"ΜΙΑ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΛΗΣΤΕΙΑ" Ή ΟΙ ΛΗΣΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ

 

Το "American Animals" (Μια Αμερικάνικη Ληστεία) του 2018 είναι ένα φιλμ του Bart Layton, ο οποίος μέχρι τότε έκανε ντοκιμαντέρ. Κι εδώ άλλωστε κάτι υπάρχει από ντοκιμαντέρ... Πραγματεύεται μια αληθινή ιστορία, μια ασυνήθιστη ληστεία που έκαναν 4 υπεράνω κάθε υποψίας φοιτητές. Έκλεψαν μερικά πολύ σπάνια βιβλία που φυλάσσονταν σε ειδικό τμήμα της βιβλιοθήκης του πανεπιστημίου τους. Το σημαντικότερο ήταν το περίφημο πρωτότυπο του Audubon, έναν πελώριο, βάρους πολλών- πολλών κιλών τόμο, όπου ο ζωγράφος έχει ζωγραφίσει πουλιά της Αμερικής και είχε κυκλοφόρησε μεταξύ 1827-1838. Η αξία του υπολογίζεται σε κάποια εκατομμύρια δολάρια.

Ο τρόπος παρουσίασης της ιστορίας έχει πολλές πρωτοτυπίες. Κάθε λίγο η ιστορία διακόπτεται για να παρακολουθήσουμε μέρη από σύγχρονες (του 2018 δηλαδή) συνεντεύξεις των αληθινών ληστών, πάνω από 10 χρόνια μετά τα γεγονότα, που σχολιάζουν διάφορα και συχνά δεν θυμούνται ακριβώς πώς έγιναν τα πράγματα, αλλά και άλλων που είδαν τη ληστεία (βιβλιοθηκάριοι κλπ.). Και μετά συνεχίζουμε την ιστορία... Πρόκειται για μια "χύμα", ατσούμπαλα προετοιμασμένη ληστεία, τα σχέδια της οποίας στηρίχτηκαν σε... σχετικές ταινίες που είχαν δει οι επίδοξοι ληστές. Οι οποίοι, αυτό είναι το θέμα, ούτε ανάγκη από λεφτά είχαν ούτε περίεργοι τύποι ήταν. Μια ομάδα κανονικών φοιτητών, που το μόνο που ήθελαν ήταν να "ξεχωρίσουν από τη μάζα", να κάνουν κάτι διαφορετικό που θα το θυμούνται σ' όλη τους τη ζωή. Και βέβαια με τέτοια (μη) προσόντα, τα κάνουν θάλασσα... 

Η ταινία, συχνά με χιούμορ, ασκεί βαθιά κριτική στο αμερικάνικο όνειρο, στην ανάγκη του σύγχρονου δυτικού ανθρώπου να ξεχωρίσει, δίχως όμως να αμφισβητεί ουσιαστικά το όλο πλαίσιο της καθημερινότητας, στον ατομικισμό του κυρίως, στο ότι δεν ενδιαφέρεται για τίποτα που έχει σχέση με το κοινό συμφέρον και το δημόσιο χώρο εν γένει, αλλά μόνο για τον εαυτό του. Και συγχρόνως κάνει και μια υπόγεια πλάκα στον ίδιο τον mainstream κινηματογράφο και την απατηλή εικόνα της πραγματικότητας που μας δίνει (αν κάνεις ληστεία ακολουθώντας κινηματογραφικές συμβουλές από τα άπειρα σχετικά φιλμ που έχουν γυριστεί... την έχεις πατήσει σίγουρα).

Φρέσκο, πρωτότυπο και με άποψη φιλμ, που αποτέλεσε ευχάριστη έκπληξη.

"DIGGER": Η "ΒΑΘΕΙΑ" ΕΠΑΡΧΙΑ, Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΔΙΕΞΟΔΑ

 Ένας μεσήλικας ζει μετά το χωρισμό του (εδώ και 20 χρόνια) ολομόναχος σε ένα απομονωμένο από το κοντινό χωριό αγροτικό σπίτι, μόνος με τα ζώα, τη φύση και το δάσος που τον περιβάλλει (έχει και φίλους στο χωριό, πηγαίνει πού και πού, αλλά μέχρις εκεί). Οι κάτοικοι του χωριού είναι διχασμένοι, καθώς μια μεγάλη εταιρία εκμετάλλευσης ορυκτού πλούτου επεκτείνει τις δραστηριότητές της καταστρέφοντας την υπέροχη φύση γύρω της, αλλά και, ταυτόχρονα, δίνοντας δουλειά στο χωριό. Από την απομόνωσή του θα τον βγάλει ένας απρόσκλητος νεαρός επισκέπτης και η μέχρι τότε ζωή του θα ανατραπεί.

Αυτά συμβαίνουν στο πολύ καλό κατά τη γνώμη μου "Digger" (2020), πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του έμπειρου μικρομηκά Γιώργη Γρηγοράκη, με τον πάντα καλό Βαγγέλη Μουρίκη στον κύριο ρόλο. Το φιλμ, εκτός του ότι διαθέτει εξαιρετική κινηματογράφηση, ωραίες εικόνες, ρυθμό, χιούμορ που κατά διαστήματα σπάει τη "μουντή" γενική εικόνα, καλές ηθοποιίες κλπ., θίγει συγχρόνως και αρκετά καυτά θέματα και μάλιστα με πολυεπίπεδο τρόπο: Πολύ καλή, ρεαλιστική καταγραφή της μιζέριας της επαρχίας, με τα πολλαπλά αδιέξοδα των κατοίκων της, πολύ ενδιαφέρουσα ματιά πάνω στο ευρύτερο οικολογικό πρόβλημα και την καταστροφή της φύσης από τον άνθρωπο (οι Σκουριές έρχονται αμέσως στο νου) - αλλά και συγχρόνως αντικειμενική ματιά, αφού υπογραμμίζει δίχως προκαταλήψεις και τα ευεργετικά για τη μικρή κοινωνία οικονομικά αποτελέσματα της καταστροφής (βραχυπρόθεσμα βεβαίως μπροστά σ' αυτό που χάνεται), ενδιαφέρουσα ανάπτυξη της σχέσης πατέρα - γιου και άλλα θετικά.

Γενικά τη θεωρώ από τις καλές ελληνικές ταινίες των τελευταίων χρόνων και πιστεύω ότι δικαίως σάρωσε τα βραβεία του 2020 για το ελληνικό σινεμά.

"ΤΑ ΜΗΛΑ" ΚΑΙ Η ΜΝΗΜΗ

"Τα Μήλα" του 2020 είναι η πρώτη ταινία του Χρήστου Νίκου με τον Άρη Σερβετάλη στο βασικό ρόλο. Είναι από τα λίγα ελληνικά φιλμ που αγγίζουν τα όρια της επιστημονικής φαντασίας - του παράδοξου, τέλος πάντων, όπως θέλετε χαρακτηρίστε το.

Μια παράξενη επιδημία (διάγουμε εποχή επιδημιών βεβαίως) απλώνεται στον κόσμο: Οι άνθρωποι χάνουν μαζικά τη μνήμη τους. Ο ήρωας. ένας σαραντάρης, ξυπνά ένα πρωί δίχως να ξέρει ποιος είναι, τι δουλειά κάνει, ποιοι είναι οι φίλοι ή η οικογένειά του... Τίποτα απολύτως. Όταν τον μαζεύουν οι νοσοκόμοι μπαίνει στο ειδικό για τους συνεχώς αυξανόμενους αμνησιακούς πρόγραμμα "Νέα Ταυτότητα", όπου οι ασθενείς λαμβάνουν οδηγίες από γιατρούς για συγκεκριμένες καθημερινές "αποστολές", ώστε να ενταχθούν σιγά - σιγά και πάλι στην κοινωνία.

  Η ιστορία έχει σίγουρα το ενδιαφέρον της. Πρόκειται για μια διερεύνηση της λειτουργίας της μνήμης και καταλήγει τελικά ότι πολύ συχνά ξεχνάμε ό,τι είναι επώδυνο, ξεχνάμε δηλαδή αυτό που θέλουμε να ξεχάσουμε. Η ίδια αυτή τάση μπορεί βεβαίως να αντιμετωπιστεί και ως κατηγορία: Ξεχνάνε αυτοί που φοβούνται να πονέσουν. Αλλά αφού δεν υπάρχει ζωή δίχως πόνο, οι άνθρωποι που ξεχνούν είναι ουσιαστικά σαν να αρνούνται να ζήσουν.

Ενδιαφέροντα όλα αυτά τα φιλοσοφικά, καθώς και η παράξενη ατμόσφαιρα της ταινίας (ενώ το περιβάλλον παραπέμπει σε σύγχρονη εποχή ή σε πολύ κοντινό μέλλον, πολλές λεπτομέρειες είναι αναχρονιστικές - μαγνητόφωνα, τηλέφωνα με καντράν, πολαρόιντ κλπ.). Ωστόσο συνολικά κάπου με κούρασε και τη βρήκα κάπως στημένη. Ανήκει σαφώς στο ελληνικό weird σινεμά, έχει οπωσδήποτε ενδιαφέρον και είναι σημαντικό φιλμ για πρωτοεμφανιζόμενο, αλλά κάτι δεν με άφησε να πω ολόψυχα ότι μου άρεσε.

"ΠΑΓΙΔΕΥΜΕΝΟΙ" ΣΤΗΝ ΚΟΛΑΣΗ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΓΚΕΤΟ

Οι "Παγιδευμένοι" του 2020 είναι μια δανέζικη ταινία των (πάρτε ανάσα) Frederik Louis Hviid και Anders Oholm και είναι η πρώτη μεγάλου μήκους τους. Ως ιστορία φέρνει στο νου το παλιότερο "Μίσος" και το νεότερο γαλλικό "Οι Άθλιοι" του 2019.

Δύο αστυνομικοί κάνοντας περιπολία παγιδεύονται στο αραβικό "γκέτο" της Κοπεγχάγης, όπου, σε εποχές ταραχών "δεν μπαίνει η αστυνομία". Ακριβώς τέτοιες βίαιες ταραχές ξεσπούν ανεξέλεγκτα όταν ένας νεαρός άραβας πεθαίνει από τραύματα που του προκάλεσαν μπάτσοι (όχι οι συγκεκριμένοι). Σε όλο το φιλμ παρακολουθούμε την αγωνιώδη προσπάθειά τους να ξεφύγουν από την περιοχή που φλέγεται.

Η ταινία διαθέτει εξαιρετικό σασπένς και την παρακολούθησα "με κομμένη την ανάσα". Πέραν από το στοιχείο του σφιχτοδεμένου θρίλερ όμως, κάνει και ένα σχόλιο πάνω στο πολύπλοκο ζήτημα των σύγχρονων γκέτο των ευρωπαϊκών μεγαλουπόλεων, το οποίο στο μέλλον πιθανόν να μας απασχολήσει πολύ περισσότερο. Καθόλου μονοδιάστατο σχόλιο. Οι μπάτσοι φταίνε καθώς (άλλοτε άθελά τους και άλλοτε συνειδητά) ρίχνουν λάδι στη φωτιά, που συχνά οδηγεί σε έκρηξη. Είναι η αφορμή. Και βεβαίως και οι "έγκλειστοι" φέρουν τις ευθύνες τους. Εδώ ο ένας από τους δύο πρωταγωνιστές, σκληρός και ρατσιστής, είναι σαφώς υπεύθυνος για την κόλαση που θα ακολουθήσει (όχι την κόλαση των ταραχών εν γένει, αλλά για την προσωπική κόλαση των δύο αστυνομικών). 

Αν βεβαίως δούμε ευρύτερα τις όλο και συχνότερες τέτοιες καταστάσεις, δεν μπορούμε να κατηγορήσουμε μόνο την αστυνομία, που απλώς είναι το άβουλο όργανο στα χέρια της εκάστοτε εξουσίας. Η κατάσταση έχει πολύ βαθύτερα αίτια: Από τη στιγμή που υπάρχουν φτωχοί, δίχως μέλλον, νεαροί έγκλειστοι σε μια μίζερη και δίχως προοπτικές ζωή, και μάλιστα ζώντας σε θύλακες αποκλεισμένους από τη σχετική ευμάρεια που επικρατεί στην ευρύτερη πόλη και η οποία ευημερία αφορά μόνο τους λευκούς κατοίκους, καταστάσεις σαν αυτές είναι αναπόφευκτες. Και, φυσικά, οι νεαροί είναι εύκολο να γίνουν έρμαια στα χέρια κάθε λογής φανατικών ή/και εγκληματιών...

Τη θεωρώ από τις αξιόλογες πρόσφατες ταινίες. 

"Η ΩΡΑΙΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ" ΚΑΙ ΤΑ ΕΡΩΤΙΚΑ ΤΑΜΠΟΥ

 Προφανώς δεν έχω να προσθέσω κάτι στα πάμπολλα που έχουν γραφεί για την "Ωραία της Ημέρας" (Belle de Jour, 1967) του δαιμόνιου Luis Bunuel (1900-1983). Η ταινία με την Κατρίν Ντενέβ είχε ξεσηκώσει θύελλα αντικρουόμενων σχολίων στην εποχή της. Και πώς να μην το κάνει, όταν ο Μπουνουέλ πιάνει ένα τόσο "σκανδαλιστικό" θέμα;

Μια ευκατάστατη, παντρεμένη, ερωτευμένη με τον σύζυγο της, όμορφη, πλην όμως ψυχρή, γυναίκα "βασανίζεται" (;) από μαζοχιστικά όνειρα (ή φαντασιώσεις). Στη συνέχεια αποφασίζει να δουλέψει (κρυφά φυσικά) σε οίκο ανοχής κατά τη διάρκεια της ημέρας, όταν ο σύζυγος λείπει στη δουλειά. Προφανώς όχι επειδή χρειάζεται λεφτά, αλλά επειδή το θέλει.

Η "σατανική" ματιά του Μπουνουέλ είναι βεβαίως κάτι παραπάνω από παρούσα. Η τόλμη του θέματος, η ψυχαναλυτικές αναφορές, ο κυρίαρχος διχασμός ανάμεσα στην επιθυμία και την κοινωνική απαγόρευση. Η ψυχρότητα της γυναίκας όσον αφορά τις συζυγικές υποχρεώσεις σε πλήρη αντίθεση με την ηδονή που αντλεί από τη "δουλειά". Αλλά ταυτόχρονα και η θεραπεία, δηλαδή η μείωση της ψυχρότητας λόγω της ικανοποίησης, η απελευθέρωση. Η ερωτική απελευθέρωση ως θεραπευτικός μηχανισμός δηλαδή. Δεν είναι μια τολμηρή άποψη;

Εννοείται ότι ο περίφημος σουρεαλισμός του Μπουνουέλ δεν λείπει. Κάθε άλλο. Και εμφανίζεται αναπάντεχα κυρίως στο τέλος: Ενώ όσα συμβαίνουν (δεν θα σας πω τι) οδηγούν σε ένα αρχικά ηθικοπλαστικό δίδαγμα ("κοίτα τι έπαθε μ' αυτά τα αίσχη που έκανε"), ξαφνικά ανατρέπει τα πάντα με ένα παράλογο / σουρεαλιστικό φινάλε, που κλείνει το μάτι στο θεατή ή, αν θέλετε, τον αφήνει προβληματισμένο δίνοντάς του ένα εντελώς ανοιχτό τέλος. Με άλλα λόγια δεν υπάρχει μόνο η ηθικοπλαστική εκδοχή που λέγαμε...

