματορίου ζει με την οικογένειά του. Πιστεύει απόλυτα ότι η καύση είναι όχι μόνο ο καλύτερος τρόπος για τη μετά θάνατον μεταχείρηση του σώματος, αλλά, όσο ο καιρός περνά, ότι η καύση είναι η ιδανική λύτρρωση για τα βάσανα της ζωής όλων των ανθρώπων. Οι ιδέες αυτές φουντώνουν καθώς ο ναζισμός γιγαντώνεται και τελικά ο ήρωας οδηγείται σε απόλυτη παράνοια, όταν την κατάληψη της χώρας, ο ναζισμός γίνεται καθεστώς. κι εκείνος πιστό του όργανο

Ταινία με πολλά επίπεδα και διαρκώς αυξανόμενη παράνοια, έχει ως ήρωα έναν μειλίχιο, γλοιώδη, μονίμως χαμογελαστό οικογενειάρχη, με απόλυτα συντηρητικές μικροαστικές αξίες - πατρίδα, οικογένεια κλπ. -, αλλά ταυτόχρονα, αφού καμία απ᾽αυτες δεν είναι ουσιαστικά δικές του, αλλά απλώς παπαγαλίζει ό,τι πιο κοινότυπο υπάρχει γύρω του, γίνεται όλο και πιο επιρρεπής στον ανερχόμενο ναζισμό. Μπορεί να ειδωθεί ως μία απόλυτη καταδίκη και κατάμαυρη σάτιρα του μικροαστού (που ως όνειρο έχει να γίνει μεγαλοαστός): Η συντηρητικότητά του, οι ελιγμοί του ώστε να βρίσκεται πάντοτε με το μέρος των εκάστοτε νικητών, η έλλειψη δικών του ιδεών και ιδανικών και η απλπή παπαγαλία οτιδήποτε επικρατεί γενικώς στον κοινωνικό του περίγυρο, η επιθυμία για κοινωνική άνοδο με κάθε τρόπο και κάθε μέσο, η απόλυτη υποταγή στην εκάστοτε εξουσία... και άλλα πολλά. Μπορεί επίσης να ειδωθεί ως μελέτη για το ναζισμό, ως απόλυτου αρνητή της ζωής και τιμητή του θανάτου καθώς και για της απόλυτης παράνοιας που ενυπάρχει σε κάθε ακραιφνή ναζί. Άλλωστε το κρεσέντο του φιλμ όσο πλησιάζουμε στο τέλος είναι απόλυτα παρανοϊκό και θανατόφιλο.

Ο πρωταγωνιστής είναι εκπληκτικός. Με συνεχείς μονολόγους, καθώς η κάμερα τον ακολουθεί, μειλίχιος, ευγενικός και χαμογελαστός, όπως είπαμε, αλλά ταυτόχρονα φρικτά καταπιεστικός με την οικογένεια και τους υφισταμένους του, γίνεται μια από τις πλέον αξέχαστες και ανατριχιαστικές φιγούρες στην ιστορία του σινεμά. Και φυσικά, το είπαμε, το μαύρο, σαρδόνειο χιούμορ και η ανηλεής σάτιρα παραμονεύει πίσω από κάθε στιγμή της εφιαλτικής αυτής ιστορίας. Από τα πιο αξιομνημόνευτα φιλμ του τσέχικου σινεμά.

 

Το μακρινό 1930 ο μεγάλος αυστριακός σκηνοθέτης Josef von Sternberg (1894-1969) και η πρωταγωνίστριά του Μάρλεν Ντίτριχ, που μόλις έχουν θριαμβεύσει με τον ῾῾Γαλάζιο Άγγελο῾῾,  καταφθάνουν  στο Χόλιγουντ και γυρίζουν το εξωτικό "Morocco" (Μαρόκο δηλαδή). 

Όπου, ενώ στην πόλη Μογκαντόρ καταφθάνει ένα μέρος από την ταλαιπωρημένη Λεγεώνα των Ξένων για να γλεντήσει με αλκοόλ και γυναίκες, φτάνει από την Ευρώπη και η περίφημη τραγουδίστρια - περφόρμερ Amy Jolly για εμφανίσεις σε διάσημο καμπαρέ. Ενώ μπορεί να έχει όποιον άντρα θελήσει, εκείνη θα ερωτευτεί έναν τυχοδιώκτη στρατιώτη της λεγεώνας με ύποπτο παρελθόν και, επί πλέον, γνωστό γυναικά. Συγχρόνως ένας ζάπλουτος τζέντλεμαν και φανατικός εργένης ως τώρα, θέλει να την κάνει γυναίκα του.

Εξωτισμός, ερωτισμός, μεγάλα πάθη, τοπία της ερήμου, φλογερές γυναίκες και τυχοδιώκτες μπλέκονται στην ταινία αυτή κάνοντάς την κλασική. Ίσως να μη διαθέτει την παρακμιακή δύναμη του προαναφερθέντος ῾῾Γαλάζιου Άγγελου῾῾, είναι όμως εξαιρετική. Η Ντίτριχ είναι απίστευτα γοητευτική και ο Γκάρι Κούπερ απίστευτα... νέος. Και περιέχει και την σκηνή που σόκαρε τότε, όπου, στο περίφημο νούμερό της στο καμπαρέ, από τα πλέον ερωτικές σκηνές του σινεμά, ντυμένη αντρικά η Ντίτριχ φιλά στο στόμα μια όμορφη και αριστοκρατική θαμώνα, δημιουργώντας έτσι συνειρμούς για την αμφισεξουαλικότητά της. 

Φυσικά το φιλμ μιλά πάνω απ᾽όλα για το ερωτικό πάθος και τη δύναμή του, πάθος που, ως γνωστόν, μπορεί να γίνει αυτοκαταστροφικό. Αν το δούμε φεμινιστικά ίσως και να είναι κάπως απαξιωτική η εικόνα μιας απόλυτα δυνατής και αυτάρκους γυναίκας (και μάλιστα σ᾽αυτή την παλιά εποχή) να σέρνεται πίσω από έναν μάλλον αδιάφορο, περιφρονητικό ενίοτε, άνδρα που, ακόμα κι αν ενδιαφερόταν, δεν έχει τίποτα να της προσφέρει. Αλλά είπαμε: Έτσι είναι τα μεγάλα πάθη... 

