ΤΟ "TOP GUN : MAVERICK" ΚΑΙ ΤΑ ΑΠΟΛΥΤΑ ΒΑΡΕΤΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΑ ΚΑΤΟΡΘΩΜΑΤΑ

Το 2022, όπως είναι αναμενόμενο στην εποχή μας, ήρθε η σειρά να γίνει ένα σίκουελ του Top Gun, φιλμ του μακρινού 1986. Το εγχείρημα ανέλαβε ο Joseph Kosinsky, «Top Gun: Maverick» και, βεβαίως βεβαίως, πρωταγωνιστής είναι και πάλι ο Τομ Κρουζ (με τη Τζένιφερ Κόνελι αυτή τη φορά, αλλά και τον «παλιό» Βαλ Κίλμερ).

Υπάρχει η ομάδα των νεαρών σούπερ πιλότων, η αφρόκρεμα της αμερικάνικης αεροπορίας δηλαδή (μην ανησυχείτε, στην ομάδα υπάρχει και γυναίκα και μαύρος, για να είμαστε πολιτικώς ορθοί - το υπόλοιπο 80τόσο% είναι λευκοί άντρες), οι οποίοι εν έτει 2022 καλούνται να συμμετέχουν σε υπερ-αποστολή βομβαρδισμού / καταστροφής πυρηνικού εργοστασίου που ετοιμάζεται να χτιστεί σε τριτοκοσμική χώρα. Η αποστολή θεωρείται αυτοκτονίας (και είναι μάλλον αδύνατη), εκτός αν συμβεί ένας αριθμός «θαυμάτων», όπως το θέτει ο διοικητής. Και επειδή η ομάδα είναι άπειρη και έχει και εσωτερικές κόντρες, καλείται ο βετεράνος Τομ να τους εκπαιδεύσει και, κυρίως, να τους δέσει ως ομάδα.

Η ταινία όχι μόνο έσπασε τα ταμεία, οπότε πέτυχε απόλυτα το βασικό σκοπό της, αλλά πήρε και αρκετά καλές κριτικές. Τι να πω; Προσωπικά είναι από τα φιλμ που απεχθάνομαι (πράγμα που συνέβαινε και με το πρώτο Top Gun). Δεν μπορώ να το δικαιολογήσω πολύ λογικά, απλώς απεχθάνομαι κάθε είδους στρατόκαυλες ταινίες (εδώ όλοι τρελαίνονται που θα πετάξουν και θα σπάσουν δεν θυμάμαι ποιο ρεκόρ πτήσης κλπ.) και όλοι, πάνω απ’ όλα, είναι έτοιμοι να «θυσιαστούν για την πατρίδα» και όλα τα σχετικά σε βαθμό κακουργήματος. Φυσικά ξεχνάμε κάθε είδους πολιτικής κριτικής: Το ότι επίλεκτοι πιλότοι θα βομβαρδίσουν απροειδοποίητα εγκαταστάσεις μιας μακρινής χώρας και θα εξαφανιστούν πάραυτα σα να μην έγινε τίποτα και όποιον πάρει ο χάρος δεν μετρά καθόλου, ούτε καν προβληματίζει οποιονδήποτε (η χώρα δεν κατονομάζεται, αλλά είναι σαφές ότι η αναφορά και η έμπνευση είναι το Ιράν).

Και μετά απ’ αυτά τα σοβαρά έρχονται και τα αστεία: Τουτέστιν ο 60άρης Τομ, που είναι τζόβενο και πιο τζάνκι της αδρεναλίνης από ποτέ, που θα σκάσει αν δεν πετάξει με πολεμικό αεροπλάνο και τρέχει ιλιγγιωδώς με τη μηχανή του (χωρίς ποτέ να φορά κράνος σημειωτέον) και η μεγαλύτερη δυστυχία και προσβολή γι΄ αυτόν είναι να μην ηγηθεί της σχεδόν καταδικασμένης αποστολής και άλλα πολλά… Για μένα ένας από τους αντιπαθητικότερους γνωστούς χαρακτήρες (εννοώ επινοημένους χαρακτήρες, ήρωες ταινιών) του κινηματογράφου. Και μετά (εδώ έχει spoiler) η αποστολή – τι πρωτότυπο – θα πετύχει όχι δύο σχεδόν ακατόρθωτα «θαύματα» που απαιτούνται, αλλά και ένα τρίτο, ακόμα πιο «θαύμα», που προκύπτει στο δρόμο. Και θα μπορούσα να πω πολλά ακόμα…

Μάλιστα. Απορώ για τις καλές κριτικές. Νομίζω ότι, παραβλέποντας τα υπόλοιπα, μιλούν κυρίως για «καλογυρισμένη ταινία, που κρατά τον θεατή». Συγνώμη, αλλά η πλειοψηφία των σύγχρονων αμερικάνικων μπλοκμπάστερ διαθέτει τα χαρακτηριστικά αυτά. Τα έχει κατακτήσει προ πολλού το Χόλιγουντ. Αυτό όμως σε καμία περίπτωση δεν είναι το ζητούμενο (για ένα τουλάχιστον) για να είναι ενδιαφέρουσα μια ταινία.

 

"SPENCER": ΠΟΙΟΣ ΕΙΠΕ ΟΤΙ ΤΑ ΠΑΛΑΤΙΑ ΦΕΡΝΟΥΝ ΕΥΤΥΧΙΑ;

 

Από την πρώτη στιγμή είχα αναρωτηθεί έκπληκτος: Τι δουλειά έχει o σκοτεινός χιλιανός Pablo Larrain να ασχοληθεί με την Νταϊάνα; Ναι, την αδικοχαμένη πριγκίπισσα εννοώ. Κι όμως, το "Spencer" του 2021 δεν είναι μια νορμάλ κινηματογραφική βιογραφία, κάθε άλλο, ενώ ο Larrain παραμένει σκοτεινός .

Ο σκηνοθέτης αφηγείται λίγες μέρες γύρω στα Χριστούγεννα της ζωής της Νταϊάνα, όταν ακόμα ήταν με τον Κάρολο και ζούσε στο παλάτι. Λίγο πριν το τέλος βεβαίως. Εκείνη είναι ήδη αληθινά σαλταρισμένη, δεν αντέχει άλλο το απίστευτα καταπιεστικό και άκαμπτο τυπικό της καθημερινότητας στα ανάκτορα, δεν αντέχει τον ψυχρό και αδιάφορο Κάρολο ούτε την αμίλητη και αυστηρή βασίλισσα (ήδη ηλικιωμένη από τότε). Δεν αντέχει τίποτα. Με σπασμένα νεύρα επιχειρεί διαρκώς μικρές και ανέλπιδες αποδράσεις απ' όλη αυτή τη χρυσή φυλακή.

Διαλέγοντας μια "εξ αγχιστείας" μέλλουσα βασίλισσα (δεν έγινε ποτέ φυσικά) ως πρωταγωνίστρια ενός καταπιεστικού δράματος, ο Λαρέν επιτίθεται ουσιαστικά στον αναχρονιστικό θεσμό της βασιλείας, παρουσιάζει τα μυθικά πρόσωπα της βασιλικής οικογένειας όχι ακριβώς ως "κακούς", αλλά ως απλούς, συνηθισμένους μαλάκες (με διαφορετικό τρόπο ο καθένας) και, βεβαίως, επιβεβαιώνει πως "ό,τι λάμπει δεν είναι χρυσός". Παρουσιάζει τη Νταϊάνα, έναν πρώην "κανονικό άνθρωπο" που βρέθηκe αξεδιάλυτα μπλεγμένος στα γρανάζια μιας αρχαίας, βαριάς, σκουριασμένης μηχανής, κυριολεκτικά ως "πουλί σε χρυσό κλουβί". Και μας δείχνει ότι πρόκειται πλέον για έναν διαλυμένο άνθρωπο με σπασμένα νεύρα, που το μόνο που θέλει είναι να φορέσει μπλουτζίν και "να φάει χάμπουργκερ". Τι να γίνει όμως; Ας προσέχουμε τις επιλογές μας. Το δράμα γίνεται ζοφερό σε κάποια σημεία, το φιλμ μας παρασύρει στην καταρρέουσα προσωπικότητα της ηρωίδας και η Κριστίν Στιούαρτ είναι πολύ καλή στο βασικό ρόλο.

Οπότε, ξέροντας ότι κάθε άλλο παρά για κάτι σαν "ρομαντική βιογραφία του απλού κοριτσιού που ξαφνικά γνωρίζει τον πρίγκηπα" (στην περίπτωσή μας κυριολεκτικά) πρόκειται και γνωρίζοντας το ανησυχητικό σινεμά του Λαρέν, δείτε το προετοιμασμένοι. Το φιλμ μιλά για τις σκοτεινές στιγμές μιας πριγκήπισσας... 

"COLD SKIN": Η ΜΟΝΑΞΙΑ ΚΑΙ Ο ΤΡΟΜΟΣ

 

Ο Xavier Gens είναι γάλλος. Η γλώσσα και οι βασικοί ηθοποιοί είναι βρετανοί και η παραγωγή ισπανική και κάποιων άλλων χωρών. Αυτά για το "Cold Skin" του 2017. Πρόκειται για φιλμ τρόμου και επιστημονικής φαντασίας και το θεωρώ από τα καλά των τελευταίων χρόνων.

Στην αρχή του ξεσπάσματος του Α' παγκόσμιου ένας παρατηρητής καιρού (που πραγματοποιεί επίσημες μελέτες για τον καιρό) φτάνει σε απομονωμένο νησί στο πουθενά. Εκεί θα πρέπει να ζήσει ένα χρόνο, μέχρι να έλθει ο αντικαταστάτης του. Ο μοναδικός άλλος κάτοικος του νησιού είναι ένας μοναχικός, μισάνθρωπος και μάλλον ημίτρελος φαροφύλακας. Από την πρώτη κιόλας νύχτα ο τρόμος θα αρχίσει καθώς θα ξεκινήσουν κάποιες επίμονες επιθέσεις...

Σκεπτόμενο φιλμ φαντασίας με καλές ηθοποιίες και υποβλητικό, μινιμαλιστικό σκηνικό, θέτει θέματα σχέσεων εξουσίας ανάμεσα σε δύο μοναχικούς ανθρώπους, θέματα διαφορετικότητας και αντιμετώπισής της - θα το καταλάβετε αυτό μετά τη μέση της ταινίας - και δημιουργεί μία εκ των πραγμάτων κλειστοφοβική ατμόσφαιρα (με την έννοια ότι ουδείς μπορεί να διαφύγει από ένα νησί στη μέση του πουθενά). Αν προσθέσετε την συχνά υποβλητική φωτογραφία, θα μπορούσα να το χαρακτηρίσω ως καλή ταινία του είδους. Δίχως φυσικά να γνωρίζω κάτι τέτοιο, το φιλμ θα μπορούσε κάλλιστα να αποτελεί την έμπνευση για τον μεταγενέστερο "Φάρο" του Eggers.

