ΣΤΟΥΣ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΥΣ ΤΗΣ ΑΓΧΩΤΙΚΗΣ "ΔΙΚΗΣ"

Το 1962 ο Orson Welles (1915-1985) γυρίζει μια από τις χαρακτηριστικότερες ταινίες του, τη "Δίκη" (Le Process), βασισμένη στο ομώνυμο συγκλονιστικό βιβλίο του Κάφκα. Και μάλιστα με εντυπωσιακό καστ (Άντονι Πέρκινς, Όρσον Ουέλες, Ρόμι Σνάιντερ, Ζαν Μορό, Έλσα Μαρτινέλι).
Ένα συνηθισμένος άνθρωπος κατηγορείται από το κράτος (;) δίχως ποτέ να του εξηγήσουν για ποιο λόγο κατηγορείται. Από εκεί και μετά θα εμπλακεί στα πλοκάμια ενός τερατώδους συστήματος και μιας εφιαλτικής γραφειοκρατίας, καταστρέφοντας εντελώς τη ζωή και την καθημερινότητά του.
Το φιλμ, με το σουρεαλισμό του και τη άρνηση να απαντήσει σε πλήθος "γιατί" (γιατί κατηγορείται ο Κ; γιατί κανείς δεν του το αποκαλύπτει; γιατί πρέπει να κάνει όσα υποχρεώνεται να κάνει; κλπ.) κατορθώνει ακριβώς να βάλει τον θεατή σε έναν ατελείωτο, εφιαλτικό, αδιέξοδο λαβύρινθο, όπου κάθε πράξη, κάθε λέξη του ήρωα θα δημιουργεί κι άλλες υποψίες για το πρόσωπό του και θα χειροτερεύει κι άλλο την (άγνωστη υπενθυμίζω) κατηγορία που τον βαρύνει. Η όλη εικόνα θυμίζει άνθρωπο που προσπαθεί να ελευθερωθεί από σκοινιά που τον δένουν και, αντ' αυτού, με κάθε του κίνηση μπλέκεται όλο και χειρότερα.
Τα ζητήματα που τίθενται είναι πολλά (και εσείς είμαι σίγουρος ότι μπορείτε να εντοπίσετε και άλλα ακόμα): Η καταπίεση του συστήματος (ενός απάνθρωπου συστήματος) πάνω στο άτομο, η συντριβή κάθε έννοιας ιδιωτικότητας, η τερατώδης γραφειοκρατία, η οποία με το παράλογο και άχρηστο της ύπαρξής της εξαφανίζει κάθε έννοια ουσίας και χρησιμότητας, η κοινωνικής φύση (ταξική;) απόστασης ανάμεσα στους ανθρώπους, η αμφίβολη έννοια του νόμου και της δικαιοσύνης κλπ. κλπ. Πάνω απ' όλα όμως το φιλμ μιλά για το αίσθημα της ενοχής, που, όπως φαίνεται να υποστηρίζει, βρίσκεται μέσα σε κάθε άνθρωπο, ανεξάρτητα αν στην πραγματικότητα είναι ένοχος ή αθώος. Η έννοια της ενοχής τονίζεται εδώ με κάθε τρόπο, με κάθε πράξη του ήρωα, που δρα σα να θέλει να αποσείσει από πάνω του την άγνωστη κατηγορία, παρά το ότι είναι προφανώς αθώος. Γιατί υπάρχει άραγε αυτή η παράδοξη ενοχή; Είναι μήπως απόρροια του ίδιου του συστήματος, που προσπαθεί έτσι να ελέγξει το άτομο; Αλλά, σκέφτομαι, πώς να μην υπάρχει σχεδόν έμφυτη η ενοχή  σε μια κοινωνία της οποίας η κυρίαρχη θρησκεία (ο χριστιανισμός) σε διδάσκει από παιδί ότι γεννήθηκες ένοχος (προπατορικό αμάρτημα) επειδή κάποιοι τύποι έκαναν κάτι κακό (;) πριν μερικές χιλιάδες χρόνια;
Τα φιλοσοφικά ερωτήματα και οι προβληματισμοί που γεννά η ταινία είναι πάμπολλα και, όπως είπα, θα ανακαλύψετε κι άλλα μόνοι σας. Εγώ θα μείνω στην υποβλητική ασπρόμαυρη εικόνα της ταινίας, επηρεασμένη από το γερμανικό εξπρεσιονισμό, πλημμυρισμένη από πελώριες ξύλινες κατασκευές, στενά, ασφυκτικά περάσματα, έρημα, άσχημα αστικά τοπία και φοβερούς χώρους οι οποίοι με μυστηριώδη τρόπο συνδέονται μεταξύ τους, δείχνοντας έτσι ότι το σύστημα βρίσκεται παντού κι ότι, όπου κι αν πας, είναι αδύνατο να ξεφύγεις από τα πλοκάμια του. Άλλωστε ο γιγαντισμός των χώρων, εσωτερικών και εξωτερικών, λειτουργεί άψογα ώστε να δημιουργήσει τη συνεχή αίσθηση της εκμηδένισης του (μικροσκοπικού) ατόμου από κάτι τυφλό και τεράστιο. Τα πάντα στο φιλμ κατορθώνουν να επιβάλλουν ένα κλειστοφοβικό, αγχωτικό, εφιαλτικό κλίμα. Άλλωστε όλη η ταινία μπορεί να ειδωθεί ως ένας δίχως τέλος εφιάλτης, τρομαχτικός όπως όλοι οι εφιάλτες και σουρεαλιστικός όπως όλα τα όνειρα.

῾῾ΤΑ ΦΙΛΙΑ ΠΟΥ ΣΚΟΤΩΝΟΥΝ῾῾ΚΑΙ ΟΙ ΑΤΕΛΕΙΩΤΕΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ ΤΩΝ ΣΙΡΙΑΛ ΚΙΛΕΡΣ

Ταινίες με κατά συρροήν δολοφόνους γυρίζονταν ανέκαθεν (θυμηθείτε το ῾῾Ψυχώ῾῾). ῾Ἡ Σιωπή των Αμνών῾῾ όμως του 1991 ήταν αυτή που καθόρισε το είδος και το έκανε αληθινή μόδα. Από τότε δεν έχουν πάψει να γυρίζονται πάμπολλα τέτοια φιλμ, διακαώς επιθυμώντας να επαναλάβουν την επιτυχία του (και μην καταφέρνοντάς το βεβαίως) και όλο και πιο απεχθείς ψυχοπαθείς να παρελαύνουν στις οθόνες μας. ῾῾Τα Φιλιά που Σκοτώνουν῾῾(Kiss the Girls) του μάλλον μέτριου και κυρίως τηλεοπτικού Gary Fleder, με τον Μόργκαν Φρίντμαν και την Άσλι Τζαντ στους κύριους ρόλους είανι ένα απ᾽αυτά.
Κλασικός ψυχοπαθής δολοφόνος απάγει νεαρές και όμορφες κοπέλες, τις οποίες κρατά αιχμάλωτες και από τις οποίες απαιτεί να τον αγαπήσουν! Ενίοτε σκοτώνει και καμιά απ᾽αυτές. Μία μόνο καταφέρνει να ξεφύγει, οι οποία όμως δεν μπορεί να δώσει ουσιαστικές πληροφορίες, αφού εκείνος εμφανιζόταν μόνο με μάσκα. Όταν συνέρχεται συνεργάζεται με έναν ψυχολόγο της αστυνομίας, του οποίου η ανιψιά έχει επίσης απαχθεί, για να εντοπίσουν τον ψυχοπαθή.
Δεν λέω, κρατά τον θεατή και διαθέτει και τις ανατροπές του, την αγωνία του και, όπως πάντα σ᾽αυτές τις περιπτώσεις, την ἁρρώστεια῾῾του (νομίζω ότι όλοι προσπαθούν να επινοήσουν όσο το δυνατόν πιο άρρωστο ψυχοπαθή). Ωστόσο συνολικά κινείται σε προβλέψιμα μοτίβα που, λίγο - πολύ, έχουμε ξαναδεί. Δείτε το λοιπόν για να περάσετε ῾῾ευχάριστα῾῾ - το ῾ἑυχάριστα῾῾ακούγεται αστείο σε τέτοιου είδους ταινίες, το ξέρω - όχι όμως για να δείτε κάτι ιδιαίτερο και πρωτότυπο.

ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΓΙΑ ῾῾ΤΟ ΑΓΟΡΙ ΣΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΘΡΑΝΙΟ῾῾

Το 2012 ο δραστήριος (και άνισος κατά τη γνώμη μου) γάλλος Francois Ozon γυρίζει το φιλόδοξο φιλμ "Dans la Maison" (῾῾Το Αγόρι στο Τελευταίο Θρανίο῾῾ στην Ελλάδα), μια ενδιαφέρουσα ταινία, με έξυπνη ιδέα, που θίγει πλήθος θεμάτων.
Ένας φιλίλογος, αποτυχημένος συγγραφέας κάποτε, ξεχωρίζει από το πλήθος των μετριοτήτων της τάξης του έναν μαθητή ο οποίος γράφει μια πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση με το κοινότοπο θέμα ῾῾Πώς πέρασα το Σαββατοκύριακο῾῾, η οποία μάλιστα τελειώνει με ένα ῾Συνεχίζεται...῾. Ο μαθητής έχει αρχίσει να παρακολουθεί και να προσπαθεί να εισχωρήσει στη μεσοαστική οικογένεια ενός συμμαθητή του. Από εκεί και πέρα ένα όλο αι πιο επικίνδυνο παιχνίδι θα αρχίσει ανάμεσα στον καθηγητή και το μαθητή, καθώς ο τελευταίος θα του φέρνει γραπτά με τη συνέχεια ττης ιστορίας, ενώ οι ζωές όλων των εμπλεκομένων θα αρχίσουν να εκτροχιάζονται...
Έξυπνη ιδέα, αρκετό ενδιαφέρον στην εξέλιξη της πλοκής, που γίνεται όλο και πιο αγχωτική, συχνά άβολη για το θιεατή, αλλά και ενίοτε χιτσοκικού τύπου ατμόσφαιρα, όλο και περισσότερες περιπλοκές, αναφορές σε κάθε λογής παλιότερα έργα (από λογοτεχνία μέχρι Παζολίνι) και, από ένα σημείο και μετά, μπέρδεμα της πραγματικότητας με την (φανταστική άραγε ή όχι;) αφήγηση, δίχως όμως ποτέ το ῾῾χάσιμο῾῾αυτό να γίνεται χαώδες. Ειλικρινά δεν ξέρω αν αυτό είναι καλό ή κακό, αλλά, όπως είπα και στην αρχή, η ταινία θίγει έναν τεράστιο αριθμό θεμάτων (για μεριοκούς ίσως αυτό να μπερδεύει): Το ξέσπασμα της εφηβείας, τις ταξικές και κοινωνικές διαφορές, την τελμάτωση του ζευγαριού μετά από χρόνια γάμου, το εύθραυστο του σχήματος της οικογένειας, το ρόλο της - ακατάληπτης για τους περισσότερους - σύγχρονης τέχνης, το αδιέξοδο των διανοούμενων, το ρόλο των σπορ, τη λανθάνουσα ομοφυλοφιλία, την ηδονοβλεψία, τα όρια δημόσιου και ιδιωτικού και, πάνω απ᾽όλα, τη σχέση τέχνης και πραγματικότητας ή, αν θέλετε, φαντασίας και πραγματικότητας και την τεράστια, βαθιά ριζωμένη ανάγκη μας του να ακούμε ιστορίες, να τρεφόμαστε από ιστορίες. Πιστέψτε με, είναι πολύ πιθανό να βρείτε και να εντοπίσετε και άλλα προς συζήτηση θέματα.
Πολυεπίπεδο λοιπόν φιλμ, που προσωπικά με κράτησε, άλλοι όμως θα το κατηγορήσουν για ένα είδος μεγαλομανίας (θέλει να τα πει όλα) και έλλειψης εστίασης σε συγκεκριμένο θέμα. Το ξαναείπα: Αυτό μπορεί να είναι και καλό και κακό. Διαλέγετε και ςαοφασίζετε. Σίγουρα όμως είναι πολύ ενδιαφέρον.

ΤΟ ΠΙΟ ΓΛΥΚΟ "ΧΑΡΤΙΝΟ ΦΕΓΓΑΡΙ"

Δεν νομίζω ότι το "Χάρτινο Φεγγάρι", που γύρισε το 1973 ο Peter Bogdanovich έχει χάσει το παραμικρό από τη γοητεία, τη χάρη και την εξυπνάδα του. Πρόκειται για τον ορισμό αυτού που λέμε πραγματικά (και διαχρονικά) διασκεδαστικό. Και φυσικά την παράσταση κλέβει η εκπληκτική 10χρονη Τάτουμ Ο'Νιλ, κόρη του Ράιαν Ο'Νιλ, με τον οποίο πρωταγωνιστεί στην ταινία.
Η ιστορία διαδραματίζεται κατά την ποτοαπαγόρευση, γι' αυτό και η ταινία είναι ασπρόμαυρη, ώστε να δένει με το κλίμα της εποχής. Ένας γοητευτικός απατεώνας παρευρίσκεται - περαστικός - στην κηδεία μιας πρώην ερωμένης του. Εκεί όμως του "πασάρουν"  (λίγο με το έτσι θέλω) ένα δεκάχρονο κοριτσάκι, κόρη της εκλειπούσας, για να το μεταφέρει σε μια άλλη πόλη, όπου ζει η θεία του, που είναι η μοναδική συγγενής. Και, μεταξύ μας, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να είναι κόρη του, αφού η μακαρίτισσα το γλεντούσε και η μικρή είναι αγνώστου πατρός... Αρχικά ο ήρωάς μας εκνευρίζεται όσο δεν παίρνει. Σύντομα όμως θα διαπιστώσει έκπληκτος ότι η μικρή είναι μάλλον πιο έξυπνη από εκείνον και εντελώς πρόθυμη να βοηθήσει καθοριστικά στα κόλπα του...
Έξυπνο σενάριο, πολύ χιούμορ, κάποιες τρυφερές στιγμές (λίγες, δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση να σας πάρουν τα σιρόπια), σασπένς εκεί όπου χρειάζεται, ατμόσφαιρα εποχής και κυρίως η μικρή Τάτουμ, αδιαφιλονίκητη σταρ της ταινίας (η καριέρα της στη συνέχεια δεν υπήρξε καθόλου ανάλογη του εκθαμβωτικού αυτού ξεκινήματος), συνθέτουν ένα πραγματικά γλυκό φιλμ (μην παρεξηγήσετε παρακαλώ τη λέξη και τη μεταφράσετε ως "ξενέρωτο", κάθε άλλο), που πιστεύω ότι είναι άψογα φτιαγμένο ώστε να το απολαύσουν όλοι. Περιέχει και κάποια κοινωνικά σχόλια για τη διαφθορά της χώρας και την υποκρισία που τη συνόδευε την εποχή εκείνη (την ποτοαπαγόρευση εννοώ), αλλά, προφανώς, και στις μέρες μας. Και, για να γκρινιάξω πάλι, πιστεύω επίσης ότι σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να γυριστεί σήμερα ένα τέτοιο φιλμ στο μέχρι τα μπούνια "πολιτικώς ορθό" (βλέπε καρασυντηρητικό) Χόλιγουντ. Για καμιά εκατοστή λόγους που θα ανακαλύψετε μόνοι σας και, κυρίως, για τους αμερικάνους το "κυρίως", διότι η μικρή... καπνίζει! Μάλιστα!
Το συνιστώ ανεπιφύλακτα.

"ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΤΟΥ QUATERMASS" : ΠΡΩΙΜΟΣ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΡΟΜΟΥ

Ο καθηγητής Quatermass είναι ένας ιδιόρρυθμος επιστήμονας, που μπλέκει με διάφορα μυστήρια που προέρχονται από "εκεί έξω". Ξεκίνησε ως τηλεοπτικός ήρωας το 1953 στην τότε βρετανική τηλεόραση και η σειρά επιστημονικής φαντασίας όπου πρωταγωνιστούσε γνώρισε τεράστια επιτυχία. Το 1955 λοιπόν, όπως ήταν φυσικό, μεταφέρεται για πρώτη φορά στη μεγάλη οθόνη από τον έμπειρο βρεττανό σκηνοθέτη Val Guest (1911-2006) με τίτλο "To Πείραμα του Quatermass". Από τότε θα γυριστούν πολλές ταινίες με αυτόν τον ήρωα.
Ο Quatermass είναι επικεφαλής των επιστημόνων που στέλνουν έναν πύραυλο με τρεις άνδρες για πλήρωμα για πρώτη φορά τόσο μακριά στο διάστημα. Ο πύραυλος θα επιστρέψει, αλλά οι δύο αστροναύτες έχουν εξαφανιστεί, ενώ ο τρίτος μοιάζει να έχει χάσει το μυαλό του και αδυνατεί να μιλήσει. Αυτό όμως είναι μόνο η αρχή γι' αυτόν (και για πολλούς άλλους), καθώς σύντομα θα αρχίσει να μεταλλάσσεται...
Είπα στην αρχή ότι ο Quatermass είναι "ιδιόρρυθμος". Αυτό ακριβώς είναι και το παράξενο (και ενδιαφέρον) στοιχείο της σειράς και των ταινιών. Ο ήρωας είναι, ούτε λίγο ούτε πολύ, αντιπαθέστατος. Αλαζονικός, απότομος και αγενής, ψυχρός, μοιάζει να πιστεύει ότι ο σκοπός αγιάζει τα μέσα. Έξυπνος φυσικά, δραστήριος, συνήθως δικαιώνεται τελικά, αλλά δεν παύει να είναι αντιπαθής. Πόσους τέτοιους δημοφιλείς ήρωες γνωρίζετε; Όσο για το ασπρόμαυρο φιλμ, αν σκεφτείτε τον μικρό προϋπολογισμό και τα ατελή εφέ της εποχής, τα πάει μια χαρά. Και κρατά τον θεατή και διατηρεί το μυστήριο του τι συμβαίνει για μεγάλο μέρος του και δόσεις τρόμου διαθέτει (είναι από την εταιρεία Hammer άλλωστε και φαντάζομαι ότι στην εποχή του θα τρόμαζε περισσότερο), ενώ συχνά γίνεται ατμοσφαιρικό. Γενικά, ως αγγλικό φιλμ, είναι πολύ καλύτερο από τον μέσο όρο των αντίστοιχων αμερικάνικων b-movies επιστημονικής φαντασίας (η ηθοποιία των ταινιών αυτών είναι ένα από τα ατού των άγγλων, σε σχέση με την συνήθως γελοία  αμερικάνικη).
Το προτείνω στους φίλους της παλιάς επιστημονικής φαντασίας ως επιτυχημένο πρώιμο δείγμα και ως εισαγωγή στον ασυνήθιστο χαρακτήρα του πρωταγωνιστή του.
ΥΓ: Όπως βλέπετε από την αφίσα είχε κυκλοφορήσει και με τον εναλλακτικό τίτλο "The Creeping Uknown".

"BACURAU": ΕΝΑ ΑΛΛΙΩΤΙΚΟ ΧΩΡΙΟ

Μια από τις πολύ ενδιαφέρουσες ταινίες που είδα τελευταία έρχεται από τη Βραζιλία. Το "Bacurau῾῾γυρίστηκε το 2019 από τους Juliano Dornelles και Kleber Mendonca Filho και συνδυάζει πολλά πράγματα. Εκτός από τους πολλούς (εξαιρετικά φυσικούς) βραζιλιάνους ηθοποιούς, παίζουν σ᾽αυτό και οι παλαίμαχοι Σόνια Μπράγκα και Ούντο Κίερ.
Το Bacurau είναι ένα μικρό χωριό χαμένο κάπου στη βραζιλιάνικη ζούγκλα. Μια κοπέλα επιστρέφει σ᾽αυτό για να παρακολουθήσει την κηδεία της γιαγιάς της, που είχε περάσει τα 90 και η οποία ήταν πολύ σημαντική για το χωριό (ένα είδος μητριαρχίας μάλλον). Ωστόσο παράξενα πράγματα αρχίζουν να συμβαίνουν στο χωριό. Αρχικά αυτό χάνεται από τον χάρτη, ακόμα και από το Google Map. Στη συνέχεια κάποιοι από πους κατοίκους αρχίζουν να δολοφονούνται...
Είναι δύσκολο να κατατάξεις κάπου την ταινία. Αρχίζει με ντοκιμαντερίστικο τρόπο δείχνοντας το χωριό και τους παράξενους κατοίκους του. Από την αρχή αντιλαμβανόμαστε ότι το Bacurau δεν είναι ένα συνηθισμένο χωριό. Υπάρχουν πολλές... χμμμ... ιδιορυθμίες.σ᾽αυτό.  Στη συνέχεια το φιλμ μετατρέπεται σε μια περιπέτεια με αρκετό σασπένς (και κάποια - λίγα - σπλάτερ στοιχεία θα προειδοποιήσω). Επίσης, από άποψη, δεν θα μας εξηγήσει ποτέ τι ακριβώς (ή μάλλον γιατί) συμβαίνει εκεί. Θα ψυλιαστούμε πολλά, θα πρέπει να αφήσουμε τη φανυτασία μας να δουλέψει και να συμπληρώσει κατά βούληση τα κενά, αλλά θα μείνουν και σκοτεινά σημεία, καθώς το σενάριο είναι ελλειπτικό.

Στις πάνω από δύο ώρες της διάρκειάς της η ταινία προλαβαίνει να θίξει πολλά θέματα και να λειτουργήσει με πολλούς τρόπους: Πολιτικά θέματα (διαφθορά των πολιτικών,  αυτονομία και απειθαρχία απέναντι στην εξουσία), αλλά και ηθικά (το χωριό μοιάζει με αυτόνομη ελευθεριακή κοινότητα με εντελώς ανοιχτές αποψεις για τον έρωτα, με ένα είδος κοινοκτημοσύνης, με αποδοχή διαφορετικών - όχι μόνο ερωτικών - κατατάσεων  κλπ.), καθώς και ιστορικά στοιχεία (τα οποία ίσως μόνο ένας βραζιλιάνος θα κατανοούσε. Ψάχνοντας σε κριτικές από περιέργεια έμαθα ότι στην περιοχή αυτή της Βραζιλίας είχαν γίνει παλιά πολλές εξεγέρσεις). Επίσης ολόκληρο το φιλμ μπορεί να ειδωθεί σαν μια αλληγορία της αποικιοκρατίας και της εκμετἀλλευσης των φτωχότερων χωρών από πλούσιες - στη συγκεκριμένη ταινία από τις ΗΠΑ. Και, τέλος, υπάρχει μια ψυχδελική πινελιά που δίνει μια παραισθητική διάσταση και κάνει τα πράγματα ακόμα πιο περίεργα. Φαντάζομαι ότι οι θεατές ίσως εντοπίσουν και άλλα στοιχεία.
Παρά το ότι η διάρκεια και το ντοκιμαντερίστικο στιλ κινηματογράφησης ίσως κουράσουν κάποιους, προσωπικά το βρήκα από τις πλέον ενδιαφέρουσες ταινίες του τελευταίου καιρού.

"ΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ" ΠΟΥ ΜΟΧΘΟΎΝ ΓΙΑ ΤΗΝ... ΑΠΟΤΥΧΙΑ