Ατμοσφαιρική ταινία από ένα μεγάλο δημιουργό, συνίσταται στους φίλους του παλιού, κλασικού σινεμά.

"OTHERLIFE" :ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΤΟΥ ΜΥΑΛΟΥ... ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΥΣΙΩΝ

 

Στο κοντινό μέλλον μια ουσία που μπαίνει ως κολύριο στο μάτι ῾῾σταματά῾῾το χρόνο. Υπό την επήρειά της μπορεί κανείς να βιώσει ένα χρόνο, ας πούμε, με όλες τις εμπειρίες που αυτός επιφυλάσσει, ενώ στον πραγματικό χρόνο να έχουν περάσει μόλις λίγα δευτερόλεπτα. Και, μια που το είδος της εμπειρίας μπορεί να προβλεφτεί (διακοπές, έρωτας, αναμνήσεις ή οτιδήποτε άλλο), η εμπορική αξία της ουσίας είναι ανυπολόγιστη. Αλλά ανάμεσα στους νεαρούς ερευνητές που την έχουν εφεύρει θα ξεσπάσει ένας ανελέητος αγώνας για τη χρήση της, τις προεκτάσεις της και την ηθική πλευρά του θέματος.

Αυτά συμβαίνουν στην ενδιαφέρουσα αυστραλέζικη ταινία επισημονικής φαντασίας "OtherLife" του 2017, πρώτη μεγάλου μήκους του Ben C. Lucas, που δίχως εφέ και βαβούρα που συνοδεύει πολλά σύγχρονα φιλμ ΕΦ, καταφέρνει να διατηρεί το σασπένς, να διαθέτει ανατροπές και, συγχρόνως, να θίγει αρκετά θέματα. Και, βεβαίως, πρώτο και σπουδαιότερο αυτό της διαχείρησης (πώς, από ποιους και για ποιους σκοπούς) της επιστήμης και των επιτευγμάτων της. Θέμα, βεβαίως, καυτό στις μέρες μας (σε όλο τον 20ό και μετά αιώνα θα λέγαμε). 

Νομίζω ότι αξίζει την προσοχή σας - αν και, όπως συμβαίνει αρκετές φορές τελευταία, οι ανατροπές στο τέλος παραείναι πολλές και δυσκολοχώνευτες...

O "JOSEP" ΚΑΙ Η ΤΥΧΗ ΚΑΠΟΙΩΝ ΙΣΠΑΝΩΝ ΑΝΤΙΦΑΣΙΣΤΩΝ

 

Ο Josep Bartoli ήταν ένας ισπανός έντονα πολιτικοποιημένος σχεδιαστής και συνδικαλιστής. Μετά τη νίκη των φασιστών κατέφυγε στη Γαλλία, όπου κλείστηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης. Αυτή κυρίως την περίοδο της ζωής του αφηγείται το καλό γαλλικό φιλμ κινουμένων σχεδίων "Josep" (2020), πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Aurel.

Ηττημένοι αριστεροί ισπανοί αντιφασίστες καταφεύγουν στη νότια Γαλλία μετά τον ισπανικό εμφύλιο. Εκεί όμως, αντι να βρουν βοήθεια και συμπαράσταση, κλείνονται σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, συχνά κάτω από απάνθρωπες συνθήκες. Ιδιαίτερα αν οι γάλλοι δεσμοφύλακες είναι δεξιοί ή φασίστες... Στη σύγχρονη εποχή ένας ετοιμοθάνατος γέρος αφηγείται στον έφηβο εγγονό του την ιστορία του. Βλέπετε, πίσω στα 1939, υπήρξε χωροφύλακας αποσπασμένος σε ένα τέτοιο στρατόπεδο, όπου γνώρισε τον Josep, έναν καλλιτέχνη που σχεδίαζε ασταμάτητα παρά τις άγριες συνθήκες και τη διαρκή βία από τιους άλλους χωροφύλακες. Ο νέος τότε αφηγητής, μην αντέχοντας τη φρίκη, τον βοηθά να δραπετεύσει και αργότερα τον συναντά στο Μεξικό, όπου ο Josep είναι καταξιωένος καλλιτέχνης και εραστής της Φρίντα Κάλο!

Η αληθινή αυτή ιστορία δίνεται εδώ με ωραίο, εκφραστικό, καθόλου ντισνεϊκό ή κομπιουτερέ σχέδιο και μας γνωρίζει μια σχετικά άγνωστη πτυχή της ιστορίας: Την απάνθρωπη συμπεριφορά των γάλλων (όχι όλων προφανώς) απέναντι στους ηττημένους ισπανούς αντιφασίστες, η οποία, νομίζω, παραμένει ένα από τα μελανά σημεία της γαλλικής ιστορίας. Συγκινητικό, ενίοτε δυνατό, με πολιτική άποψη, εκτός από το ιστορικό και εικαστικό ενδιαφέρον, μας δείχνει τη σταδιακή αφύπνιση ενός αγαθού, συνηθισμένου και παντελώς απολίτικου αρχικά ανθρώπου (του ανύποπτου χωροφύλακα - αφηγητή) απέναντι σε καταστάσεις που θα προκαλούσαν την αντίδραση κάθε τίμιου ανθρώπου.

Από τις καλές ταινίες του 2020, μιας λειψής και σημαδεμένης από τον ιό χρονιάς.