Η ταινία παραμένει τολμηρή μετά τόσες δεκαετίες. Προσοχή όμως: Μη νομίζετε ότι θα δείτε τίποτα γαργαλιστικό. Οι "διαστροφές" (και υπάρχουν πολλές από δαύτες) υπονοούνται, δεν δείχνονται. Ούτε καν γυμνό υπάρχει. Οπότε να είστε προετοιμασμένοι για την έλλειψή τους. Το κλασικό αυτό φιλμ σε προκαλεί περισσότερο να σκεφτείς.

ΥΓ: Προσωπικά, παρά τη σκανδαλώδη φήμη, την τολμηρότητα και το αναμφισβήτητο ενδιαφέρον της, η "Ωραία την Ημέρας" δεν είναι από τα πολύ αγαπημένα μου μπουνουελικά φιλμ. Προτιμώ  άλλα αριστουργήματά του (Βιριδιάνα, Εξολοθρευτής Άγγελος κ.α.). Καθαρά προσωπική άποψη.

"Ο ΧΟΡΟΣ ΤΩΝ 41" ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΥΜΜΕΝΑ ΜΥΣΤΙΚΑ

 "Ο Χορός των 41" (Il Baile de los 41) του 2020 είναι μια μεξικάνικη ταινία, η δεύτερη μεγάλου μήκους του David Pablos και αναφέρεται σε ένα πραγματικό σκάνδαλο που είχε συγκλονίσει το Μεξικό στις αρχές του 20ού αιώνα. 

Ένας βουλευτής παντρεύεται την κόρη του προέδρου της χώρας. Σύντομα όμως φαίνεται ότι κάτι δεν πάει καλά με το νέο ζευγάρι. Στην πραγματικότητα ο σύζυγος ανήκει σε ένα κλειστό κλαμπ gay από υψηλές κυρίως τάξεις) ανδρών. Και όχι μόνο αυτό: Ερωτεύεται παράφορα έναν υπάλληλό του στο γραφείο. Το σκάνδαλο δεν θα αργήσει να ξεσπάσει και δεν θα αφορά μόνο τον συγκεκριμένο βουλευτή.

 Η ταινία είναι πολύ καλογυρισμένη, δίνοντας βάρος στην ατμόσφαιρα της εποχής (σκηνικά, κοστούμια κλπ.). Ενώ λειτουργεί κυρίως ως καταγγελία για τα όσα έχουν υποστεί οι gay σε παλιότερες εποχές (και σήμερα βεβαίως, αλλά οπωσδήποτε σε μικρότερο βαθμό), ταυτόχρονα λειτουργεί και σε άλλα επίπεδα. Ο βασικός ήρωας γίνεται σκληρός με τη σύζυγό του, η οποία αρχικά δεν είναι παρά η κλασική υποταγμένη γυναίκα της εποχής, της δείχνει ανοιχτά ένα είδος περιφρόνησης - αν και το δικό της ξέσπασμα (συνοδευόμενο με αντίστοιχη σκληρότητα) δεν θα αργήσει. Έτσι αποφεύγεται η εικόνα μαύρου - άσπρου (έχει και αυτός την ευθύνη του για όσα θα συμβούν). Επίσης δείχνει ξεκάθαρα την μεροληψία του νόμου. Κοινώς αν έχεις τα μέσα... Η κακή μοίρα παραμονεύει μόνο για τον "αδύναμο κρίκο" του ζεύγους των εραστών. Πάντως η εικόνα της απαγόρευσης και της καταστολής της όποιας επιθυμίας παραμένει νομίζω πολύ δυνατή.

ΥΓ: Κάτι μου φάνηκε στραβό σεναριακά. Δεν καταλαβαίνω γιατί, παρά το ότι το κλαμπ είναι ερμητικά κλειστό και μυστικό, μετά το χορό όλοι βγαίνουν και περιφέρονται στους δρόμους μισομεθυσμένοι και τραγουδώντας νυχτιάτικα, δίνοντας στόχο στους πάντες. Επειδή τα γεγονότα είναι αληθινά (δεν ξέρω βέβαια για το συγκεκριμένο) θα ήμουν περίεργος για την μάλλον παράξενη αυτή στάση.

'Η ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΑ ΜΟΝΟΝΟΚΕ" ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ

 Ένας φοβερός δαίμονας με τη μορφή γιγάντιου κάπρου επιτίθεται σκορπώντας τον τρόμο σε ένα γιαπωνέζικο χωριό. Ένας νεαρός φεύγει από το χωριό για να προσπαθήσει να βρει την πηγή της κατάρας και να το λυτρώσει. Θα βρεθεί σε μια βιομηχανική αποικία η ηγέτης της οποίας πολεμά τους θεούς του γειτονικού δάσους καταστρέφοντάς το σιγά σιγά, και θα γνωρίσει μια νεαρή, φανατική στους στόχους της, πριγκίπισσα του δάσους, τη Μονονόκε.

Όλα αυτά συμβαίνουν στο υπέροχο animation "Princess Mononoke" (Mononoke-hime, 1997) του μεγάλου ιάπωνα δημιουργού Hayao Miyazaki. Κι αφού είναι φιλμ του Μιγιαζάκι η ποιότητα είναι εγγυημένη. Το συγκεκριμένο φιλμ νομίζω ότι είναι από τα καλύτερά του, πριν ακόμα γίνει πολύ γνωστός στη Δύση με το "Spirited Away". 

Φυσικά είναι απολαυστικό στην παρακολούθηση, φυσικά κρατά το θεατή και φυσικά απευθύνεται και σε μεγάλους. Εκτός αυτών των στάνταρς όμως θα επισημάνω και συγκεκριμένα σημεία: Όπως ίσως θα καταλάβατε από την ιστορία πρόκειται για ένα είδος οικολογικής αλληγορίας, της καταστροφής δηλαδή της φύσης από την ανθρώπινη τεχνολογία. Ωστόσο ο Μ. δεν αντιμετωπίζει το θέμα καθόλου μονοδιάστατα. Αντίθετα αυτό που μου προξένησε θαυμασμό είναι τα πολλά επίπεδα των χαρακτήρων του φιλμ. Εδώ δεν υπάρχουν "καλοί και κακοί". Και οι δύο πλευρές (το δάσος και η αποικία) έχουν τις απόψεις και τα δίκια τους (ή μάλλον όχι ακριβώς τα δίκια τους, αλλά υπάρχουν θετικοί και συμπαθείς εκπρόσωποι εκατέρωθεν. Ακόμα και η "κακιά", η ηγέτης της αποικίας, έχει μια ανθρώπινη πλευρά. Ακόμα πιο σημαντικό για την οπτική του δημιουργού είναι ο ρόλος του κεντρικού ήρωα. Είμαι σίγουρος ότι αν ένα παρόμοιο θέμα γυριζόταν στις ΗΠΑ, ο ήρωας θα ήταν ο δεινός οικολόγος πολεμιστής που αγωνίζεται για τη σωτηρία του δάσους και την εξολόθρευση των (πολύ) κακών. Όχι εδώ. Αυτό που θέλει ο ήρωάς μας είναι η όχι η νίκη, η όποια νίκη, αλλά η ειρήνη και η ισορροπία ανάμεσα στις δύο πλευρές. Μπορεί να συμπαθεί τους κατοίκους του δάσους, αλλά η ισορροπία είναι ο στόχος του. Ο Μ. γνωρίζει καλά ότι στην παρούσα φάση δεν υπάρχει "επιστροφή στη φύση" για την ανθρωπότητα. Υπάρχει μόνο αμοιβαία υποχώρηση, συνύπαρξη και προφανώς, προστασία της φύσης από ολοσχερή (και αυτοκτονική) καταστροφή. Κι αυτό ακριβώς μας δείχνει με τον πιο απολαυστικό τρόπο.

"ΤΑ ΣΑΓΟΝΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΧΑΡΙΑ" ΚΑΙ ΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΤΩΝ ΔΙΑΚΟΠΩΝ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

 Ε, λοιπόν ναι! Μετά από πάμπολλα χρόνια ξαναείδα τα περίφημα "Σαγόνια του Καρχαρία" (Jaws, 1975) του σχεδόν άγνωστου τότε Steven Spielberg, με τον Ρόι Σάιντερ, τον Ρίτσαρντ Ντρέιφους και τον Ρόμπερτ Σο.

Την ιστορία τη ξέρετε. Σε αμερικάνικο θέρετρο, ντάλα καλοκαίρι και ενώ συρρέει πλήθος τουριστών, ένας γιγάντιος λευκός καρχαρίας κάνει την απροσδόκητη εμφάνισή του. Τα θύματα διαδέχονται το ένα το άλλο, ενώ ο σερίφης της περιοχής, ένας επιστήμονας του Ωκεανολογικού Ινστιτούτου και ένας έμπειρος θαλασσόλυκος, εξπέρ στους καρχαρίες, ξεκινούν να τον κυνηγήσουν. Ο τρόμος παραμονεύει.

Η ταινία δεν είναι μόνο η πρώτη τεράστια επιτυχία του Σπίλμπεργκ, το φιλμ που τον έκανε αμέσως σταρ, αλλά και το πρώτο ουσιαστικά αμερικάνικο μπλογκμπάστερ, όπως εννοούμε τον όρο σήμερα. Δεν θα πω πολλά για μια τόσο γνωστή ταινία. Απλώς ότι μέχρι σήμερα παραμένει ικανή να σκορπά ρίγη και να καθηλώνει τον θεατή (και να τον κάνει να φοβάται τη θάλασσα καλοκαιριάτικα), ενώ η δομή της ξεκινά το στιλ που καθιέρωσε στη συνέχεια ο Σπίλμπεργκ, με την αργή, αλλά γεμάτη ανησυχητικά σημάδια αρχή και την κορύφωση όσο προχωράμε (θυμηθείτε στις "Στενές Επαφές", το "Χουκ" κλπ) . Με την έννοια αυτή είναι ένα είδος κλασικής ταινία. Να σημειώσω ότι υπάρχει και έντονη κριτική στην θεώρηση ότι κέρδος και χρήμα είναι πάνω απ' όλα (εν πολλοίς υπεύθυνοι για τη φρίκη που ακολουθεί είναι οι αρχές και οι επαγγελματίες της περιοχής που αρνούνται να εκκενώσουν τις παραλίες και να απαγορεύσουν τα μπάνια για να μη φύγουν οι - πηγή κέρδους - τουρίστες).

Πάντως εσείς οι ελάχιστοι που δεν το έχετε δει, κάντε το.

"Η ΦΙΡΜΑ" ΚΑΙ ΟΙ ΣΚΟΤΕΙΝΕΣ ΠΛΕΚΤΑΝΕΣ ΤΩΝ ΔΙΚΗΓΟΡΩΝ

 "Η Φίρμα" (The Firm, 1993), που γυρίστηκε από τον "σταθερό" και "επαγγελματία" Sidney Pollack (1934-2008), είναι ένα... δικηγορικό θρίλερ και μεγάλη επιτυχία της εποχής και του Τομ Κρουζ, που πρωταγωνιστεί με τον Εντ Χάρις, τον Τζιν Χάκμαν και τη Τζιν Τρίπλχορν. Πρόκειται βέβαια για συμβατική περιπέτεια, αλλά νομίζω ότι εξακολουθεί να βλέπεται ευχάριστα.
Νεαρός σούπερ ταλαντούχος δικηγόρος αποφοιτά με άριστα και διακρίσεις και γίνεται περιζήτητος από μεγάλα δικηγορικά γραφεία. Εκείνος όμως επιλέγει ένα μεγάλο γραφείο του "μακρινού" Μέμφις λόγω του δελεαστικότατου μισθού που υπερβαίνει κάθε προσδοκία και μετακομίζει εκεί με τη γυναίκα του. Το περιβάλλον του γραφείου, που απασχολεί δεκάδες δικηγόρους, είναι κάτι παραπάνω από φιλικό, "οικογενειακό" θα λέγαμε. Σύντομα όμως αρχίζει να διαπιστώνει ότι κάτι δεν πάει καλά. Τότε θα συμβεί ο θάνατος δύο δικηγόρων του γραφείου σε ατύχημα στο εξωτικό Τρινιντάντ και ένας αληθινός εφιάλτης θα ξεκινήσει.

Προφανώς εδώ υπάρχουν όλες οι συνταγές ενός καλοστημένου... δικηγορικού θρίλερ - και όλες οι συνταγές για blogbaster θα λέγαμε. Ταυτόχρονα όμως υπάρχει και μια έντονη αμφισβήτηση του "γιάπικου" τρόπου ζωής και των κάθε λογής "golden boys", όροι που εδώ είναι αδιάρρηκτα συνδεδεμένοι με έναν αβάσταχτο συντηρητισμό... και κάποια άλλα πράγματα... Το τέλος είναι χαρακτηριστικό (αν και "εύκολο") της αμφισβήτησης αυτής. Και βέβαια το γνωστό θέμα σύνδεσης μεγαλοδικηγόρων και εγκλήματος παίζει σημαντικό ρόλο.

Είπαμε: Όχι κάτι πρωτότυπο, το οποίο όμως κρατά το ενδιαφέρον του θεατή. Ο Πόλακ εξ άλλου υπήρξε ένας άριστος και κλασικός τεχνίτης του mainstream αμερικάνικου σινεμά.

"CACTUS FLOWER" Ή ΤΑ ΑΓΚΑΘΙΑ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ

 

Μπορεί σήμερα η κομεντί να είναι ένα παρεξηγημένο (ή ίσως και εξαντλημένο) είδος, δεν ήταν όμως πάντοτε έτσι. Απόδειξη το "Cactus Flower" (ελληνικά "Το Αγκάθι") γυρισμένο το 1969 από τον Gene Saks (1921-2015), ένα σκηνοθέτη με λίγες ταινίες στο ενεργητικό του (ήταν περισσότερο ηθοποιός). ϊσως σας πείσει το καστ: Ο πάντοτε εξαιρετικός Γουόλτερ Ματάου, η Ίνγκριντ Μπέργκμαν και η Γκόλντι Χον σε έναν από τους πρώτους ρόλους της.

