ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ "ΜΑΤΙ" ΜΑΛΛΟΝ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ...

 

Οι δίδυμοι αδελφοί Danny και Oxide Pang είναι από το Χονγκ Κονγκ, αλλά κάποια στιγμή μετακόμισαν και έκαναν καριέρα στην Ταϋλάνδη, γυρίζοντας κυρίως ταινίες τρόμου. Έγιναν γνωστοί (στη Δύση τουλάχιστον) με το "Μάτι" του 2002. Και, βεβαίως, μετά την επιτυχία, ήρθε και το "Μάτι 2" (Gin gwai 2) το 2004.

Όπου μία έγκυος γυναίκα, που είχε κάνει απόπειρα αυτοκτονίας, βλέπει παράξενες "σκιές", μάλλον νεκρές ψυχές ή πνεύματα (ως άλλο παιδάκι της "6ης Αίσθησης"). Όσο προχωρά η εγκυμοσύνη της τα παράξενα γεγονότα πολλαπλασιάζονται. Ο πρώην σύντροφός της προσπαθεί να τη βοηθήσει.

Ούτε το γνωστό πρώτο "Μάτι" μου είχε αρέσει ιδιαίτερα απ' όσο θυμάμαι. Και βέβαια ούτε και το αναπόφευκτο σίκουελ. Το οποίο βεβαίως μπορεί να περιγραφεί ως... ταινία τρόμου για εγκύους. Και επίσης ασχολείται και με το θέμα της μετεμψύχωσης. Ωστόσο και άνευρο το βρήκα και, γενικά, αδιάφορο (κλασική περίπτωση νο 2). Και μια συμβουλή: Αν είστε έγκυος ή ετοιμάζεστε να μείνετε αποφύγετέ το σαν το διάολο το λιβάνι, μην έχετε εφιάλτες για 9 μήνες (όχι ότι είναι τόσο τρομαχτικό, αλλά ως ταινία... εγκυοτρόμου, καταλαβαίνετε...)

ΣΚΟΤΕΙΝΟ "ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΝΥΧΤΑΣ"

 

Να ξεκαθαρίσουμε από την αρχή ότι το "Ταξίδι στο Τέλος της Νύχτας" που γύρισε το 2006 ο παντελώς άγνωστος Eric Eason (2 μόνο ταινίες στο ενεργητικό του) δεν έχει καμία απολύτως σχέση με το περίφημο ομώνυμο βιβλίο του Σελίν. Αντίθετα, πρόκειται για ένα δυνατό σύγχρονο νουάρ που διαδραματίζεται στο βραζιλιάνικο υπόκοσμο με τον Μπρένταν Φρέιζερ και τον Σκοτ Γκλεν.

Πατέρας και γιος αμερικάνοι ζουν στο Σάο Πάολο όπου διατηρούν μπορντέλο. Φυσικά είναι αναμεμειγμένοι - θέλοντας και μη αν κάνεις τέτοια δουλειά - με τον εκεί υπόκοσμο. Όταν ένας  "εκπρόσωπος" αφρικάνικης οργάνωσης στην οποία θέλουν να πουλήσουν μια παρτίδα ναρκωτικών πεθαίνει κατά τη διάρκεια του σεξ, προσπαθούν να παραδώσουν μέσα στη νύχτα το εμπόρευμα - αφού υπάρχει αυστηρό deadline. Η κατάσταση όμως περιπλέκεται όλο και περισσότερο...

Πρόκειται για ιδιαίτερα σκοτεινό σύγχρονο νουάρ, που διαδραματίζεται ολόκληρο μέσα σε μια νύχτα. Και βέβαια, ως γνήσιο τέτοιο, κυρίαρχο στοιχείο είναι το παρακμιακό. Οι σχέσεις πατέρα και γιου μόνο καλές δεν είναι. Ο καθένας υφαίνει τα δικά του σχέδια για τους δικούς του σκοπούς. Ο γιος, αδίστακτος "μπίζνεσμαν" και εθισμένος στην κοκαϊνη και το τζόγο, είναι μια απεχθής και τραγική ταυτόχρονα φιγούρα, που προσπαθεί να ξεχρεώσει. Ο πατέρας, σοφότερος και πιο νηφάλιος, θέλει με τη μπάζα αυτή να ξεφύγει από τον άγριο αυτόν κόσμο. Φυσικά η μοίρα (;) ή μάλλον, κατά τη γνώμη μου, η βαθιά εμπλοκή αμφοτέρων σε μια τόσο ζοφερή κατάσταση, δεν αφήνει πολλά περιθώρια επιτυχίας...

Το φιλμ δεν χαρίζεται σε κανέναν, δεν ενδιαφέρεται για καθησυχαστικά φινάλε, δεν διαθέτει ήρωες "κακούς, αλλά με κάποιο ρομαντισμό κατά βάθος" - μόνο σκέτα διεφθαρμένοι υπάρχουν - και ίσως γι' αυτό δεν άρεσε στο πλατύ κοινό. Γι' αυτό πιθανόν η βαθμολογία του στο IMDB είναι μόλις 5,7. Προσωπικά το θεωρώ ενδιαφέρουσα προσπάθεια - και σκοτεινή, το τονίζω για πολλοστή φορά, καθώς σκιαγραφεί αδρά και την όλη κατάσταση, το απάνθρωπο περιβάλλον στο οποίο κινούνται οι ήρωες. Βλέπετε, τελικά "όταν ανακατεύεσαι με τα πίτουρα μάλλον θα σε φάνε οι κότες"...

ΝΕΑΝΙΚΕΣ "ΜΑΓΙΣΣΕΣ"

 Το 1996 ο Andrew Fleming (συμπαθής σκηνοθέτης, αλλά όχι και τίποτα σπουδαίο ) γυρίζει το "The Craft" (Οι Μάγισσες) με τη Νιβ Κάμπελ (μεταξύ άλλων), τη γνωστή από τα "Scream",  σε έναν από τους πρωταγωνιστικούς ρόλους.

Μια τινέιτζερ πηγαίνει σε νέο σχολείο (πόσες φορές το έχετε δει αυτό στο αμερικάνικο σινεμά;) Εκεί θα σχετιστεί με τρεις άλλες μαθήτριες που κάνουν μόνο μεταξύ τους παρέα, δε μιλούν σε κανένα και κάποιοι τις θεωρούν μάγισσες. Θα γίνει μέλος της παρέας τους... και φυσικά θα αποδειχτεί ότι όντως είναι μάγισσες κι ότι η νεοφερμένη έχει και αυτή ιδιαίτερες ικανότητες...