ΠΟΙΟ ΕΙΝΑΙ, ΑΛΗΘΕΙΑ, ΤΟ "ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΜΑΝΤΛΙΝ ΚΟΛΛΙΝΣ";

 

Να ένα πρωτότυπο γαλλικό ψυχολογικό θρίλερ: "Το Μυστικό της Μαντλίν Κολλίνς" (Madeleine Collins) του 2021 γυρίστηκε από τον Antoine Barraud και διαθέτει ως πρωταγωνίστρια την εξαιρετική Βιρζινί Εφιρά, που σίγουρα στο μέλλον θα ακούσουμε πολύ περισσότερα γι' αυτήν.

Μια γυναίκα ζει (κρυφή) διπλή ζωή: Είναι παντρεμένη με δύο άντρες σε Γαλλία και Ελβετία και έχει παιδιά και με τους δύο. Επειδή είναι διερμηνέας / μεταφράστρια ταξιδεύει συχνότατα στο εξωτερικό σε συνέδρια κλπ., οπότε δικαιολογεί σε κάθε σύζυγο τους λόγους των συνεχών απουσιών της. Ώσπου, επειδή όλα έχουν κάποιο όριο, κάποια στιγμή ο έλεγχος της πολύπλοκης αυτής κατάστασης αρχίζει να χάνεται...

Μπορούμε να μιλήσουμε για κάποιο είδος φεμινισμού, με την έννοια ότι αυτοί με "διπλές ταυτότητες" (δεν μιλώ για κατασκόπους, αλλά για κοινωνικά φιλμ, με "κανονικούς" ανθρώπους) είναι συνήθως άντρες. Εδώ τα πάντα αντιστρέφονται, αφού ο παράδοξος βασικός χαρακτήρας είναι γυναίκα. Διαρκές σασπένς, το οποίο βεβαίως έχει να κάνει με το πώς και αν η ίδια θα καταφέρει να διαχειριστεί την ιδιόρρυθμη κατάστασή της, πρωτότυπη ιστορία, μια αποκάλυψη στο τέλος που εξηγεί κάποια πράγματα (και δένει με την αινιγματική πρώτη σκηνή της ταινίας) και, πάνω απ' όλα μελέτη ενός παράδοξου χαρακτήρα: Η γυναίκα αυτή απολαμβάνει και τους δύο ρόλους της, αγαπά και τους δύο συζύγους και τα 3 συνολικά παιδιά της, μοιάζει ευτυχισμένη σε αμφότερες τις κοινωνικές συνθήκες που βιώνει, ανάλογα με το με ποιον σύζυγο βρίσκεται, καθώς οι συνθήκες αυτές είναι εντελώς διαφορετικές... Και το μόνο  που μοιάζει να επιθυμεί είναι να την αφήσουν ήσυχη να απολαύσει τη (διπλή) ζωή της.

Καλή και πρωτότυπη ταινία, που μου άρεσε αρκετά.

Η "ΧΑΜΕΝΗ ΚΟΡΗ" ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΕΛΘΟΥΣΕΣ ΔΥΣΤΥΧΙΕΣ

 

Το 2021 η γνωστή και καλή ηθοποιός Maggie Gyllenhaal γυρίζει την πρώτη της ταινία "Η Χαμένη Κόρη" με την πολύ καλή Ολίβια Κόλμαν στο βασικό ρόλο και τους Εντ Χάρις, Ντακότα Τζόνσον και την ανερχόμενη Τζέσι Μπάκλεϊ στους υπόλοιπους.

Μια μεσήλικη, χωρισμένη βρετανίδα πηγαίνει μόνη διακοπές σε ελληνικό νησί (στις Σπέτσες, αν έχετε αγωνία). Ωστόσο οι συνθήκες από την αρχή θα είναι κάπως δύσκολες, στενόχωρες, μη χαλαρωτικές ή - στην καλύτερη περίπτωση - μελαγχολικές. Σιγά - σιγά θα ανακαλέσει στη μνήμη της το δύσκολο ψυχολογικά παρελθόν της, την κόρη της, τα αδιέξοδα της ζωής της (ή τουλάχιστον του προηγούμενου μέρους της ζωής της).

Βαρύ δράμα, στενόχωρο, μουντό, που δείχνει μεν τις ικανότητες της Gyllenhaal (στη σκηνοθεσία αυτή τη φορά) και διαθέτει την εξαιρετική Κόλμαν ως πρωταγωνίστρια, πλην όμως με κούρασε αρκετά με τα ψυχολογικά βάρη και τις (κρυμμένες; πρόχειρα θαμμένες;) πληγές που κουβαλά η ηρωίδα και, βεβαίως, με τους αργούς ρυθμούς. Μόνο για λάτρεις των πολύ κλειστών και βαριών ψυχολογικών δραμάτων. 

"ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΚΙΝΑΣ" ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ

 

Τις δεκαετίες του 60 και του 70 το Χόλιγουντ ήξερε να κάνει ταινίες διαμαρτυρίας, "στρατευμένες", πολιτικοποιημένες, ενάντια στο σύστημα τέλος πάντων. Πάντοτε φυσικά στα πλαίσια της αμερικάνικης ανοχής στην όποια αριστερή ματιά και πάντοτε αποσκοπώντας στο να βγάλει κέρδος, οι εξαιρέσεις όμως και οι σκεπτόμενες ταινίες ήταν πολύ περισσότερες από όσες στην εποχή μας, αυτή της καθολικής σχεδόν ισοπέδωσης που επέβαλλαν οι λογιστές και οι μάνατζερ που διοικούν (μιλώ πάντα για το mainstream σινεμά. Εκτός αυτού πολλά παράξενα και αποκλίνοντα υπήρχαν και υπάρχουν).

Χαρακτηριστικό παράδειγμα το "Σύνδρομο της Κίνας" που γύρισε ο James Bridges (1936-1993) το 1979, με λαμπρό καστ μάλιστα (Τζέιν Φόντα, Τζακ Λέμον, Μάικλ Ντάγκλας). Όπου μία ρεπόρτερ γίνεται τυχαία μάρτυρας σοβαρής βλάβης σε ένα πυρηνικό εργοστάσιο ενέργειας, βλάβης που αν δεν διορθωνόταν την τελευταία στιγμή θα είχε οδηγήσει σε αμερικάνικο Τσέρνομπιλ (το αυθεντικό Τσέρνομπιλ δεν είχε συμβεί ακόμα, οπότε το φιλμ αποκτά και μια ανατριχιαστική προφητική διάσταση). Τελικά θα ενώσει τις δυνάμεις της με έναν ακτιβιστή υπέρ των εναλλακτικών πηγών ενέργειας και, με τη βοήθεια ενός εργαζόμενου, θα ερευνήσουν σε βάθος για να εντοπίσουν τη ρίζα του κακού.

Κλασικό προοδευτικό Χόλιγουντ, με τίμιους δημοσιογράφους που πασχίζουν να βγάλουν στο φως την αλήθεια αψηφώντας κινδύνους και απειλές, διαθέτει ένα ηρωικό μεν, απόλυτα ρεαλιστικό δε ύφος, δεν χαρίζεται σε παράπλευρες ρομαντικές χαριτωμενιές (όχι, η Τζέιν και ο Μάικλ, νέοι και ωραίοι τότε, δεν θα τα φτιάξουν ποτέ κι ούτε καν θα βρουν καιρό να το σκεφτούν) και διαθέτει ένα αισιόδοξο, αλλά με πολλές σκοτεινές πλευρές και ερωτηματικά τέλος, σα να θέλει να μας πει ότι η αλήθεια απαιτεί θυσίες. Αν θέλετε να δείτε ένα είδος χολιγουντιανών φιλμ που σπανίζουν σήμερα ψάξτε το.

ΥΓ: Κάποιοι το θεώρησαν ξεπερασμένο στις μέρες μας. Βεβαίως τα 70ς βαραίνουν πάνω του, αλλά δεν ξέρω τι ακριβώς σημαίνει ξεπερασμένο. Ίσως το ότι δεν διαθέτει εκατοντάδες πλάνα ανά λεπτό, όπως τα βιντεοκλίπ;

"ELVIS" ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ

 

Ο Baz Luhrmann σχεδόν πάντοτε ειδικευόταν στη σχέση μουσικής και φιλμ, ακόμα κι όταν γύριζε ιστορίες για το Μουλέν Ρουζ (το έκανε μιούζικαλ). Πιστός λοιπόν στην "παράδοση" αναλαμβάνει το 2022 να μεταφέρει στην οθόνη τη ζωή του "Elvis" στο ομώνυμο φιλμ. Πρωταγωνιστής ο (προφανώς) ανερχόμενος Austin Butler και ο Τομ Χανκς σε βασικό ρόλο έκπληξη (έκπληξη είναι δηλαδή η πειραγμένη μορφή του).

Η ταινία παρακολουθεί τη ζωή του Έλβις από τα παιδικά του χρόνια μέχρι το θάνατό του. Τις επιρροές και το πώς έγινε ο σούπερσταρ Έλβις, την ακμή του και τελικά τα τελευταία δυστυχισμένα χρόνια (εξακολουθούσε να είναι ο "βασιλιάς", αλλά...) Το ενδιαφέρον είναι ότι η 42χρονη μόλις ζωή του παρακολουθείται από τη σκοπιά του μάνατζέρ του, προσώπου εξαιρετικά αμφιλεγόμενου. Αν πιστέψουμε τα όσα βλέπουμε, ο δαιμόνιος - πλην όμως χαμηλών τόνων - αυτός τύπος ταυτόχρονα δημιούργησε τον μύθο του Έλβις, αλλά και κατέστρεψε τον άνθρωπο Έλβις οδηγώντας τον στη δυστυχία, κόβοντας σε πολλές περιπτώσεις τα φτερά του για οικονομικούς και άλλους λόγους. Πώς ένας άνθρωπος μπορεί να μετατραπεί σε μηχανή παραγωγής πλούτου και για τον ίδιο βέβαια, αλλά κυρίως πολλούς άλλους γύρω απ' αυτόν (εταιρίες, παραγωγούς, μάνατζερ κλπ.)