O BUCK ROGERS ΣΤΟ "PLANET OF THE OUTLAWS" ΚΑΙ Η ΑΦΕΛΕΙΑ ΜΕΧΡΙ ΒΛΑΚΕΙΑΣ

 

Κάποτε, στη δεκαετία του 30, υπήρχαν τα κινηματοιγραφικά σίριαλς. Ταινίες της μισής ώρας σε συνέχειες, που, αν πήγαινες κάθε εβδομάδα σινεμά, έβλεπες ένα επεισόδιο πριν την κανονική ταινία. Ταρζάν, Φλας Γκόρντον, Μπακ Ρότζερς, ήταν μερικοί από τους ήρωες των σειρών αυτών, που αποτέλεσαν βέβαια τους προγόνους των σημερινών τηλεοπτικών σίριαλ.

Ο Μπακ Ρότζερς ήταν ένας δημοφιλέστατος ήρωας του ομώνυμου κομικς επιστημονικής φαντασίας. Κινηματογραφικό σίριαλ έγινε το 1939. Είχε διάρκεια 237 λεπτών, είχε προβληθεί σε 12 επεισόδια και είχε γυριστεί από τους Ford Beebe και Saul Goodkind. Καλά μέχρι εδώ. Το 1953 όμως η σειρά αυτή πετσοκόφτηκε, υπέστη διαφορετικό μοντάζ και περιορίστηκε σε 71 λεπτά με σκοπό να (ξανα)βγεί στα σινεμά, ως μία ῾῾κανονική῾῾ ταινία αυτή τη φορά με τίτλο "Planet Outlaws". Σιγά μην ήταν κανονική...

Ο Μπακ Ρότζερς είναι πιλότος του 20ού αιώνα. Πιλοτάροντας με τη φίλη του πέφτουν, καταψύχονται και ξυπνάνε 500 χρόνια μετά για να βρουν τον κόσμο να κυβερνάται από τη συμμορία παρανόμων του Killer Kane. Φυσικά θα αναλάβουν δράση, μαζί με κάποιους επαναστάτες που κρύβονται σε μια μυστική πόλη, για να ανατρέψουν τον ῾῾κακό῾῾, ο οποίος, σημειωτέον, μετατρέπει τους αιχμαλώτους του σε άβουλους σκλάβους με μια συσκευή που τους φορά στο κεφάλι.

Δεν έχω δει το ορίτζιναλ τετράωρο σίριαλ, σας διαβεβαιώνω όμως η ταινία πραγματικά δεν βλέπεται. Δεν ξέρω αν φταίει το κακό μοντάζ και το άγριο πετσόκομμα (σίγουρα φταίνε κι αυτά, γι᾽αυτό και διαπιστώνει κανείς χάσματα στην αφήγηση), σίγουρα πάντως δεν είναι μόνο αυτό. Η πρωτόγονη αφέλεια σήμερα μάλλον θα χαρακτηριζόταν ως βλακεία. Ο Μπακ τα βάζει μόνος του με μια ολόκληρη αυτοκρατορία, μπαινοβγαίνει πανεύκολα στο παλάτι του αρχηγού του σύμπαντος, ρίχνει μπουνιές... Άσε που με ένα διθέσιο σκάφος πηγαινοέρχονται κάθε λίγο από γη σε Κρόνο (νομίζω) και αντιστρόφως λες και είναι Κολιάτσου - Παγκράτι.

Διαβάζω ότι ολόκληρο το σίριαλ είναι απείρως καλύτερο. Λογικό. Οι 4 ώρες έγινα μία και κάτι. Τουλάχιστον η αφήγηση σίγουρα θα είναι στρωτή και κατανοητή. Το σίριαλ (ας μην το ξεχνάμε) είχε κάνει μεγάλη επιτυχία στην εποχή του. Άλλωστε οι ταινίες ασυτές τότε γυρίζονταν για καθαρή ψυχαγωγία, δίχως να διαθέτουν ούτε γραμμάριο από κάτι (οτιδήποτε) άλλο. ΟΚ. Πάντως το 71λεπτο απομεινάρι μη διανοηθείτε να το δείτε.

"NEVER WEAKEN" Ή ΑΠΟΤΥΧΗΜΕΝΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

 

Ο Χάρολντ Λόιντ υπήρξε ένας από τους γνωστότερους κωμικους του βωβού κινηματογράφου. Σε κάποιες ταινίες του ῾῾ειδικεύεται῾῾ σε επικίνδυνους ρόλους που δεν ενδείκνυνται σε όσους πάσχουν από υψοφοβία. Το "Never Weaken" γυρίζεται το 1921 από Fred Newmeyer (1888-1967), έναν σκηνοθέτη που είχε ειδικευτεί στις μικρού μήκους κωμωδίες της εποχής, έχει μάλιστα γυρίσει και άλλες γνωστές ταινίες  του Λόιντ, και χάθηκε με την έλευση του ομιλούντος. Το φιλμ είναι 30λεπτο, όπως μικρές σε διάρκεια είναι οι περισσότερες κωμωδίες της εποχής.

Ἐνας νεαρός υπάλληλος είναι ερωτευμένος με την κοπέλα του διπλανού γραφείου. Όταν αντιλαμβάνεται (από παρεξήση) ότι εκείνη πρόκειται να παντρευτεί άλλον, αποφασίζει να αυτοκτονήσει, πράγμα που αποδεικνύεται πολύ δύσκολο. Αντίθετα εμπλέκεται άθελά του σε μια σειρά από ῾῾υψοφοβικές῾῾ περιπέτειες σε έναν υπό ανέγερση ουρανοξύστη.

Νομίζω ότι το φιλμ παραμένει απολαυστικό έναν αιώνα μετά (το συνειδητοποιείτε;). Περιέχει μια σειρά από έξυπνα γκαγκς (σ᾽αυτά στηρίζοινταν άλλωστε οι περισσότερες από αυτές τις κωμωδίες), τα οποία μάλιστα, επειδή εδώ κινδυνεύει διαρκώς η ίδια η ζωή του ήρωα, δημιουργούν μονίμως σασπένς, μετατρέπονας έτσι την ταινία σε ένα είδος πρωτόγονου κωμικού θρίλερ. Σύντομο και διασκεδαστικό!