Η οποία, στα 21 της, έχει δεσμό με έναν ώριμο, ευκατάστατο και αδιόρθωτο γυναικά οδοντογιατρό, η πολύτιμη γραμματέας του οποίου είναι μια αυστηρή γεροντοκόρη. Τα πράγματα στην αρχή είναι σαν παιχνίδι, όταν όμως σοβαρεύουν και η μικρή ζητά συχνότερη και βαθύτερη επαφή, εκείνος θα σκαρφιστεί έναν περίεργο τρόπο για να αποτρέψει τον... κίνδυνο να την παντρευτεί. Ακολουθούν κωμικές καταστάσεις, απρόβλεπτες παρεξηγήσεις και πολλές συναισθηματικές ανατροπές.

Ακούγεται σαν ελληνική ταινία με τον Κωσταντάρα ή κάτι τέτοιο. Ωστόσο πλήθος από έξυπνες ατάκες και απίθανες καταστάσεις και γενικά η φρεσκάδα που το διακρίνει κάνουν το φιλμ απολαυστικό. Υπάρχει κάποια θεατρικότητα στο όλο πράγμα (δεν εννοώ τις πολύ καλές ηθοποιίες) μια που όντως βασίζεται σε θεατρικό έργο, αλλά αυτό δεν με πείραξε, αφού διασκέδασα πολύ. Άλλωστε πόσες σύγχρονες νερόβραστες κομεντί ξέρετε που ξεκινούν με δεδομένο ότι ένας πενηντάρης και βάλε έχει 20χρονη ερωμένη, την οποία θα επιθυμούσε να την επισκέπτεται για πάντα αποκλειστικά για το σεξ... και από εκεί και πέρα αρχίζουν όλα; Ξαναλέω: Απολαυστικό!

ΑΔΙΑΦΟΡΟ "SCARY HOUSE"

 

Το 2020 ο αυστριακός Daniel Prochaska γυρίζει την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του "The Scary House" (Das schaurige Haus), ένα αυστριακό φιλμ τρόμου (περίπου) και μάλλον απογοητεύει.

Μία νέα ακόμα και συμπαθητική χήρα μετακομίζει από την πόλη σε χωριό της νότιας Αυστρίας με τους δύο γιους της (16 και 10 χρονών), προς μεγάλη απογοήτευση του μεγάλου. Και, σα να μην έφτανε αυτό, ο έφηβος αντιμετωπίζει την εχθρότητα των ντόπιων συνομίληκων και λίγο μεγαλύτερών του (εκτός ενός μικρού που μάλλον περίεργο θα τον χαρακτηρίζαμε), ενώ το παράξενο σπίτι που μένουν, σύμφωνα με τα λεγόμενα των ντόπιων, είναι στοιχειωμένο από μια παλιά όχι ευχάριστη ιστορία...

Μάλλον εφηβικό και... οικογενειακό φιλμ τρόμου θα το χαρακτήριζα, παρά καθαρό φιλμ τρόμου. Πάνω απ᾽όλα βρίσκεται η ιστορία της νεανικής παρέας, υπάρχουν φαντάσματα που πολύ λίγες φορές τρομάζουν τον θεατή, όλα (από την κλήση πνευμάτων ως την αντιμετώπιση των ῾῾κακών῾῾) γίνονται πολύ εύκολα κλπ. κλπ. Η ταινία περισότερο προσπαθεί να είναι διασκεδαστική παρά τρομακτική (ο εφηβικός έρωτας δεν λείπει άλλωστε). Τίποτα το σπουδαίο λοιπόν...

"SIDE EFFECTS" : ΑΛΗΘΕΙΣ ΚΑΙ ΨΕΥΔΕΙΣ ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ

 

Το έχω ξαναπεί: Ο Steven Soderbergh έχει καθιερώσει ως στιλ το... μη στιλ. Όχι μόνο με την έννοια ότι είναι ικανός για το καλύτερο και το χειρότερο, αλλά και για το ότι έχει κάνει τρομερά διαφορετικές μεταξύ τους ταινίες (διαφορετικές σε όλα). Το "Side Effects" (Παρενέργειες) του 2013 είναι μιας αστυνομικής πλοκής ιστορία με ενδιαφέρον, αφού ασχολείται με το θέμα των ψυχοφαρμάκων και των αμφιβόλων συνταγογραφήσεών τους. Με τους Τζουντ Λο, Ρούνι Μάρα και Κάθριν Ζέτα Τζόουνς.

Όπου μια εύθραυστη ψυχολογικά κοπέλα δολοφονεί τον άρτι αποφυλακισθέντα σύζυγό της, φυλακίζεται φυσικά η ίδια, αλλά σύντομα αποδεικνύεται ότι ο φόνος έγινε υπό την επήρεια ενός νέου ψυχοφαρμάκου με αμφίβολα ακόμη αποτελέσματα. Οπότε οι κατηγορίες αρχίζουν να βαραίνουν τον ψυχίατρό της, ο οποίος της το χορήγησε χωρίς να το ψάξει σε βάθος...

Σχετικό σασπένς, σεναριακές ανατροπές, ενδιαφέρον θέμα (τα ψυχοφάρμακα, ελαφρά ή ισχυρά, αποτελούν σχεδόν καθημερινότητα στο σύγχρονο δυτικό κόσμο, δείχνοντας έτσι πολλά γι᾽αυτόν και την ποιότητά του), αλλά και κάπως too much τέλος (ντε και καλά να καταπλήξουε με την τελική ανατροπή). Δεν μπορώ να το εκφράσω ακριβώς, αλλά κάτι δεν μου πήγε καλά στο φιλμ. Πάρ᾽όλα αυτά δείτε το ως σχετικά ενδιαφέρον και ως αστυνομικό και θεματικά. Μέχρις εκεί όμως. 

ΠΕΡΙ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ, ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΣΤΟ "NOTHING BUT THE TRUTH"

 

Το "Nothing But the Truth" (῾῾Μόνο την Αλήθεια῾῾ στα καθ᾽ ημάς) του Rob Lurie είναι ένα ενδιαφέρον φιλμ του 2008 που θίγει πολλά θέματα. Κυρίως, βεβαίως, αυτό του ρόλου του τύπου (των μίντια γενικότερα) και τα περί ελευθερίας του. Υπάρχουν όρια μπροστά στην αλήθεια; Με την Κέιτ Μπέκισέιλ και τον Ματ Ντίλον.

Μία δημοσιογράφος, παντρεμένη με παιδί, θεωρεί ότι ῾῾έπιασε λαυράκι῾῾. Και όντως το θέμα είναι συγκλονιστικό: Ο ίδιος ο πρόεδρος αγνόησε την αναφορά μιας μυστικής πράκτορα της ΣΙΑ, που είχε σταλεί στη χώρα ακριβώς για να κάνει την αναφορά της, ότι η ῾῾αριστερή῾᾽ Βενεζουέλα είναι ουσιαστικά ακίνδυνη και διέταξε τον βομβαρδισμό της. Ό,τι ακριβώς έγινε στο Ιράκ δηλαδή. Στα άρθρο της, αφού έχει διασταυρώσει τις πηγές της, αποκαλύπτει το όνομα της μυστικής πρακτόρισας, της οποίας η μικρή κόρη πηγαίνει στιο ίδιο σχολείο με το γιο της δημοσιογράφου. . Και τότε ξεσπά η καταιγίδα. Η κυβέρνηση, οργισμένη, απαιτεί από τη δημοσιογράφο να αποκαλύψει την πηγή της για λόγους εθνικής ασφάλειας (μήπως υπάρχει προδότης εντός της ΣΙΑ που διαρρέει τέτοια μυστικά που βγάζουν εγκληματική την κυβέρνηση και την ίδια τη χώρα;). Η δημοσιογραφος όμως, επικαλούμενη το δημοσιογραφικό απόρρητο, αρνείται να κατονομάσει την πηγή που της αποκάλυψε το όνομα της πρακτόρισσας. Ένας σκληρός εισαγγελέας θα αναλάβει και η δημοσιογράφος θα οδηγηθεί στη φυλακή για περοδοσία.

Φυσικά και τίθενται πολλά ζητήματα. Από τη μία είναι η ασφάλεια της χώρας. Πώς διέρρευσε ένα τέτοιο μυστικό; Από την άλλη βρίσκεται το νομικά κατοχυρωμένο δημοσιογραφικό απόρρητο και η ελευθερία του τύπου. Πώς είναι δυνατόν να μην αποκαλύψεις την αλήθεια, όσο οδυνηρή κι αν είναι αυτή και πώς μπορείς να κατονομάσεις τις πηγές σου, οι οποίες, με τη σειρά τους, αν αποκαλυφτούν, δεν ξέρουμε τι μπορεί να υποστούν. Από την άλλη πάλι η αλήθεια, που ῾῾υπονομεύει τη χώρα῾῾, ουσιαστικά αποκαλύπτει ένα έγκλημα της εξουσίας. Αλλά τα πράγματα δεν σταματούν εκεί, διότι, εκτός του γενικού, πολιτικού και ηθικού ζητήματος, τίθενται και πάμπολλα προσωπικά. Τόσο η ζωή της γυναίκας της οποίας  αποκαλύφτηκε η αληθινή ιδιότητα, όσο και αυτή της δημοσιογράφου, κυριολεκτικά τινάζονται στον αέρα, συμπαρασύροντας τις αθώες οικογένειές τους (και τα μικρά παιδιά) και μάλιστα με απρόβλεπτες συνέπειες που δεν μπορώ να σας αποκαλύψω. Ποιος έχει τελικά δίκιο;

Απόλαυσα το πολυεπίπεδο αυτό φιλμ, από τα καλύτερα πολιτικά μετά το 2000, και τα πολλά και δύσκολο να απαντηθούν θέματα που θίγει, καθώς και το διαρκές πήγαιν᾽ έλα από το ευρύτερο πολιτικό στο καθαρά προσωπικό. Αν ενδιαφέρεστε για τέτοια θέματα το συνιστώ.

῾῾IL GRANDE SILENZIO": ΠΙΟ ΜΑΥΡΟ, ΠΕΘΑΙΝΕΙΣ...

 

Όταν ακούτε για ῾῾κατάμαυρη῾῾ ταινία, σκληρή, μηδενιστική, απαισιόδοξη, πού πάει ο νους σας; Ίσως σε κανένα σκοτεινό, βαρύ και καταθλιπτικό ρεαλιστικο κοινωνικό δράμα, που δείχνει τα πράγματα ωμά ή κάτι τέτοιο. Κι όμως: Μια από τις σκοτεινότερες ταινίες που έχω δει είναι γουέστερν. Και μάλιστα σπαγγέτι. "Il Grande Silenzio" του Sergio Corbucci (῾῾ Ο Εκδικητής του Διαβόλου ῾῾ ο ηλίθιος ελληνικός τίτλος) του 1968. Με τον Ζαν Λουί Τρεντινιάν και τον Κλάους Κίνσκι στους βασικούς ρόλους.

Απλή ιστορία: Σε μια χαμένη στο πουθενά πόλη αδίσταχτοι κυνηγοί επικηρυγμένων σκοτώνουν κακόμοιρους, πεινασμένους και εξαθλιωμένους ῾῾παράνομους῾῾ που έχουν καταφύγει στα γύρω βουνά, και τους οποίους οι σκληρές συνθήκες ανάγκασαν να γίνουν παράνομοι. Ώσπου στην πόλη φτάνει ένας μουγγός εκδικητής, άσσος στο τράβηγμα του πιστολιού, και οι κυνηγοί αρχίζουν να τα βρίσκουν σκούρα...

Και λοιπόν; Συνηθισμένο γουέστερν μου ακούγεται, θα μου πείτε. Για δείτε το! Σπάνια έχει αποδοθεί τόσο πολύ η μαυρίλα της ανθρώπινης ψυχής, ο κυνισμός, η σκληρότητα... Φυσικά η ανθρώπινη ζωή δεν έχει καμιά αξία. Οι σφαγές δίνουν και παίρνουν. Ο απόλυτος μηδενισμός κυριαρχεί και θριαμβεύει. Όσο για το τέλος... θα σας αφήσει άναυδους. Και σα να μην έφταναν όλα αυτά, ο Κορμπούτσι δείχνει όσο περισσότερο μπορεί την αθλιότητα και την ασχήμια όχι μόνο των ανθρώπων, αλλά και της πόλης της ίδιας.

Είχαμε γράψει πρόσφατα για ένα σπαγγέτι όπου κυριαρχεί το τοπίο της ερήμου και για ένα άλλο, όπου κυριαρχεί η βροχή και η λάσπη. Εδώ, αντίθετα, κυριαρχεί το χιόνι. Από την πρώτη ως την τελευταία σκηνή τα πάντα είναι κάτασπρα και το κρύο περονἀζει τα πάντα. Και συχνά το λευκό τοπίο γίνεται υποβλητικο και κυρίαρχο. Βρισκόμαστε μίλια μακριά όχι μόνο από την καυτή έρημο, αλλά και από την κάθε είδους κάθαρση...

Φυσικά πρόκειται για έλλο ένα κλασικό σπαγγέτι.

"THE OTHHER" : ΤΡΟΜΑΚΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΡΙΝ ΑΠ' ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΓΝΩΡΙΣΑΤΕ ΑΡΓΟΤΕΡΑ

 

Γνωρίζετε ασφαλώς τον Ἑξορκιστή῾, την ῾Προφητεία῾ και άλλες μεταγενέστερες ταινίες με εφιαλτικά παιδιά. Πριν απ᾽ αυτά όμως, στα 1972, ο καλός σκηνοθέτης Robert Mulligan (1925-2008) είχε γυρίσει το "The Other". μια ενδιαφέρουσα ταινία τρόμου με ῾῾ανησυχητικά῾῾ (για να το θέσω κομψά) παιδιά.

Στη δεκαετία του 30 διάφορα τρομαχτικά γεγονότα (όχι μεταφυσικά. Απρόσμενοι θάνατοι, δυστυχήματα κλπ.) συμβαίνουν σε μια μικρή αγροτική πόλη. Όλα μοιάζουν να αφοιρούν ανθρώπους που κινούνται στο στενότερο ή ευρύτερο περιβάλλον δύο πανομοιόττυπων 12χρονων διδύμων. Τι ακριβώς συμβαίνει;

Βρήκα την ταινία (την οποία αγνοούσα) πολύ δυνατή, υποβλητική και τρομακτική με τον ήπιο τρόπο της (εννοω δίχως συνεχή ῾῾μπου῾῾, εφέ και τα σχετικά). Εδώ όλα αφορούν το σενάριο, το σταδιακό ξεδίπλωμα της προσωπικότητας των παιδιών, τα μυστικά που αποκαλύπτονται όσο προχωρά το φιλμ. Διότι το τι έχει συμβεί στο παρελθόν εδώ λειτουργεί ως ανατροπή, ενώ την ανησυχητική ατμόσφαιρα επιτείνει και το μάλλον διφορούμενο τέλος. 