Το 1967 ο ήδη γνωστός κωμικός σεναριογράφος Mel Brooks γυρίζει την πρώτη του ταινία: "The Producers"  (κλασικός ηλίθιος ελληνικός τίτλος "Αυτοί οι Τρελοί Τρελοί Παραγωγοί"), με τον νεότατο τότε Τζιν Γουάιλντερ, συχνό πρωταγωνιστή των ταινιών του, και τον σπαρταριστό Ζίρο Μόστελ  - δυστυχώς υπήρξαν λίγες οι κινηματογραφικές του εμφανίσεις.
Ένας απένταρος πρώην διάσημος και πλούσιος παραγωγός θεατρικών παραστάσεων του Μπρόντγουέι γνωρίζεται τυχαία με έναν δειλό, γεμάτο φοβίες λογιστή και μαζί καταστρώνουν ένα σατανικό σχέδιο: Ο μόνος τρόπος να γίνουν πλούσιοι είναι να ανεβάσουν ένα άθλιο έργο που θα γίνει παταγώδης αποτυχία ώστε να καρπωθούν τα λεφτά των πάμπολλων χρηματοδοτών τους (που είναι ανίδεες πλούσιες γριούλες, στις οποίες ο παραγωγός μας παριστάνει τον ερωτευμένο). Ξεκινάν λοιπόν σε αναζήτηση του χειρότερου έργου που γράφτηκε ποτέ, του χειρότερου σκηνοθέτη, των χειρότερων ηθοποιών...
Ο Mel Brooks φτιάχνει μια ξεκαρδιστική κωμωδία, που είναι συγχρόνως και σάτιρα του κόσμου του Μπρόντγουέι, των μεγαλομανών ψώνιων που το κατακλύζουν, της αμφίβολης ηθικής του εν γένει. Ταυτόχρονα λειτουργεί και ως παρωδία των ίδιων των μιούζικαλ ως είδος, αλλά και ως απόπειρα πλήρους γελοιοποίησης του... Χίτλερ και των ναζί γενικότερα. Το παίξιμο του Μόστελ ιδιαίτερα είναι κάπως θεατρικό, που εδώ ταιριάζει με το όλο κλίμα του φιλμ, ενώ συναντάμε για πρώτη φορά το γνωστό (μέχρι τα μέσα των 70ς τουλάχιστον, διότι μετά νομίζω ότι παράκμασε θεαματικά), συχνά τραβηγμένο χιούμορ του Μελ Μπρουκς.
Η όλη ιδέα είναι πανέξυπνη και πολλά σημεία του φιλμ ιδιαίτερα αστεία. Αποκορύφωμα θεωρώ το απόλυτα κιτς, σουρεαλιστικό και γελοίο μιούζικαλ "Springtime for Hitler", ενώ όσοι γνωρίζουν την εποχή (1967) θα διασκεδάσουν και με τη σάτιρα του χιπισμού και των "παιδιών των λουλουδιών". Θεωρώ την ταινία απολαυστικότατη - και απείρως καλύτερη βεβαίως από το ηλίθιο ομώνυμο ριμέικ του 2005.

"ENDER'S GAME" Ή ΠΟΛΥΠΛΟΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΠΟΛΕΜΟΥ

Ο Gavin Hood, νοτιοαφρικάνος που δουλεύει στις ΗΠΑ, έχει κάνει κάποιες ενδιαφέρουσες ταινίες. Το "Ender's Game" (στην Ελλάδα "Η Εκδίκηση του Έντερ", άγνωστο γιατί) του 2013, με τους Χάρισον Φορντ και Μπεν Κίνγκσλει σε χαρακτηριστικούς ρόλους, βασίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας του Orson Scott Card και, απ' όσο θυμάμαι τουλάχιστον, παραμένει αρκετά πιστό στο βιβλίο.
Στο μακρινό μέλλον η ανθρωπότητα είχε δεχτεί επίθεση μιας εξωγήινης φυλής εντομοειδών πλασμάτων και, παρά το ότι είχε μεγάλες απώλειες, είχε καταφέρει τελικά να νικήσει. Χρόνια μετά, παρατηρώντας νέες μεγάλες συγκεντρώσεις σκαφών των πλασμάτων στο κοντινό διάστημα, οι άνθρωποι αποφασίζουν να επιτεθούν πρώτοι για να τελειώνουν μια για πάντα μαζί τους. Για το σκοπό αυτό εκπαιδεύουν ειδικά επιλεγμένα παιδιά, τα οποία περνάν από πολύ σκληρές δοκιμασίες και εικονικά παιχνίδια πολέμου, με την ελπίδα ότι ανάμεσά τους θα βρεθεί ο μελλοντικός ηγέτης που θα φέρει τη νίκη. Ο Έντερ από την αρχή δείχνει ότι ίσως είναι προορισμένος γι' αυτό...
Εντυπωσιακό φιλμ από θεαματική άποψη, με καλά εφέ και ευφάνταστα "περιβάλλοντα", προχωρά ένα βήμα πέρα από το θέαμα: Δίνει μεγάλο βάρος (προσπαθεί τουλάχιστον) στην ψυχολογία των ηρώων, επικεντρώνεται σε ιδιαίτερα εγκεφαλικά παιχνίδια στρατηγικής και περιλαμβάνει και μια σημαντική ανατροπή. Στην αρχή με ενοχλούσε όλο αυτό το αβάσταχτα μιλιταριστικό πνεύμα, η ατσάλινη πειθαρχία, η μετατροπή των εκπαιδευόμενων σε μηχανές "για το καλό της ανθρωπότητας" ή για την άμυνα απέναντι στο "υπέρτατο κακό", ωστόσο από ένα σημείο και μετά αντιλήφθηκα προς τα πού πήγαινε και... ηρέμησα.
Οπότε το θεωρώ ενδιαφέρουσα ταινία και από τα σχετικά σπάνια φιλμ επιστημονικής φαντασίας των τελευταίων χρόνων που κάτι έχουν να πουν (πέρα από τα εφέ και τη δράση εννοώ).

"28 ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΑΡΓΟΤΕΡΑ": ΜΕΤΑ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΞΕΣΠΑΣΜΑ ΤΟΥ ΙΟΥ...

Οι "28 Μέρες Αργότερα" του Danny Boyle γυρίζονται το 2002. Ήταν θέμα χρόνου λοιπόν να γίνει και ένα σίκουελ. Το 2007 ο ισπανός Juan Carlos Fresnadillo (είχε γυρίσει παλιότερα το ενδιαφέρον "Intacto") σκηνοθετεί το "28 Εβδομάδες Αργότερα".
Φυσικά 28 εβδομάδες μετά το ξέσπασμα του θανατηφόρου ιού στη Βρετανία όλοι οι μολυσμένοι έχουν πεθάνει. Οι ελάχιστοι που επιβίωσαν μαζεύονται σε συγκεκριμένη ασφαλή (;) περιοχή του Λονδίνου και επιβλέπονται από αμερικάνικα στρατεύματα σωτηρίας (εδώ τα ξένα στρατεύματα σε μια χώρα επιτελούν "καλή" αποστολή, αφού ουσιαστικά η χώρα δεν υφίσταται πλέον...). Μια οικογένεια, πατέρας και δύο παιδιά, καταφεύγουν εκεί. Η μητέρα έχει μείνει "εκεί έξω" και προφανώς είναι νεκρή. Ωστόσο...
Ας μη σας πω τις λεπτομέρειες του "ωστόσο", που όλοι υποθέτω ότι φαντάζεστε. Η δεύτερη αυτή ταινία παίζει περισσότερο με την κουνημένη φωτογραφία και την κάμερα στο χέρι, έχει περισσότερο σπλάτερ, περισσότερα κυνηγητά (μολυσμένοι εναντίον υγειών) και γενικότερα διαθέτει όντως αγχωτική ατμόσφαιρα και είναι πιο "βρώμικο" και ωμό. Θέτει στο πρώτο μισό μέρος της το θέμα των σχέσεων ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας που πρωταγωνιστεί και γενικά νομίζω ότι κρατά τον θεατή... πλην όμως δεν παύει να είναι ένα νο. 2, τουτέστιν το στοιχείο της έκπληξης εξ ορισμού λείπει και, λίγο πολύ, ξέρουμε τι θα δούμε. Αυτό οπωσδήποτε είναι μείον (όπως και σε όλα τα σίκουελ άλλωστε). Πάντως οφείλω να σας προειδοποιήσω ότι είναι πραγματικά κατάμαυρο, δίχως ίχνος αισιοδοξίας. Όσοι επιθυμείτε...

"DARK SKIES": ΟΝΤΩΣ ΠΟΛΥ ΣΚΟΤΕΙΝΟΙ...