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΗ

Θα προσέξατε ίσως ότι τον αρκετό τελευταίο καιρό οι περισσότερες ταινίες για τις οποίες γράφω μου αρέσουν και παίρνουν καλά σχόλια. Δεν είναι τυχαίο. Στην εποχή του πρωτοφανούς πολύμηνου εγκλεισμού που βιώνουμε, επιλέγω από μια πραγματικά ατελείωτη γκάμα επιλογών είτε φιλμ με πολύ καλές κριτικές είτε επαναλήψεις ταινιών που παλιά (μερικές πολύ-πολύ παλιά) έχω δει, δεν θυμάμαι μεν, αλλά ξέρω καλά ότι μου είχαν αρέσει τότε. Γι' αυτό και οι συνεχεις καλές κριτικές. Όπως καταλαβαίνετε όσο παραμένουμε μέσα το σερί άνω του μετρίου ταινιών θα συνεχιστεί.

Θα είδατε επίσης ότι δεν έχω επιλέξει τα παραδοσιακά "Καλύτερα του 2020". Πώς να επιλέξω όμως με τους κινηματογράφους κλειστούς και όλα τα άλλα, με ελάχιστες ταινίες του 20 να έχουν προβληθεί, δίχως έναν στοιχειώδη οδηγό κριτικών συτην παραγωγή της χρονιάς (ποιά παραγωγή;)... Ό,τι πάρει τυχαία το αυτί μου ως αξιόλογο και το βρω κάπου... Ίσως κάποια στιγμή να αναρτήσω έναν κατάλογο των καλύτερων φιλμ του 20 (υποκειμενικότατο βεβαίως, όπως πάντα), αλλά θα είναι εξ ορισμού λειψός. Είπαμε: Ό,τι θα εχει τύχει να δώ...

"NORTH COUNTRY": ΦΕΜΙΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΦΑΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

 Το "North Country" (Άνιση Μάχη στην Ελλάδα) είναι μια ταινία της νεοζηλανδής Niki Caro του 2005, με καλή ερμηνεία από την Σαρλίζ Θερόν, αλλά και την Φράνσις ΜακΝτόρμαντ στο δεύτερο γυναικείο ρόλο και τον Γούντι Χάρελσον και τον Σον Μπιν...

Πρόκειται για ελεύθερη μεταφορά μιας αληθινής ιστορίας (επίκαιρης δυστυχώς στις μέρες μας) που συνέβει το 1984: Είναι η ιστορία της πρώτης γυναίκας στις ΗΠΑ που κέρδισε δίκη για σεξουαλική παρενόχληση στο χώρο δουλειάς της. Συγκεκριμένα σε ένα ορυχείο, όπου λίγες γυναίκες δούλευαν απέναντι σε μια συντριπτική (και προσβλητικότατη) πλειοψηφία ανδρών εργαζόμενων.

Ρεαλιστικό φιλμ, καλά γυρισμένο, που αφηγείται με φλας μπακ την ιστορία και καταλήγει σε δικαστικό δράμα, καθώς σε αρκετό μέρος του (όχι όμως στο μεγαλύτερο) παρακολουθούμε την πολύκροτη δίκη, η οποία σημειωτέον δεν γίνεται εναντίον συγκεκριμένου άνδρα (ή ανδρών), αλλά εναντίον της ιδιοκτήτριας εταιρίας του ορυχείου, η οποία κάνει σαφώς τα στραβά μάτια σε μια ολόκληρη σειρά από παρενοχλήσεις και προσβλητική και μεροληπτική συμπεριφορά απέναντι στις λίγες γυναίκες εργαζόμενές της. Έτσι η ταινία γίνεται καθαρά φεμινιστική με την ευρύτερη έννοια του όρου και όχι μόνο στο συγκεκριμένο θέμα της σεξουαλικής παρενόχλησης. Και φυσικά είναι μια ακόμα ματιά στην γενική καφρίλα μεγάλου μέρους αμερικανών (στην επαρχία ιδιαίτερα). Να διευκρινήσω εδώ ότι η καφρίλα αυτή δεν λείπει από οποιοδήποτε σχεδόν μέρος του πλανήτη, αλλά έχω την εντύπωση ότι στις ΗΠΑ το ποσοστό είναι μάλλον αυξημένο σε σχέση με την υπόλοιπη δύση τουλάχιστον.

Καλή ταινία, με καλές προθέσεις, που κρατά τον θεατή, δίχως όμως να αποφεύγει τις αμερικανιές σε αρκετά σημεία (ξαφνικές ανατροπές, περισσή γενναιότητα, ίσως κάποιοι σχηματικοί χαρακτήρες κλπ.). Αυτά, αν και μάλλον μυθοπλαστικά και φανταστικά, θεωρούνται προφανώς απαραίτητα στο Χόλιγουντ για να κρατήσουν αμείωτο το ενδιαφέρον του θεατή. Πάντως, αν σας αρέσει το ρεαλιστικό σινεμά, είναι καλή ταινία πάνω σε ένα καυτό θέμα. Και συνοδεύεται από σημαντική μουσική και τραγούδια του Μπομπ Ντίλαν!

'HEREDITARY" : ΠΕΡΙ ΜΑΓΕΙΑ ΚΑΙ... ΔΙΑΔΟΧΗΣ

 

Γνώρισα τον Ari Arcer με τη δεύτερη ταινία του, το πολύ ενδιαφέρον "Midsommer". Είχε όμως ξεχωρίσει ήδη από το 2018 με την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του, το επίσης τρόμου "Hereditary" (Η Διαδοχή), αποδεικνύοντας έτσι από την αρχή ότι δεν είναι καθόλου τυχαίος δημιουργός.

Μια οικογένεια με δύο παιδιά (έφηβος γιος και δεκα-και-κάτι κόρη) πενθούν για το θάνατο της ῾῾περίεργης῾῾ γιαγιάς. Συγχρόνως εξ ίσου περίεργα γεγονότα συμβαίνουν στους κόλπους της οικογένειας, που κορυφώνονται με κάτι φριχτό που θα συμβεί στην (καθόλου συνηθισμένη  ούτως ή άλλως) κόρη...