Αρχίζει ως μάλλον διασκεδαστικό, νεανικό "γυμνασιακό" φιλμ, σύντομα όμως "σοβαρεύει" και μετατρέπεται σε ταινία τρόμου και, βεβαίως, σε έναν εφιάλτη για το νέο μέλος της αδελφότητας. Διάφορα παραφυσικά συμβάντα, επικλήσεις σατανικών θεών, εφαρμογή της μαγείας για καθημερινούς σκοπούς και άλλα τέτοια... ξέρετε. Και ένα μικρό σχόλιο, αν ψάχνετε ντε και καλά και για κάτι υψηλότερο, για την απληστία και τη μέθη που δημιουργεί η δύναμη.

Εντάξει, το είδα σχετικά ευχάριστα, δεν το θεώρησα όμως και τίποτα σπουδαίο.

 

"IL MERCENARIO", Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΓΟΥΕΣΤΕΡΝ ΣΠΑΓΓΕΤΙ

 Αντίθετα με πολλούς γνωστούς μου, δεν υπήρξα ποτέ ιδιαίτερος φαν των σπαγγέτι γουέστερν. Φυσικά κάποια απ' αυτά μ' αρέσουν και κάποια απλώς τα παρακολουθώ ευχάριστα, αλλά φανατικός του είδους δεν είμαι. Το "Il Mercenario" (Ο Μισθοφόρος) είναι ένα από τα γνωστά φιλμ του είδους, γυρισμένο το 1968 από έναν από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες του, τον Sergio Corbucci (1926-1990), με γνωστούς σταρ του χώρου των ιταλικής κοπής γουέστερν : Φράνκο Νέρο, Τζακ Πάλανς, Τόνι Μουσάντε. 

Ένας μεξικάνος καταζητούμενος ζητά (νοικιάζει μάλλον) τη βοήθεια ενός άπληστου και κυνικού πολωνού πιστολέρο (με στρατηγικές ικανότητες) για να κάνουν αρχικά ληστείες. Σιγά - σιγά όμως ο άξεστος μεξικάνος αποκτά στοιχειώδη πολιτική σκέψη και πιστεύει στο όραμα της επανάστασης που θα ανατρέψει τη διεφθαρμένη κυβέρνηση. Στο μεταξύ οι σχέσεις των δύο πρωταγωνιστών είναι εναλλασσόμενες : από τη συμπάθεια και τη φιλία στην αντιπάθεια και τη σύγκρουση...

Τα σπαγγέτι είναι συχνά εντυπωσιακά σε γύρισμα, διαθέτουν μπόλικη δράση και σασπένς, σωρούς από πτώματα, υπερβολικούς ηρωισμούς και εξωπραγματικές ικανότητες (στο πιστόλι κυρίως) από τον πρωταγωνιστή τους. Και ταυτόχρονα ένα είδος μόνιμης υπερβολής, κυνισμού και συνεχούς επίδειξης του ήρωα. Όλα αυτά (και με το παραπάνω) βρίσκονται και στη συγκεκριμένη ταινία. Σίγουρα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι οι δύο πρωταγωνιστές είναι μεν συμπαθείς (ο θεατής ταυτίζεται προφανώς μαζί τους), αλλά σε καμία περίπτωση "καλοί". Για τον πολωνό τα είπαμε: Κυνικός και άπληστος. Ο μεξικάνος πάλι "βάρβαρος", άπληστος κι αυτός αρχικά, πονηρός αλλά όχι έξυπνος κλπ. (ο Πάλανς είναι απλώς κακός και τίποτα άλλο). Αυτές οι αμφίσημες προσωπικότητες βέβαια υπάρχουν σε πολλά τέτοια φιλμ. Εδώ βρήκα ενδιαφέρον το στοιχείο της σταδιακής μεταμόρφωσης του μεξικανού (που είπαμε πώς είναι αρχικά) σε ιδεολόγο επαναστάτη ή, αν προτιμάτε, σε κάποιον που ενδιαφέρεται για το λαό του και όχι για την πάρτη του και μόνο.

Τέλος πάντων πρόκειται για κλασικό σπαγγέτι και νομίζω ότι οι φίλοι του είδους πρέπει να το έχουν οπωσδήποτε υπ' όψη τους.

ΦΙΛΙΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΑΛΛΑ ΣΤΑ "ΠΝΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΙΝΙΣΕΡΙΝ"

 

Με 3 στις 4 εξαιρετικές ταινίες στο ενεργητικό του (προσωπικά δεν μου άρεσαν τόσο οι "7 Ψυχοπαθείς"), ο Martin McDonagh είναι, νομίζω, από τους σημαντικότερους δημιουργούς της εποχής μας. Επίσης θα δηλώσω από τώρα ότι θεωρώ τα "Πνεύματα του Ινισέριν" (The Banshees of Inisherin) του 2022 μια από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς. Όσο για τους Μπρένταν Γκλίσον και Κόλιν Φαρέλ, που ο σκηνοθέτης ξαναενώνει μετά τη "Μπριζ", είναι άψογοι.

Το 1923, ενώ μαίνεται ο ιρλανδικός εμφύλιος, στο απομονωμένο νησάκι Ινισέριν ξεσπά μια προσωπική διαμάχη: Ένας κάτοικος αποφασίζει ξαφνικά να μη ξαναμιλήσει στον καλύτερό του φίλο, για να έχει χρόνο να στοχάζεται, αλλά και να ασχοληθεί με τη μουσική του (είναι καλός βιολιστής). Καθώς αμφότεροι είναι μοναχικοί, ο κόσμος του φίλου ξαφνικά καταρρέει, αφού δεν υπάρχει τίποτα να γεμίσει την απλοϊκή ζωή του, ενώ τα συναισθήματά του περνούν βαθμιαία από τη θλίψη στην οργή.