Το "Dark Skies" είναι ένα φιλμ τρόμου (και επιστημονικής φαντασίας) που γύρισε το 2013 ο άγνωστός μου Scott Stewart. Το θεωρώ συμπαθητικό δείγμα του είδους, γι' αυτό ίσως να μην αρέσει σε πορωμένους φανς του σύγχρονου χολιγουντιανού τρόμου, οι οποίοι θα το βρουν πιθανώς αργό.
Η ιστορία δεν διαθέτει ιδιαίτερη πρωτοτυπία. Κλασική αμερικάνικη οικογένεια των προαστίων με δύο αγοράκια και οικονομικά προβλήματα νοιώθει την ήδη προβληματική της καθημερινότητα να καταρρέει, καθώς όλο και περισσότερα ανεξήγητα (και τρομακτικά βεβαίως) φαινόμενα συμβαίνουν στο σπίτι. Η κλιμάκωσή τους είναι βαθμιαία και, τελικά, θα καταλήξουν σε αληθινό εφιάλτη, καθώς εμπλέκουν και τα ίδια τα μέλη της οικογένειας (και κυρίως το μικρότερο αγόρι), που για ορισμένα χρονικά διαστήματα νοιώθουν να έχουν "καταληφθεί" και οι πράξεις τους δεν ελέγχονται από τους εαυτούς τους.
Φυσικά αμέσως; στο νου μας έρχεται το "Paranormal Activity" και τα διάφορα σίκουέλ του (τα οποία ευτυχώς δεν έχω δει). Γι' αυτό έλεγα στην αρχή ότι στερείται σεναριακής πρωτοτυπίας. Ωστόσο χτίζει σταθερά και μεθοδικά μια υποβλητική ατμόσφαιρα, η οποία γίνεται όλο και πιο ανησυχητική και τελικά πνιγηρή και αδιέξοδη, δεν βασίζεται σε εφέ και ξαφνικά μπου!, δεν κάνει παραχωρήσεις σε happy end, ενώ δεν εξηγεί απόλυτα το γιατί ακριβώς συμβαίνουν όλα, αφήνοντας το μυστήριο να πλανάται στην ατμόσφαιρα. Για μένα, που έχω κουραστεί αφάνταστα από τον εφετζίδικο και βαβουριάρικο τρόμο, ήταν ευπρόσδεκτο, δίχως - το τονίζω πάλι - να είναι κάτι πολύ σπουδαίο.

ΣΤΗΜΕΝΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΣΤΑΛΙΝΙΚΟΣ ΤΡΟΜΟΣ ΣΤΟ "IN THE SHADOW"

Το 1953 είναι η χρονιά του θανάτου του Στάλιν. Ωστόσο η τρομοκρατία τόσο στη Σοβιετική Ένωση όσο και στα κράτη - δορυφόρους καλά κρατούσε. Η Τσεχοσλοβακία των αρχών των 50ς σημαδεύεται από μια σειρά από στημένες δίκες που άλλοτε είχαν θύματα πρώην κομμουνιστές ηγέτες που είχαν περιπέσει σε δυσμένεια, άλλοτε εβραίους, οι οποίοι υποτίθεται ότι συνωμοτούσαν κατά του καθεστώτος και είχαν ως στόχο (οι δίκες) να στρέψουν την προσοχή του κοινού από τα αβάσταχτα οικονομικά προβλήματα στον αντισημιτισμό και άλλοτε πάλι διάφορους αντιφρονούντες. Οι περισσότεροι από τους "ενόχους" εκτελούνται.
Στη σκοτεινή αυτή περίοδο εκτυλίσσεται το τσέχικο φιλμ που γύρισε το 2012 ο David Ondricek "In the Shadow" (τσέχικος τίτλος "Ve Stinu"). Ένας επιθεωρητής της αστυνομίας ερευνά μια κλοπή κοσμημάτων. Όσο όμως προχωρά η έρευνα αρχίζουν να αποκαλύπτονται όλο και πιο πολύπλοκες και απρόσμενες πτυχές της υπόθεσης, που οδηγούν πολύ ψηλά. Σύντομα η δική του ζωή (και της οικογένειάς του) θα αρχίσει να βρίσκεται σε κίνδυνο, ενώ η παρουσία ενός νεοφερμένου γερμανού μπάτσου (και - επίτηδες - προσωρινού γείτονα του επιθεωρητή) περιπλέκει τα πράγματα.
Καλογυρισμένη ταινία, που διατηρεί αμείωτο το σασπένς μιας αστυνομικής ιστορίας και ταυτόχρονα αποτελεί καθαρή πολιτική καταγγελία των δικτατορικών και βάναυσων καθεστώτων του "υπαρκτού σοσιαλισμού" (κυρίως βεβαίως κατά τη σταλινική περίοδο). Φυσικά εγείρονται και πολλά ηθικής φύσης ερωτήματα, με βασικό το πόσο αντέχει ο ήρωας να προχωρήσει προς την αποκάλυψη της αλήθειας, ενώ οι απειλές γύρω του πυκνώνουν διαρκώς. Η ατμόσφαιρα είναι καφκική, μουντή, σκοτεινή, κλειστοφοβική και αποτυπώνει τη φτώχεια και την αθλιότητα της περιόδου (και την αισθητική της ασχήμια), ενώ η χρωματική γκάμα περιορίζεται σε σκούρα, γκριζοκαφέ χρώματα, ώστε να αποτυπωθούν το "πλάκωμα" και οι αγχώδεις καταστάσεις που κυριαρχούν.
Ενδιαφέρον φιλμ, που δεν νοιάζεται για ωραιοποιήσεις, έντονη δράση, εφησυχασμό του θεατή και στημένα happy end, με το προσόν να λειτουργεί ταυτόχρονα "ψυχαγωγικά" (με την έννοια του αστυνομικού φιλμ) και πολιτικά.

"I AM DRAGON": ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΔΡΑΚΟΣ;

Το 2015 ο άγνωστος ρὠσος Indar Dzhendubaev γυρίζει ένα από τα ωαραιότερα fantasy (είδος που συνήθως βαριέμαι, επειδή το θεωρώ μάλλον εξαντλημένο) των τελευταίων χρόνων: "On drakon" στα ρώσικα, "I Am Dragon" στα αγγλικά.
Η ιστορία είναι ένα καθαρό παραμύθι. Σε μια μακρινή, βόρεια χώρα οι κάτοικοι είναι υποχρεωμένοι να προσφέρουν στον τρομερό ιπτάμενο δράκο που βγάζει φωτιές από το στόμα νεαρές κοπέλες σε τακτά διαστήματα. Κάποτε ένας ήρωας θα σκοτώσει το δράκο και η πόλη θα ανακουφιστεί. Δύο γενιές αργότερα όμως ένας άλλος δράκος θα επανεμφανιστεί ξαφνικά και θα κλεψει την όμορφη κόρη του δούκα τη μέρα του γάμου της, ενώ ο γαμπρός, που θα μεινει στα κρύα του λουτρού, ορκίζεται να σκοτώσει το τέρας. Ο δράκος θα την οδηγήσει σε μια σκοτεινή, τρομακτική σπηλιά σε άνα απομονωμένο (εντυπωσιακό ως εικόνα) νησί και από εκεί και πέρα τίποτα δεν θα είναι όπως το φανταζόμαστε...
Πάνω απ᾽όλα πρόκειται για μια ρομαντική ιστορία αγάπης. Υπέρ του δἔοντος ρομαντική μάλιστα για πολλούς, σε βαθμό ίσως λιγωτικό. Κι όμως. Είναι τόσο όμορφη η εικόνα, τόσο ποιητικά δοσμένη η όλη ιστορία, τόσο ευφάνταστα τα σκηνικά, τόσο μαγικά τα αρχαία ρωσικά τραγούδια (ή σύγχρονες απομιμήσεις τους, δεν γνωρίζω), που προσωπικά ξέχασα τη (ούτως ή άλλως δυνατή) ερωτική ιστορία και έμεινα να θαυμάζω την ομορφιά του όλου εγχειρήματος, την ποίηση που ξεχειλίζει, το απόλυτα ρωσικό χρώμα, αλλά και τις ανατροπές της κλασικής ιστορίας και των εννοιών του Καλού και του Κακού (τις οποίες ωστόσο είχα ξανασδεί ή διαβάσει).
Στους φίλουςε του είδους το συνιστώ ως μια διαφορετική, ανανεωτική ματιά στο fantasy. Αλλά και στους υπόλοιπους το συνιστώ για την (το ξαναείπα) σπάνια εικαστική του ομορφιά.