Αν είστε φίλοι του υποβλητικού, βσασισμένο σε σενάριο και όχι σε εφέ, θρίλερ τρόμου το συνιστώ. Και, σκεφτείτε, έχει γυριστεί πριν από τις ταινίες που ανέφερα στην αρχή! Τελικά η δεκαετία του 70 κάτι είχε με τα εφιαλτικά παιδιά...

ΕΦΗΒΙΚΟ, ΓΛΥΚΕΡΟ "HOMESTAY"

 

Το "Homestay" του 2018 είναι μια ταϊλανδέζικη ταινία του (μισό λεπτό να πάρω ανασα)  Parkpoom Wongpoom. Είδα ότι είναι ῾῾θρίλερ φαντασίας῾῾και είπα να το δω. Θα βαριόμουν ούτως ή άλλως, πολύ περισσότερο που η διάρκειά του είναι 2 ώρες και 12 λεπτά!

Ένας έφηβος μαθητής επιχειρεί να αυτοκτονήσει και βρίσκεται σε κώμα. Κάτι σαν ῾῾φύλακας άγγελος῾῾ όμως τον ξαναστέλνει στη γη με το ίδιο σώμα και... άλλα μυαλά για 100 μέρες. Μέσα σ᾽αυτές πρέπει να ανακαλύψει γιατί έφτασε στο σημείο αυτό ο ῾῾προηγούμενος εαυτός του῾῾. Βλέπετε, ο καινούριος έχει μεν το σώμα του προηγούμενου, αλλά το μυαλό του είναι κενό, με την έννοια ότι δεν γνωρίζει τίποτα για τον πριν. Πρέπει να τα βρει όλα από τη αρχή. 

Πάνω σ᾽αυτή την ιστορία χτίζεται ένα ανυπόφορο κατά τη γνώμη μου συνονθύλευμα που περιλαμβάνει φαντασία (προφανώς), ρομαντική εφηβική κομεντί, δακρύβρεκτο δράμα και τόννους μελό με μανούλες που κλαίνε και μετανοούν, με νεαρούς που κάνουν το ίδιο, κοριτσάκια που διχάζονται ανάμεσα στη μελλοντική καριέρα και τον έρωτα... και κάποιες ανατροπές, οι οποίες ωστόσο πολύ λίγο μου κίνησαν το ενδιαφέρον. Υποτίθεται ότι το deadline των 100 ημερών θα έπρεπε να μας αγχώσει, αλλά με τόσους ρομαντικούς έρωτες, αγνές φιλίες, οικογενειακές σκηνές, πάθος για... σχολικές διακρίσεις και άλλα πολλά, άντε να σε πιάσει η αγωνία...

Συνίσταται σε ρομαντικούς δεκαπεντάρηδες (αν υπάρχουν).

ΜΙΑ ΑΠΟΛΥΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ῾ΣΦΑΙΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΤΡΑΤΗΓΟ῾

 

Το φιλμ ῾῾Μια Σφαίρα για τον Στρατηγό"  (Quien Sabe?)  είναι ένα γουέστερν σπαγγέτι του 1967 του Damiano Damiani (1922-2013), του οποίου η ειδικότητα δεν ήταν τα γουέστερν. Να όμως που γύρισε ένα κλασικό τέτοιο, με τον Ζαν Μαρία Βολοντέ και τον Κλάους Κίνσκι σε βασικούς ρόλους. Αυτή τη φορά πρόκειται για καθαρά πολιτικό φιλμ!

Μια συμμορία ληστών κυνηγά ένα τρένο που μεταφέρει στρατιώτες, με σκοπό να τους πάρουν τα όπλα. Ένας μυστηριώδης, ψυχρός νεαρός αμερικανός που επιβαίνει σ᾽αυτό σκοτώνει τον μηχανοδηγό, σταματά το τρένο και ουσιαστικά το παραδίδει στους ληστές. Στη συνέχεια ενώνεται με τη συμμορία. Καταλαβαίνουμε ότι αυτή δεν αποτελείται από κοινούς ληστές, αλλά είναι μια ομάδα μεξικανών επαναστατών με σκοπό να παραδώσει τα όπλα σε έναν επαναστάτη στρατηγό ενάντια στην κυβέρνηση (με το αζημείωτο βέβαια). Ωστόσο ο αρχηγός τους (ο Βολοντέ), ένας βίαιος, αλλά και ῾ἕξω καρδιά῾῾ τύπος, δεν είναι τόσο ιδεολόγος, αλλά νοιάζεται μόνο για τα λεφτά. Όσο για τον αμερικάνο... σιγά σιγά θα καταλάβουμε τι ακριβώς ρόλο παίζει.

Όπως όλα τα σπαγγέτι, η ταινία είναι εξαιρετικά βίαιη, με αληθινές σφαγές να συντελούνται δίχως να ιδρώνει τα αυτί κανενός. Συγχρόνως όμως διαφέρει από άλλα του είδους μια που δεν διαθέτει τον φοβερό και τρομερό, μοναχικό υπερήρωα που σκοτώνει 5-6 μόνος του για πλάκα. Αντίθετα έχει έναν εξαιρετικό, σύνθετο ως χαρακτήρα ήρωα (τον αρχηγό της συμμορίας), που ενώ είναι άπληστος, βίαιος, καλοπερασάκιας, διαθἐτει και αρκετά ψήγματα ηθικής μέσα του. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι το φιλμ είναι απόλυτα πολιτικοποιημένο. Σύντομα αντιλαμβανόμαστε ότι μπορεί ολόκληρο να εκληφθεί και ως αλληγορία για το βρώμικο ρόλο των ΗΠΑ στον πλανήτη. Και μάλιστα αφού βρισκόμαστε στα 1967, τότε που η Αμερική δημιουργούσε / υποστήριζε χούντες σε δάφορα μέρη και στήριζε κάθε είδους συντηρητικά / δικτατορικά καθεστώτα. 

Το μοτίβο εδώ είναι το κλασικό των γουέστερν, αμερικανικών και ευρωπαϊκών: Το κίτρινο τοπίο της ερήμου με τη σκόνη και τον καυτό ήλιο. Και βλέπεται μέχρι τέλους με ενδιαφέρον. Οπότε, αλλο ένα κλασικό του είδους... και πολύ διαφορετικό από το προηγούμενο...

Ο "DJANGO" ΩΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΤΙΚΟ ΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΣΠΑΓΓΕΤΙ

 

Τα περίφημα ιταλικά γουέστερν σπαγγέτι των 60ς και 70ς είναι βεβαίως προ πολλού και για πολλους καλτ κατηγορία ταινιών. Φέρουν δε τα δικά τους χαρακτηριστικά: Άφθονη βία, εξωπραγματικά στοιχεία (ο ένας που επειδή είναι τόσο γρήγορος σκοτώνει 5-6 με τη μία κλπ. κλπ.), στιλιζάρισμα στη σκηνοθεσία και άλλα πολλά. Ωστόσο πέραν του γενικού κοινού στιλ, έχουν αρκετές ιδεολογικές διαφορές μεταξύ τους. Προσεχώς θα δούμε μερικά από τα κλασικά του είδους.

Το "Django" του 1966 γυρίζεται από τον γνωστότατο δημιουργό του είδους Sergio Corbucci (1924-1990) και έχει ως πρωταγωνιστή τον επίσης αρχετυπικό των σπαγγέτι Φράνκο Νέρο. Ο κλασικός μοναχικός ήρωας (όπως τον είχε ορίσει ο Λεόνε χρησιμοποιώντας τον Ίστγουντ) εμφανίζεται σε μια λασπωμένη πόλη του Ουέστ σέρνοντας με κόπο ένα φέρετρο. Το περιεχόμενό του θα αποκαλυφτεί αργότερα. Θα υπάρχει ένας έρωτας με μια πόρνη (περισσότερο από την δική της πλευρά) και δύο αντίπαλες ομάδες: Μια συμμορία ρατσιστών με επικεφαλής ένα κάθαρμα συνταγματάρχη και μια ομάδα μεξικάνων επαναστατών. Φυσικά ο ήρωας δεν είναι ουσιαστικά με κανέναν, παρά μόνο με το εαυτό του και ό,τι κάνει το κάνει για τα λεφτά. Ούτε και για έρωτες πολυνοιάζεται άλλωστε...

Η ιστορία φέρει όλα τα γνωστά στοιχεία: Ο κυνικός ήρωας που είναι σχεδόν υπεράνθρωπος (όχι μόνο ο γρηγορότερος στο πιστόλι και ας αντιμετωπίζει πολλούς μαζί, αλλά και ο γρηγορότερος στο πιστόλι κι ας αντιμετωπίζει πολλούς μαζί ενώ ο ίδιος είναι τραυματισμένος σοβαρά), το στιλιζάρισμα στη σκηνοθεσία που λέγαμε, την παντελή απαξίωση της ανθρώπινης ζωής, αφού τα πτώματα συσσωρεύονται διαρκώς και μάλιστα κάποιες φορές άνευ σοβαρού λόγου, αλλά και μια πολιτική χροιά. Εδώ μπορεί κανείς να μην είναι πραγματικά ῾καλός῾, αλλά δεν μπορούμε παρά να συμπαθήσουμε περισσότερο τους μεξικάνους απέναντι σε ένα τσούρμο ρατσιστικά, σαδιστικά καθίκια. Επίσης μερικές εικόνες, όπως αυτή της αρχής, με τον μοοναχικό ήρωα να σέρνει με κόπο το βαρύ φέρετρο μέσα σε τόνους λάσπης, μένουν αξέχαστες. Σημειωτέον, μια που όπως φαίνεται, κάθε σπαγγέτι διάλεγε ως περιβάλλον ένα ῾῾σήμα κατατεθέν῾῾, εδώ, αντίθετα με το κλασικό τοπίο της ερήμου των γουέστερν, κυριαρχεί από την αρχή ως το τέλος η λάσπη και η βραχή. Και βέβαια - όπως επίσης συχνά συμβαίνει με το είδος - ιδιιαιτερη μνεία απαιτείτε για τη χαρακτηριστική μουσική του Luis Bakalov.

Δεν παίρνουμε και πολύ στα σοβαρά τα όσα εξωπραγματικά συμβαίνουν (για τις ικανότητες του ήρωα μιλάω), αλλά η ταινία είναι βίαιη, μαύρη και από τις κλασικές του είδους.

"MINARI": ΕΝΑ ῾ἉΓΡΟΤΙΚΟ῾῾ ΔΡΑΜΑ

 Ο Lee Isaac Chung είναι δεύτερης γενιάς κορεάτης που γεννήθηκε στις; ΗΠΑ και έχει ήδη στο ενεργητικό του μερικές ανεξάρτητες ταινίες. Το 2020 κερδίζει την αναγνώριση με το "Minari", ένα από τα υποψήφια για Όσκαρ φιλμ της χρονιάς.

Στη δεκαετία του 80 μια οικογένεια κορεατών στην Αμερική εγκαταλείπει την Καλιφόρνια και τη μίζερη δουλειά της για να μετακομίσει στο Αρκάνσας, όπου ο σύζυγος έχει αγοράσει ένα κομμάτι γης και θέλει να γίνει ανεξάρτητος φάρμερ. Η σύζυγος δεν συμφωνεί, αλλά αναγκάζεται με απροθυμία να ακολουθήσει τον άντρα της. Τα δύο παιδιά είναι μικρά για να έχουν γνώμη... Οι συνθήκες είναι δύσκολες, η οικογένεια ζει σε τροχόσπιτο και αγωνίζεται κάτω από αντίξοες . Καταλύτης στην ιστορία θα είναι η κορεάτισα γιαγιά (μητέρα της συζύγου), που θα έρθει να μείνει μαζί τους για να βοηθήσει όπως μπορεί. Τα όνειρα του συζύγου όμως είναι δύσκολο να εκπληρωθούν...

Αροτικό δράμα καλογυρισμένο και με εξαιρετικές ερμηνείες (ξεχωρίζει η γιαγιά και ο μικρός εγγονός της, στη σχέση των οποίων άλλωστε βασίζεται μεγάλο μέρος της ιστορίας). Πέραν της δραματικής ιστορίας πάντως το φιλμ μιλά για τις τεράστιες δυσκολιες  (όχι μόνο για ῾ξένους῾῾ όπως είναι η οικογένεια, αλλά γενικότερα) όσων επιθυμούν ένα καλύτερο μέλλον, όσων θέλουν μια δική τους, ανεξάρτητη δουλειά. Το αμερικάνικο όνειρο για ῾῾ευκαιρίες για όλους῾῾ μοιάζει να έχει ξεθωριάσει - αν όχι να έχει εξαφανιστεί εντελώς. Ακόμα και ένα ατύχημα μπορεί να τινάξει τα πάντα στον αέρα. Πριν από το όποιο ατύχημα όμως, έχουν φθαρεί, ίσως ανεπανόρθωτα, οι οικογενειακές σχέσεις - και ιδιαίτερα αυτές του ζευγαριού.

Αν σας αρέσουν τα ρεαλιστικά δράματα πρόκειται για καλό δείγμα.

"SOMETHING FOR A LONELY MAN": ΕΝΑ ΠΕΡΙΕΡΓΟ ΓΟΥΕΣΤΕΡΝ ΓΙΑ ΤΗΝ... ΕΠΙΜΟΝΗ

 

Ο Don Taylor (1920-1998) είναι ένας τηλεοπτικός σκηνοθέτης, ο οποίος, πού και πού, γύριζε και καμιά ῾῾κανονική῾῾ ταινία. Το "Something for a Lonely Man" του 1968 πάντως είναι τηλεοπτικό (το έμαθα αφού το είδα). Και είναι ένα περίεργο γουέστερν με πρωταγωνιστή τον Don Blocker, γνωστό από το αρχαίο σίριαλ Μπονάντζα.

Ένας εύσωμος, μάλλον αφελής εκ πρώτης όψεως, αλλά με ένα ιδιαίτερο είδος εξυπνάδας, πρωτόγονος και μονοκόμματος, κάτι σαν καλόκαρδος γίγαντας, συλλαμβάνει ένα μεγαλεπήβολο σχέδιο: Να ανασύρει μια πολύτιμη για την εποχή ατμομηχανή που έχει βυθιστεί σε μια μικρή λιμνούλα, και να τη χρησιμοποιήσει για το καλό της μικρής του πόλης. Οι αντιξοότητες είναι πολλές.