Το φιλμ είναι πραγματικά πολυεπίπεδο και μπορεί όντως ο καθένας να το "διαβάσει" με διαφορετικό τρόπο. Σε ένα πρώτο επίπεδο βρήκα εξαιρετική και έξυπνη την όλη ιστορία. Για μια ακόμα φορά πρωταγωνιστής είναι ίσως το υποβλητικό, "μοναχικό" τοπίο και η απλή, πρωτόγονη σχεδόν καθημερινότητα των λίγων κατοίκων. Ο McDonagh συνδυάζει, όπως πάντα, το δράμα με το ύπουλο χιούμορ και καταφέρνει να κλιμακώσει το ενδιαφέρον, αφού αυτό που ξεκινά από μια αρχική απόφαση αρχίζει να αγγίζει όλο και περισσότερο την τραγικότητα. Όσο για τα "δεύτερα επίπεδα"... τι να πει κανείς; Θα μπορούσε να είναι μια αλληγορία του εμφυλίου, για του οποίου την έκβαση οι απομονωμένοι κάτοικοι δεν έχουν ιδέα και ο οποίος "συμβολίζεται" στο μικρόκοσμο του νησιού με τη διαμάχη των δύο φίλων, όπως επισήμαναν διάφοροι κριτικοί. Θα μπορούσε να είναι μια μελέτη πάνω στη φιλία και την κεφαλαιώδη σημασία της στη ζωή. Αλλά και ένας στοχασμός πάνω στο θέμα της σύγκρουσης του πόθου για απόλυτη ελευθερία (ο μουσικός) με τις κοινωνικές συμβάσεις και δεσμεύσεις τις οποίες είμαστε υποχρεωμένοι να υπομείνουμε (ακόμα και η φιλία και το να νοιάζεσαι για άλλους είναι δέσμευση, αλλά, από την άλλη, αυτό ακριβώς σε κάνει κοινωνικό ον). Θα μπορούσε να διαβαστεί ως συγκινητική μελέτη πάνω στους "άδειους" ανθρώπους, τους "πτωχούς τω πνεύματι" της Βίβλου, που οι ορίζοντές τους είναι στενοί, περιορισμένοι στην καθημερινή ρουτίνα, τους δίχως κανένα άλλο ενδιαφέρον (ναι, υπάρχουν χιλιάδες γύρω μας), που όταν υπάρξει κάποια δραστική αλλαγή στη ζωή τους τα πάντα καταρρέουν και ενδέχεται οι ίδιοι να βρεθούν εκτός ελέγχου. Θα μπορούσε να μείνει κανείς στη μελέτη του κλειστού, ασφυκτικού περίγυρου των μικρών, απομονωμένων κοινωνιών, που δημιουργεί μοιραία "αφύσικες" αντιδράσεις. Και ίσως και πολλά άλλα που θα σκεφτείτε. 

Απόλαυσα τη γλαφυρή αφήγηση, το υποχθόνιο χιούμορ, το υποβλητικό σκηνικό, τις μάλλον σουρεαλιστικές (και μακάβριες) αντιδράσεις των ηρώων που διαρκώς κλιμακώνονται... Το είπα στην αρχή: Για μένα είναι μια από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς.    

"Ο ΧΑΜΕΝΟΣ ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΧΟΥΡΣΙΤ ΠΑΣΑ" ΚΑΙ Ο "ΛΑΪΚΟΣ ΣΟΥΡΕΑΛΙΣΜΟΣ" ΤΟΥ ΤΣΙΩΛΗ

 Θα το ξαναλέω κάθε φορά που αναφέρομαι στις ταινίες του Σταύρου Τσιώλη (1937-2019): Το ύφος του είναι τόσο προσωπικό και ιδιόρρυθμο, που λειτουργεί ως ένα αποκλειστικά ελληνικό είδος cult: Δηλαδή ή τις λατρεύεις ή σε απωθούν και παύουν να σε ενδιαφέρουν. Μάλλον δεν υπάρχει "μέσος όρος". Το 1995 λοιπόν γυρίζει τον "Χαμένο Θησαυρό του Χουρσίτ Πασά". Το σενάριο, εκτός από δικό του, είναι και δύο σημαντικών, χαμένων νωρίς δυστυχώς, ανθρώπων του ελληνικού κινηματογράφου: Του Γιώργου Τζιότζιου και του Χρήστου Βακαλόπουλου. Ανάμεσα στους πρωταγωνιστές και ο αγαπημένος του Αργύρης Μπακιρτζής.

Μια ομάδα 11 φυλακισμένων δραπετεύει από τον Κορυδαλλό και, χρησιμοποιώντας ένα πούλμαν, καταφεύγει στην Πελοπόννησο, όπου περιπλανιέται και συναντά διάφορους ανθρώπους, άνδρες και γυναίκες (και διάφορες περιπέτειες). Η ομάδα σιγά σιγά χωρίζει, καθώς το κάθε μέλος της αναζητά το δικό του "παράδεισο" (ή βόλεμα).

Νομίζω ότι η συγκεκριμένη ταινία είναι η πιο σουρεαλιστική του Τσιώλη. Με την έννοια ότι τίποτα απ' όσα συμβαίνουν δεν μπορεί να συμβεί στην πραγματικότητα: Οι φυγάδες διασχίζουν πόλεις και έρημες περιοχές δέκα δέκα ανενόχλητοι, σα να μην τους καταδιώκει κανείς. Ο μπάτσος διώκτης τους είναι κάτι σαν καρικατούρα. Πολλά σημεία μένουν ανεξήγητα. Αυτό που είναι σημαντικό όμως είναι να γίνει απόλυτα κατανοητό ότι όλα αυτά γίνονται συνειδητά. Αυτό που ενδιαφέρει είναι το χαρακτηριστικό τσιωλικό χιούμορ, η πινακοθήκη μερικών "σπαρταριστών" χαρακτήρων και η καταβύθιση, για μια ακόμα φορά, στην ελληνική επαρχία, με όλο της το κιτς, το άχαρο στοιχείο που τη διακρίνει, τη βαρεμάρα και το μπανάλ που χαρακτηρίζει τη ζωή εκεί, αλλά και την αγάπη, κατανόηση και συμπάθεια με την οποία ο δημιουργός αντιμετωπίζει (και αποδέχεται) όλα αυτά, ενώ ταυτόχρονα τα σατιρίζει. Αυτό ουσιαστικά είναι το σινεμά του Τσιώλη και αυτές είναι οι ιδιαιτερότητές του.

Προσωπικά μου αρέσει κάπως λιγότερο από τις σημαντικές ταινίες του, που όλες γυρίστηκαν στη δεκαετία του 90, αλλά δεν παύει να με διασκεδάζει με το σουρεαλισμό της, τις απίθανες καταστάσεις, τους χαρακτηριστικούς διαλόγους της. Ανήκω στους φαν ενός από τους πλέον ιδιαίτερους έλληνες σκηνοθέτες. Αν όμως δεν το αντέξετε όλο αυτό, αν δεν κατανοήσετε αυτό το παράδοξο κράμα σάτιρας και συμπάθειας, θα σας καταλάβω. Είπαμε: Τον Τσιώλη ή τον λατρεύεις ή δεν μπορείς να τον δεις καθόλου.

'ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ" ΣΤΟ "PANIC"

 

Το "Panic" είναι ένα φιλμ του 2000, η μοναδική ταινία που γύρισε ο τηλεοπτικός κυρίως παραγωγός και σεναριογράφος Henry Bromell (1947-2013). Διαθέτει καλό καστ : William H. Macy, αλλά και Νιβ Κάμπελ και Ντόναλντ Σάδερλαντ  στους βασικούς ρόλους.