Βρήκα το φιλμ ενδιαφέρον. Κυρίως μ' άρεσαν το πρώτο και το τελευταίο μέρος: Στο πρώτο φανερώνονται καθαρά οι μουσικές επιρροές του πιτσιρικά, επιρροές που είναι 100% μαύρες, αντίθετα με τη συντριπτική πλειοψηφία των άλλων λευκών παιδιών ή εφήβων που ήθελαν να γίνουν μουσικοί. Καταγράφει επίσης με ανάγλυφο τρόπο την τεράστια σημασία του στο χώρο της μουσικής και μάλιστα χωρίς να είναι τραγουδοποιός / συνθέτης (τραγουδούσε τραγούδια άλλων συνθετών): Είναι αυτός που κυριολεκτικά "δημιούργησε" το ροκ, με την έννοια ότι επέβαλλε "με το έτσι θέλω" και με σοκαριστικό για την εποχή τρόπο την απόλυτα περιθωριοποιημένη μαύρη μουσική στο πολυπληθές (και πλούσιο φυσικά) λευκό κοινό. Και όχι μόνο καθαρά τη μουσική, αλλά και την εκκεντρική / προκλητική / επαναστατική / διαφορετική (πέστε το όπως θέλετε) εμφάνιση των ροκ σταρ, που συνεχίζεται έως σήμερα, που το ροκ δεν είναι πλέον κυρίαρχο. Δίχως αυτόν δεν θα υπήρχε τίποτα απ' όσα ξέρουμε σήμερα. Στο τελευταίο μέρος έδειξε εξ ίσου καλά νομίζω την παρακμή, την κατρακύλα, τους εθισμούς και την προσωπική δυστυχία του σταρ ως το πρόωρο τέλος. Το περισσότερο προβληματικό για μένα μέρος είναι το μεσαίο, η εποχή της απόλυτης κυριαρχίας, που μου φάνηκε ότι έκανε κοιλιά. Ίσως η εντύπωση αυτή να οφείλεται και στη (μάλλον αχρείαστη) μεγάλη διάρκεια του όλου φιλμ.

Κατά τα άλλα θα απολαύσετε (αν είστε φίλοι φυσικά) πάμπολλα πασίγνωστα τραγούδια του "βασιλιά". Το εντυπωσιακό είναι ότι είναι τραγουδισμένα από τον πρωταγωνιστή, ο οποίος δείχνει ταλέντο και σ' αυτό (δίχως βέβαια να φτάνει τις πρωτότυπες εκτελέσεις με την εκπληκτική φωνή του Έλβις). Θα απολαύσετε επίσης και τη "μεταμόρφωση" του Τομ Χανκς. Τέλος, να το τονίσουμε κι αυτό, ο Luhrmann έχει βάλει νερό στο κρασί του εγκαταλείποντας εδώ το προσφιλές του βιντεοκλιπίστικο, μπαρόκ ύφος με τα δεκάδες αστραπιαία πάνα σε χρόνο dt, σκηνοθετώντας με πιο συγκρατημένο, κλασικό τρόπο. 

Πάντως, παρά την κοιλιά που έλεγα, βρήκα το φιλμ συμπαθητικό. Μέχρι εκεί όμως.

"KING OF THE ANTS": ΟΤΑΝ ΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΜΗΧΑΝΗ ΘΑΝΑΤΟΥ

 

Τον Stuart Gordon (1947-2020) τον γνωρίσαμε με την πρώτη του ταινία του 1985, το θρυλικό "Re-Animator", μια απίστευτα σπλάτερ, αλλά και αστεία ταυτόχρονα, ελεύθερη μεταφορά ενός διηγήματος του Lovecraft. Δεν ξεπέρασε ποτέ αυτό το πρώτο του φιλμ, ωστόσο γύρισε κάποια ενδιαφέροντα b-movies.

Το 2003 γυρίζει το "King of the Ants" (ελληνικός τίτλος dvd, αφού ποτέ δεν βγήκε στην οθόνη, "Λυσσαλέα Εκδίκηση"). Ένας ανεπάγγελτος νεαρός, που τη βγάζει κακήν κακώς κάνοντας πότε πότε τον ελαιοχρωματιστή, δέχεται να σκοτώσει έναν λογιστή για να πάρει τα λεφτά που δίνουν αυτοί που έχουν συμφέροντα από το θάνατό του. Θα το κάνει, αλλά εκείνοι δεν θα του δώσουν ποτέ την αμοιβή. Θα ξεκινήσει την άγρια εκδίκησή του, αλλά...

Ναι, είναι μια πολύ βίαια ταινία εκδίκησης, αλλά όχι μόνον αυτό. Τα πράγματα θα περιπλακούν (δεν σας αποκαλύπτω το πώς) και δεν θα δούμε μόνο μια σειρά φόνων από τον προδομένο ήρωα, όπως συνήθως συμβαίνει, αλλά κάτι αρκετά πιο σύνθετο. Το άλλο ενδιαφέρον του φιλμ είναι ο ρεαλισμός του (ψυχολογικός εννοώ). Δεν έχουμε μόνο βίαιους φόνους. Ο ήρωας θα πραγματοποιήσει πολύ δύσκολα την αρχική αποστολή του, θα υποφέρει από τύψεις, θα είναι αδέξιος κλπ., φτιάχνοντας έτσι το αληθινό πορτρέτο ενός ανθρώπου κι όχι απλώς μια "μηχανή θανάτου" (όπως έγραψα στον τίτλο και όπως συχνά παρουσιάζονται οι πληρωμένοι δολοφόνοι στα φιλμ). 

Τέλος πάντων ίσως ανακαλύψετε και άλλα ενδιαφέροντα στοιχεία. Κρατείστε προς το παρόν τη βιαιότητα της ταινίας και το σχετικό ρεαλισμό των καταστάσεων. Συνολικά το βρήκα πιο ενδιαφέρον από ένα b-movie της σειράς.

"ΝΕΡΑΪΔΟ-ΙΣΤΟΡΙΕΣ: ΕΝΑ ΑΛΗΘΙΝΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ": ΠΙΟ ΣΟΒΑΡΟ ΑΠ' ΟΣΟ ΑΚΟΥΓΕΤΑΙ...

 

Στα τέλη του 19ου αιώνα, με τη βοήθεια κάποιων ψεύτικων φωτογραφιών (πρόδρομοι τόσο των φωτογραφικών εφέ όσο και του πολύ πολύ μεταγενέστερου φώτοσοπ) αναζωπυρώθηκε η πίστη στην ύπαρξη νεράιδων και ξωτικών (το ίδιο έγινε και με την παρουσία εκτοπλάσματος και ψυχών νεκρών σε πνευματιστικές συγκεντρώσεις). Υποτίθεται ότι δύο κοριτσάκια κάπου στη Βρετανία μπορούσαν να δουν τις νεράιδες, αλλά και να τις φωτογραφίσουν. Στα παραπάνω πίστευε μεταξύ άλλων και ο γνωστός συγγραφές του Σέρλοκ Χολμς και άλλων πολλών έργων Arthur Conan Doyle. Το φιλμ "Νεραϊδοϊστορίες: Ένα Αληθινό Παραμύθι" (1997) του βρετανού Charles Sturridge (τηλεοπτικού κυρίως σκηνοθέτη) ασχολείται με το θέμα αυτό, διαθέτοντας μάλιστα στο καστ δύο μεγάλα ονόματα: Τον Πίτερ Ο' Τουλ ως Conan Doyle και τον Χάρβεϊ Καϊτέλ ως Χουντίνι.

Η ταινία κάνει εξ αρχής μια παραδοχή, μπαίνοντας έτσι καθαρά στο χώρο του φανταστικού: Οι νεράιδες όντως υπάρχουν, αλλά μόνο αθώα παιδιά και ελάχιστοι άλλοι μπορούν να τις δουν. Από εκεί και πέρα τα γεγονότα διαθέτουν μια αρκετά ρεαλιστική δομή, καθώς οι Doyle και Houdini πιστεύουν σε όσα λένε τα κοριτσάκια (ο δεύτερος πάντως είναι πιο σκεπτικιστής) και τελικά προσπαθούν να αποκαλύψουν το "θαύμα" στην ανθρωπότητα. 

Είδα την ταινία με μεγαλύτερη απόλαυση απ' όσο περίμενα, καθώς δεν είναι τόσο παιδική όσο φανταζόμουν. Φυσικά υπάρχει ένας ρομαντικός πυρήνας (μόνο οι αγνοί και αθώοι μπορούν να βιώσουν ένα θαύμα), αλλά υπάρχει έντονα και η πεζή, ρεαλιστική πλευρά: το μυστήριο, το θαύμα, θα καταρρεύσει, θα χαθεί, όταν θα μετατραπεί σε πηγή οικονομικής εκμετάλλευσης, όταν ο (νεοσύστατος τότε) καπιταλισμός θα προσπαθήσει να το αφομοιώσει και κυρίως να το πουλήσει, όπως άλλωστε κάνει με τα πάντα. Ακόμα και με την επανάσταση που στόχος της είναι να τον καταστρέψει. Δεν είναι αριστούργημα, το βρήκα όμως ενδιαφέρον (και γλυκό, δίχως όμως να είναι ξενέρωτο, όπως πίστευα και όπως σε παραπέμπει η γλυκερή αφίσα).

ΠΕΡΙΠΟΥ ΦΘΟΝΟΠΩΡΟ

 Επανερχόμαστε!

"CEMETERY MAN" ΚΑΙ ΙΤΑΛΙΚΟΣ ΤΡΟΜΟΣ (ΜΕ ΧΙΟΥΜΟΡ)

 

Ο Dylan Dog είναι ίσως το πιο επιτυχημένο κόμικς στην Ιταλία (και μόνο εκεί. Ποτέ δεν κατάφερε να κάνει καριέρα σε άλλες χώρες). Ο ομώνυμος ήρωας είναι ένας ντετέκτιβ του υπερφυσικού και σε κάθε περιπέτεια αντιμετωπίζει τα μύρια όσα (και ερωτεύεται πάντοτε, ως άλλος Τζέιμς Μποντ, μια ωραία κοπέλα). Και όλα αυτά πασπαλισμένα με αρκετό χιούμορ. Το 1994 ο Michele Soavi μεταφέρει για πρώτη και μοναδική - απ' όσο ξέρω - φορά τον ήρωα αυτόν στην οθόνη, στο "Cemetery Man" (αγγλόφωνος τίτλος. Ο πολύ ωραιότερος αυθεντικός ιταλικό είναι "Dellamorte Dellamore") 

Λόγω έλλειψης δικαιωμάτων προφανώς ο ήρωας δεν λέγεται Dylan Dog και δεν είναι ντετέκτιβ, αλλά νεκροθάφτης σε μια μικρή πόλη. Ο βοηθός του δεν μοιάζει με τον ευφυή Γκράουτσο Μαρξ του κόμικ, αλλά είναι ένας μάλλον καθυστερημένος παχύσαρκος που σχεδόν δεν μιλά. Ωστόσο οι γνώστες αναγνωρίζουν τον δικό τους ήρωα τόσο στη φιγούρα του Ρούπερτ Έβερετ που πρωταγωνιστεί (και που είναι όντως αυτός που ενέπνευσε τον δημιουργό του κόμικ), όσο και στο ότι βασίζεται σε βιβλίο του Tiziano Sclavi, που είναι ο δημιουργός του Dylan Dog και ο σχεδόν μόνιμος σεναριογράφος του. 