ΝΕΟΣ, ΠΙΣΤΟΤΕΡΟΣ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ῾ΠΙΝΟΚΙΟ῾

Ὁ ιταλός Matteo Garrone είναι περίεργος σκηνοθέτης: Από τη μία κάνει πυκνές, κοινωνικοπολιτικές, ντοκιμαντερίστικου στιλ ταινίες (῾῾Γόμμορα῾῾, ῾῾Ντόγκμαν῾῾) και από την άλλη σκηνοθετεί... πᾶραμύθια, τα οποία υπεραγαπά. Έτσι το 2019 γυρίζει τη δική του κινηματογραφική εκδοχή του κλασικού ῾῾Πινόκιο῾῾, χρησιμοποιώντας μάλιστα τον Ρομπέρτο Μπενίνι, σκηνοθέτη και πρωταγωνιστή της προηγούμενης ῾ἁπόπειρας῾῾, αυτή τη φορά στο ρόλο του Τζεπέτο.
Μάλλον ξέρετε την ιστορία. Ένας πάμπτωχος ξυλουργός που ζει μόνος φτιάχνει μια ξύλινη μαριονέτα, η οποία ζωντανεύει και γίνεται ο γιος που πάντοτε ποθούσε. Ωστόσο ο Πινόκιο, που επιθυμεί διακαώς να γίνει κανονικό αγόρι, είναι ανώριμος παρασύρεται εύκολα και ανυπάκουος στον πατέρα του, αλλά και στην καλή νεράιδα που τον προστατεύει, και έτσι γνωρίζει πολλές δυσάρεστες περιπέτειες και παθήματα.
Η ταινία είναι καλογυρισμένη, διαθέτει μερικές όμορφες εικόνες και η μεγαλύτερρη αρετή της είναι ότι μένει αρκετά πιστή στο πρωτότυπο βιβλίο του Κολόντι (που γράφτηκε στα τέλη του 19ου αιώνα). Μερικές σκηνές της δεν είναι καθόλου παιδικές, άλλες είναι κάπως δυσάρεστες ή τρομαχτικές και, γενικά, βρισκόμαστε πολύ μακρυά από το χαζοχαρούμενο κλίμα του κλασικού κινομένου σχεδίου του Ντίσνεϊ, από το οποίο έμαθε τον Πινόκιο ο περισσότερος κόσμος. Όσο για τα διδάγματα που περιέχει... ε... αυτά είναι σαφή: Τα παιδιά πρέπει να υπακούουν τους γονείς (αλλά και τους μεγαλύτερους γενικότερα). Συγχρόνως τονίζεται και η ουσιαστική αξιία της παιδείας, η έλλειψη της οποίας είναι ένα σημείο στο οποίο φοβάμαι ότι πάσχει ο σύγχρονος κόσμος (η πληθώρα δωρεάν πληροφορίας δεν αποτελεί παιδεία). Τελικά η ιστορία του Πινόκιο ίσως να είναι η γνωστότερη ιστορία που παρουσιάζει ανάγλυφα την διαδικασία ενηλικίωσης ή/και κοινωνικοποίησης, το πέρασμα από το εγωιστικό και ανεύθυνο παιδί στον έμπειρο ενήλικα, που έχει γνωρίσει τη ζωή και τις κακοτοπιές της.
Συμπαθητικό φιλμ, δίχως όμως να το θεωρώ μεγάλη ταινία. Απλώς ενδιαφέρουσα προσπάθεια.

ΒΑΡΥ ΔΡΑΜΑ (ΚΑΙ ΚΑΠΟΙΑ ΣΥΓΚΙΝΗΣΗ) ΣΤΟ "SAND CASTLES"

Κάτι φριχτό έχει συμβεί σε μια οικογένεια της επαρχιακής Αμερικής: Το μικρό κοριτσάκι της απάγεται από μια παραλία όπου η οικογένεια έχει εκδράμει. Αρκετά χρόνια μετά η μικρή, έφηβη πλέον, θα εμφανιστεί ξανά. Αλλά μετά τα όσα έχει υποφέρει από τον άγνωστο απαγωγέα της είναι πλέον μουγκή. Η οικογἔνεια στο μεταξύ βρίσκεται σε κακή κατάσταση: Ο πατέρας δεν υπάρχει πια, η μητέρα είναι αλκοολική και ο νεαρός γιος πασχίζει να τα βγάλει πέρα όπως - όπως παλεύοντας με αντίξοες συνθήκες και με τη φτώχεια. Τι θα συμβεί μετά την αιφνίδια επανεμφάνιση;
Αυτά συμβαίνουν στο βαρύ δράμα του Clenet Verd-Rose "Sand Castles" του 2014. Να σημειώσουμε ότι ο νεαρός πρωταγωνιστής Jordon Hodges έχει γράψει το σενάριο και είναι και συμπαραγωγός. Αξιόλογος λοιπόν, αλλά η ταινία δεν μπορώ να πω ότι με ενθουσίασε. Βαρειά, μουντή, με δράματα να συσσωρεύονται (ή μάλλον ῾῾ἑνός δράματος μύρια έπονται῾῾), με κάποιες αψυχολόγητες σκηνές και με διαρκή σύντομα φλας μπακ που καλύπτουν κενά της ιστορίας, συνολικά με κούρασε. Καλές προθέσεις υπάρχουν, καθώς και κάποιες συγκινητικές στιγμές, συνολικά όμως δεν μου είπε και πολλά...
ΥΓ: ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΟΧΗ: Στο τέλος περιμένετε οπωσδήποτε να τελειώσουν οι βασικοί τίτλοι: Μετά ακολουθεί μια σύντομη ῾῾κρυμένη῾῾σκηνή που είναι βασική για την πλοκή της ταινίας! Γιατί αυτή η τόσο σημαντική σκηνή ῾῾χὠθηκε῾῾εκεί και κρύφτηκε παραμένει άγνωστο.

"Η ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΤΗΣ ΤΡΥΠΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΣ": ΜΙΑ ΚΩΜΙΚΟΤΡΑΓΙΚΗ ΚΑΤΑΔΥΣΗ ΣΤΑ ΑΔΥΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ

Το 2020 ο Γιάννης Οικονομίδης τα κατάφερε πάλι. Ίσως μάλιστα ακόμα καλύτερα από τις προηγούμενες ταινίες του. "Η Μπαλάντα της Τρύπιας Καρδιάς", εκτός από τα γνωστά μέχρι τώρα μοτίβα του, εισάγει και το έντονα κωμικό στοιχείο, φτιάχνοντας έτσι μια εξαιρετική και κατάμαυρη κωμωδία και νουάρ μαζί.
Η Όλγα, νεαρή σύζυγος πλούσιου βιομήχανου, τα φτιάχνει με το Μάνο, ιδιοκτήτη σκυλάδικου και πρώην διάσημο τραγουδιστή (σκυλάδικων βεβαίως). Τολμά μάλιστα να εγκαταλείψει τον "παντοδύναμο" σύζυγό της, ο οποίος θα καταρρεύσει, θα βουτήξει στο αλκοόλ και, σύντομα, θα αναζητήσει εκδίκηση, πυροδοτώντας έτσι έναν αιματηρό μηχανισμό που θα καταλήξει σε αληθινή σφαγή.
Από τα απολαυστικότερα (και ταυτόχρονα κατάμαυρα) ελληνικά φιλμ των τελευταίων χρόνων, η "Μπαλάντα..." έχει πολλές αρετές: Σφιχτή αφήγηση δίχως κοιλιές, απόλυτα φυσικές ηθοποιίες ακόμα και από άγνωστους ηθοποιούς που εμφανίζονται για πρώτη φορά, αστυνομικό σασπένς όπως αυτά των παλιών νουάρ και, ταυτόχρονα, ξεκαρδιστικό μερικές φορές χιούμορ (είπαμε, πρόκειται για μαύρη κωμωδία). Κυρίως όμως έχουμε να κάνουμε με μια βαθύτατη (και ζοφερή κατά βάθος) κατάδυση στην ελληνική επαρχία, με τη μιζέρια, την κακογουστιά, τα σκάνδαλα, την ασχήμια των πόλεων και τις παρανομίες της. Λειτουργεί επίσης η ταινία ως μια απίθανη "πινακοθήκη" σπαρταριστών τύπων. Ποιον να πρωτο"θαυμάσεις"; Τον εκτελεστή Μουρίκη, τον χεβιμεταλά γκόμενο της κόρης του βιομήχανου, τους απίστευτους δίδυμους... για να αναφέρω λίγους μόνο που μου έρχονται αμέσως στο νου. Και, για να σας προειδοποιήσω, το γνωστό κρεσέντο βωμολοχιών, μόνιμο γνώρισμα των φιλμ του σκηνοθέτη, υπάρχει κι εδώ. Κάπως μειωμένο ίσως, αλλά πανταχού παρόν.
Φυσικά η όλη εικόνα που αποτυπώνεται δεν είναι καθόλου κολακευτική για την επαρχία, αλλά και για την ελληνική κοινωνία γενικότερα. Αλλά αυτό ακριβώς πετυχαίνει (όπως συνήθως) ο Οικονομίδης, και μάλιστα με απόλυτα φυσικό τρόπο: Να καυτηριάσει ανελέητα μια χρεωκοπημένη, δίχως την παραμικρή πίστη σε αξίες, κοινωνία, που ζει μόνο για το "όσα φάμε, όσα πιούμε κι όσα..." ξέρετε τη συνέχεια. Περιττό να πούμε ότι όλοι ανεξαιρέτως οι χαρακτήρες είναι αρνητικοί (ή έχουν αρνητικές πλευρές). Αυτό μας έλειπε να μην...
Σας είπα στην αρχή ότι για μένα είναι μια από τις καλύτερες ελληνικές ταινίες των τελευταίων χρόνων.
ΥΓ: Η ανάμειξη (για να μην πω η κυριαρχία) των μανάδων στα πάντα (είναι σαν να κινούν όλα τα νήματα αθέατες), η απόλυτη επιρροή που ασκούν ακόμα και στους πιο σκληρούς, είναι ξεκαρδιστική και συγχρόνως εφιαλτική. Απόλυτα ελληνικό φαινόμενο βεβαίως.