Ο Arcer αναμετράται με ένα παρακμασμένο στην εποχή μας είδος (παρά την πληθώρα ταινιών), τον τρόμο, και βγαίνει νικητής καταφέρνοντας να του δώσει μια προσωπική ματιά. Το φιλμ διαθέτει έναν σχετικά αργό ρυθμό, ο οποίος όμως καθόλου δεν με ενόχλησε. Αντίθετα τον θεωρώ απαραίτητο για να χτιστεί αργά αλλά σταθερά μια όλο και πιο πνιγηρή ατμόσφαιρα. Το ίδιο το σπίτι είναι πνιγηρό και παράξενο, δίχως να έχει κάτι από το κλασικό γοτθικό στοιχείο (πύργος, παλαιότητα, πόρτες που τρίζουν κλπ.). Η ίδια η οικογένεια είναι παράξενη και, γενικά, ακόμα κι αν δεν συμβαίνει κάτι πραγματικά αλλόκοτο, όλα αποπνέουν έναν αέρα αποστροφής. Να σημειώσω επίσης (για το προσωπικό στοιχείο του σκηνοθέτη που λέγαμε) ότι ήδη από εδώ μοιάζει να ενδιαφέρεται  ιδιαίτερα για τη μαγεία και το μοτίβο της τελετουργίας γενικότερα. Και ίσως θέτει το ερώτημα: Πόσα από τα τυχόν ῾῾κακά῾῾ που φέρουμε μέσα μας μπορεί να είναι κληρονομικά;

Προσθέτοντας ότι η Τόνι Κολέτ είναι πολύ καλή στο ρόλο της, θα συστήσω το φιλμ στους φίλους του τρόμου ως ένα πραγματικά ευπρόσδεκτο καλό δείγμα ενός είδους που πνίγεται στη σαβούρα και την κυριαρχία ανούσιων εφέ. 

ΑΠΕΙΛΗ ΚΑΙ ΚΛΕΙΣΤΟΦΟΒΙΑ ΣΤΟ "10 CLOVERFIELD LANE"

 

Το "10 Cloverfield Lane" (2016) είναι η πρώτη ταινία μεγάλου μήκους του Dan Trachtenberg και μου άρεσε πολύ στο είδος της. Δεν βλέπουμε συχνά πλέον καλή επιστημονική φαντασία.

Μια κοπέλα τραυματίζεται σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Όταν συνέρχεται βρίσκεται σε ένα υπόγειο καταφύγιο, φτιαγμένο και πλήρως εξοπλισμένο ώστε να επιβιώσουν λίγοι άνθρωποι σε περίπτωση παγκοσμιας καταστροφής. Μαζί της βρίσκεται ένας νέος άντρας και ο μεσήλικας δημιουργός του καταφυγίου, ο οποίος της εξηγεί ότι εξωγήινοι εισβολείς έχουν καταστρέψει το μεγαλύτερο μέρος του ανθρώπινου πληθυσμού και έχουν μολύνει τον αέρα ώστε να είναι αδύνατο να επιβιώσει κάποιος στην ύπαιθρο. Τέλος, ότι ο ίδιος την έσωσε από το δυστύχημα και τη μετέφερε εκεί, όπως, λίγο πριν, είχε δεχτεί και το νεαρό. Οι τρεις τους θα ξεκινήσουν μια αβέβαιη και συχνά δύσκολη συμβίωση, δίχως καμιά επαφή με τον έξω κόσμο...

Εξ ορισμού κλειστοφοβική ταινία, αφού σχεδόν ολόκληρη διαδραματίζεται στο υπόγειο καταφύγιο, διαθέτει τρεις μόνο ηθοποιούς, με πολύ καλό τον Τζον Γκούντμαν στο ρόλο του ντε φάκτο ῾´αρχηγού῾῾ του τρίο. Το φιλμ κινείται εξ ίσου στο χώρο της επιστημονικής φατασίας και του ασφυκτικού ψυχολογικού θρίλερ. Όσο η ταινία προχωρά, οι αμφιβολίες εντείνονται: Για το τι ακριβώς συμβαίνει ῾῾εκεί έξω῾῾, για την ψυχική κατάσταση του βασικού ήρωα, για την επιβίωση όλων, ενώ συγχρόνως η αγωνία κορυφώνεται για το παιχνίδι γάτας - ποντικού ανάμεσα στην κοπέλα που, με διαρκώς αυξανόμενες υποψίες, προσπαθεί να οργανώσει μια απόδραση, και του Γκούντμαν. 

Τη βρήκα πολύ ενδιαφέρουσα ταινία, η οποία, μάλιστα, μπορεί να εγείρει το ερώτημα: Επιβίωση, αλλά με ποιες συνθήκες; Μήπως ακόμα κι αυτή χάνει την αξία της κάτω από καταπιεστικές συνθήκες; Ταυτόχρονα τίθενται ερωτήματα για το θέμα της εξουσίας και των ορίων της. Και ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, η θρίλερ πλευρά του φιλμ γίνεται όλο και πιο αγωνιώδης... Ενδιαφέρον!

ΤΑ ΔΥΟ "KILL BILL" ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΛΕΜΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ

 

Ο Quentin Tarantino επιθυμεί διακαώς να φτιάξει φιλμ που ανήκουν σε διαφορετικά, διακριτά είδη, δείγματα των οποίων κυκλοφορούσαν άφθονα παλιότερα (και σε) b-movie εκδόσεις. Αυτά καταβρόχθιζε με το τσουβάλι κι αυτά τον επηρέασαν πάνω απ᾽όλα. Να μερικά που έχει κάνει: Γουέστερν, αστυνομικό, πολεμικό, περιπέτεια με κυνηγητά αυτοκινήτων... Το 2003-2004 πάντως είχε έλθει η σειρά των ταινιών πολεμικών τεχνών (καράτε τα λέγανε παλιά στην Ελλάδα): Τα δύο "Kill Bill" (ένα φιλμ δηλαδή, που λόγω 4ωρης περίπου διάρκειας παίχτηκε στα σινεμά σε δύο δόσεις).