Τι να πώ; Ο ήρωας (τηρουμένων των αναλογιών) είναι ένα είδος Φιτζγκαράλντο. Ενώ είναι ατσούμπαλος (έως και κτηνώδης θα έλεγαν κάποιοι), είναι τίμιος, καλόκαρδος, αφελής, φυσικά τρομερά δυνατός, και πάνω απ᾽όλα πεισματάρης (έως και εγωιστής κάποιες φορές). Θέλει να τα κάνει όλα μόνος του για να επανορθώσει ένα παλιό του λάθος. Ταυτόχρονα, σχεδόν αγράμματος, μαγεύεται από ένα απόσπασμα του Έμερσον που του διαβάζει μια δασκάλα και δείχνει ότι διαθέτει και ῾῾ψυχικό βάθος῾῾. Ως κερασάκι έρχεται το τέλος του φιλμ, που είναι ουσιαστικά... σοσιαλιστικό και αντικαπιταλιστικό (ναι, αλήθεια, στα πλαίσια πάντα μιας αφελούς θεώρησης των πραγμάτων).

Εντάξει, μόνο για το αξιοπερίεργο του πράγματος. Όσοι το δείτε πάντως θυμηθείτε ότι, αν και γουέστερν, δεν διαθέτει σχεδόν καθόλου βία (κάτι λίγες μπουνιές μόνο) και έχει και κάποιο χιούμορ (κυρίως λόγω της αφέλειας του ήρωα, που δεν καταλαβαίνει καν τι πρέπει να κάνει ένας άντρας με μια γυναίκα που τον έχει ερωτευτεί).

Ο ΣΚΟΤΕΙΝΟΣ ΝΟΤΟΣ ΤΩΝ ΗΠΑ ΚΑΙ ΤΟ "LET HIM GO"

 

Το "Let him Go" του 2020 του άγνωστού μου Thomas Bezucha είναι ένα αρκετά καλό θρίλερ που φέρνει και πάλι επί της οθόνης δύο βετεράνους, δίχως πολύ λαμπρή καριέρα από ένα σημείο και πέρα: Τον Κέβιν Κόστνερ και την Νταϊάν Λέιν. 

Οι οποίοι είναι (πλέον) ένα ηλικιωμένο ζευγάρι που ζει στη φάρμα του (εκείνος είναι πρώην σερίφης), που πενθούν για τον απρόσμενο θάνατο του γιου τους σε ατύχημα. Μοναδική τους παρηγοριά είναι το μικρό εγγονάκι τους. Η σύζυγος του γιου κάποια στιγμή ξαναπαντρεύεται και ξαφνικά, απροειδοποίητα, ο νέος σύζυγος την παίρνει με το εγγόνι και φεύγουν σε ένα άγνωστο μέρος του νότου, απ᾽όπου κατάγεται, για να ζήσουν με την οικογένειά του. Όταν το ζευγάρι αντιλαμβάνεται ότι κάτι δεν πάει καλά, αφού δεν δίνουν κανένα σημείο ζωής, αλλά ούτε καν διεύθυνση δεν έχουν αφήσει, μετά από την επιμονη της γυναίκας ξεκινούν για να αναζητήσουν (κυρίως) το εγγονακι τους. Αλλά τους περιμένουν διόλου ευχάριστες εκπλήξεις...

Αρκετά καλό θρίλερ, που μετά από κάποιο σημείο γίνεται όντως αγχωτικό, διαθέτει το μάλλον σπάνιο στοιχείο των σχετικά ηλικιωμένων πρωταγωνιστών, κυρίως όμως είναι μια ακόμα ταινία που αποκαλύπτει το συντηρητισμό, το σοβινισμό (ας το πούμε πιο ωμά: τον φασισμό) μέρους των κατοίκων των νότιων πολιτειών των ΗΠΑ. Εδώ, βεβαίως, σε ακραίο βαθμό, γιατί πώς αλλιώς θα γινόταν θρίλερ; Ωστόσο έχει ενδιαφέρον το ότι στη σκοτεινή ιστορία που θα δείτε εμπλέκεται ουσιαστικά όλη την πόλη όπου συμβαίνει αυτή και όχι μόνο οι συγκεκριμένοι ένοχοι. Δεν πρόκειται απλώς για ένοχη σιωπή. Βασικά μέλη της πόλης μοιάζουν να συμφωνούν με τη συμπεριφορά των ῾κακών῾ (δεν λέω άλλα. Σπόιλερ!), ενώ άλλο ένα ενδιαφέρον στοιχείο είναι οι αναφορές στη μοίρα των σύγχρονων ινδιάνων. Και, βέβαια, παράλληλα με το θρίλερ συνυπάρχει πάντοτε το δράμα.

Καλό. Όχι συγκλονιστικό, αλλά καλό.

"THE LAST WALTZ": ΙΣΩΣ ΤΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΠΟΤΕ

 

Οι Band υπήρξαν ένα μεγάλο γκρουπ των 60ς - μέσα 70ς. Εκτός από τους πολύ καλούς δίσκους τους, ήταν το συγκρότημα που συνόδευε μεταξύ 1965-1967 τον Bob Dylan (μερικοί κλασικοί του δίσκοι υπογράφονται ως Dylan and the Band). Το 1976 το συγκρότημα αποφασίζει να σταματήσει τις ζωντανές εμφανίσεις. Στις 25 Νοεμβρίου 1976 λοιπόν δίνουν στο κλαμπ Winterland του Σαν Φρανσίσκο την τελευταία τους ιστορική συναυλία, μετά από 16 χρόνια "στο δρόμο". Την κινηματογράφηση αναλαμβάνει ο Martin Scorsese, γνωστός φίλος του λεγόμενου "κλασικού ροκ". Το αποτέλεσμα είναι το δίωρο "The Last Waltz", που βγαίνει το 1978 και σίγουρα είναι μια από τις καλύτερες συναυλίες που κινηματογραφήθηκαν ποτέ.

Βλέπετε οι Band δεν ήταν μόνοι στη σκηνή. Παίζουν εναλλάξ ένα δικό τους κομμάτι μόνοι και μετά ανεβαίνει κάποιος από του καλεσμένους και παίζει / τραγουδά μαζί τους. Ποιοί είναι όμως αυτοί οι καλεσμένοι; Οι φίλοι του ροκ ας κρατήσουν την ανάσα τους. Πάμε: Eric Clapton, Neil Diamond, Bob Dylan, Joni Mitchell, Neil Young, Emmylou Harris, Van Morrison, Staples Singers, Dr. John, Muddy Waters, Paul Butterfield, Ronnie Hawkins, Ringo Starr, Ron Wood!!! Και μόνο για να δείτε επί σκηνής όλους αυτούς θα άξιζε να δείτε το φιλμ. Εκτός του ότι όλοι σχεδόν δίνουν εξαιρετικές περφόρμανς, εμφανίζονται άλλοτε μόνοι άλλοτε με διάφορους συνδυασμούς (με τους Band  βέβαια πάντοτε μαζί) και ανάμεσα στα τραγούδια μεταφερόμαστε στα παρασκήνια, όπου ο ίδιος ο Σκορσέζε συζητά με το συγκρότημα για πολλά, από την καριέρα τους μέχρι διάφορα περιστατικά. Σημειωτέον ότι έκτοτε ο μεγάλος δημιουργός έγινε φίλος με τον Robbie Robertson, την ψυχή του γκρουπ, ο οποίος επιμελείται / διαλέγει μαζί του τραγούδια που ακούγονται σε όλες σχεδόν τις ταινίες του μετά το 1978 (τα τραγούδια λέω, για να μην παρεξηγηθώ, όχι την original εκάστοτε μουσική. Αλλά ακούγονται τόσα καλά τραγούδια στις ταινίες του Σκορσέζε...)

Για να μην τα πολυλογώ, το φιλμ θεωρείται ένα από τα καλύτερα μουσικά ντοκιμαντέρ που γυρίστηκαν ποτέ και αποτελεί μνημείο μιας ολόκληρης αξεπέραστης μουσικά εποχής. Προσωπικά είναι το αγαπημένο μου μουσικό ντοκιμαντέρ. 

ΥΓ: Για την ιστορία, οι Band ήταν οι: Robbie Robertson, Rick Danko, Levon Helm, Garth Hudson, Richard Manuel. Οι Danko, Helm και Manuel δεν ζουν πια.

LA VERITE": ΟΤΑΝ Ο ΚΛΟΥΖΟ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕ ΤΗ ΜΠΑΡΝΤΟ

 

Τελικά θεωρώ τον Henri-Georges Clouzot (1907-1977) έναν από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες παγκοσμίως. Το 1960 συναντά τη απόλυτα σέξι εδώ Μπριζίτ Μπαρντό (μάλλον απροσδόκητη συνάντηση) στο "La Verite", ένα ασπρόμαυρο δικαστικό δράμα, που ωστόσο νομίζω ότι ξεπερνά τα συνήθη δικαστικά δράματα.

Μια όμορφη και σέξι νέα κοπέλα δικάζεται για τον φόνο του εραστή της. Αμέως μετά εκείνη είχε αποπειραθεί να αυτοκτονήσει, πράγμα που ο κατήγορος προσπαθεί να αποδείξει ότι δεν αληθεύει, ότι πρόκειται για θέατρο. Σιγα - σιγά  μαθαίνουμε τα γεγονότα όπως ακριβώς έχουν συμβεί.

Το φιλμ κινείται με συνεχή φλας μπακ. Από τη δίκη πάμε στο παρελθόν για να μάθουμε ολόκληρη τη ζωή της κοπέλας, από τότε που φεύγει από το καταπιεστικό περιβάλλον του επαρχιακού σπιτιού της για να ζήσει με την αδελφη της στο πολύβουο και μαγευτικό τότε Παρίσι έως τον περίφημο φόνο. Μόνο που η αδελφή είναι μια καθ᾽όλα άξια και καλή κοπέλα που σπουδάζει μουσική, ενώ η ηρωίδα μας είναι το ῾μαύρο πρόβατο῾ της οικογένειας. Ατίθαση, ανεξάρτητη, δίχως ῾῾υψηλά ενδιαφέροντα῾῾, που αλλάζει εραστές κάθε λίγο και, εντέλει, το μόνο που θέλει είναι να ζήσει ανέμελα τη ζωή της. 

Ο Κλουζό όχι μόνο πιάνει απόλυτα πειστικά το χαρακτήρα της ηρωίδας του, μιας παθιασμένης κοπέλας που δρα περισσότερο συναισθηματικά παρά με την όποια έννοια λογικής, αλλά και συλλαμβάνει από πολύ νωρίς (υπενθυμίζω ότι το φιλμ είναι του 1960) την επανάσταση των νέων που θα ερχόταν λίγα χρόνια μετά, στα μέσα των 60ς. Τη μποέμικη ζωή, τον ελεύθερο έρωτα, το γλυκό και γοητευτικό ῾῾χύμα῾῾ των τότε καλλιτεχνών, την απαίτησή για αυθεντική ζωή κόντρα στους περιορισμούς, τις συμβάσεις και την καταπιεστική συντηρητικότητα της εποχής. Και, προσέξτε: Το θέμα δεν είναι αν δικαιώνει ή όχι την κοπέλα για τις πράξεις της. Η ουσία είναι ότι αντιλαμβάνεται θαυμάσια το γιατί και το πώς της συμπεριφοράς της, την αυθόρμητη εξέγερση πολλών νέων κατά των διαφόρων κατεστημένων, ανεξάρτητα αν η εξέγερση αυτή αποδεικνύεται τελικά αυτοκαταστροφική. Και φυσικά υπάρχει και το σασπένς για το πώς τα πράγματα οδηγήθηκαν τελικά σε τραγωδία.

Αγνοούσα το φιλμ αυτό και ομολογώ ότι με συνεπήρε. 

"TRUE FICTION" : ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ ΚΑΙ ΘΑΥΜΑΣΤΕΣ

 

Κάτι που θυμίζει τη λογική του ῾Midery", αν και κάπως αντίστροφα. Το "True Fiction" είναι μια καναδέζικη ταινία τρόμου του Braden Croft του 2019. 

Μοναχική βιβλιοθηκάριος προσλαμβάνεται μετά από απάντηση σε αγγελία του ως ῾῾βοηθός῾῾ του αγαπημένου της ινδάλματος, ενός πετυχημένου συγγραφέα τρόμου που ζει απομονωμένος. Φτάνει στο σπίτι του στο πουθενά και σύντομα αντιλαμβάνεται όχι έχει προσληφθεί για να πάρει μέρος σε ένα παράξενο πείραμα, που ως στόχο έχει να μελετήσει τις αντιδράσεις της στον τρόμο ώστε να εμπνευστεί ο συγγραφέας. Όπως αντιλαμβάνεστε πολύ γρήγορα τα πράγματα θα ξεφύγουν και το αίμα θα αρχίσει να ρέει...

Εντάξει, το θέμα το έχουμε ξαναδεί σε πολλές παραλλαγές, από το ῾Midery" που προαναφέραμε ως το ῾῾Στόμα της Τρἐλλας῾῾ του Κάρπεντερ. Οι σχέσεις εξουσίας (μάλλον) δημιουργού και παθιασμένου φαν και συχνά η αντιστροφή τους, ο μύθος του μοναχικού, αποτραβηγμένου καλλιτέχνη κλπ. Κι εδώ βεβαίως υπάρχουν αντιστροφές ρόλων, θύτης και θύμα αλλάζουν και όλα τα σχετικά. Και, εννοείται, όποιος παίζει με τη φωτιά καίγεται. 

Δεν είναι τίποτα σπουδαίο ούτε το βλέπουμε για πρώτη φορά, αλλά νομίζω ότι βλέπεται. Απλώς.

"THE VANISHING": ΙΣΩΣ ΣΑΣ ΑΦΗΣΕΙ ΑΦΩΝΟΥΣ...

 

Υπάρχουν κάποιες ταινίες που είναι τόσο μαύρες, τόσο... όχι ακριβώς τρομαχτικές, ανησυχητικές, ανατριχιαστικές περισσότερο, που μπορεί κυριολεκτικά να σου παγώσουν το αίμα δίχως να δείξουν ίχνος αίματος, σπλάτερ, ῾῾μπου῾῾ ή οτιδήποπτε σχετικό. Στην κορυφή τέτοιων φιλμ βρίσκεται νομίζω το ολλανδικό ῾The Vanishing" (Spoorlos) του 1988 του γάλλου George Sluizer (1932-2014), ο οποίος αρχικά υπήρξε ντοκιμαντερίστας.