Πρόκειται για μάλλον ασυνήθιστο φιλμ (δεν εννοώ σκηνοθετικά), που συνδυάζει το δράμα και το αστυνομικό με κάποιο χιούμορ. Ο ήρωας είναι ένας πληρωμένος δολοφόνος. Τίποτα το ασυνήθιστο μέχρις εδώ, αφού στο σινεμά το ευγενές αυτό επάγγελμα είναι τόσο συνηθισμένο όσο οι λογιστές και οι δημόσιοι υπάλληλοι στην καθημερινή ζωή. Μόνο που εδώ πρόκειται για... οικογενειακή επιχείρηση. Το ίδιο έκανε και ο πατέρας του, ο οποίος από μικρό τον εκπαίδευε να αναλάβει όταν μεγαλώσει τη δουλειά του μπαμπά (με πλήρη γνώση της μαμάς για την όλη κατάσταση). Θέλει μάλιστα (ο πατέρας) να αρχίσει άμεσα την εκπαίδευση και του εγγονού του, του μικρού γιου του ήρωα (του οποίου η οικογένεια δεν γνωρίζει τίποτα για όλα αυτά). Ο γιος θέλει να απεμπλακεί από την όλη κατάσταση, ενώ ερωτεύεται μια πολύ νεότερή του κοπέλα, την οποία συναντά στον ψυχίατρο που επισκέπτεται και ο ίδιος...

Έχει το ενδιαφέρον του, διαθέτει δραματικές (και άλλες) κορυφώσεις και ισορροπεί ανάμεσα στο σκοτεινό δράμα και την κωμωδία. Τη υπόγεια σάτιρα, θα λέγαμε καλύτερα (διότι δεν πρόκειται σε κανένα σημείο να ξεκαρδιστείτε στα γέλια), αφού ολόκληρο το φιλμ έχει ως στόχο την αμερικάνικη εμμονή με το δόγμα "μπίζνες πάνω απ' όλα" (και, φυσικά, με οποιοδήποτε τίμημα). Επειδή προσωπικά το δόγμα αυτό τυχαίνει να είναι από τα πράγματα που σιχαίνομαι περισσότερο, η ταινία μάλλον με "έπιασε". Αλλά και γενικότερα τη βρίσκω ενδιαφέρουσα (με τέλος μάλιστα που δεν κάνει χάρες σε κανέναν).   

"TAR": ΙΔΙΟΦΥΙΑ ΚΑΙ ΠΑΘΗ

 

Το 2022 ο Todd Fields γυρίζει την τρίτη του ταινία, το εντυπωσιακό "Tar", με την Κέιτ Μπλάνσετ εκπληκτική στον ομώνυμο ρόλο. Από τα φιλμ που δίχασαν, για το οποίο ωστόσο ακόμα και οι πολέμιοι συμφωνούν για την εξαιρετική ερμηνεία της (απλώς το αναφέρω, δίχως να πιστεύω ότι μια μεγάλη ερμηνεία από μόνη της μπορεί να κάνει μια μεγάλη ταινία). 

Η ιστορία διαδραματίζεται στο χώρο της κλασικής μουσικής. Η Ταρ είναι διάσημη μαέστρος, ίσως η μεγαλύτερη εν ζωή σήμερα και διευθύνει μια από τις σημαντικότερες ορχήστρες του κόσμου, τη Φιλαρμονική του Βερολίνου. Παθιασμένη με τη δουλειά της, είναι δηλωμένη λεσβία και συζεί με την πρώτη βιολονίστρια της ορχήστρας, έχουν μάλιστα υιοθετήσει και ένα κοριτσάκι. Όλη αυτή όμως η απαστράπτουσα κατάσταση αρχίζει σιγά σιγά να μας αποκαλύπτει κάποιες ρωγμές, που γίνονται όλο και εμφανέστερες...

Η ταινία, με πολλές συζητήσεις για την κλασική μουσική (η Ταρ ετοιμάζεται για πρώτη φορά να διευθύνει την 5η Συμφωνία του Μάλερ), αγγίζει ταυτόχρονα πολλά θέματα. Το σημαντικότερο ίσως είναι η σχέση του έργου του καλλιτέχνη και της προσωπικότητάς του. Μπορούμε να θαυμάζουμε ένα μεγάλο δημιουργό όταν ξέρουμε αρνητικά πράγματα για τον ίδιο; Πρέπει να ξεχνάμε ότι, πιθανόν, να  υπήρξε αρνητικός ως άνθρωπος και να απολαμβάνουμε μόνο το μεγάλο έργο που μας άφησε; Αυτή είναι η θέση της Ταρ στην ταινία. Συγχρόνως το φιλμ εξετάζει την κατάσταση στους χώρους της υψηλής τέχνης (η κλασική μουσική νομίζω ότι είναι απλώς ένα παράδειγμα), αποκαλύπτοντας ότι κυριαρχούν κι εκεί τα ίδια πάθη, οι ίδιες συγκρούσεις, παρόμοια κρυμμένα μυστικά, οι ίδιες "πισώπλατες μαχαιριές" και, πάνω απ' όλα, η ίδια δίψα για δύναμη και εξουσία όπως και σε πολύ "ευτελέστερους" και καθημερινούς χώρους. Επίσης καυτηριάζει την συχνά ηλίθια πολιτική ορθότητα της εποχής μας, που τείνει να δημιουργήσει μια νέα γενιά πουριτανών και φανατικών, που αποτελούν την άλλη όψη του νομίσματος αυτών που γνωρίζαμε έως μερικά χρόνια πριν. Και βέβαια, ανεξάρτητα από το αν "μένει το έργο ή θα πρέπει να μας απασχολεί και η προσωπικότητα του καλλιτέχνη;", το φιλμ καταδεικνύει το ότι ο ίδιος ο καλλιτέχνης δεν μπορεί να μείνει απομονωμένος σε μια γυάλινη φούσκα υπέροχης τέχνης. Η πραγματικότητα, η καθημερινότητα, η ζωή γύρω του, πάντα έχουν τη δύναμη να εισβάλλουν καταστρέφοντας το προστατευτικό αυτό κέλυφος. Είναι οι ρωγμές που λέγαμε στην αρχή που όλο και μεγαλώνουν... Σχολιάζει επίσης την κατάρρευση που μπορεί να επέλθει σε οποιονδήποτε από την υπερβολική προσήλωση στη δουλειά του, από μία, τελικά, μονομανία (τα παράξενα που συμβαίνουν στην καθημερινότητά της ηρωίδας είναι αληθινά ή αποκυήματα του κουρασμένου μυαλού της;).