Κατά τη διάρκεια ενός γάμου όλοι οι παρευρισκόμενοι εξοντώνονται από μία συμμορία δολοφόνων. Η νύφη, έγκυος ήδη, πυροβολείται στο κεφάλι με μένει 4 χρόνια σε κώμα. Όταν συνέρχεται ξαφνικά... ποιος είδε το θεό και δεν τον φοβήθηκε... Τι ακριβώς έχει συμβεί και γιατί έγιναν ολα αυτά;

Εδώ ο Ταραντίνο διασκεδάζει με έναν αληθινό παροξυσμό βίας. Το αίμα ρέει ποτάμι, τα κομμένα μέλη συσσωρεύονται, τα σπαθιά (οι ιαπωνικές κατάνες για την ακρίβεια) έχουν τον πρώτο ρόλο, και η Ούμα Θέρμαν έχει την τιμητική της. Ουσιαστικά είναι αληθινά απέθαντη αφού τίποτα και κανένας δεν μπορεί να την νικήσει, με αποκορύφωμα τη σκηνή όπου μόνη της νικά έναν ολόκληρο στρατό! Τέτοια θα δείτε λοιπόν μέχρι να χορτάσετε και, βέβαια, εξαιρετικά σκηνοθετημένα, με το νεύρο και το στυλιζάρισμα που διαθέτει ο Ταραντίνο. Κατά τα άλλα είναι ουσιαστικά μια ταινία - ιστορία εκδίκησης και τίποτα παραπάνω. Ή μάλλον έχει το κάτι παραπάνω: Εκεί που σε άλλα φιλμ με αντίστοιχο θέμα κάτι πολύ κακό συμβαίνει στην αρχή και ο/η ήρωας σε όλο το υπόλοιπο μέρος εκδικείται σταδιακά μέχρι να μη μείνει ρουθούνι, εδώ η σεναριακή εξυπνάδα του Τ. προσφέρει κάτι παραπάνω: Τη μη γραμμική αφήγηση με τα συνεχή φλας μπακ και την έκπληξη προς το τέλος. Όσο για κάτι βαθύτερο... δεν νομίζω. Πρόκειται για τέλεια γυρισμένο φιλμ διασκέδασης και τίποτα παραπάνω (όπως συνήθως συμβαίνει με τον δημιουργό αυτόν). Ευχαριστηθείτε το λοιπόν. Και μη ξεχνάτε: Η βασική αναφορά είναι οι πάμπολλες ταινίες του είδους του Χονγκ Κονγκ, που ο σκηνοθέτης έχει ῾῾φάει με το κουτάλι῾῾και η (συνειδητή) επιρροή τους είναι πανταχού παρούσα στην ταινία. Καλή διασκέδαση!

"Η ΑΜΑΞΑ - ΦΑΝΤΑΣΜΑ῾῾ ΚΑΙ Ο ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΕΝΑΝ ΑΙΩΝΑ

 

Ο Victor Sjostrom (1879-1960, προφέρεται Σγιέστρομ) θεωρείται ο πατέρας του σουηδικού κινηματογράφου. Εκτός από σκηνοθέτης ήταν και ηθοποιός. Είναι μάλιστα ο ηλικιωμένος καθηγητής που πρωταγωνιστεί στις καταπληκτικές ῾Ἀγριες Φράουλες῾῾ του Μπέργκμαν το 1957. Πίσω στο 1921 όμως, γυρίζει μια από τις κλασικές ταινές του βωβού σινεμά, την ῾῞Άμαξα  Φάντασμα¨, με τον ίδιο ως πρωταγωνιστή.

Την τελευταία μέρα του χρόνου, μια ετοιμοθάνατη κοπέλα ζητά από τη μητέρα της να της φέρει έναν συγκεκριμένο άντρα, ο οποίος θα είναι ο τελευταίος που θα δει πριν πεθάνει. Εμείς βλέπουμε σε διαρκή φλας μπακ τη ζωή του άντρα αυτού και ποιά είναι η σχέση του με ττην κοπέλα. Σύντομα θα διαπιστώσουμε ότι πρόειται για έναν άκαρδο εγκληματία, ένα αληθινό κάθαρμα. Συγχρόνως διάφορα μεταφυσικά συμβαίνουν: Η άμαξα - φάντασμα του τίτλου είναι ουσιαστικά ο θάνατος. Ως εικόνα, όπως ακριβως τον έχουμε συνηθίσει στη σχετική εικονογραφία: Με κουκούλα και δρεπάνι. Δεν είναι όμως ένας και μόνο. Κάθε αλαγή του έτους κάποιος άνθρωπος αναγκάζεται να γίνει ο θάνατος για ένα χρόνο...

Η ιστορία είναι καθαρά χριστιανική. Αμαρτία, μετάνοια, χάρη και σωτηρία, αγγελικές, αγνές ψυχές και σατανικές ψυχές... Και αντιαλκοολικό κήρυγμα βεβαίως. Επίσης ο μελοδραματισμός είναι εντονότατος. Η έννοια του Κακού πάντως, ενσαρκωμένη σε έναν άνθρωπο, είναι ενδιαφέρουσα και γίνεται περισσότερο, αφού η ταινία μας δείχνει πώς και γιατί ο άνθρωπος αυτός έγινε έτσι. Κυρίως όμως υπάρχει η υποβλητική σκηνοθεσία και οι τεχνολογικές καινοτομίες για την εποχή. Η άμαξα με τον μοιραίο οδηγό της εμφανίζεται πάντοτε σε διπλοτυπία, περνά μέσα από τις εικόνες, μέσα από την ύλη, υποβάλλοντας έτσι την έννοια του μεταφυσικού, του φαντάσματος. Τα φλας μπακ δίνονται έξυπνα και η ιστορία παρακολουθείται άνετα παρά το μπρος- πίσω στο χρόνο. Οι εικόνες της κουρελιασμένης άμαξας με το ταλαιπωρημένο άλογο να διασχίζει γυμνά, μουντά τοπία είναι αξέχαστες και υποβλητικές. 