Ο νεκροθάφτης λοιπόν ζει απομονωμένος από την υπόλοιπη πόλη στο νεκροταφείο με μοναδική παρέα τον βοηθό που λέγαμε και κάθε νύχτα αντιμετωπίζει και εξοντώνει τους νεκροζώντανους που βγαίνουν από τους τάφους τους (αλλά κανείς στην πόλη δεν το ξέρει ή δεν το πιστεύει). Ώσπου, μια μέρα, ερωτεύεται σφόδρα...

Τρόμος, σπλάτερ, χιούμορ, ατμόσφαιρα που μιμείται την παράδοση του ιταλικού giallo, εξωφρενικά απίθανες καταστάσεις (γίνεται χαμός, αλλά κανείς δεν ξέρει τίποτα) τραβηγμένες απ' τα μαλλιά... όλα αποσκοπούν στη δημιουργία μιας cult ταινίας. Προσωπικά δεν με έπεισε πολύ, ωστόσο το τέλος, με τις αποκαλύψεις του, ίσως τελικά δικαιολογεί τις απιθανότητες και κάνει σίγουρα πιο ενδιαφέρον και ιδιόρρυθμο το φιλμ. Στο τέλος μπορώ να πω ότι το συμπάθησα. Ωστόσο οι φανς του ιταλικού τρόμου και του Dylan Dog θα το απολαύσουν (ήδη το θεωρούν αγαπημένη τους ταινία).

ΕΡΩΤΕΥΜΕΝΕΣ ΒΡΥΚΟΛΑΚΙΝΕΣ, ΜΑΦΙΑ ΚΑΙ ΠΛΑΚΑ ΣΤΟ "INNOCENT BLOOD"

 Το 1992 ο κάποτε αξιόλογος John Landis είχε ήδη παρακμάσει και θύμιζε καρικατούρα του παλιού εαυτού του. Ωστόσο πού και πού έκανε και ταινίες που βλέπονται, όπως η κωμωδία τρόμου "Innocent Blood" με τη γαλλίδα Αν Παριγιό (τη θυμάστε από το πρώτο, αυθεντικό "Νικίτα";)

Η οποία είναι βρυκολακίνα στη σύγχρονη εποχή, αλλά "καλή" τέτοια (τουτέστιν φροντίζει να πίνει αίμα μόνο κακών) και νοιώθει μοναξιά. Όταν πάει να "τραφεί" από τη μαφία θα ρουφήξει το αίμα ενός αδίστακτου νονού, αυτός θα γίνει με τη σειρά του βρυκόλακας και η κατάσταση θα ξεφύγει (σε συνδυασμό με την ύπαρξη μυστικού μπάτσου μεταμφιεσμένου σε μαφιόζου, με τον οποίο βέβαια η ηρωίδα ερωτεύεται).

Τίποτα σπουδαίο - εκτός από τη σέξι Παριγιό σε "ιδιαίτερες" εμφανίσεις, πλην όμως το φιλμ είναι διασκεδαστικό και βλέπεται ευχάριστα με ποπ κορν και αναπαυτικούς καναπέδες. Μέχρι εκεί φτάνουν τα όριά του. Γι' αυτό έγραψα στην αρχή ότι, ΟΚ δεν είναι κακό. Διότι μετά τα μέσα των 80ς ο Landis έχει κάνει πολύ κακές ταινίες. Τέλος πάντων, για να τελειώνουμε, το βρήκα συμπαθητικό (απλώς).

"ΑΓΕΛΗ ΠΡΟΒΑΤΩΝ" : ΠΡΟΒΑΤΑ Ή ΛΥΚΟΙ;

 

Να μια ακόμα ελληνική ταινία που μου άρεσε αρκετά: "Αγέλη Προβάτων" του 2021 του πρωτοεμφανιζόμενου ηχολήπτη και μικρομηκά Δημήτρη Κανελλόπουλου. Καλά πάει το ελληνικό σινεμά (όχι από εισιτήρια πάντως).

Σύγχρονη ελληνική επαρχία. Ένας νέος επιστρέφει στο χωριό του με τη γυναίκα και το παιδί του για να ανοίξει φυτώριο. Ωστόσο είναι βαριά χρεωμένος σε τοπικό τοκογλύφο, ο οποίος τον απειλεί. Σύντομα θα ανακαλύψει ότι και άλλοι στο χωριό χρωστάνε στον ίδιο. Τα πράγματα θα κλιμακωθούν όταν ο τοκογλύφος θα στείλει δύο μπράβους από την Αθήνα να τρομοκρατήσουν όσους χρωστάνε. Ο ήρωας πασχίζει να τους ενώσει ώστε να αντιδράσουν ενάντια στο καθεστώς τρόμου που επικρατεί. 

Ευπρόσωπη πρώτη προσπάθεια με καταγραφή όχι τόσο της μιζέριας της ελληνικής επαρχίας (αυτή ίσως να καταγράφεται έμμεσα στο φόντο), αλλά κυρίως τις ασφυκτικές οικονομικές συνθήκες που επικρατούν και που εμποδίζουν ακόμα και τους νέους που επιστρέφουν να ορθοποδήσουν. Όλο αυτό είναι δοσμένο ως θρίλερ, με την πνιγηρή ατμόσφαιρα και τα αδιέξοδα να γίνονται όλο και ασφυκτικότερα καθώς προχωρά η ταινία. Και, βεβαίως, με τη γνωστή (και σωστή) παρατήρηση ότι η βία γεννά βία και οδηγεί στην απόλυτη καταστροφή.

Δεν είναι αριστούργημα, το βρήκα όμως συμπαθές ντεμπούτο.

"ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΥ" ΚΑΙ ΤΑ ΣΑΛΤΑΡΙΣΜΕΝΑ ΜΙΟΥΖΙΚΑΛ

 Το 1974 ο Brian De Palma ήταν ένας νέος, ανερχόμενος σκηνοθέτης. Τότε γυρίζει το ροκ μιούζικαλ "Το Φάντασμα του Παραδείσου" (Phantom of the Paradise) με τον μουσικό και συνθέτη Πολ Γουίλιαμς και την Τζέσικα Χάρπερ στους βασικούς ρόλους. 

Όπου αδίστακτος και σατανικός (κυριολεκτικά, αφού έχει πουλήσει τη ψυχή του στο διάβολο) ροκ σούπερ σταρ με άπειρες επιτυχίες στο ενεργητικό του κλέβει τη μουσική που του εμπιστεύεται αφελής, άσημος συνθέτης και την παρουσιάζει ως δική του στη ροκ όπερα που στήνει στον Παράδεισο, το προσωπικό του παλάτι / θέατρο / συναυλιακό χώρα / κατοικία / στούντιο κι ό,τι άλλο θέλετε. Όμως ο αληθινός συνθέτης, παραμορφωμένος πλέον από ένα ατύχημα, θα στοιχειώσει τον "Παράδεισο"...

Πολλαπλές αναφορές και αναφορές σε αναφορές σε ένα πολύπλοκο (ως προς τις αναφορές εννοώ, όχι δυσνόητο) φιλμ: Είναι μια ροκ όπερα με θέμα... μια ροκ όπερα που ετοιμάζεται να ανέβει στη σκηνή. Και, φυσικά, το καταλάβατε όλοι, είναι ταυτόχρονα μια διασκευή "επί το μουσικότερον" του κλασικού "Φαντάσματος της Όπερας", που έχει διασκευαστεί πολλές φορές για την οθόνη. Και διαθέτει τα κλασικά στερεότυπα της ροκ μυθολογίας: Ιδιοφυής πλην όμως πτωχός και άσημος δημιουργός, κακός παραγωγός / ιδιοκτήτης εταιρίας που τον εκμεταλλεύεται αδίστακτα, θυσία των πάντων μπροστά στο όραμα της επιτυχίας και της δόξας (άλλοι αρκούνται στη φήμη, άλλοι την κυνηγούν αποκλειστικά σε συνδυασμό με το άφθονο χρήμα), άσωτη "ροκ" ζωή με όργια, χλιδή, dagadance κλπ. κλπ.

Σε όλα αυτά η σεναριακή αληθοφάνεια είναι το τελευταίο που αναζητά κανείς. Αφεθείτε να απολαύσετε ένα σαλταρισμένο, παραληρηματικό, ηθελημένα κιτς σε κάποια σημεία ροκ μιούζικαλ με στοιχεία (πολύ λίγα) τρόμου, που δεν έχει το χιούμορ του "Rocky Horror", αλλά είναι επίσης σημαντικό για την εποχή. Και έναν De Palma όπως δεν τον έχετε ποτέ ξαναδεί.

"SHANE" : ΚΛΑΣΙΚΟ, ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΑΓΑΠΗΜΕΝΟ ΓΟΥΕΣΤΕΡΝ

Ο κλασικός χολιγουντιανός σκηνοθέτης George Stevens (1904-1975) γυρίζει το 1953 το "Shane", ένα τυπικό γουέστερν που τα περιλαμβάνει σχεδόν όλα: Τη μικρή φάρμα, την οικογένεια, τον μοναχικό πιστολά, τον κακό μεγαλοκτηματία με τους άγριανθρώπους του κλπ. κλπ. Και φυσικά το απέραντο αμερικάνικο τοπίο της μακρινής δύσης... Με τον Άλαν Λαντ, τη Τζιν Άρθουρ, τον Τζακ Πάλανς κ.ά.