ΝΑ ΦΟΒΑΣΤΕ ΤΟ "1408"

Το 2007 ο σουηδός, που ζει και δουλεύει στις ΗΠΑ, Mikael Hafstrom γυρίζει το φιλμ τρόμου "1408" (στην Ελλάδα "Δωμάτιο 1408") που βασίζεται σε διήγημα του Steven King. Ο Τζον Κιούζακ παίζει σχεδόν μόνος του (κλεισμένος μόνος σε ένα δωμάτιο γαρ), ενώ στο δεύτερο ρόλο εμφανίζεται ο Σάμουελ Τζάκσον.
Ένας συγγραφέας που συνηθίζει στο έργο του να απομυθοποιεί το παραφυσικό στοιχείο (φαντάσματα, στοιχειωμένα μέρη κλπ.) κλείνεται οικειοθελώς για μια νύχτα στο περίφημο δωμάτιο 1408 ενός μεγάλου νεοϋορκέζικου ξενοδοχείο, το οποίο θεωρείται στοιχειωμένο και όπου πάμπολλοι θάνατοι (οι περισσότεροι αυτοκτονίες) έχουν σημειωθεί. Κλείνεται μάλιστα παρά την αρχική κατηγορηματική άρνηση του διευθυντή του ξενοδοχείου. Εκείνος βέβαια θέλει να βρει τι "κόλπο" κρύβεται πίσω απ' όλη αυτή την ιστορία. Πολύ σύντομα όμως θα διαπιστώσει έντρομος ότι δεν υπάρχει κανένα κόλπο κι ότι τα πράγματα είναι σοβαρά...
Λίγο από "Λάμψη", λίγο από κλασικά φιλμ με στοιχειωμένα σπίτια, επηρεάζουν το κλίμα της ταινίας. Νομίζω όμως ότι, για μια ακόμα φορά πάσχει από αυτό που πάσχουν πάμπολλες ταινίες τρόμου, ιδιαίτερα στην εποχή μας: Τα εφέ υπάρχουν, κάποιες στιγμές μπορεί να τρομάξουν οι θεατές, συνολικά όμως λείπει η ατμόσφαιρα, η υποβλητικότητα, αυτό που θα "πιάσει" τον θεατή και θα τον βάλει σε μια ιδιαίτερη κατάσταση. Στη συνέχεια της ταινίας θα μπλεχτούν τα προσωπικά τραύματα του ήρωα, στοιχείο που επίσης έχουμε δει πολλές φορές.
Όπως καταλάβατε το φιλμ δεν με ενθουσίασε. Έχει και σχετικά μεγάλη διάρκεια μάλιστα. Πάντως νομίζω ότι βλέπεται. Απλώς.

"BELOW HER MOUTH": ΑΚΑΤΑΛΛΗΛΟΙ ΕΡΩΤΕΣ

Το "Below Her Mouth" του 2016 είναι ένα "ακατάλληλο" για σεμνότυφους φιλμ της καναδέζας April Mullen, αφού περιγράφει έναν παθιασμένο λεσβιακό έρωτα.
Η ιστορία είναι απλή και την έχουμε ξαναδεί σε διάφορες παραλλαγές: "Τακτοποιημένη" κοπέλα, που δουλεύει στο χώρο των περιοδικών μόδας και που ζει με άνδρα εδώ και 7 χρόνια (ετοιμάζονται μάλιστα να παντρευτούν), γνωρίζει λεσβία, η οποία θα τη φλερτάρει άμεσα και ανοιχτά. Σύντομα μεταξύ τους θα αναπτυχθεί μια σχέση πάθους, αλλά και έρωτα, που απειλεί να τινάξει στον αέρα τις συμβάσεις (της μίας, διότι η άλλη τα έχει προ πολλού ξεπεράσει αυτά).
Η πανέμορφη πρωταγωνίστρια Erika Linder είναι, όπως έμαθα, σουηδέζα και είναι γνωστό αμφισεξουαλικό μοντέλο (τη αγνοούσα διότι από μόδα... αφήστε καλύτερα...). Αυτός είναι ο πρώτος της κινηματογραφικός ρόλος και είναι μάλιστα πρωταγωνιστικός. Το εντυπωσιακό είναι ότι αποδεικνύεται καλή ηθοποιός και άνετα παίρνει την ταινία πάνω της. Όσο για την ίδια την ταινία, είναι ένας συνδυασμός τρυφερότητας (έως και ρομαντικού δράματος) και τολμηρών (μερικές φορές στα όρια της πορνογραφίας) σκηνών. Φυσικά παίρνει ξεκάθαρη θέση υπέρ της διαφορετικότητας και εναντίον των παντός είδους κοινωνικών στεγανών και ταμπού και, εκτός των άλλων, είναι καλογυρισμένη, με ωραία εικόνα. Γενικά νομίζω ότι η Mullen είναι καλή σκηνοθέτης και κατορθώνει να δώσει ανάγλυφα το ερωτικό πάθος. Είναι εξ άλλου πολυτάλαντη (μεταξύ άλλων και ηθοποιός η ίδια) και σημαντική φιγούρα του ανεξάρτητου σινεμά. Το συγκεκριμένο φιλμ έχει γυριστεί αποκλειστικά από γυναικείο συνεργείο.
Ενδιαφέρον φιλμ λοιπόν (αν και αρκετά απλοϊκό και προβλέψιμο), αν σας ενδιαφέρουν αυτά τα θέματα.

"THE WITCH": ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ

Ο Robert Eggers έγινε ευρύτερα γνωστός το 2019 με τον ῾Φάρο῾. Πριν όμως, το 2015, είχε γυρίσει το "The Witch", ένα φιλμ που κινείται στα όρια της ταινίας τρόμου, με βαθύτερες όμως προεκτάσεις από τις συνηθισμένες ταινίες του είδους.
Στο πρώτο μισό του 17ου αιώνα, μια οικογένεια άγγλων αποίκων στην Αμερική (τη Νέα Αγγλία συγκεκριμένα) που θέλει να ζήσει μια βαθύτατα χριστιανική ζωή, διώκεται από την κοινότητα λόγω της κριτικής του αρχηγού της οικογένειας στην υποκρισία των υπολοίπων κατοίκων. Αναγκασμένοι να ζήσουν εξαιρετικά δύσκολα, απομονωμένοι, δίπλα σε ένα πυκνό δάσος, ασφυκτιώντας από τον διαρκή φόβο για το Σατανά, θα δουν την οικογένειά τους να διαλύεται αργά από σκοτεινές δυνάμεις που έχουν όλα τα χαρακτηριστικά της μαγείας...
Υποβλητική ταινία, που δεν βασίζεται καθόλου στα εφέ και τα συνεχή ῾μπου῾, νομίζω ότι πάνω απ᾽όλα επικεντρώνεται στο διαρκή, υστερικό φόβο για τη μαγεία και το Σατανά και την ασφυκτική, γεμάτη τρόμο και νευρώσεις ατμόσφαιρα που δημιουργεί η φανατική προσήλωση στο χριστιανισμό, με το μαζοχισμό, τη διαρκή επιβολή στερήσεων και την πλήρη άρνηση του υλικού / σαρκικού στοιχείου που τον χαρακτηρίζει, τόσο, που τελικά η μαγεία να μοιάζει να συμβολίζει την απελευθέρωση και τη διαφυγή από την προηγούμενη αρρωστημένη κατάσταση.
Δεν συνίσταται στους φίλους του σύγχρονου χολιγουντιανού τρόμου, με την κατἄχρηση των εφέ και των σκηνών που πασχίζουν με κάθε τρόπονα τρομάξουν. Εδώ έχουμε να κάνουμε με σκεπτόμενη ταινια του είδους, σχετικά αργή, που σε κάποιες σκηνές παίζει με την αμφιβολία για το στοιχείο του φανταστικού και νπου κυρίως ενδιαφέρεται για τη δημιουργία ατμόσφαιρας. Ο Eggers ήδη δείχνει ότι είναι ένας προσωπικος δημιουργός.