Μην ψάξετε για ῾῾μηνύματα῾῾, εκτός βεβαίως αν είστε πιστοί χριστιανοί. Για τους σινεφίλ όμως, για οσους θέλουν να μαθουν για τις ρίζες του κινηματογράφου και τις ταινίες (όλων των εποχών) που τον σημάδεψαν, η θέασή της κρίνεται απαραίτητη.

ΤΟΤΕ ΠΟΥ ΚΑΤΕΦΘΑΝΕ Ο ΠΡΩΤΟΣ ῾ἹΝΤΙΑΝΑ ΤΖΟΟΥΝΣ῾῾

Βρισκόμαστε στο 1981. Ο Steven Spielberg, ῾῾ζεστός῾῾ ακόμη από τις σούπερ επιτυχίες των ῾῾Σαγονιών του Καρχαρία῾῾ και ῾῾Στενών Επαφών Τρίτου Τύπου῾῾, ξαναχτυπά με το "Raiders of Lost Arc", συστήνοντας έτσι στην ανθρωπότητα έναν νέο θρυλικό ήρωα (θα ακολουθήσουν άλλα 3 φιλμ): Τον αρχαιολόγο - τυχοδιώκτη Ιντιάνα Τζόουνς.

Ελάχιστα μόνο για την ιστορία: Δεκαετία του 30. Ο αρχαιολόγος Ιντιάνα Τζόουνς αναζητεί στη Μέση Ανατολή την περίφημη Κιβωτό, στην οποία οι εβραίοι είχαν τοποθετήσει τις 10 εντολές. Μια όμως που όλοι υποθέτουν ότι το αντικείμενο αυτό διαθέτει τεράστια δύναμη, το ψάχνουν και απεχθείς ναζί, για τους δικούς τους σκοπούς φυσικά. Ακολουθεί χαμός.

Λίγα ακόμη λόγια για το πολυειδωμένο από όλους, φαντάζομαι, φιλμ: Κατ᾽αρχήν, βλέποντάς το μετά από πολλά χρόνια, διαπίστωσα ότι παραμένει διασκεδαστικό και απολαυστικό. Πέραν αυτού, οι απιθανότητες διαδέχονται η μία την άλλη. Ούτε το 1/10 από όσα βλέπουμε δεν θα μπορούσε να συμβεί στην πραγματικότητα. Εδώ όμως έχουμε μια σαφή δήλωση του στα πολύ πάνω του τότε δημιουργού: Θέλει απόλυτα συνειδητά να επιστρέψει στα παλιά αφελή φιλμ προηγούμενων δεκαετιών, ακόμη και στα γελοία για τα σημερινά δεδομένα κινηματογραφικά σίριαλ των 30ς, τα πλημμυρισμένα από απιθανότητες. Από το 81 έχουμε ξαναδεί αυτή την προσπάθεια πάμπολλες φορές από λιγότερο ταλαντούχους σκηνοθέτες και έχουμε φάει στη μάπα πάμπολλες πατάτες με αυτό το πρόσχημα: ῾Ἁφιέρωμα στην παλιά αθωότητα῾῾. Νομίζω ότι ο Σπίλμπεργκ ήταν ο πρώτος (ή ένας από τους πρώτους τέλος πάντων) που το δηλώνει απερίφραστα, βάζει στο φιλμ του ό,τι πιο αδύνατο να συμβεί μπορείς να φανταστείς... και πετυχαίνει απόλυτα να κάνει κάτι όντως απολαυστικό, αφελές και ορισμό της φράσης ῾῾η διασκέδαση για την διασκέδαση῾῾ και τίποτα παραπάνω. Κανένας προβληματισμός (εκτός βέβαια του απόλυτα κοινότοπου ῾῾οι ναζί είναι κακοί῾῾). Και το κάνει πολύ καλύτερα από τους περισσότερους μεταγενέστερους. Γι᾽αυτό αφείστε κάθε κριτική και, με ποπ κορν και ό,τι άλλο σας αρέσει, απλώς ευχαριστηθείτε το. 

ΠΟΛΥΕΠΙΠΕΔΟ "TO KILL A MOCKINGBIRD"

 

Θεωρώ το "To Kill a Mockingbird" (στην Ελλάδα για άγνωστο λόγο είχε παιχτεί ως ῾῾Σκιές και Σιωπή῾῾), γυρισμένο το 1962 από τον Robert Mulligan (1925-2008) ως μία από τις καλύτερες στιγμές του παλιού, συχνά καλού Χόλιγουντ. Και τη θεωρώ ως μια πραγματικά πολυεπίπεδη ταινία. Ο Γκρέγκορι Πεκ είναι βέβαια ο πρωταγωνιστής, νομίζω όμως ότι την παράσταση κλέβει η μικρἠ Μέρι Μπάνταμ, 10 χρονών τότε, που σχετικά σύντομα αποφάσισε να εγκαταλείψει την ηθοποία.

Σε μια πόλη του Νότου το 1932 (οικονομική κρίση κλπ.), ο ήρωας είναι ένας χήρος δικηγόρος, εξέχουσα μορφή της πόλης, μορφωμένος και προοδευτικός, αντίθετα βέβαια με την πλειοψηφία των κατοίκων. Ζει με τα δύο μικρά παιδιά του, 12-13  και 10 χρονών. Κάποια στιγμή σχεδόν αναγκάζεται να αναλάβει την υπεράσπιση ενός μαύρου που κατηγορείται για βιασμό και είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα οδηγηθεί στην κρεμάλα (πριν από τη δίκη βέβαια, ο δικηγόρος πρέπει να πασχίσει με νύχια και δόντια γιοα να αποφύγει ο πελάτης του το λιντσάρισμα...). Η ιστορία δείχνεται από την πλευρά και τη ματιά των παιδιών (αφηγήτρια είναι η μικρή κόρη).