Ένας κλασικός μοναχικός πιστολάς, κουρασμένος από τη μέχρι τότε ζωή του, φτάνει σε φάρμα όπου ζει οικογένεια (ζευγάρι και μικρό αγόρι). Αποφασίζει να ζήσει εκεί ήσυχα και ειρηνικά πλέον, αφού ο σύζυγος του δίνει δουλειά επειδή χρειάζεται χέρια και γίνεται ίνδαλμα του αγοριού. Όμως τίποτα δεν θα πάει όπως επιθυμεί. Ο άγριος μεγαλοκτηνοτρόφος της περιοχής, με τα τεράστια κοπάδια και την ανάγκη για αχανή γη, βλέπει με κακό μάτι τα μικροαγροκτήματα που ξεφυτρώνουν στις κάποτε ελεύθερες εκτάσεις του (που δεν του ανήκουν φυσικά, αλλά τις θεωρεί ντε φάκτο δικές του). Όταν η βία και οι απειλές θα φτάσουν στο απροχώρητο, ο πιστολάς αποφασίζει να περάσει και πάλι στην ενεργό δράση για να προστατέψει όσους έχει αρχίσει πλέον να αγαπά.

Η ιστορία είναι κλασική. Η εικόνα το ίδιο, με όλο το μεγαλείο που περιέχεται στα έρημα και αχανή αμερικάνικα τοπία. Ο συμβολισμός επίσης παρόν: Το τέλος της ασύδοτης, δίχως νόμους Αμερικής, όπου, χωρίς πολλά - πολλά, επικρατεί το νόμος του ισχυρού και τίποτα άλλο και η αντικατάστασή της από τη σταδιακή επικράτηση της τάξης και κάποιου στοιχειώδους έστω νόμου (όχι βέβαια ότι και σήμερα δεν επικρατεί ο δυνατότερος, αλλά, τέλος πάντων, υπάρχουν δικαστήρια και αρχές και, τέλος πάντων και πάλι, τηρούνται τουλάχιστον κάποια προσχήματα). 

Καλά όλα αυτά και κλασικά, όπως κλασικό θεωρείται και το συγκεκριμένο γουέστερν. Προσωπικά πάντως δεν είναι από τα αγαπημένα μου. Το βρίσκω κάπως ξεπερασμένο, βρίσκω το αγοράκι που δεν παύει να θαυμάζει τον πιστολέρο κάπως too much (και, τελικά, μάλλον εκνευριστικό) και γενικά δεν με συγκλόνισε (όπως "Ο άνθρωπος που σκότωσε τον Λίμπερτι Βάλανς" ή "Το τρένο θα σφυρίξει δυο φορές", για να αναφέρω δύο παραδείγματα που πρόχειρα μου έρχονται στο μυαλό). Πάντως θα επαναλάβω ότι θεωρείται κλασικό και οι φίλοι των παλιών γουέστερν ας μην το χάσουν.

 

Ο Paul Schrader στα 76 του συνεχίζει να σκηνοθετεί. Σεναριογράφος (μεταξύ πολλών άλλων) του "Ταξιτζή", σκηνοθέτης (επίσης μεταξύ πολλών άλλων) του "Cat People" του 1982 ή του "Mishima" του 1985, επανέρχεται το 2021 με τον "Μετρητή Καρτών" (Card Counter) με τον Oscar Isaac ως απόλυτο πρωταγωνιστή και τον Ουίλιαμ Νταφόε σε μικρό, αλλά βασικό ρόλο.

Ένας πρώην στρατιωτικός γίνεται εξπέρ στο τζόγο, από τον οποίο ζει περιφερόμενος από καζίνο σε καζίνο στις ΗΠΑ. Θα συναντήσει ένα νεαρό με μοναδικό στόχο της ζωής του την εκδίκηση και οι δυο τους θα περιπλανηθούν μαζί, έως ότου...

Ο Schrader αρέσκεται συχνά να μιλά για καταραμένους, περιπλανώμενους, περιθωριακούς (τι άλλο είναι ο Ταξιτζής;). Ο συγκεκριμένος ήρωάς του είναι αυτό ακριβώς. Ψυχρός, δίχως συναισθήματα, ουσιαστικά δίχως επιθυμίες, νομάδας, αποκλειστικός κάτοικος μοτέλ, μοιάζει να βασανίζεται από φαντάσματα του παρελθόντος. Σιγά - σιγά θα αποκαλυφτεί τι τον βασανίζει, τι είναι αυτό που τον έχει μετατρέψει σε ένα είδος μηχανής, σε μια ζωή περιπλάνησης και ρουτίνας ταυτόχρονα, δίχως ενδιαφέροντα και αγάπες - και με κάποιες ψυχοπαθολογικές συμπεριφορές, όπως θα διαπιστώσετε από τις πρώτες κιόλας σκηνές (και έτσι θα μπει και το πολιτικό στοιχείο).

Χαμηλότονη, δίχως έντονη δράση και λοιπά χολιγουντιανά, η ταινία μου άρεσε πολύ. Νομίζω τελικά ότι αυτό που βασικά θέλει να πει είναι κάτι κλασικό, που μπορεί να διατυπωθεί με πολλούς τρόπους: Αν βιώσεις την κόλαση δεν μπορείς ποτέ να ξεφύγεις απ' αυτήν, θα την κουβαλάς πάντα μέσα σου και μάλιστα ανεξάρτητα από το αν είσαι θύτης ή θύμα. Ή, πιο λαϊκά, "όποιος ανακατεύεται με τα πίτουρα τον τρώνε οι κότες". Ή πάλι, πιο απλά, η βία γεννά βία κι αν εκτεθείς σ' αυτή δεν μπορείς να γλυτώσεις από τον εφιαλτικό της κύκλο. Και, για να κλείσουμε πιο βαρύγδουπα, πρόκειται για κείνη την παλιά και πάντα εντυπωσιακή φράση : "Όταν κοιτάς την άβυσσο σε κοιτάζει κι αυτή".

Μάλλον θα αρέσει σε λίγους λόγω έλλειψης έντονης δράσης, αλλά για μένα μπαίνει στη λίστα με τα καλύτερα της χρονιάς. 

"ANNIHILATION": ΣΤΗ ΖΩΝΗ ΟΠΟΥ ΙΟ ΦΥΣΙΚΟΙ ΝΟΜΟΙ ΔΕΝ ΙΣΧΥΟΥΝ

 

Το "Annihilation" (Αφανισμός) του 2018 είναι η δεύτερη ταινία του Alex Garland, με τη Νάταλι Πόρτμαν και τη Τζένιφερ Τζέισον Λι στους κύριους ρόλους. Και είναι και αυτή επιστημονικής φαντασίας.

Μια ομάδα γυναικών με διαφορετικές εξειδικεύσεις σε διάφορους τομείς (ψυχολόγοι, βιολόγοι, στρατιωτικοί κλπ.) μπαίνουν σε μια μυστηριώδη ζώνη, που σιγά σιγά απλώνεται  τριγύρω δίχως κανείς να γνωρίζει πού και αν θα σταματήσει. Επίκεντρο είναι ένας απομονωμένος φάρος στον οποίο προσέκρουσε άγνωστο εξωγήινο αντικείμενο (μάλλον κάτι σαν κεραυνός). Στη ζώνη οι γνωστοί φυσικοί νόμοι παύουν να ισχύουν και όλα μοιάζουν εξωπραγματικά. Οι προηγούμενες αποστολές δεν επέστρεψαν ποτέ...

Πολύ ενδιαφέρον φιλμ, από τα καλά του είδους τα τελευταία χρόνια. Βέβαια η ιδέα θυμίζει αυτή του βιβλίου των αδελφών Strugatski που έγινε η πρώτη ύλη για το αριστουργηματικό "Stalker" του Ταρκόφσκι, αλλά βεβαίως εδώ είναι διαπραγματευμένο εντελώς διαφορετικά. Η ιστορία εμπλέκεται αξεδιάλυτα με την ψυχολογία της κεντρικής ηρωίδας και τα προσωπικά της θέματα και τη σχέση της με το σύζυγο της, που είχε πάρει μέρος σε προηγούμενη αποστολή. Έτσι φιλοσοφικά και ψυχολογικά ζητήματα με αρκετά πολύπλοκες "προεκτάσεις" εμπλέκονται στο θέμα. 

Όπως ίσως καταλάβατε, το φιλμ δεν βασίζεται στη δράση ή στα εφέ - αν και διατηρεί το σασπένς του. Πρόκειται γι' αυτό που θα ονομάζαμε "σκεπτόμενη" επιστημονική φαντασία (βλέπε "Arrival", "Ex Machina", "Solaris" ή "Stalker" που προαναφέραμε κλπ.). Προσωπικά μου άρεσε.

ΠΑΡΑΔΟΞΟ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ "AFTER BLUE"

 

O Bertrand Mandico είναι ένας γάλλος δημιουργός με πολλές μικρού μήκους ταινίες στο ενεργητικό του. Το "After Blue" (Βρώμικος Παράδεισσος στην Ελλάδα) του 2021 είναι η 2η μεγάλου μήκους του. Πρόκειται για μια παραληρηματική, στα όρια του πειραματικού φιλμ ταινία επιστημονικής φαντασίας.

Στον ομώνυμο (!) πλανήτη οι άντρες έχουν εξαφανιστεί και υπάρχει μια κοινωνία γυναικών με παράδοξη χλωρίδα και πανίδα (και οτιδήποτε ενδιάμεσο). Μια καταζητούμενη κακοποιός που λέγεται... (κρατηθείτε) Κέιτ Μπους δραπετεύει από τον τόπο τιμωρίας της με τη βοήθεια μιας νεαρής κοπέλας που την έχει ερωτευτεί και, σε αντίποινα, τόσο η ίδια όσο και η μητέρα της εξορίζονται από την κοινότητα και επιφορτίζονται με μια επικίνδυνη αναζήτηση.

Πειραγμένη εικόνα, κυρίως χρωματικά, εξωφρενικό ντεκόρ και κάθε λογής παράδοξα πλάσματα, περιβάλλον στα όρια του δυστοπικού και του πρωτόγονου, με πλήρη έλλειψη τεχνολογίας, καταστάσεις που ηθελημένα δεν εξηγούνται ιδιαίτερα, εξωγήινο "χειροποίητο" (κινηματογραφικά και ως ντεκόρ εννοώ) περιβάλλον, σχεδόν σουρεαλιστικές σκηνές και πάντρεμα επιστημονικής φαντασίας και μεταφυσικού (φαντάσματα κλπ.) συνθέτουν ένα φιλμ που, ενώ πατά στο είδος της επιστημονικής φαντασίας, είναι περισσότερο ονειρικό και παράδοξο παρά οτιδήποτε άλλο. Ως μειονέκτημα θεωρώ την άνευ λόγου μεγάλη διάρκειά του, ενώ ο φετιχισμός της εικόνας είναι εμφανής στον σκηνοθέτη. Απευθύνεται αποκλειστικά σε σινεφίλ, είναι (το είπα και στην αρχή) παραληρηματικό - αν και δεν διαθέτει τον απόλυτο σουρεαλισμό ενός Jodorowsky - και τελικά μόνο ως ένα κινηματογραφικό παράδοξο μπορεί να ειδωθεί Δεν ξέρω αν στο μέλλον θα γίνει καλτ.