Ένα νεαρό, ερωτευμένο ζευγάρι αμερικανών κάνει διακοπές στην Ευρώπη. Σταματάνε μέρα μεσημέερι σε ένα συνηθισμένο σταθμό γεμάτο κόσμο για να βάλουν βενζίνη, η κοπέλα πηγαίνει στην τουαλέτα... και εξαφανίζεται. Κάθε προσπάθεια να βρεθεί είναι μάταιη. Τρία χρόνια μετά και ενώ ο νέος συνεχίζει εμμονικα να την ψάχνει πηγαίνοντας κάθε καλοκαίρι στο ίδιο μέρος, παίρνει ξαφνικά ένα μήνυμα από τον υπέυθυνο για την εξαφάνιση που του ζητά να τον συναντήσει. Δεν θα πω κάτι άλλο.

Αν δεν πιστεύετε ότι μπορεί στο ψυχρό, δίχως τον παραμικρό συναισθηματισμό τέλος να μείνετε για κάμποση ώρα άφωνοι από αυτό που παρακολουθήσατε δίχως να έχετε δει επί 2 ώρες ούτε μία τρομαχτική σκηνή, δοκιμάστε αυτό το φιλμ. Είναι η επιτομή αυτού που λέμε ῾῾ψυχολογικός τρόμος῾῾. Θα το ξαναπώ: Διαδραματίζεται ως επί το πλείστον μέρα σε εντελώς συνηθισμένα μέρη, δἴχως τίποτα υποβλητικό στην εικόνα και σας εγγυώμαι ότι όταν πέσουν οι τίτλοι τέλους θα μείνεται παγωμένοι. Πώς γίνεται αυτό; Θα το μάθετε όταν δείτε το φιλμ, που εμπλέκει στα θέματά του την εμμονή και την περιέργεια., αλλά και τη φρίκη που μπορεί να κρύβεται πίσω από μια εντελώς καθημερινή εμφάνιση.

Η ταινία αποτελεί κάτι σχεδόν μοναδικό. Το 1993 ο γάλλος σκηνοθέτης κλήθηκε στις ΗΠΑ και έφτιαξε ένα πιστό (απ᾽όσο θυμάμαι) ριμέικ με τον Τζεφ Μπρίτζες και τον Κίφερ Σάντερλαντ με τα ίδια , απ᾽όσο θυμάμαι και πάλι, αποτελέσματα.  Αν δεν με πιστεύετε για όλα αυτά δείτε το πρώτο, αυθεντικό φιλμ (αν και το αμερικάνικο είναι από τις σπάνιες φορές που είναι εξ ίσου συγκλονιστικο).

"HELP!". ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ BEATLES!

 

Ήταν φυσικά 1965. Η μπιτλομανία βρισκόταν στο ζενίθ της και το θρυλικό γκρουπ κατέρριπτε το ένα ρεκόρ μετά το άλλο (και, να φανταστείτε, δεν είχε αρχίσει ακόμα η ώριμη περίοδός τους, από το 1966 και πέρα). Οι Beatles γύριζαν τη 2η ταινία τους, το "Help!", με σκηνοθέτη και πάλι τον Richard Lester, ο οποίος ενώ υπήρξε σημαντικότατος στα 60ς παρήκμασε αμέσως μετά για να σταματήσει εντελώς την καριέρα του στα τέλη των 80ς. 

Το σενάριο είναι ότι πιο παλαβό (και ανόητο μπορείτε να πείτε) έχετε δει ποτέ. Ο Ρίνγκο, επειδή φορά από άγνοια ένα συγκεκριμένο δαχτυλίδι, γίνεται στόχος μιας αίρεσης, η οποία πρέπει οπωσδήποτε να τον... θυσιάσει. Οι υπόλοιποι Beatles προσπαθούν να τον σώσουν και παθαίνουν κι αυτοί διάφορα κουφά και ευτράπελα.

Εννοείται ότι το φιλμ είναι πλημμυρισμένο από τα τραγούδια των Beatles, τα τραγούδια του ομώνυμου άλμπουμ. Εκτός αυτού ό,τι συμβαίνει σε κάθε λεπτό της ταινίας είναι ό,τι πιο σουρεαλιστικό, γελοίο, κιτς (επίτηδες φυσικά) έχετε δει ποτέ. Η ταινία παρωδεί διάφορα (τις εξωτικές περιπετειώδεις ταινίες, τις ανατολικογενείς θρησκείες που ήταν μόδα ιδιαίτερα στα 60ς, τα φτηνά φιλμς επιστημονικής φαντασίας με τρελούς επιστήμονες και όλα τα συναφή, το κλίμα  του Τζέιμς Μποντ που ήταν ακόμα πολύ φρέσκος κλπ.) και έχει τόσο φευγάτους, τρελούς διαλόγους και καταστάσεις και την πιο σουρεάλ πλευρά του περίφημου βρετανικού χιούμορ, που προοιωνίζει ίσως το φαινόμενο των Monty Python που θα ξεσπούσε λίγα χρόνια μετά. Και βέβαια και η όλη αισθητική της είναι παρόμοια, με τις κουφές λήψεις, τα χρώματα και τα ντυσίματα και το ψυχεδελικό κλίμα της εποχής. Και φυσικά για το τελευταίο πράγμα που νοιάζεται είναι η οποιαδήποτε σχέση με την οποιαδήποτε μορφή αληθοφάνειας. Περισσότερο πλησιάζει τη λογική των καρτούν.

Τώρα, να σας πω την αλήθεια, βλέποντάς το σήμερα μάλλον βαρέθηκα όλο αυτό το άνευ λόγου πανηγύρι. Ωστόσο υπάρχει κάποια δικαιολογία: Δεν πιάνω τα αγγλικά και μάλιστα αν είναι γεμάτα λογοπαίγνια, σουρεαλισμό, τρέλα κλπ., ενώ πλήθος απ᾽αυτά (όπως και τα λογοπαίγνια κάθε γλώσσας), είναι αδύνατο να μεταφραστούν σε οποιαδήποτε άλλη γλώσσα. Οπότε χάνω ένα μεγάλο μέρος του όλου φαν της ταινίας. Πάντως για τους θαυμαστές των Beatles (στους οποίους, όπως είπα, συγκκαταλέγομαι), αποτελεί must.

"THE DRY": Η ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΕΔΩ

 

Ιδού άλλη μια ευχάριστη έκπληξη για το 2020, μιας χρονιά που είδαμε ελάχιστο σινεμά... στα σινεμά, δεν υπήρχε η κλασική πλήρης εβδομαδιαία ενημέρωση για τις ταινίες που βγαίνουν, παλιές ή ολοκαίνουριες, και όλοι ψάχναμε στα θολά νερά του διαδικτύου και ακούγαμε αμφιλεγόμενες φωνές για να ψαρέψουμε κάτι καλό που πιθανόιν κυκλοφορεί εκεί έξω. Το αυστραλέζικο "The Dry" του άγνωστού μου Robert Connolly, με τον Έρικ Μπάνα στο βασικό ρόλο, είναι λοιπόν μια καλή περίπτωση.

Ένας παρασημοφορημένος πράκτορας επιστρέφει στη μικρή γενέθλια πόλη του, μια πόλη χαμένη στην έρημο, εν μέσω τρομερού καύσωνα και ξηρασίας, μετά 20 χρόνια παντελούς απουσίας, για την κηδεία ενός παιδικού κολλητού του φίλου, ο οποίος, όπως όλα δείχνουν, σκότωσε την οικογένειά του και μετά αυτοκτόνησε. Σύντομα θα αντιληφτούμε ότι κάθε άλλο παρά ευπρόσδεκτος είναι στην πόλη - τουλάχιστον από κάποιους από τους κατοίκους της. Υπάρχει μια παλιά ιστορία που τον έκανε να εγκαταλείψει για πάντα τον τόπο του κι όσο τώρα μένει εκεί πολλά φαντάσματα του παρελθόντος θα ξυπνήσουν...

Το βρήκα πολύ καλό. Με έξυπνο τρόπο το φιλμ μας δημιουργεί σασπένς σε δύο επίπεδα: Τι έγινε πραγματικά με την παρούσα αποτρόπαια σειρά φόνων; Τι είχε συμβεί στο μακρυνό παρελθόν που πλήγωσε τόσο τον ήρωα της ταινίας; Έτσι, με συνεχή φλας μπακ, παρακολουθούμε ταυτόχρονα δύο αστυνομικής υφής ιστορίες. Και υπάρχει και ένα τρίτο επίπεδο: Τι θα γίνει τώρα, με τον ήρωα να παρατείνει διαρκώς την παραμονή στον γενέθλιο τόπο, αφού και ο ίδιος απειλείται σοβαρα;

Καλό φιλμ, πνιγμένο στη ζέστη, τον ιδρώτα και τη σκόνη της ερήμου, δίχως ίχνος ηρωισμού και κάθε είδους ῾῾ταρζανιάς῾῾, που μιλά για τα ανεξίτηλα τραύματα του παρελθόντος, για τη χαμένη για πάντα ξενοιασιά της νιότης και, επιπλέον, αφήνει στο τέλος και έναν ξεκάθαρο απόηχο: Αντίθετα με το ῾῾μήνυμα῾῾ εκατοντάδων ταινιών, εδώ μας λέει πολύ απλά ότι σε πολλές περιπτώσεις η εκδίκηση δεν έχει κανένα απολύτως νόημα. Η αλήθεια ναι, η εκδίκηση όχι!

"STOP MAKING SENSE": ΟΙ ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΟΙ TALKING HEADS ΣΤΙΣ ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ ΤΟΥΣ

 Το 1984 οι Talking Heads βρίσκονταν στο ζενίθ της δημιουργικότητάς τους. Τότε ο γνωστός Jonathan Demme (1944-2017), που λίγα χρόνια αργότερα θα γύριζε τη "Σιωπή των Αμνών", κάνει ένα από τα καλύτερα μουσικά ντοκιμαντέρ. 

Το "Stop Making Sense" είναι κάτι πολύ απλό. Μόνο μια κινηματογραφημένη συναυλία του συγκροτήματος. Τίποτα παραπάνω. Κι όμως είναι εκπληκτικό. Η σκηνική τους παρουσία, η μουσική, η θεατρικότητα που διέκρινε το γκρουπ στις εμφανίσεις του, όλα συντελούν στο να καθηλώσουν το θεατή / ακροατή... Βέβαια τη μερίδα του λέοντος έχει ο τρομερός David Byrne. Ο οποίος εμφανίζεται αρχικά μόνος στη σκηνή με ένα... κασετόφωνο σε μια εκπληκτική σόλο εκτέλεση του Psycho killer και, σιγά σιγά, σε κάθε κομμάτι, προστίθεται από ένας μουσικός. Και όχι μόνο οι 4 του συγκροτήματος. Υπάρχουν κι άλλοι επί  σκηνής. Το συγκρότημα αλλάζει ρούχα, μερικές φορές παίζουν μπροστά σε προβαλλόμενα βίντεο, οι στίχοι προβάλλονται επίσης. Δεν υπάρχουν συνεντεύξεις, δεν υπάρχουν διακοπές ανάμεσα στα κομμάτια, δεν δείχνεται καν (ελάχιστα τέλος πάντων) το κοινό. Βλέπουμε κι εμείς  μόνο όσα βλέπει και απολαμβάνει το κοινό. Και ναι, είναι από καλύτερα μουσικά ντοκιμαντέρ που έχουν γυριστεί ποτέ!

ΥΓ: Εννοείται ότι το φιλμ συστήνεται (ανεπιφύλακτα) μόνο στους φίλους του συγκροτήματος. Όσοι δεν ενδιαφέρονται για το είδος αυτό της μουσικής δεν έχει νόημα να δοκιμάσουν.

"TUMBBAD": ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΙ ΙΝΔΙΚΟΣ ΤΡΟΜΟΣ!

 

Ναι, κι εγώ έμεινα έκπληκτος. Ινδική ταινία τρόμου; Ψάχνοντας η έκπληξή μου αυξήθηκε: Δημιουργήθηκε από 3 σκηνοθέτες (Rahi Anil Barve, Adesh Prasad, Anan Gandhi), από τους οποίους  οι δύο πρώτοι είναι πρωτοεμφανιζόμενοι! Και οι 3 έχουν συνεργαστεί στο σενάριο. Μιλάμε για το φιλμ "Tumbbad" του 2018. Και γράφω με τόση έκπληξη διότι είναι εξαιρετικό!

Η ιστορία μπλέκει με την ινδική μυθολογία / θρησκεία. Ο πρωτότοκος γιος μιας μεγάλης θεάς αποδεικνύεται εξαιρετικά άπληστος. Ενώ του χαρίζεται όλο το χρυσάφι του κόσμου, εκείνος επιχειρεί να αρπάξει και όλη την τροφή του κόσμου. Τελικά νικιέται από τα αδέλφια του και φυλακίζεται για πάντα στα μυστικά υπόγεια ενός ναού σε ένα ινδικό χωριό. Η ιστορία, ξεκινώντας από τη δεκαετία του 20, παρακολουθεί τρεις γενιές από το χωριό αυτό: Κάποια μέλη τους θα μάθουν για την ύπαρξη του φυλακισμένου εφιαλτικού πλάσματος και θα προσπαθήσουν να οφεληθούν απ᾽αυτό...

Πρόκειται για ένα πραγματικά σκοτεινό φιλμ, με εξαιρετική φωτογραφία. Τα πάντα εδώ είναι υποβλητικά. Η τρομερές ιστορίες διαδραματίζονται σε ένα τοπίο όπου βρέχει ασταμάτητα, σε όλη τη διάρκεια της ταινίας. Οι χώροι είναι ατμοσφαιρικοί (και σκοτεινοί βεβαίως). Μερικές εικόνες μένουν αξέχαστες, ενώ μια αίσθηση φρίκης μοιάζει να καραδοκεί διαρκώς... και η ίδια η φρίκη αυτοπροσώπως να εμφανίζεται ενίοτε... 

Το φιλμ είναι μια σπουδή πάνω στην ανθρώπινη απληστία και τις ολέθριες συνέπειές της. Γενικά όλοι (ή σχεδόν όλοι) οι ήρωες έχουν μέσα τους κάτι κακό, αρνητικό.  Συγχρόνως, στο φόντο όσων εξελίσσονται, διαγράφεται σαφώς η ιστορία της Ινδίας: Η αγγλική κυριαρχία, η ανεξαρτησία της χώρας, οι μετά καταστάσεις... Βρήκα κι αυτό το στοιχείο, το πάντρεμα δηλαδή των γεγονότων που κινούνται στο χώρο του φανταστικού με την Ιστορία, εξαιρετικό. Πάντως η εικόνα και γενικά η ματιά του φιλμ είναι κάτι πολύ διαφορετικό (και ευπρόσδεκτο) από οτιδήποτε δυτικό. 