Εξαιρετικό φιλμ, που αυτό που κυρίως θαυμάζω είναι τα πολλά και διαφορετικά θέματα που θίγει. Ενώ όμως είναι πολλά και διαφορετικά, είναι με άψογο τρόπο ῾῾χωνεμένα῾῾ στην ιστορία, η οποία κυλά γλαφυρά και με διαρκές ενδιαφέρον δίχως καθόλου να ενοχλεί το ότι θέλει να πει τόσο πολλά και σημαντικά. Κατ᾽αρχή βεβαίως είναι μια βαθιά αντιρατσιστική ταινία. Το πρόβλημα του ρατσισμού και των όσων έχουν υποστεί οι μαύροι της Αμερικής είναι αυτό που φαίνεται περισσότερο. Κι όμως, αν προσέξετε, θα συνειδητοποιήσετε ότι το θέμα αυτό αρχίζει να γίνεται το βασικό του φιλμ μόνο μετά τα μισά! Ουσιαστικά, κυρίαρχο είναι το θέμα της ενηλικίωσης. Της δύσκολης ενηλικίωσης και του περάσματος από τον κόσμο της ξενοιασιάς και του παιχνιδιού στον σκληρό και πάνω απ᾽όλα άδικο πραγματικό κόσμο, τον κόσμο των μεγάλων. Ωστόσο και η ῾῾εποχή της ξενοιασιάς῾῾ που λέγαμε δεν είναι πάντοτε ανέμελη. Παράλληλα υπάρχουν οι παιδικοί φόβοι, οι πρώιμες ανησυχίες, οι πρώτοι προβληματισμοί... Η καταγραφή της παιδικής ηλικίας, με την αφέλεια της άγνοιας αλλά και τους φόβους, είναι, νιομίζω εξαιρετική. Η είσοδος στον πραγματικό κόσμο θα γίνει όχι γλυκά και όμορφα, αλλά μάλλον με ένα σοκ. Τρίτο θέμα που θίγεται είναι αυτό της διαφορετικότητας και, τελικά, της αποδοχής της. Ίσως είναι από τις πρώτες ταινίες που θίγουν καθαρά το θέμα αυτό, που σήγμερα είναι τόσο της μόδας...

Όχι, δεν θα κουραστείτε. Ενω μιλά για πολύ σκληρά ενίοτε πράγματα και βρίσκεται μακριά από συχνά τραβηγμένα απ᾽τα μαλιά χάπι εντ, διαθέτει αυτή την παιδικότητα, το χιούμορ σε κάποια σημεία, τη γλυκύτητα, αλλά ακόμα και κανονικό σασπένς, με ένα μικρό άγγιγμα τρόμου προς το τέλος... Πολύ δύσκολος συνδυασμός σκληρών θεμάτων και, παρ´όλα αυτά, γλυκειάς ατμόσφαιρα, που εδώ είναι μια από τις σπάνιες φορές που πετυχαίνει. 

ΤΟ ΣΑΣΠΕΝΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΝΑΠΑΝΤΕΧΟ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ "PREDATOR"

Υπάρχουν ταινίες δίχως "βάθος" και οποιοδήποτε "μήνυμα", ταινίες καθαρής δράσης (αλλά και κάτι άλλο) που, παρ΄όλα αυτά, τις απολαμβάνω απόλυτα. Τέτοια ταινία παρμένει για μένα το πρώτο "Predator" (Ο Κυνηγός) του John McTiernan (ήταν η δέυτερη ταινία του, γυρισμένη το 1987), ενός σκηνοθέτη ειδικευμένου στα φιλμ δράσης (θυμηθείται τα πρώτα "Die Hard"), ο οποίος εξαφανίστηκε ξαφνικά μετά το 2003. Με τον Σβαρτσενέγκερ φυσικά σε ένα ρόλο που του ταιριάζει γάντι.

Μια ομάδα αμερικανών κομάντος αποβιβάζεται σε ζούγκλα της Κεντρικής ή Νότιας Αμερικής για να απελευθερώσει κάποιους σημαντικούς, που κρατούν αιχμάλωτους οι αντάρτες της περιοχής. Σύντομα, όταν θα εντοπίσουν τα πρώτα ίχνη (και την πρώτη φρίκη) θα αντιληφτούν ότι κάτι δεν πάει καθόλου καλά. Και ότι ο εχθρός δεν είναι αυτός για τον οποίο είχαν προετοιμαστεί.

Κατ' αρχήν το φιλμ διαθέτει μια μεγάλη (για την εποχή τουλάχιστον) πρωτοτυπία: Ξεκινά ως ρουτινιέρικο (αλλά πολύ καλογυρισμένο) φιλμ δράσης με καλούς κομάντος και κακούς αντάρτες και απροειδοποίητα, μετά από κάμποση ώρα, μετατρέπεται αιφνιδίως σε φιλμ επιστημονικής φαντασίας, στο οποίο μάλιστα πρωταγωνιστεί ένα πλάσμα τόσο πρωτότυπα σχεδιασμένο, με τόσο αξέχαστη μορφή, που παραμένει στην "επικαιρότητα" μέχρι σήμερα. Τα διάφορα (ανούσια βεβαίως) σίκουελ που ακολούθησαν το αποδεικνύουν. Ο συνδυασμός συνεχούς δράσης, τρόμου και επιστημονικής φαντασίας λειτουργεί άψογα. Ο θεατής νομίζω ότι πάντοτε θα καθηλώνεται παρακολουθώντας το. 

Τι να πεις για το ανύπαρκτο στόρι; Μια ομάδα κομάντος πολεμά κάτι αόρατο στη ζούγκλα. Αυτό είναι όλο. Κι όμως, καταφέρνει να κόβει την ανάσα. Η σφιχτή σκηνοθεσία; Το άψογο τάιμινγκ; Όλα συμβάλλουν σ' αυτό. Θα το ξαναπώ: Είναι μία από τις λίγες φορές που μου αρέσι μια ταινία καθαρής δράσης και τίποτα άλλο.