ΕΙΝΑΙ ΤΟΣΟ ΤΡΟΜΑΚΤΙΚΟΙ ΟΙ "MEN";

 Ο Alex Garland με τις 3 ταινίες που έχει κάνει μέχρι τώρα φαίνεται να είναι ένας από τους πλέον ενδιαφέροντες σύγχρονους δημιουργούς. Το "Men" του 2022 το επιβεβαίωσε, αν και έχω και τις αρκετές μου αντιρρήσεις.

Μια κοπέλα αποφασίζει να κάνει μοναχικές διακοπές μιας εβδομάδας στην εξοχή της Αγγλίας. Νοικιάζει ένα όμορφο πέτρινο σπίτι, αλλά από την πρώτη κιόλας μέρα κάτι δεν πάει καλά. Ο ιδιοκτήτης είναι κάπως περίεργος, ενώ σε μια βόλτα που κάνει βλέπει μπροστά της έναν γυμνό άντρα! Τα γεγονότα θα γίνονται όλο και πιο περίεργα, αφού... μάλλον περίεργα αντιδρούν και ο αστυνομικός και ένας παπάς που γνωρίζει και άλλοι από το χωριό... 

Δομημένο ως ταινία τρόμου, με την κοπέλα σε μια όλο και πιο ασφυκτική και αγωνιώδη κατάσταση, σύντομα αντιλαμβανόμαστε ότι το "Men" λειτουργεί ως αλληγορία για την καταπίεση, παρενόχληση, δυσκολία, για τα προβλήματα τέλος πάντων που μια γυναίκα αντιμετωπίζει σε έναν απόλυτα ανδροκρατούμενο κόσμο. Κι αυτό γίνεται φανερό με το βασικό σκηνοθετικό εύρημα: (Για όσους δεν το γνωρίζουν ήδη το παρακάτω είναι spoiler): Όλοι οι αντρικοί ρόλοι ερμηνεύονται από τον ίδιο ηθοποιό - που μεταμορφώνεται με απίστευτο τρόπο στους διάφορους χαρακτήρες, τον Rory Kinnear. Έτσι η λογική της ταινίας είναι σαφής. Παράλληλα στην όλη ιστορία βασικό ρόλο παίζει και ένα παγανιστικό ον της κέλτικης (νομίζω) μυθολογίας, που απαντάται και στο χριστιανισμό, ο Green Man. Και, βέβαια, πάντοτε υπάρχει και η πιθανότητα όλα να βρίσκονται στο μυαλό μιας διαταραγμένης γυναίκας.

Σίγουρα το φιλμ είναι πρωτότυπο και φεμινιστικό θα λέγαμε, αλλά κάπως με χάλασε το τελευταίο τέταρτο, με τις φριχτές σκηνές (δεν σας λέω τίποτα γι' αυτές). Όχι για τις σκηνές καθ' εαυτές, αλλά για τη συνεχή, ενοχλητική τους επανάληψη, που μάλλον σκοπό έχει να δηλώσει ακόμα πιο ξεκάθαρα τα όσα ήδη γνωρίζουμε. Και δεν είναι μόνο η επανάληψη. Είναι ότι εμένα τουλάχιστον μου φάνηκε ότι δεν έδεναν με το όλο αλλόκοτο, υπαινικτικό κλίμα της. Είναι σα να χάλαγε η ατμόσφαιρα, η αισθητική, με την ξαφνική είσοδο ενός επαναλαμβανόμενου, γκροτέσκου στοιχείου.

Τέλος πάντων, παρά την ενόχλησή μου, συνολικά τη βρίσκω ενδιαφέρουσα και πρωτότυπη προσπάθεια.

ΜΑΛΛΟΝ ΜΠΕΡΔΕΜΕΝΟΙ "ΜΠΑΣΤΑΡΔΟΙ"

 

Είπαμε ότι η γαλλίδα Claire Denis μερικές φορές μπερδεύει τα πράγματα σε βαθμό που οι ταινίες της αγγίζουν τα όρια του πειραματικού σινεμά. "Οι Μπάσταρδοι" (Les Salauds) του 2013 είναι ένα σοκαριστικό στις τελικές του αποκαλύψεις δράμα / νουάρ / αστυνομικό φιλμ, που ωστόσο μάλλον μπερδεμένο θα το χαρακτήριζε κανείς (ίσως και προσχηματικό). Με τον Βινσέν Λιντόν και την Κιάρα Μαστρογιάνι.

Ένας καπετάνιος παρατά το πλοίο του (και τη δουλειά του κατά συνέπεια) στην άλλη άκρη του κόσμου και επιστρέφει επειγόντως στο Παρίσι μετά την αυτοκτονία του συζύγου της αδελφής του. Η νεαρή κόρη τους νοσηλεύεται, αφού, λίγες νύχτες πριν, έχει βρεθεί να περιφέρεται σα χαμένη ολόγυμνη και πληγωμένη στους δρόμους της πόλης. Τι έχει συμβεί; Ή μήπως ο ήρωας επιστρέφει μόνο και μόνο για να εκδικηθεί;

Ακούγεται ενδιαφέρον. Ωστόσο η σκηνοθέτης δεν ενδιαφέρεται για την ιστορία καθ' εαυτή, αλλά για τη γενική ατμόσφαιρα μυστηρίου σχετικών ταινιών, που συνήθως παρακολουθούν τις έρευνες του ήρωα για να λυθεί η κατάσταση. Στο μεταξύ με "σαδιστικό" τρόπο μπερδεύει εντελώς τον χρόνο που συμβαίνει η κάθε σκηνή, οπότε όλα βρίσκονται σε ένα χρονικό κυκεώνα και ο θεατής καλείται να βάλει το σωστό κομμάτι (βλέπε σκηνή) στη σωστή χρονικά θέση ώστε να ταιριάξει το παζλ. Δεν είμαι σίγουρος ότι τα καταφέρνει πάντα, αφού ακόμα έχω σεναριακά κενά και δεν καταλαβαίνω πού κολλάνε και γιατί υπάρχουν κάποιες σκηνές. Η ατμόσφαιρα είναι περισσότερο μουντή παρά υποβλητική και απορίες εξακολουθούν να υπάρχουν, κι ας είναι όντως σοκαριστικές οι αποκαλύψεις. Κι όλα αυτά γιατί; Για να μας δείξει ότι υπάρχει τόσο κακό στον κόσμο; Ή απλώς για να επιχειρήσει μια άσκηση ύφους;

ΟΚ, έχει το ενδιαφέρον του, αλλά δεν μπορώ να πω ότι με ενθουσιάζει το σινεμά της Denis. Δίχως να έχω δει πολλές ταινίες της πάντως.

ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΟ "ΓΕΓΟΝΟΣ"

 

Να ένα συγκλονιστικό (και δυστυχέστατα τρομερά επίκαιρο) γαλλικό ρεαλιστικό φιλμ: "Το Γεγονός" (2021), δεύτερη ταινία της Audrey Diwan.

Στη Γαλλία του 1963 η έκτρωση απαγορεύεται. Ένα το (πολύ) κακό. Βρισκόμαστε όμως, επίσης, στα χρόνια πριν τη σεξουαλική επανάσταση, που θα ερχόταν λίγα μόλις χρόνια μετά. Βρισκόμαστε και στην επαρχία, οπότε τόσο το εφηβικό / προγαμιαίο σεξ, όσο - ακόμα περισσότερο - και η έκτρωση είναι πράγματα αδιανόητα. Μια "υπεράνω πάσης υποψίας" κοπέλα όμως, από τις καλύτερες μαθήτριες της τελευταίας τάξης του σχολείου, θα μείνει - φευ - έγκυος και μια εφιαλτική οδύσσεια θα ξεκινήσει.

Το ενδιαφέρον της ταινίας είναι ότι μας δείχνει από την πρώτη στιγμή ότι η κοπέλα θέλει να ξεφορτωθεί ένα λάθος που θα καταστρέψει ολόκληρη τη ζωή της από τα 17 της χρόνια. Τελεία και παύλα. Πρέπει να το ρίξει. Ούτε δισταγμοί, ούτε παλινδρομήσεις. Κάτι τέτοιο όμως στα χρόνια αυτά είναι τουλάχιστον εξαιρετικά δύσκολο, επικίνδυνο για την ίδια της τη ζωή και, αν ποτέ αποκαλυφτεί, η ίδια θα φυλακιστεί! Μάλιστα. Δεν θα σας πω πολλά, απλώς το άγχος, το τεράστιο ρίσκο για τα πάντα, ο αδιάκοπος αγώνας, και μάλιστα με πολύ συγκεκριμένο και σύντομο dead line (μετά δεν γίνεται τίποτα) δείχνονται άμεσα, φτιάχνοντας έτσι ένα αγχωτικότατο κοινωνικο - ψυχολογικό "θρίλερ" με ασφυκτικό σασπένς. Κι αυτό με απόλυτα ρεαλιστικές καταστάσεις και σωστή καταγραφή του τότε ιδεολογικού και κοινωνικού περίγυρου.

Ναι, είναι ένα καλό ρεαλιστικό φιλμ. Και κυρίως μας κάνει να εξοργιζόμαστε ακόμα περισσότερο - βλέποντας τις απτές και τραγικές επιπτώσεις της επιβολής του σκοταδιστικού συντηρητισμού - με την πρόσφατη μεσαιωνική (φασιστική θα τη χαρακτήριζα) απόφαση στις ΗΠΑ, που πλέον πιστεύω σοβαρά ότι αποτελούν τον απόλυτο πάτο του λεγόμενου δυτικού κόσμου.

ΥΓ: Το φιλμ βασίζεται στο βιβλίο που εξέδωσε πολλά χρόνια μετά η παθούσα εξιστορώντας την ανατριχιαστική της περίπτωση.

"ΣΦΑΖΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΟ ΒΑΒΜΒΑΚΙ" ΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ ΣΤΗΝ "ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ"

 

Ο George Stevens (1904-1975) είναι από τους μεγάλους σκηνοθέτες του κλασικού Χόλιγουντ, ενός Χόλιγουντ δηλαδή πολλά - πολλά χιλιόμετρα μπροστά από το σύγχρονο των λογιστών και των μάνατζερ, του εβδομαδιαίου σούπερ ήρωα και του ξεζουμίσματος με διψήφια σίκουελ και πρίκουελ της κάθε παλιάς επιτυχίας (για να μην αναφέρουμε τα ακατονόμαστα ριμέικ). Τότε λοιπόν, μέχρι ίσως τα 70ς, άντε και τα 80ς, το Χόλιγουντ μπορούσε να είναι αν ήθελε ακόμα και πολιτικό (σε κάποια "αμερικάνικα" πλαίσια βεβαίως), δίχως τίποτα να χάνει από τη διασκεδαστικότητά του και, βεβαίως, για να μη ξεχνιόμαστε, από το κυνήγι του κέρδους, που πάντοτε ήταν ο βασικός στόχος. Όλα αυτά για να καταλήξω ότι ο Stevens γυρίζει το "The Talk of the Town" ("Ανθρώπινη Δικαιοσύνη" ο ελληνικός τίτλος) το 1942. Με τους Κάρι Γκραντ, Τζιν Άρθουρ και Ρόναλντ Κόλμαν στους βασικούς ρόλους.

Ένας αριστερός και "ανήσυχος" εργάτης που καταγγέλλει το σύστημα, συλλαμβάνεται κατηγορούμενος από τον εργοδότη του ότι έβαλε φωτιά στο εργοστάσιο (υπήρξε μάλιστα και ένα θύμα). Ενώ η δίκη - παρωδία συνεχίζεται και όλα δείχνουν ότι θα καταδικαστεί σε θάνατο, εκείνος καταφέρνει να δραπετεύσει και, με στραμπουληγμένο αστράγαλο, καταφεύγει στο σπίτι παιδικής του φίλης. Μόνο που εκείνη το έχει νοικιάσει για το καλοκαίρι σε σοβαρό καθηγητή πανεπιστημίου και επιφανή νομικό, που θέλει να αποσυρθεί εκεί με ησυχία για να γράψει το νέο του σύγγραμμα. Φυσικά με τους τρεις να μένουν μαζί στο σπίτι (ο δραπέτης θα παρουσιαστεί ως κηπουρός), μόνο ησυχία δεν θα βρει...

Ναι, ένα τόσο σοβαρό θέμα, με κάποιον άδικα καταδικασμένο (σχεδόν) από ένα κάθε άλλο παρά δίκαιο σύστημα (δικαστές, βιομήχανοι, δήμαρχοι, βράζουν όλοι στο ίδιο καζάνι διαφθοράς και προκαταλήψεων) αυτό που παρακολουθούμε είναι μια απολαυστική κωμωδία με πλήθος ευτράπελες και πολύπλοκες καταστάσεις, τόσο με τις παρεξηγήσεις μεταξύ του πρωταγωνιστικού τρίο όσο και με τη διεκδίκηση της κοπέλας από τους δύο, τελικά, αντίζηλους, αλλά και φίλους ταυτόχρονα. Κάτω απ' αυτή την αστεία επιφάνεια, η οποία ωστόσο διαθέτει και διαρκές σασπένς για το τι θα συμβεί τελικά, σιγοβράζει μια άδικη, αδίστακτη Αμερική, που κυνηγά (αριστερές) "μάγισσες", που καταπατά κάθε έννοια δικαιοσύνης και νομιμότητας, που πατά επί πτωμάτων για περισσότερο κέρδος κλπ. κλπ. Το φιλμ είναι το πιο κοντινό στο πνεύμα του Billy Wilder που έχω δει από άλλον σκηνοθέτη. Διότι ο Wilder ήταν αυτός που κατ' εξοχήν  κατέκρινε ή λοιδορούσε την αμερικάνικη κοινωνία και συχνά το έκανε με εξαιρετικά εύπεπτο και αστείο τρόπο. Το φιλμ, μέσα στο σχετικά αφελές στιλ του, μιλά και για άλλα πράγματα: Για τη διαφορά πράξης και θεωρίας, για την επιτυχία που μπορεί κάποιοι να απολαύσουν, πλην όμως "η ζωή είναι αλλού", για τη φρίκη του όχλου, που στις ΗΠΑ πάντοτε έπαιζε βασικό ρόλο (βλέπε γουέστερν ή θυμηθείτε τα λινσταρίσματα) κλπ.

Συνίσταται ανεπιφύλακτα στους φίλους που κλασικού Χόλιγουντ.

 

ΠΑΡΑΞΕΝΟΙ, ΠΟΙΗΤΙΚΟΙ "ΛΕΓΕΩΝΑΡΙΟΙ"

 

Η Claire Denis είναι μια ιδιόρρυθμη γαλλίδα σκηνοθέτης, κάποιες ταινίες της οποίας βρίσκονται στα όρια σχεδόν του πειραματικού. Το 1999 γυρίζει τους "Λεγεωνάριους" (Beau travail), με τον Ντενί Λαβάν, τον μόνιμο πρωταγωνιστή του Carax, στο βασικό ρόλο.

Ο ήρωας θυμάται τις μέρες του στη Λεγεώνα των Ξένων στο Τζιμπουτί. Όχι, δεν υπήρχε τίποτα το ηρωικό εκεί. Ολόιδια καθημερινότητα, ασκήσεις, ατελείωτες ώρες σχόλης, έρημος, βόλτα στην πόλη... Ωστόσο εκείνος μοιάζει να είναι ευτυχισμένος εκεί, σ' αυτή τη μίζερη για άλλους ρουτίνα. Ώσπου θα φτάσει ένας καινούριος νεαρός λεγεωνάριος και όλα θα αναποδογυριστούν. Μέσα του θα τρυπώσει η ζήλια για το νέο και η κατάσταση θα φτάσει σε οριακό επίπεδο...

Η ταινία διαθέτει κάπως στρυφνή αφήγηση με πισωγυρίσματα στο χρόνο, η σκηνοθεσία είναι περίεργη, οι κινήσεις των ηθοποιών παράξενες, όπως και οι στάσεις τους. Όλα μοιάζουν με χορογραφία. Όντως, έμαθα ότι οι ηθοποιοί που ενσαρκώνουν τους λεγεωνάριους είναι όλοι επαγγελματίες χορευτές. Στο βάθος υποβόσκει μια λανθάνουσα ομοφυλοφιλία, η οποία όμως ποτέ δεν εκδηλώνεται ανοιχτά, ούτε καν παίζει οποιοδήποτε σεναριακό ρόλο. Απλώς ενυπάρχει στην εικόνα και στον τρόπο κινηματογράφησης. 

Αυστηρά και μόνο για σινεφίλ, όπως όλες οι ταινίες της Denis.

"WINGS OF FAME": ΕΝΑ ΚΑΘΑΡΤΗΡΙΟ;

 

Το "Wings of Fame" (Τα Φτερά της δημοσιότητας στην Ελλάδα) είναι ένα μάλλον ξεχασμένο φιλμ του 1990, το μοναδικό μεγάλου μήκους που γύρισε ο τσέχος Otakar Votocek (είναι και σεναριογράφος του). Η παραγωγή είναι ολλανδική. Παρά το άγνωστο όνομα του δημιουργού, διαθέτει εντυπωσιακό καστ: Πίτερ Ο'Τουλ, Μαρί Τρεντινιάν (η αδικοχαμένη κόρη του Ζαν Λουί Τρεντινιάν), Αντρέα Φερεόλ, ενώ πρωταγωνιστής είναι ένας νεότατος Κόλιν Φερθ.

Ένας φαν δολοφονεί το ίνδαλμά του, έναν διάσημο και σεξπιρικών προδιαγραφών σταρ του σινεμά και αμέσως σκοτώνεται ο ίδιος. Σύντομα βρίσκονται αμφότεροι σε ένα πολυτελές ξενοδοχείο (με υπηρέτες, σερβιτόρους κλπ.) στις όχθες μια ήρεμης λίμνης. Εκεί "φιλοξενούνται" αποκλειστικά και μόνο διασημότητες κάθε είδους, ενώ η "πλέμπα" είναι αναγκασμένη να κολυμπά για πάντα στη λίμνη. Κι όμως: Κι εκεί, στο ξενοδοχείο εννοώ, υπάρχουν κανόνες και μάλιστα σκληροί...

Πολύ πρωτότυπη ιδέα ως άποψη για τη μετά θάνατον ζωή, όχι ακριβώς με όρους παραδείσου - κόλασης, αλλά μάλλον ως ένα είδος αιώνιας (;) βαρεμάρας (ή Καθαρτηρίου, θα μπορούσαμε να πούμε). Οι ρυθμοί του φιλμ είναι αργοί, πράγμα που δεν με ενόχλησε. Αντίθετα το βρήκα ταιριαστό με το κλίμα που ήθελε να πετύχει ο σκηνοθέτης: Αυτή ακριβώς τη νωχελικότητα, την απουσία ενδιαφερόντων, την έλλειψη επαφής ανάμεσα στους ενοίκους, τη βαρεμάρα που επικρατούν - παρά την πολυτέλεια και το αριστοκρατικό του πράγματος. Οι ένοικοι πασχίζουν να εξακολουθήσουν να κάνουν ό,τι έκαναν και στη ζωή (να γράφουν, να παίζουν μουσική κλπ.), αλλά, αφού βρίσκονται στο υπερπέραν δεν έχουν επαφή με τους ζωντανούς. Άρα και αριστούργημα να δημιουργήσουν, είναι καταδικασμένο να μη μαθευτεί ποτέ εκεί έξω (ή μάλλον εκεί κάτω)...

Ταυτόχρονα υπάρχει και το υπόγειο χιούμορ: Η παρουσία στο τέλος της τελικής κρίσης υπό τη μορφή... τηλεπαιχνιδιού, αλλά και η γενικότερη ειρωνική διάθεση που διαπερνά το φιλμ, προσθέτουν πόντους κατά τη γνώμη μου. Τελικά το όλο πράγμα δεν αποτελεί τόσο μια αναφορά στη μετά θάνατον ζωή, όσο έναν ευφάνταστο στοχασμό πάνω στο θέμα της διασημότητας, της φήμης και της συλλογικής μνήμης.

Δίχως να είναι αριστούργημα, το συνιστώ για την πρωτοτυπία του.

"LUZ" Ή... ΤΡΙΚΥΜΙΑ ΕΝ ΚΡΑΝΙΩ

 Το "Luz" (με τον υπότιτλο "The Flower of Evil") είναι μια κολομβιανή ταινία του 2019 του Juan Diego Escobar Alzate.