"PHASE IV" : ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΚΑΙ ΜΥΡΜΗΓΚΙΑ

Ο Saul Bass (1920-1996) έκανε μια ασυνήθιστη δουλειά στον αμερικάνικο κινηματογράφο: Έφτιαχνε τα credits στις αρχές των ταινιών (και τις αφίσες τους επίσης) . Με εντελώς προσωπικό και ασυνήθιστο στιλ όμως. Με ένα συνδυασμό animation - και όχι μόνο - αλλά πάντοτε με ευφάνταστους τρόπους. Θυμηθείτε τους τίτλους σε φιλμ όπως το "Vertigo", "Στη Σκιά των 4 Γιγάντων" ή στο "Ψυχώ" του Χίτσκοκ, στο "West Side Story" και σε πάμπολλα άλλα. Οι μεγάλες στιγμές του ήταν στα 50ς και 60ς, ωστόσο παρέμεινε περιζήτητος ως τον θάνατό του. Ο Μπας λοιπόν γύρισε μία και μόνο ταινία το 1974: Το "Phase IV", ταινία (εφιαλτικής) επιστημονικής φαντασίας.
Εξ αιτίας κάποιων παράξενων φαινομένων στο διάστημα, τα μυρμήγκια σε μια αμερικάνικη έρημο αποκτούν νοημοσύνη. Ένα είδος συλλογικής νοημοσύνης, που, λόγω του τεράστιου αριθμού τους και της πλήρους αδιαφορίας για τα μεμονωμένα άτομα, που είναι ανά πάσα στιγμή πρόθυμα να θυσιαστούν για το σύνολο, αποκτούν τεράστια δύναμη. Σύντομα θα πολιορκήσουν δύο επιστήμονες που μελετούν το φαινόμενο στην έρημο, αλλά αυτό θα είναι μόνο η αρχή...
Καμία σχέση με υπερπαραγωγές, εφέ, ατελείωτη δράση και άλλα συνηθισμένα στο σύγχρονο Χόλιγουντ. Το φιλμ είναι εντελώς low budget και μάλιστα γυρισμένο με έναν εντελώς ντοκιμαντερίστικο τρόπο. Προχωρά την αφήγηση με voice over, αφιερώνει σκηνές στην κινηματογράφηση αληθινών μυρμηγκιών και των δραστηριοτήτων τους στις φωλιές τους κλπ. Όλο αυτό το "ήσυχο" κλίμα δημιουργεί κλειστοφοβική ατμόσφαιρα, ενώ η αρχική απειλή γίνεται διαρκώς όλο και εφιαλτικότερη καθως οι επιστήμονες θα κατανοήσουν κάποια παραπάνω πράγματα για το τι συμβαίνει... Συγχρόνως υποβόσκει ένα φιλοσοφικός προβληματισμός που αφορά τη χρήση βίας ή άλλων, πιο εγκεφαλικών μεθόδων (οι διαφορετικοί χαρακτήρες των δύο επιστημόνων) και, εν τέλει, θέτει σε αμφισβήτηση το ποιο είναι το "κυρίαρχο" είδος στον πλανήτη.
Ενδιαφέρον και ασυνήθιστο φιλμ χαμηλών τόνων, όπως είπα, που ΔΕΝ συστήνεται στους φίλους των χολιγουντιανών μπλοκμπάστερ.

ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΙ Ο "TERMINATOR GENISYS" (ΓΙΑ ΝΑ ΜΗ ΞΕΧΝΙΟΜΑΣΤΕ ΚΑΙ ΕΧΕΤΕ ΜΕΙΝΕΙ ΜΟΝΟ ΣΤΟΥΣ 4-5 ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟΥΣ)

Το Χόλιγουντ θα εξακολουθήσει να γυρίζει κάθε λογής αναμασήματα παλιών μεγάλων επιτυχιών του μέχρι να παγώσει ο ήλιος (πράγμα που μεταφράζεται "όσο αυτά θα εξακολουθούν να αποφέρουν εκατομμύρια - πιθανόν κυρίως από 15ρηδες). Φυσικά το franchise του Terminator έχει εδώ την τιμητική του. Μετά την πρώτη εντυπωσιακή ταινία των 80ς ο ίδιος ο Cameron γύρισε ένα πολύ πιο εμπορικό και υπερπαραγωγή σίκουελ... και μετά ακολούθησε το χάος με διάφορες παραλλαγές κάθε τρεις και λίγο. Το "Terminator Genisys" (με τον οπτικά αηδιαστικό ελληνικό τίτλο "΅Εξολοθρευτής : Γενεsys" (!!!) και με την προσωπική μου επιθυμία να εκτελεστεί άμεσα αυτός που το σκέφτηκε) γυρίστηκε από τον τηλεοπτικό κυρίως Alan Taylor to 2015.
Και, για να θυμηθούμε τα παλιά, όταν ο ηγέτης των ανθρώπων ενάντια στις μηχανές Τζον Κόνορ έστειλε τον φίλο του πίσω στο 1984 για να προστατέψει τη νεαρή τότε μητέρα του, οι πονηρές μηχανές έστειλαν ένα πιο εξελιγμένο ρομπότ και έπειτα ο απεσταλμένος πήγε κάπου στο μέλλον του 1984 μεν, αλλά ακόμα παρελθόν για το ζοφερό απώτερο μέλλον, για να καταστρέψει ένα πρόγραμμα, το οποίο τα ξεκίνησε όλα, αλλά σ' αυτή τη βερσιόν της πραγματικότητας συνυπάρχουν ο "γέρος" καλός Εξολοθρευτής του νο 2 (ώστε να βρει την ευκαιρία και τη δικαιολογία να ξαναπαίξει ο γερασμένος πλέον Σβαρτσενέγκερ τον κλασικό του ρόλο), κακά ρομπότ όπως αυτά του νο 2, νέοι εχθροί και φίλοι, ο ίδιος ο Τζον Κόνορ ενήλικας πλέον και πολλά άλλα τέτοια που δημιουργούν την εικόνα του απόλυτου αχταρμά που κυριαρχεί στο φιλμ.
Κατά τα άλλα θα δείτε πολλές εκρήξεις και κυνηγητά αυτοκινήτων (πόσο πρωτότυπο!), πολλές σκηνές δράσης, πολλές μάχες και άλλα θεάματα, ώστε να ολοκληρωθεί η εξαίρετη αυτή εμπειρία σας. Προσωπικά είχα σκυλοβαρεθεί στο πρώτο τέταρτο, βλέποντας μια από τα ίδια, σερβιρισμένα σε μια ανάκατη σαλάτα αποτελούμενη από όλους τους Εξολοθρευτές που είχαν προηγηθεί του 2015.
ΥΓ: Παραμένω περίεργος: Πώς θα ήταν αν ήμουν 16 χρονών, δεν είχα δει κανέναν άλλον Εξολοθρευτή και έβλεπα ως παρθένος την ταινία αυτή. Αναρωτιέμαι αν θα εντυπωσιαζόμουν ή αν θα βαριόμουν και πάλι (αν τέλος πάντων ήμουν ένας έξυπνος 16αρης).