Η ταινία με κάνει να ενδιαφερθώ για το σύγχρονο ινδικό σινεμά. Ως γνωστόν είναι (ή τουλάχιστον ήταν έχει πρότινος) η μεγαλύτερη ποσοτικά κινηματογραφική βιομηχανία του κόσμου. Είναι απόλυτα φυσικό και αναμενόμενο μέσα σ᾽αυτήν την πληθώρα να υπάρχουν και διαμάντια, εντός ή εκτός Μπόλιγουντ (δεν έχω ιδέα αν η συγκεκριμένη ταινία θεωρείται ότι ανήκει σ᾽αυτό ή αν είναι κάτι πιο ανεξάρτητο). Πάντως σίγουρα θα ψάξω όσο αυτό είναι δυνατό την παραγωγή της αχανούς χώρας.

"INVISIBLE GUEST": ΕΝΟΧΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΤΡΟΠΕΣ

 

Ο ισπανός Oriol Paulo είχε κάνει και το 2012 ένα θρίλερ με ανατροπές. Το 2016 όμως γυρίζει ένα καλύτερο κατά τη γνώμη μου: "The Invisible Guest" (Contratiempo), ένα ακόμα θρίλερ μυστηρίου, απ᾽αυτά που ξέρουν τόσο καλά να κάνουν οι ισπανοί τις τελευταίες δεκαετίες.

Ένας πάμπλουτος, χάρη σε μια εταιρία ηλεκτρονικών που έχει δημιουργήσει, νέος άντρας είναι κατηγορούμενος για το φόνο της ερωμένης του, που βρέθηκε νεκρή στο δωμάτιο του ξενοδοχείου που είχαν νοικιάσει κρυφά (καθότι ο τύπος ήταν και παντρεμένος). Μια μεσήλιξ σούπερ δικηγόρος, απ᾽αυτές τις πανάκριβες που ῾῾καθαρίζουν῾῾ τους πλούσιους σε δύσκολες περιπτώσεις, τον επισκέπτεται στο διαμέρισμά του για να του αποσπάσει την αλήθεια. Πρέπει να ξέρει αν όντως είναι ένοχος. Γνωρίζοντας την αλήθεια μπορεί να τον υπερασπιστεί καλύτερα στη δίκη, αφού σε λίγες ώρες ο ύποπτος κρίνεται προφυλακιστέος. Μια ιστορία που κανείς δεν γνωρίζει αρχίζει σιγά- σιγά να ξετυλίγεται, ο τύπος είναι μάλλον αθώος και... η ιστορία έχει πολλές προεκτάσεις και οπτικές.

Μη μπορώντας να σας αποκαλύψω πολλά (το σπόιλερ παραμονεύει ύπουλα), θα σας πω μόνο ότι η ιστορία αυτή έχει διαρκείς, ενδιαφέρουσες ανατροπές και ότι τη βλέπουμε από την οπτική διαφόρων εμπλεκομένων, κάτι σα μοντέρνο ῾Ῥασομόν῾῾ δηλαδή. Βέβαια τελικά η αλήθεια είναι μία και σαφής, αντίθετα με την αβεβαιότητα που αφήνει το κλασικό φιλμ του Κουροσάβα, αλλά οι εκπλήξεις δεν σταματούν και η ανατροπή από την κάθε οπτική γωνία είναι συνεχής. Εντάξει, στο τελος ίσως πείτε ῾πολύ τραβηγμένο όλο αυτό῾, αλλά δεν πειράζει. το φιλμ βλέπεται απολαυστικά και σίγουρα κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον μέχρι την τελική απροσδόκητη στροφή. Ενοχές, υπεροψία των ῾άνω῾ έναντι των κάτω, διαφορετικέςε εκδοχές της αλήθειας και των χαρακτήρων... αλλά πίσω έχει η αχλάδα την ουρά...

Μπράβο και πάλι στους ισπανούς και τη σχολη θρίλερ που δημιούργησαν (πολύ πιο ενδιαφέροπυσα από την αντίστοιχη σύγχρονη χολιγουντιανή).

῾ΔΩΜΑΤΙΟ ΜΕ ΘΕΑ῾ Ή Η ΕΛΑΦΡΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ

 

Το ῾Δωμάτιο με Θέα῾ γυρίζεται από τον James Ivory το 1985 και σηματοδοτεί την αρχή της καλύτερης ίσως φάσης της καριέρας του, που νομίοζω ότι κρατά ως το 1993. Ταινία εποχής, βρετανική κομψότητα, άριστες ηθοποίες και μια φινέτσα που σπάνια συναντάμε. Προισέξτε όμως και το εκπληκτικό βρεανικό καστ (μερικοί απ᾽αυτούς τότε δεν ήταν ακόμη τόσο γνωστοί): Έλενα Μπόναμ Κάρτερ, Μάγκι Σμιθ, Τζούντι Ντεντς, Ντένχολμ Έλιοτ, Τζούλιαν Σαντς (κρίμα που χάθηκε αυτός), Ντάνιελ Ντέι Λιούις!

Τέλη 19ου - αρχές 20ού αιώνα. Μία νεαρή αγγλίδα κάνει διακοπές με τη στιφή και πολύ μεγαλύτερη ξαδέλφη της στη Φλωρεντία. Στην πανσιόν που μένουν θα συναντήσει έναν ρομαντικό και κάπως ῾φευγάτο῾ νεαρό και μεταξύ τους θα προκύψει ένα σύντομο, δίχως συνέχεια φλερτ. Όταν όμως επιστρέψει στη Βρετανία ο ίδιος νεαρός θα βρεθεί μπροστά της εντελώς συμπτωματικά. Τώρα όμως εκείνη είναι αραβωνιασμένη με κάποιον άλλον...

Είναι ρομαντικό και ακούγεται δραματικό, στην πραγματικότητα όμως είναι ανάλαφρο, κομψό, με πανέμορφη φωτογραφία (κυρίως στη Φλωρεντία βεβαίως) και βλέπεται πολύ ευχάριστα (εκτός βεβαίως αν δεν αντέχετε τις ταινίες εποχής). Για τις ηθοποίες είπαμε. Γενικά είναι κάτι που πολλοί κατατάσουν στο δράμα, η ελαφρότητα όμως, η ευαισθησία και το διακριτικό χιούμορ το κάνουν να κυλά πολύ ευχάριστα. Και είναι ενδιαφέροντες και οι χαρακτήρες.

Αν δεν αρέσκεστε (μόνο) στις δραματικές κορυφώσεις και τα τραγικά αδιέξοδα θα το ευχαριστηθείτε, ακόμη και αν τα περί ῾῾δύναμης του ἐρωτα῾῾ τα έχουμε δει χιλιάδες φορές. Απολαύστε το λοιπόν.

"ΤΟ ΧΡΥΣΑΦΙ ΤΟΥ ΜΑΚΕΝΑ": ΕΝΑ ΠΑΡΑΞΕΝΟ ΓΟΥΕΣΤΕΡΝ

Το "Χρυσάφι του Μακένα" (Mackenna's Gold) είναι ένα γουέστερν που γυρίζει ο J. Lee Thompson το 1969, σε μια εποχή δηλαδή που το είδος έχει ουσιαστικά τελειώσει. Ίσως γι' αυτό στο φιλμ ενσωματώνονται (όχι πολύ φανερά) και στοιχεία της εποχής. Το καστ πάντως είναι εντυπωσιακό: Γκρέγκορι Πεκ, Ομάρ Σαρίφ, Τέλι Σαβάλας, Ιλάι Γουάλας, ¨Αντονι Κουέιλ και άλλοι σε μεγαλύτερους ή μικρότερους ρόλους.

 Μια συμμορία κακοποιών αιχμαλωτίζει ένα σερίφη, τον Μακένα, επειδή ξέρουν ότι ο τελευταίος είναι κάτοχος ενός ινδιάνικου χάρτη που δείχνει τη μυστική τοποθεσία ενός μέρους πλημμυρισμένου στο χρυσάφι, κάτι σαν το μυθικό Ελντοράντο. Ο σερίφης επιμένει ότι όλα αυτά είναι παραμύθια. Εμείς ξέρουμε επίσης ότι ο ίδιος δεν ενδιαφέρεται για το (πιθανό) χρυσάφι, πράγμα για το οποίο πατούν επί πτωμάτων όλοι οι υπόλοιποι (και όχι μόνο η συμμορία, όπως θα δείτε).

Είναι μια όντως παράξενη ταινία. Από τη μία είναι πολύ ενδιαφέρουσα η στάση της τόσο απέναντι στο αιώνιο θέμα της απληστίας όσο και στο θέμα του σεβασμού του ινδιάνικου πολιτισμού - και της κάθε διαφορετικής κουλτούρας εν γένει. Από την άλλη υπάρχει (κυρίως προς το τέλος) μια σχεδόν μεταφυσική αφέλεια - δίχως η άποψη να είναι ακριβώς μεταφυσική, αλλά κάπου στα όρια. Ίσως οι τελευταίες σκηνές να αντανακλούν την κυρίαρχη ψυχεδέλεια και τις διάφορες ανατολικο-πνευματικο-φευγάτες θεωρίες που κυριαρχούσαν στην εποχή (βλέπε χίπις κλπ.). Αλλά, θα επαναλάβω, η σαρκαστική ματιά πάνω στο θέμα της ανθρώπινης απληστίας, είναι πολύ ενδιαφέρουσα. Βλέπετε, ΟΚ, η συμμορία είναι "οι κακοί" και αυτοί είναι αδίστακτοι και άπληστοι. Η κριτική όμως προχωρά πολύ περισσότερο, σε κάθε λογής "καθώς πρέπει" και υπεράνω υοπψίας άτομα.  

Γενικά πάντως πρόκειται για ένα χορταστικό φιλμ, με χαρακτηριστικό τους διάφορους γνωστούς ηθοποιούς - που συχνά είναι και ενδιαφέροντες ως χαρακτήρες - που εμφανίζονται για λίγο και μετά εξαφανίζονται είτε επειδή σκοτώνονται νωρίς είτε για άλλους λόγους. Ενδιαφέρον, αλλά άνισο.

ΤΟ ΡΟΚ ΠΙΣΩ ΑΠ' ΤΗ ΣΚΗΝΗ ΣΤΟ "ALMOST FAMOUS"

 

Νομίζω ότι ο Cameron Crowe δεν έκανε ποτέ σταθερή καριέρα. Γύριζε πάντοτε ταινίες σποραδικά. Το 2000 πάντως κάνει το "Almost Famous", με την Κειτ Χάντσον ως πρωταγωνίστρια, που είναι κατά τη γνώμη μου μάλλον το πιο ενδιαφέρον του φιλμ.

Στις αρχές των 70ς ένας 15χρονος μαθητής είναι παθιασμένος με το ροκ , γράφει κείμενα γι᾽αυτό και το όνειρό του είναι να γίνει ροκ δημοσιογράφος. Ώσπου, όταν στέλνει ένα κείμενο στο περίφημο τότε περιοδικό Rolling Stone, το περιοδικό του ζητά να γράψει ένα άρθρο για το ανερχόμενο συγκρότημα Stillwater. Για να το κάνει όμως πρέπει να τους ακολουθήσει στην περιοδεία τους. Ο μικρός θα αφήσει το σχολείο και την καταπιεστική του μητέρα, με την οποία ζει (η μεγαλύτερη αδελφή του την έχει ήδη κάνει από το σπίτι) αρχικά με την άδειά της, στη συνέχεια όμως λεγοντάς της διαρκώς ψέμματα και υποσχέσεις που δεν τηρούνται, θα γίνει δεκτός από το γκρουπ, θα γνωρίσει από μέσα τη μεθυστική ζωή των ροκ σταρς, θα μυηθεί στο σεξ από γκρούπις του συγκροτήματος, θα ερωτευτεί μια από αυτές, με την οποία θα αναπτύξει μια περίεργη σχέση, φιλική περισσότερο και άλλα πολλά.

Και αυτή είναι η αξία του φιλμ. Είναι ίσως η πιστότερη και διεισδυτικότερη ματιά που έγινε ως τώρα σε ταινία στα παρασκήνια της ζωής των ροκ σταρς, στις ποικίλες καταχρήσεις τους, την ξέφρενη ζωή, τις αντιφάσεις τους, το ρόλο των γκρούπις που ακολουθούν παντού τα συγκροτήματα... με λίγα λόγια την απόλυτη πραγμάτωση του γνωστού sex and drugs and rock'n'roll. Ο Κρόου τα ξέρει αυτά από μέσα, αφού ο ίδιος υπήρξε δημοσιογράφος του Rolling Stone και έχει γυρίσει ροκ βιντεοκλίπ (όπως για τους Alice in Chain ή τον Tom Petty) και ένα ντοκιμαντέρ για τους Pearl Jam. Η ταινία μάλιστα έχει και αρκετά αυτοβιογραφικά στοιχεία. Συγχρόνως διαθέτει χαμηλότονο χιούμορ και μια (σχεδόν) ρομαντική ερωτική ιστορία, ενώ οι λεκτικές αναφορές σε γνωστά, υπαρκτά ονόματα του ροκ ειναι συχνές. 

Εννοείται ότι κυρίως απευθύνεται στους φίλους του παλιού κυρίως ροκ, οι οποίοι θα βρουν (και θα αντιληφτούν) πολλά περισσότερα από τους άλλους σ᾽αυτό. Αλλά παραμένει και μια καλή ταινία για όλους. Και, μη ξεχνάτε, στους βασικούς δεύτερους ρόλους υπάρχουν η Φράνσις Μακ Ντόρμαντ και ο όχι ακόμα πρωταγωνιστής Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν.