Η ταινία ξέρω ότι ενόχλησε παρουσιάζοντας αρνητικά μία γυναίκα σε θέση εξουσίας (και μάλιστα λεσβία), αφού, όπως βαθμιαία αποκαλύπτεται, η προσωπικότητα της υπερταλαντούχας και διάσημης Ταρ είναι αρνητική και δρα με αρκετά ιδιοτελή κριτήρια. Ωστόσο νομίζω ότι αυτή ακριβώς είναι η παγίδα της πολιτικής ορθότητας. Η διαφορετικότητα οφείλει να είναι σεβαστή (και σ' αυτό είμαι κάθετος, δίχως την παραμικρή παρέκκλιση), αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγιοποιείται. 

Γενικά η ταινία μου άρεσε, αν και "βαριά", (νομίζω ότι θα κουράσει πολλούς με τις συζητήσεις περί μουσικής και τέχνης ευρύτερα και τη μεγάλη της διάρκεια). Πιστεύω όμως ότι αποτελεί πραγματική "τροφή για σκέψη".

ΑΧΡΕΙΑΣΤΟ "REAR WINDOW"... ΞΑΝΑ

 

Ο Κρίστοφερ Ριβ, ο γνωστός εμβληματικός Σούπερμαν των 70ς και 80ς, έμεινε ως γνωστόν παράλυτος από ατύχημα (τελικά πέθανε μόλις 52 χρονών). Ωστόσο κατάφερε να γυρίσει κάποια πράγματα ακόμα και έτσι (ερμηνεύοντας  προφανώς ρόλους αναπήρων). Το 1998 ο καθαρά τηλεοπτικός σκηνοθέτης Jeff Bleckner γυρίζει ένα ριμέικ του κλασικού "Rear Window" (Σιωπηλός Μάρτυρας) του Χίτσκοκ με τον Ριβ και τη Ντάριλ Χάνα τους βασικούς ρόλους. 

Η ιστορία είναι γνωστή: Ένας άντρας καθηλωμένος στο διαμέρισμά του λόγω ατυχήματος περνά την ώρα του κατασκοπεύοντας τους γείτονες στην απέναντι πολυκατοικία... και ξαφνικά βλέπει τυχαία ένα φόνο. Τα προβλήματα αρχίζουν όταν και ο δολοφόνος βλέπει στο απέναντι παράθυρο αυτόν που τον κατασκοπεύει...

Στη νεότερη εκδοχή που εξετάζουμε ο ήρωας δεν έχει απλώς σπασμένο πόδι, αλλά είναι ένας παράλυτος από δυστύχημα επιτυχημένος αρχιτέκτονας, ενώ η Ντάριλ Χάνα είναι η νέα συνεργάτης του. Κατά τα άλλα συμβαίνουν αυτά ακριβώς που περιγράψαμε παραπάνω. Φυσικά, αφού βρισκόμαστε στο 1998, τα πάντα έχουν εκσυγχρονιστεί: Τα συστήματα παρακολούθησης δεν είναι τα παλιά κιάλια, αλλά σύγχρονεw κάμερες που μεταδίδουν την εικόνα σε οθόνες υπολογιστών, ο άτυχος άνδρας χειρίζεται τους υπολογιστές με φωνητικές εντολές (δεν μπορεί να κινήσει ούτε τα χέρια του) κλπ. κλπ.

Άνευ ουδενός λόγου ριμέικ (εκτός βέβαια από την επανεμφάνιση του άτυχου Ριβ), με μάλλον χαζοχαρούμενο τέλος και δίχως τίποτα να προσθέτει στην αρχική μεγάλη ταινία (εκτός αν θεωρείτε σημαντική προσθήκη την υψηλή τεχνολογία), βλέπεται, νομίζω, μόνο από καθαρή περιέργεια.

ΤΙ ΕΙΔΕ ΣΤ' ΑΛΗΘΕΙΑ Ο JOSIAH ;

 Το 2021 ο Vincent Grashaw γυρίζει την τρίτη μεγάλου μήκους ταινία του "What Josiah Saw", ένα φιλμ τρόμου αρκετά διαφορετικό από άλλα του είδους.

Σε μια σχετικά απομονωμένη και σχεδόν υπό κατάρρευση φάρμα στις νότιες πολιτείες ζει ο καθυστερημένος 30άρης γιος με τον καταπιεστικό (όπως καταλαβαίνουμε από τα συμφραζόμενα) πατέρα του. Όταν μια εταιρία πετρελαίου προσφέρει ένα μεγάλο ποσό για να την αγοράσει, τα δύο άλλα αδέλφια που ζουν μακριά και εντελώς αποξενωμένα, η μία με "φυσιολογική" ζωή και ο άλλος με πολλά προβλήματα, οικονομικά και όχι μόνο, θα επιστρέψουν. Τα οικογενειακά μυστικά του παρελθόντος - μερικά ανατριχιαστικά - αρχίζουν σιγά - σιγά να αποκαλύπτονται.

Αμερικάνικος νότος, γοτθική ατμόσφαιρα, διακριτικό μεταφυσικό στοιχείο που ποτέ δεν είμαστε σίγουροι αν είναι πραγματικό ή κάποιοι το φαντάζονται, κρυμμένα μυστικά, όλα συμβάλλουν σε ένα ενδιαφέρον, ατμοσφαιρικό φιλμ τρόμου (αλλά και δραματικό), πολύ μακριά από φλύαρα εφέ και μπαμπούλες που πετιούνται ξαφνικά για να σε τρομάξουν - και με το πάντοτε ευπρόσδεκτο για μένα "φανταστικό της αμφιβολίας" (συμβαίνουν αληθινά όσα βλέπουμε ή...). Και βέβαια διαθέτει και μία απροσδόκητη ανατροπή στο τέλος. 

Από τις καλές ταινίες του είδους που παρακολούθησα τελευταία, συνίσταται μόνο σε όσους έχουν ξεπεράσει τα φτηνά "μπου!" που λέγαμε πριν και ψάχνουν για κάτι περισσότερο στον τρόμο, που έτσι κι αλλιώς διάγει δύσκολους καιρούς. Οπότε τέτοια φιλμ είναι για μένα ακόμα πιο ευπρόσδεκτα.