Σε μια απομονωμένη ορεινή κοινότητα επιβιώνει μια αίρεση με επικεφαλής τον απόλυτα φανατικό (και αρνητή κάθε μορφής χαράς) El sinior, που υποτίθεται ότι "μιλά με το θεό". Κατά καιρούς φέρνει ένα παιδί από τον "έξω κόσμο", που ζει εκεί ως αιχμάλωτο και υποτίθεται ότι θα... εξελιχτεί και θα γίνει ο Ιησούς ή κάτι τέτοιο. Ωστόσο οι τρεις κόρες του, έφηβες πλέον και πάνω, αναζητούν τη δική τους χαρά, τα δικά τους παιχνίδια, τη δική τους ηδονή, κρυφά βέβαια από τον αδίστακτο - και αιμοσταγή, όπως θα μάθουμε - πατέρα.

Η ταινία θέλει να είναι σαφώς ταινία τέχνης, διατηρώντας ωστόσο το σασπένς και την αγχωτική ατμόσφαιρα μια τέτοιας καταπιεστικής συνθήκης. Διαθέτει πειραγμένη φωτογραφία με φίλτρα που τονίζουν τα χρώματα, δημιουργώντας έτσι μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα, ενώ πολλές από τις εικόνες της είναι όντως πολύ όμορφες. Από εκεί και πέρα όμως, σεναριακά, ομολογώ ότι δεν κατάλαβα πολλά πράγματα. Ελλειπτική αφήγηση, μη εξηγήσιμες καταστάσεις και, κυρίως, η παντελώς ακατανόητη συμπεριφορά του "πατέρα αφέντη" (αδύνατο να καταλάβουμε γιατί κάνει ό,τι κάνει ή γιατί πραγματοποιεί την τελευταία, καταλυτική πράξη), συνδυασμός που με κούρασε και, εν τέλει, με έκανε να βαρεθώ. Κι όλα αυτά δίχως να έχει την απόλυτα σουρεαλιστική λογική του Jodorowsky ας πούμε, οπότε παύεις να ψάχνεις οποιαδήποτε λογική και αφήνεσαι στο παραλήρημά του (επειδή κάπου σύγκριναν την ταινία μ' αυτόν). Εδώ το σενάριο είναι "κανονικό", απλώς δεν καταλαβαίνεις γιατί γίνονται όσα γίνονται. Νομίζω ότι για μια καλή ταινία δεν αρκεί η ωραία εικόνα και, δυστυχώς, ούτε οι προθέσεις.

"THE RED BOOK RITUAL" : ΑΛΛΟΣ ΕΝΑΣ... ΣΠΟΝΔΥΛΩΤΟΣ ΤΡΟΜΟΣ

Άλλη μία σπονδυλωτή ταινία τρόμου γυρισμένη από... 7 άγνωστους σε μένα σκηνοθέτες (Chris Beyrooty κ.ά.): Πρόκειται για το "Red Book Ritual" του 2022. Το φιλμ είναι νεοζηλανδέζικο.

Τρεις φίλοι (δυο κοπέλες και ένα αγόρι) βρίσκονται στο σπίτι ενός απ' αυτούς/ές και αποφασίζουν να παίξουν ένα παιχνίδι: Παίρνεις ένα κόκκινο βιβλίο δίχως εικόνες, κάνεις μια ερώτηση ακουμπώντας το χέρι στο εξώφυλλο, ανοίγεις στην τύχη το βιβλίο, διαβάζεις μια πρόταση και αυτή είναι η απάντηση. Μόνο που δεν γνωρίζουν ότι το βιβλίο είναι στοιχειωμένο και με κάθε ερώτηση το κακό πνεύμα μιας παλιάς μάγισσας τους πλησιάζει ολοένα παγιδεύοντάς τους... Στο μεταξύ εμείς βλέπουμε μια μικρή, τρομαχτική ιστορία για κάθε ερωταπάντηση, εξ ου και οι πολλοί σκηνοθέτες, ενώ το αρχικό στόρι των κλεισμένων στο σπίτι φίλων συνεχίζεται.

Όπως συμβαίνει σε όλα τα σπονδυλωτά φιλμ, έτσι κι εδώ οι ιστορίες είναι άνισες (πώς αλλιώς;). Ωστόσο εδώ το γενικό επίπεδο και κλίμα είναι πολύ καλύτερο από το προηγούμενο σπονδυλωτό φιλμ (το Apps) που έτυχε να δω στο ίδιο φεστιβάλ. Οι ιστορίες στέκουν περισσότερο, είναι πιο ολοκληρωμένες, πιο κοντά στο παραδοσιακό φιλμ τρόμου... Μου έμεινε κυρίως η τελευταία, μια ιστορία από το κυνήγι μαγισσών περασμένων αιώνων.

Καλά όλα αυτά, αλλά εξακολουθώ να βαριέμαι λίγο τις σπονδυλωτές ταινίες. Είπαμε: Είναι εξ ορισμού άνισες.

ΜΙΑΣ "ΚΑΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ" ΜΥΡΙΑ ΕΠΟΝΤΑΙ

 

Το 2004 ο Pedro Almodovar γυρίζει μια από τις πλέον προσωπικές του ταινίες, την "Κακή Εκπαίδευση" (La Mala Educacion) με τον Gael Garcia Bernal στον έναν από τους βασικούς ρόλους. Προσωπική κυρίως επειδή, όπως ο ίδιος έχει πει, είχε υποστεί κακοποίηση ως μαθητής από παπά - δάσκαλό του.

Σε ένα καθολικό σχολείο δύο αγόρια ερωτεύονται. Ωστόσο ο δάσκαλός τους και παπάς, που είναι ξεκάθαρα ο "κακός" (δώστε βάση στα εισαγωγικά) της ταινίας θα επέμβει βάναυσα, θα τους αναγκάσει να χωρίσουν... και θα καρπωθεί ο ίδιος τη λεία του. Πολλά χρόνια μετά ο ένας από τα δύο παιδιά, διάσημος σκηνοθέτης πλέον, θα ξαναβρεθεί πρόσωπο με πρόσωπο με την παλιά εκείνη ιστορία και τους πρωταγωνιστές της.

Ο Almodovar θα βγάλει στο φιλμ αυτό όλο το μένος του για την καθολική εκκλησία και ιδιαίτερα για το απαράδεκτο του να εμπιστεύεται η πολιτεία μεγάλο μέρος της εκπαίδευσης των παιδιών στα χέρια παπάδων. Ταυτόχρονα δείχνει το πόσο τραυματική μπορεί να είναι μια τέτοια ιστορία για τον ψυχισμό ενός παιδιού, πώς είναι δυνατόν να τον ακολουθεί κυριολεκτικά σε όλη του τη ζωή. Και βέβαια τη χαρακτήρισα "από τις πλέον προσωπικές" ταινίες του σκηνοθέτη και για άλλους λόγους: Δεν είναι τυχαίο ότι ο ενήλικος πλέον πρωταγωνιστής είναι σκηνοθέτης (alter ego του ίδιου του Almodovar) και το ότι είναι η πιο γκέι ίσως ταινία του σημαντικού δημιουργού (το γκέι στοιχείο υπάρχει σε πολλά φιλμ του, εδώ όμως γίνεται κυρίαρχο, καθώς παρακολουθούμε ερωτικές ιστορίες αποκλειστικά μεταξύ ανδρών, ενώ η γυναίκα, αγαπημένη σε άλλα φιλμ του σκηνοθέτη - που θεωρείται δικαίως "σκηνοθέτης των γυναικών" - εδώ λείπει εντελώς). Επίσης ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι η παλιά τραυματική ιστορία στη σύγχρονη εποχή έρχεται στην επιφάνεια με διπλό τρόπο : Τόσο ως ξανα - συνάντηση με τους παλιούς πρωταγωνιστές της, όσο και ως προσπάθεια αναπαράστασής της μέσω της τέχνης, αφού ο ήρωας προσπαθεί να γυρίσει ένα φιλμ με θέμα τα παλιά γεγονότα. Ίσως θέλοντας να ξορκίσει το τραύμα μέσω της τέχνης. Ίσως επίσης - ποιος ξέρει ; - αυτό να επιχειρεί και ο ίδιος ο Almodovar με το φιλμ αυτό...

 

ΕΝΑ "ΘΑΥΜΑ" ΑΠΟ ΤΗ ΡΟΥΜΑΝΙΑ

 

Η Ρουμανία εξακολουθεί να βγάζει καλές ταινίες. Όχι ίσως με τη συχνότητα που το έκανε μερικά χρόνια πριν, αλλά εξακολουθεί. Το "Θαύμα" (2021) του Bogdan George Apetri είναι μια από αυτές.

Μια νεαρή και όμορφη καλόγρια φεύγει από το μοναστήρι για μια μέρα για κάποια προσωπική δουλειά στην πόλη (αλλάζει μάλιστα τα ράσα και "μεταμφιέζεται" σε κοινό πολίτη). Στην επιστροφή στο μοναστήρι θα πέσει θύμα επίθεσης και θα μεταφερθεί ετοιμοθάνατη στο νοσοκομείο. Ένας αστυνομικός προσπαθεί να διελευκάνει την υπόθεση.

Εμείς; ξέρουμε από την αρχή τον ένοχο (ή μάλλον από κάπου στο 1/3 της ταινίας). Το θέμα είναι πώς δρουν όλοι (ο αστυνομικός, ο πιθανότατος ένοχος, οι καλόγριες, οι μάρτυρες...). Η ταινία δημιουργεί μια ασφυκτική ατμόσφαιρα, ένα είδος περιρρέουσας μιζέριας, δείχνοντας μια διχασμένη χώρα: Από τη μία θέλουμε να είμαστε Δύση, από την άλλη είμαστε προσκολλημένοι σε μια αρτηριοσκληρωτική εκκλησία και σε ένα συντηρητικότατο κοινωνικό περίγυρο, γεμάτο μυστικά και ηλίθιες εμμονές. Και ταυτόχρονα υπάρχει και το διεφθαρμένο σύστημα, που το νοιάζει μόνο από πού θα τα πάρει.

Οι αργοί ρυθμοί νομίζω ότι ταιριάζουν με την αποπνικτική κατάσταση, μυστικά αποκαλύπτονται σιγά - σιγά, και οδεύουμε έτσι προς το τέλος. Όπου μας τα χαλάει, καθώς, εντελώς απροειδοποίητα και άγαρμπα, εισβάλλει το μεταφυσικό στοιχείο, αλλάζοντας τη ροή των πραγμάτων. Δεν μου άρεσε αυτό, μου άρεσε όμως η υπόλοιπη ταινία. 

ΥΓ: Αυστηρά για όσους δεν είναι εθισμένοι στο σύγχρονο βαβουριάρικο Χόλιγουντ και μόνο σ' αυτό.