῾῾ΤΟ ΚΟΡΑΚΙ῾῾ ΚΑΙ Η ῾῾ΗΣΥΧΗ ΕΠΑΡΧΙΑ῾῾

 

Ήρεμη γαλλική επαρχία. Σε μια μικρή πόλη ένας γιατρός μοιάζει ξένος με όλους. Έχει έλθει από αλλού, κανείς δεν ξέρει το παρελθόν του, δεν συμμετέχει σε κουτσομπολιά και κάθε είδους μικρροϊντριγκες,  είναι μοναχικός, μοιάζει να αντιμετωπίζει τα πάντα  από απόσταση. Ξαφνικά η ησυχία διαταράσσεται. Κάποιος ἀγνωστος στέλνει παντού όλο και πιο επικίνδυνα, δηλητηριώδη ανώνυμα γράμματα, βγάζοντας στη φόρα κάθε μυστικό του τόπου (εκτρώσεις, παράνομους δεσμούς παντρεμένων και άλλα πολλά). Τα περισσότερα γράμματα έχουν ως στόχο το γιατρό. Τι ακριβώς συμβαίνει, πού βρίσκεται η αλήθεια και ποιος και γιατί κρύβεται πίσω απ᾽όλα αυτά; 

Αυτά συμβαίνουν στο εξαιρετικό ασπρόμαυρο φιλμ του 1943 ῾῾Το Κοράκι῾῾ (Le Corbeau) του μεγάλου γάλλου δημιουργού Henri-Georges Clouzot (1907-1977), φιλμ που κατάφερε να γυρίσει κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής και που είναι τόσο σκοτεινό όσο και η εποχή του. Η ταινία διερευνά την ανθρώπινη κακία, το πάθος κάποιων να κάνουν το κακό, να δηλητηριάζουν τη ζωή των άλλων. Υπάρχει ωστόσο και μια άλλη διάσταση, με την οποία πολλές ταινίες, παλιές και καινούριες, έχουν καταπιαστεί: Με τη βρωμιά, την κακία, τα σκοτεινά μυστικά που κρύβονται κάτω από μια φαινομενικά ήσυχη, γαλήνια, απαστρἄπτουσα ενίοτε επιφάνεια (είτε οικογένεια είναι αυτή, είτε πόλη είτε κοινωνία ολόκληρη). Σιγά σιγά οι απόλυτα καθώς πρέπει κάτοικοι της μικρής πόλης αποκαλύπτουν στο θεατή τον αληθινό τους εαυτό και τα βρώμικα μυστικά τους. Σ᾽αυτό το επίπεδο το φιλμ λειτουργεί ως καταπέλτης ενάντια στη μικροαστική τάξη και ηθική (ή μάλλον υποκρισία). Θεωρώ τη συγκεκριμένη ταινία όχι μόνο μια από τις καλύτερες πάνω σ᾽αυτό το θέμα, αλλά και ως μία από τις παλαιότερες που έχουν καταπιαστεί μ᾽αυτό. Και μια λεπτομέρεια εξ ισου ενδιαφέρουσα: Ο ήρωας θα μπορούσε κι αυτός να θεωρηθεί ένοχος (άσχετα με το αν έχει διαπράξει τα όσα κατηγορείται ή όχι) λόγω της απόφασής του να απομακρυνθεί από τα κοινά, να βλέπει τα πάντα αφ᾽υψηλού, να αρνείται κάθε είδους συμμετοχή ή ανάμειξη. Μήπως κι αυτή η αμέτοχη, ουδέτερη στάση δημιουργεί προβλήματα;

Συγχρόνως πάντως με όλα αυτά, το φιλμ παρακολουθείται με αμείωτο ενδιαφέρον, αφού δημιουργεί το τυπικό αστυνομικής φύσης σασπένς σχετικά με το ποιος είναι ο ένοχος. Έτσι δεν κουράζει καθόλου. Κάθε άλλο.

Το κλασικό αυτό ῾῾Κοράκι ῾῾ απλώς μου επιβεβαίωσε το πόσο σημαντικός δημιουργός υπήρξε ο Κλουζό.

ΤΖΑΖ, "SOUL" ΚΑΙ Η PIXAR ΚΑΛΑ ΚΡΑΤΕΙ

 

"Soul" λέγεται το φιλμ κινουμένων σχεδίων του 2020 της Pixar, γυρισμένο από ένα από τα στελέχη της φοβερής εταιρίας, τον  Pete Docter. Ναι, μετά τόσα χρόνια, καταφέρνει να διαθέτει και πάλι πρωτότυπη ιστορία... και μία ακόμη πρωτοτυπία: Ότι για πρώτη φορά μια ταινία της είναι πλημμυρισμένηα από μουσική και βασίζεται και σεναριακά στη μουσική. Και μόνο αυτό; Να που η Pixar τολμά (και τα καταφέρνει): Η μουσική δεν είναι καθόλου mainstream, της μόδας και εύπεπτη: Είναι 100% τζαζ!

Ο ήρωας είναι ένας μοναχικός μαύρος καθηγητής μουσικής σε σχολείο. Καθόλου ευκατάστατος, δίχως φίλους και κοπέλα, με μἀλλον βαρετή ζωή. Γιατί; Επειδή το πάθος του είναι η τζαζ (είναι πιανίστας). Αυτή σκέφτεται διαρκώς, αυτή παίζει και το όνειρό του είναι να παίξει αυτά που λατρεύει με ένα καλό γκρουπ. Και έρχεται η μεγάλη μέρα που, ώ του θαύματος, η μουσικός που θαυμάζει περισσότερο τον ακούει και τον προσκαλεί το ίδιο βράδι να παίξει μαζί της! Να όμως που, από απροσεξία που προέρχεται από τη μεγάλη του χαρά... πεθαίνει αρκετά πριν το βράδι. Από εδώ και πέρα παρακολουθούμε τον διαρκή του αγώνα στον άλλο κόσμο να επιστρέψει στη ζωή για να μπορέσει να εκπληρώσει το μεγάλο του όνειρο. Αλλά και όταν ακόμα τα καταφέρνει ... εεε... δεν είναι ακριβώς αυτό που σχεδίαζε...

Φυσικά όλα τα λεφτά είναι ο κατά Pixar  ῾῾ἅλλος κόσμος῾῾, που δεν είναι βέβαια καθόλου, μα καθόλου όπως τον φαντάζεστε, με τις ψυχές να βρίσκονται σε διάφορες φάσεις και στάδια, να παρακολουθούν σεμινάρια... και άλλα πολλά που δεν θέλω να σας πω (ομολογώ ότι είναι και λίγο μπερδεμένα). Η ταινία, ενώ είναι γεμάτη χιούμορ και ευφάνταστες καταστάσεις, καταφέρνει συγχρόνως να κάνει τον θεατή να συμπάσχει απόλυτα με τον ήρωα. ¨Επιανα τον εαυτό μου να θέλει απεγνωσμένα να πραγματοποιήσει τηυν επιθυμία του, να μην του παίρνουν άλλο κυριολεκτικά τη μπουκιά από το στόμα... Κάπου το φιλμ γίνεται και συγκινητικό, κάπου υπάρχουν και τα διάφορα διδάγματα και το συμβατικό τέλος... εεε, ας μη ξεχνάμε ότι η Pixar ανήκει πλέον στη Ντίσνεϊ κι αυτή σίγουρα κάπου έβαλε το χεράκι της... Τι να γίνει; Μάλλον μικρό το κακό. Η έμπνευση της Pixar μοιάζει να είναι αανεξάντλητηα, ενώ, ως μπόνους, οι φίλοι της τζαζ θα έχουν την τιμητική τους.

Παρά τις όποιες συμβάσεις και παραχωρήσεις, μπράβο και πάλι μπράβο!

"IN THE MOUTH OF MADNESS" Ή Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΚΑΡΠΕΝΤΕΡ

 

Ο John Carpenter υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους (και αγαπημένους) δημιουργούς του φανταστικού στα 80ς, άντε και στις αρχές των 90ς. Στη συνέχεια η παρακμή ήταν κάθετη. Έκανε μια σειρά όντως κακών ταινιών. Η τελευταία για μένα (και για πολλούς άλλους) καλή ταινία του είναι το "In the Mouth of Madness" του 1994, με τον Σαμ Νιλ στον κύριο ρόλο.

Ένας ψυχρός και κυνικός ασφαλιστής, ειδικευμένος στο να ξετρυπώνει απατεώνες που σχετίζονται  με ασφαλιστικές κομπίνες, φεύγει για άγνωστο προορισμό για να ανακαλύψει τα ίχνη ενός διάσημου συγγραφέα τρόμου που έχει εξαφανιστεί αιφνιδίως. Σύντομα θα αρχίσει να αντιλαμβάνεται ότι ο πραγματικός κόσμος κι αυτός που έχει δημιουργήσει ο συγγραφέας με το έργο του αρχίζουν να μπλέκονται με τρόπο τρομακτικό...

Γνήσιο φιλμ τρόμου, από τα καλά του είδους, μπλέκει με τρόπο εφιαλτικό τον ῾῾πραγματικό῾῾ και έναν άλλο, φριχτό κόσμο, αλλά και θολώνει διαρκώς τα όρια ανάμεσα στην πραγματικότητα και την παράνοια. Ο ίδιος ο ήρωας αμφιβάλλει διαρκώς για τα λογικά του και τι απ᾽ αυτά που βλέπει και βιώνει είναι πραγματικά ή γεννήματα του μυαλού του. Κάποιες σκηνές είναι όντως τρομακτικές, ενώ στο όλο φιλμ υπάρχει μια υφέρπουσα λοβκραφτική ατμόσφαιρα (δίχως αυτό να αναφέρεται ποτέ ρητά). Πάντως η γενική ατμόσφαιρα παράνοιας είναι πανταχού παρούσα, αυτά τα μικρά, φριχτά, φευγαλέα οράματα (ή όχι;) που δεν ξέρεις αν όντως συνέβησαν ή γιατί πληθαίνουν, ενώ κυριαρχεί ένας γενικός προβληματισμός πάνω στα όρια πραγματικότητας και φαντασίας ή κατά πόσο η φαντασία μπορεί να παίξει ρόλο στην καθημερινότητά μας - και ως φαντασία εδώ ας εννοήσουμε τη συγγραφική δημιουργία, άρα έχουμε έναν γενικό προβληματισμό πάνω στην επίδραση της τέχνης στην αληθινή ζωή.

Οι φίλοι του είδιους να το δουν οπωσδήποτε, ακόμα και ως αποχαιρετισμό σε έναν πρώην μεγάλο δημιουργό. Μετά απ᾽αυτό, αποφύγετε καλύτερα κάθε φιλμ του Κάρπεντερ.,

"ΤΟ ΧΤΥΠΗΜΑ ΤΗΣ ΜΕΔΟΥΣΑΣ" ΚΑΙ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΩΝ

 

Το 1978 ο βρετανός Jack Gold (1930-2015), που έκανε περισσότερο τηλεόραση στην καριέρα του,  γυρίζει την αρκετά γνωστή ταινία τρόμου / φαντασίας "Το Χτύπημα της Μέδουσας" (The Medusa Touch) με τους Ρίτσαρντ Μπάρτον, Λίνο Βεντούρα και Λι Ρέμικ. Τότε είχε κάνει εντύπωση.

Ένας συγγραφέας βρίσκεται στο σπίτι του βαριά χτυπημένος στο κεφάλι. Ένας αστυνομικός ερευνά την υπόθεση, έρχεται σε επαφή με την ψυχίατρό του και σιγά σιγά ανακαλύπτει όλο και πιο ανήσυχος ότι ο άνθρωπος αυτός μπορεί να προξενεί κακό με τη σκέψη του και μόνο...

Ενδιαφέρον φιλμ τρόμου, με ιστορία που δίνεται με συνεχή φλας μπακ ώστε μέσα από τις αφηγήσεις διαφόρων να χτίσει βαθμιαία το παζλ της ζωής του μυστηριώδους ήρωα με τις τρομακτικές ιδιότητες από την παιδική του ήδη ηλικία. Εδώ μετρά η αφήγηση. Τα εφέ και οι εντυπωσιασμοί δεν είναι το επίκεντρο και αυτό είναι καλό στην διαρκώς προς αναζήτηση κούφιου εντυπωσιασμού εποχή μας. Όπως επίσης και το γεγονός ότι δεν ενδιαφέρεται (πράγμα που ήταν αρκετά συνηθισμένο στα 70ς) για διάφορα τραβηγμένα απ' τα μαλλιά happy end. Ωστόσο μου φάνηκε ότι η ταινία έχει κάπως γεράσει (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι με κούρασε). Και, επίσης, δεν με έπεισε η όλο και περισσότερο στροφή του ήρωα προς το κακό. Από τις αθέλητες και μη ελεγχόμενες πράξης της νεανικής ηλικίας οδηγούμαστε προς συνειδητή επιλογή της καταστροφής. Γιατί; Πώς προέκυψε αυτό;

Πάντως συνίσταται ως σοβαρό δείγμα του είδους για όσους δεν αντιλαμβάνονται τον τρόμο μόνο ως σειρά από ξαφνικά Μπου! και εμφάνισης όσο πιο τρομακτικών γίνεται ψηφιοκατασκευασμένων τεράτων...

"PROMISING YOUNG WOMAN", ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΑΚΡΙΒΩΣ...

 

Η έως τώρα ηθοποιός Emerald Fennell ξαφνιάζει πολύ ευχάριστα με το σκηνοθετικό της ντεμπούτο "Promising Young Woman" (2020), ένα θρίλερ εκδίκησης που μου φάνηκε πολύ καλύτερο από άλλα του πολυειδωμένους αυτού είδους, με μια καλή Καρι Μάλγικαν στον κύριο ρόλο.

Μια γοητευτική κοπέλα, αν και σύντομα θα μάθουμε ότι ήταν άριστη φοιτήτρια ιατρικής και τα παράτησε ξαφνικά, δουλεύει σε μια καφετέρια, ζει, αν και έχει περάσει τα 30, με τους γονείς της και δεν κάνει τίποτα όλη τη μέρα σπίτι - αν και τις νύχτες, μετά τη δουλειά, δεν γυρίζει στο σπίτι της... Τι ακριβώς (ή μάλλον γιατί) σπαταλά έτσι τη ζωή της; Τι τόσο τραυματικό της έχει συμβεί στο παρελθόν;

Θρίλερ με πολύ ενδιαφέρουσα πλοκή, όπου τραυματικές εμπειρίες του παρελθόντος στοιχειώνουν τη ζωή της ηρωίδας. Κι εκείνη, τυχαία στην αρχή, αργά και μεθοδικά στη συνέχεια, καταστρώνει τη φοβερή εκδίκησή της. Προς το τελευταίο τέταρτο του φιλμ, με μια ευπρόσδεκτη ανατροπή, τα πράγματα δεν εξελίσονται όπως τα περιμέναμε. Σας είπα όμως, είδα την ανατροπή αυτή θετικά. Στο μεταξύ παρακολουθούμε μια απόλυτα φεμινιστική (ίσως επιθετικά φεμινιστική θα πουν κάποιοι) ταινία, που καυτηριάζει έντονα την ακόμα και σήμερα ανδροκρατούμενη κοινωνία - παρ᾽όλα όλα τα βήματα προόδου που έχουν γίνει στη Δύση τουλάχιστον. Και αναφέρεται σε ένα ίδιαίτερα συζητημένο θέμα της εποχής μας, τον βιασμό, αλλά και στο θέμα της φιλίας, που κάποιε φορές ίσως να διαρκεί σ᾽όλη μας τη ζωή. Κάποια πράγματα ίσως να φαίνονται σκληρά, αλλά εγώ έπιασα τον εαυτό μου να συμπάσχει με την ουσιαστικά διαταραγμένη ηρωίδα.

Δεν ξέρω τι κριτικές θα πάρει και τι αντιρρήσεις μπορεί να εγείρει, πάντως προσωπικά το ευχαριστήθηκα.