"AN EVERLASTING PIECE": ΙΡΑ, ΜΠΙΖΝΕΣ ΚΑΙ... ΠΕΡΟΥΚΕΣ

 

Το 2000 ο συνήθως συμπαθής Barry Levinson πηγαίνει στην Ιρλανδία (αγνοώ πώς και γιατί) για να γυρίσει μια καθαρά ιρλανδέζικη ταινία: Το "An Everlasting Piece", μια κωμωδία που διαδραματίζεται στις αρχές των 80ς σε ένα ταραγμένο, σχεδόν σε εμπόλεμη κατάσταση Μπέλφαστ, όπου οι αγγλικές "δυνάμεις κατοχής" (κατά τους Ιρλανδούς) συγκρούονται με τους μαχητές του ΙΡΑ.

Ενώ το μίσος καθολικών και προτεσταντών έχει φτάσει στο απροχώρητο, δύο κουρείς, ένας προτεστάντης και ένας καθολικός, ο πρώτος ιδεολόγος και μανιώδης με την ποίηση, ο δεύτερος πονηρός, με τάση προς την κομπίνα, συνεταιρίζονται και ξεκινάν μια επιχείρηση... πώλησης περουκών, που φιλοδοξεί να έχει το μονοπώλιο σ' όλη τη Βόρεια Ιρλανδία, έχοντας στα χέρια τους μια λίστα... όλων των φαλακρών της περιοχής, την οποία απέκτησαν από έναν ψυχοπαθή φυλακισμένο...

Τα αστεία συμβάντα διαδέχονται το ένα το άλλο, ενώ τα πράγματα μπερδεύονται όλο και περισσότερο: Υπάρχει κι άλλη μια εταιρία πώλησης περουκών που διεκδικεί επίσης το μονοπώλιο, ο φυλακισμένος απελευθερώνεται, στην όλη φάση εμπλέκεται ο ΙΡΑ... άστα να πάνε δηλαδή... Ο Λέβινσον καταφέρνει να κάνει μια ευχάριστη κωμωδία με φόντο μια δύσκολη και αιματοβαμμένη κατάσταση. Ταυτόχρονα όμως δίνει ανάγλυφα μια εικόνα των (καθολικών) Ιρλανδών της εποχής, με τις στενές οικογενειακές σχέσεις, τη σχετική φτώχεια, τα παμπ κλπ, αλλά και το ταραγμένο κλίμα της εποχής, με την καταπίεση των καθολικών από τους Βρετανούς και την ατμόσφαιρα που διαρκώς μυρίζει μπαρούτι (τα τελευταία δίνονται έμμεσα, με τα συνεχή μπλόκα και ελέγχους που υφίστανται οι κάτοικοι από τον αγγλικό στρατό) - και γενικά σκιαγραφεί αδρά το κλίμα της εποχής. .

Βρήκα την ταινία συμπαθέστατη. Και ευχάριστη και σωστή στην περιγραφή και τις παραμέτρους στο συγκεκριμένο τόπο και χρόνο. Στην Ελλάδα δεν είχε προβληθεί ποτέ. Ίσως να την είχαν βρει πολύ... ιρλανδέζικη.

"RADIUS" Ή Η ΑΠΟΘΕΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΠΤΩΣΗΣ

 

Το 2017 οι Caroline Labreche και Steeve Leonard γυρίζουν (και γράφουν και το σενάριο) στο "Radius", ένα low budget φιλμ επιστημονικής φαντασίας, δίχως πολλά εφέ και άλλα σχετικά παραγεμίσματα. Είχαν ξανασυνεργαστεί και παλιότερα.

Ένας άντρας ξυπνά δίχως καμία απολύτως μνήμη (ποιος είναι, πού βρίσκεται, ποιο το παρελθόν του... τίποτα απολύτως). Το ακόμα χειρότερο είναι ότι όποιος ή ό,τι (άνθρωπος ή ζώο) βρεθεί σε μια συγκεκριμένη ακτίνα γύρω του πεθαίνει ακαριαία! Σύντομα θα συναντήσει μια γυναίκα εξ ίσου αμνησιακή, που είναι το μόνο πλάσμα που μπορεί να επιβιώσει δίπλα του. Τι έχει συμβεί;

Η ιδέα είναι πρωτότυπη, η εκτέλεσή της ικανοποιητική, το σασπένς δεδομένο, το μυστήριο όλο και πιο πυκνό. Θα έλεγα ότι πρόκειται για ένα καλό, σχετικά χαμηλότονο b movie επιστημονικής φαντασίας, απ' αυτά που βλέπονται ευχάριστα. Όντως ευχάριστα το είδα μέχρι λίγο πριν την εξήγηση των πάντων. Προφανώς υπάρχει ανατροπή (αλίμονο τώρα), πλην όμως το όλο πράγμα βασίζεται σε μια κυριολεκτικά απαράδεκτη σύμπτωση που μπορεί να συμβεί όχι μία στο εκατομμύριο, αλλά μία στα πολλά δισεκατομμύρια (πρακτικά δηλαδή τείνουμε προς το ποτέ). Όταν λέω "εξήγηση" εννοώ το ποιοι είναι οι δύο αμνησιακοί ήρωες, ποια είναι η μεταξύ τους σχέση, τι είχε συμβεί τις λίγες προηγούμενες μέρες που έχουν "χάσει" κλπ. Διότι για το παράδοξο φαινόμενο των ακαριαίων θανάτων δεν λέγεται απολύτως τίποτα. Αυτό απλώς συμβαίνει.

Επαναλαμβάνω: Θα το χαρακτήριζα συμπαθητικό αν δεν υπήρχε το τέλος που μου τα χάλασε όλα.

Η ΜΕΓΑΛΟΠΡΕΠΗ ΚΑΙ ΑΦΙΛΟΞΕΝΗ "ΧΩΡΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ"

 Ένας Δανός ιερέας - λιτοδίαιτος και κλειστός - με πάθος για τη φωτογραφία, διατάσσεται να πάει στην δύσκολη, μακρινή και αραιοκατοικημένη άκρη της Ισλανδίας για να χτίσει μια εκκλησία για την εκεί κοινότητα. Στο πρώτο μέρος βλέπουμε το εξαιρετικά δύσκολο ταξίδι του με έμπειρους οδηγούς, που αποδεικνύεται και εξαιρετικά επικίνδυνο. Στο δεύτερο παρακολουθούμε τα εξ ίσου "δύσκολα" γεγονότα που συμβαίνουν όταν πλέον φτάνει με χίλια βάσανα εκεί.

Πρόκειται για τη "Χώρα του Θεού" (2022), τρίτο φιλμ του ισλανδού (που ζει και εργάζεται όμως στη Δανία) Hlynur Palmason, γυρισμένο στην Ισλανδία βεβαίως. Ποιος είναι ο πρωταγωνιστής του φιλμ; Μα το ισλανδικό τοπίο βεβαίως. Άγριο, αφιλόξενο, μεγαλοπρεπές, υποβλητικό, σε κάνει να νιώθεις δέος και μπορεί να σε σκοτώσει ταυτόχρονα. Μπροστά σ' αυτό τα ανθρώπινα ένστικτα παίρνουν το πάνω χέρι, κάθε βεβαιότητα, πίστη, κανόνας υποχωρούν, εξαφανίζονται ίσως. Αλλά, δυστυχώς, τα ανθρώπινα ένστικτα συνήθως είναι αυτοκαταστροφικά (ή καταστροφικά εν γένει). Οι ντόπιοι είναι εξοικειωμένοι μ' αυτά. Ο νεοφερμένος ιερέας θα υποκύψει κι αυτός είτε το θέλει είτε όχι.

Αργοί ρυθμοί (που ταιριάζουν όμως καθώς συντελούν στην υποβλητικότητα της ταινίας), ανθρώπινα πάθη και η φωτογραφία (η τέχνη) ως σύμβολο που μπορεί να επιβιώσει εκεί που οι άνθρωποι και οι ιστορίες τους (ένα τίποτα μπροστά στην κυρίαρχη φύση) θα ξεχαστούν για πάντα, συνθέτουν ένα δραματικό φιλμ που μπορεί να "υπνωτίσει" το θεατή με τους τελετουργικούς του ρυθμούς. Βέβαια η ψυχολογία και τα ακριβή κίνητρα των (βίαιων) πράξεων που θα δείτε προς το τέλος δεν μου ήταν εντελώς ξεκάθαρα - μάλλον με εξέπληξαν θα έλεγα, αλλά βρήκα την όλη ταινία αξιόλογη.  

"THE BOOK OF REVALATION" ΚΑΙ Η ΠΑΝΤΟΤΕ ΠΡΟΚΛΗΤΙΚΗ ANA KOKKINOS

 Η ελληνικής καταγωγής αυστραλέζα Ana Kokkinos είναι από τις πιο προκλητικές δημιουργούς των τελευταίων δεκαετιών (θυμάστε το "Head On" που είχε συζητηθεί αρκετά όταν προβλήθηκε στην Ελλάδα το 1998;) Το 2006 λοιπόν γυρίζει το επίσης προκλητικό - και "τροφή για σκέψη" - "Book of Revalation" με τη Γκρέτα Σκάκι μεταξύ άλλων αυστραλών ηθοποιών. 

Το φιλμ μιλά για το θέμα του βιασμού και για τις μετά απ' αυτόν επιπτώσεις στο θύμα. Μόνο που εδώ, αντιστρέφοντας πλήρως τη συνηθισμένη εικόνα, το θύμα είναι άντρας και οι θύτες γυναίκες. Ένας επιτυχημένος χορευτής απάγεται από τρεις μασκοφόρες γυναίκες, κλείνεται για μέρες αλυσοδεμένος σε υπόγειο και γίνεται αντικείμενο κάθε λογής σεξουαλικών τους φαντασιώσεων. Όταν αφήνεται ελεύθερος δεν θα είναι πια ο ίδιος άνθρωπος. Θα έχει μετατραπεί σε απόλυτα προβληματικό χαρακτήρα.

Μην περιμένετε μυστήριο, εκδικήσεις, στοιχεία θρίλερ εδώ. Το θύμα προσπαθεί μεν εμμονικά να ανακαλύψει την ταυτότητα των απαγωγέων του, αλλά [spoiler] δεν θα μάθει ποτέ το ποιος και το γιατί - ούτε κι εμείς άλλωστε. Το βάρος πέφτει στο μετά, στα κατάλοιπα που αφήνει η βία και η ταπείνωση. Συναισθηματικά, επαγγελματικά, κοινωνικά... Η αντιστροφή των συνηθισμένων ρόλων / καταστάσεων χρησιμεύει νομίζω για τη δημιουργό στο να δηλώσει τη φρίκη της βίας και της επιβολής τής δύναμης και τής εξουσίας πάνω σε οποιοδήποτε ανθρώπινο ον. 

Η ταινία μπορεί να σοκάρει κάποιους, μπορεί να αφήσει κυριολεκτικά "στα κρύα του λουτρού" πολύ περισσότερους,  αφού δεν είναι το θρίλερ μυστηρίου που περίμεναν, αλλά είναι δυνατό με τον τρόπο του Χάνεκε και όντως μπορεί να αποτελέσει τροφή για σκέψη, ενώ πολλοί ίσως ανακαλύψουν και άλλες, κρυμμένες πτυχές του. Πάντως πρόκειται για ταινία για λίγους.

ΤΟ "ΒΟΥΒΟ" ΧΟΛΙΓΟΥΝΤ ΩΣ ΑΛΛΗ "ΒΑΒΥΛΩΝΑ".

 

Ο Damien Chazelle, του οποίου κάθε φιλμ αποτελεί πλέον γεγονός, αποφασίζει το 2022 να στρέψει το φακό του στο εκθαμβωτικό και οργιαστικό Χόλιγουντ της βουβής δεκαετίας του 20 κι αυτής του 30 που ακολούθησε... με κάποια προβλήματα πλέον. Το "Babylon" είναι ένα πλούσιο και θεαματικό φιλμ που καταγράφει όλα αυτά, αλλά και μιλά, τελικά, για μια ακόμα περίπτωση ανόδου και πτώσης, δόξας και λησμονιάς, αυτή τη φορά στον αδηφάγο χώρο του θεάματος. Η διαρκώς ανερχόμενη Μάργκοτ Ρόμπι και ο Μπραντ Πιτ πρωταγωνιστούν μεταξύ άλλων.

Στα 20ς το Χόλιγουντ ακμάζει, οι σταρς διαδέχονται ταχύτατα ο ένας τον άλλον, τα εκατομμύρια ρέουν, η τζαζ είναι πιο μεθυστική από ποτέ και η υπερβολή έχει χτυπήσει κόκκινο: Πάρτι ατελείωτων οργίων, άφθονα ναρκωτικά και αλκοόλ και κάθε λογής ακρότητα βρίσκονται σε ημερήσια διάταξη από τους προνομιούχους που σχετίζονται με οποιονδήποτε τρόπο με την απαστράπτουσα βιομηχανία του θεάματος. Το φιλμ παρακολουθεί τις ιστορίες τριών ανθρώπων μέσα σ' αυτή τη Βαβυλώνα: Μιας όμορφης, σέξι και αδίστακτης κοπέλας που φτάνει εκεί αποφασισμένη να κατακτήσει τη δόξα με κάθε τρόπο, ενός μεξικανού που μπαίνει στα στούντιο αρχικά ως "παιδί για όλες τις δουλειές" και ενός σούπερ σταρ ηθοποιού που έχει βαρεθεί τα πάντα και χρειάζεται κάτι διαφορετικό.

Το φιλμ είναι θεαματικό, η μουσική της εποχής (τζαζ ως επί το πλείστον) μεθυστική, όπως προείπαμε, τα όργια είναι μεγαλοπρεπή και παρακμιακά και η ηδονιστική και υπερβολική σε όλα ατμόσφαιρα αυτού του ανέμελου (;;;) μικρόκοσμου δίνεται με τρόπο ανάγλυφο. Ωστόσο υπάρχει βεβαίως και η άλλη πλευρά, η κρυμμένη όψη. Η βρωμιά, το ξεζούμισμα των σταρ και μετά το πέταμά τους στο καλάθι των αχρήστων, η εγκληματικότητα και η νοσηρότητα (βιασμοί, τόννοι ναρκωτικών κλπ.) και το βρώμικο χρήμα των γκάγκστερ της εποχής που έχει εμπλακεί στο όλο πράγμα, ο κυνισμός, για να αναφέρουμε μόνο μερικά... Κι έπειτα ήρθε η μεγάλη "καταστροφή" για πολλούς πρωταγωνιστές (όχι όμως και για την κινηματογραφική βιομηχανία - γι' αυτήν το αντίθετο μάλιστα): Ο ήχος. Αμέσως - αμέσως πολλοί μεγάλοι σταρ, άντρες και γυναίκες, εξαφανίστηκαν από τη μία μέρα στην άλλη διότι, απλούστατα, δεν μπορούσαν να μιλήσουν σωστά. 

Στην ουσία πρόκειται για πικρό φιλμ που μιλά, όπως είπαμε, για άνοδο και πτώση, αμφότερα με ιλιγγιώδεις ταχύτητες, για τη σύντομη σαν πυροτέχνημα λάμψη των αστέρων, για τη μοναξιά και την απελπισία που ακολουθούν, για τα βρώμικα θεμέλια της τέχνης που αγαπάμε... Τα καταφέρνει μια χαρά, αν εξαιρέσει κανείς τη μεγάλη διάρκεια (έχουν λυσσάξει όλοι τελευταία με κοντά 3ωρες ταινίες) και το κάπως ασύνδετο σενάριο. Η νοσηρή ιστορία με τον ψυχοπαθή γκάγκστερ, ας πούμε, μοιάζει σα να έχει βγει από άλλο φιλμ... 

ΕΦΙΑΛΤΙΚΗ (ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ) "ΙΕΡΗ ΑΡΑΧΝΗ"

 

Ο ιρανός Ali Abassi (που ζει στην  Ευρώπη) είναι ο σκηνοθέτης που το 2018 είχε κάνει το δυνατό - και ενοχλητικό - φιλμ "Σύνορο". Το 2022 επανέρχεται με τη επίσης δυνατή "Ιερή Αράχνη", ένα φιλμ που δεν αναφέρεται απλώς σε έναν ακόμα σίριαλ κίλερ, αλλά σε κάτι ευρύτερο και κοινωνικό.

Μεταξύ 2000-2001 στην ιερή πόλη του Ιράν Mashhad ένας σίριαλ κίλερ δολοφονεί 16 πόρνες. Μια δημοσιογράφος φτάνει στην πόλη για να καλύψει το θέμα για την εφημερίδα της. Η υποδοχή της εκεί όμως δεν είναι η καλύτερη δυνατή... Στο φιλμ παρακολουθούμε επίσης τόσο τη δράση του δολοφόνου και τη ζωή του εν γένει, όσο και το τι συνέβη μετά τη σύλληψή του.

Η ιστορία βασίζεται σε αληθινά γεγονότα. Από την αρχή κιόλας γίνεται απόλυτα αντιληπτό ότι δεν πρόκειται για ταινία που ενδιαφέρεται για την ατομική περίπτωση ενός δολοφόνου, αλλά πρώτιστα για το ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο. Όσα διαπιστώνονται στο επίπεδο αυτό είναι συγκλονιστικά και μας πάνε πολύ πίσω. Κι όμως υπάρχουν στην εποχή μας. Κατ' αρχήν δεν υπάρχει ένα μυστήριο του είδους "who done it". Από την αρχή γνωρίζουμε το δολοφόνο, τον τρόπο που δρα, τα κίνητρά του : Πρόκειται για φανατικό θρησκόληπτο, που επιθυμεί να καθαρίσει την ιερή πόλη από το "μίασμα" της πορνείας. Αυτό όμως που καταδεικνύεται ευρύτερα είναι η δεινή θέση της γυναίκας στις φανατικές ισλαμικές κοινωνίες και γενικότερα. Δεν είναι μόνο ο τρόπος που αντιμετωπίζεται η δημοσιογράφος και τα εμπόδια που μπαίνουν στο έργο της επειδή είναι γυναίκα (ο σκηνοθέτης έχει δηλώσει μεταξύ άλλων: "... Έχει προχωρήσει στην Ευρώπη το θέμα της γυναικείας ισότητας σε σχέση με άλλες χώρες; Νομίζω ναι. Έχουμε φτάσει σε πλήρη ισότητα; Δεν το νομίζω"). Για μένα το εφιαλτικότερο στοιχείο είναι ότι μετά τη σύλληψη του δολοφόνου μια μερίδα κοινού και τύπου εξέφρασε ανοιχτά την υποστήριξή του στο "θεάρεστο" έργο του!

Συμπεράσματα: Μια φεμινιστική ταινία που - τουλάχιστον σε πρώτο επίπεδο- περιγράφει το πραγματικά εφιαλτικό κοινωνικό περιβάλλον στις φανατικά ισλαμικές χώρες (το στοιχείο του θρίλερ υπάρχει, αλλά περνά σε δεύτερο επίπεδο). Και επιβεβαιώνει την άποψή μου (όχι ακριβώς δική μου, ξέρετε...) ότι "η θρησκεία είναι το όπιο του λαού", αλλά και το ότι προσωπικά θεωρώ μια θρησκευτική δικτατορία (ανεξαρτήτως θρησκείας) χειρότερη από μια πολιτικά αντίστοιχη (αν πρέπει να ντε και καλά να συγκρίνουμε δύο ζοφερότητες).

ΔΑΚΡΥΒΡΕΚΤΑ ΔΡΑΜΑΤΑ ΣΤΟΝ "ΥΦΑΛΟ ΤΩΝ 12 ΜΙΛΙΩΝ"

 Θεωρώ βεβαίως ότι το παλιό, κλασικό Χόλιγουντ έχει δώσει αριστουργήματα, πλην όμως καλό είναι να μη ξεχνάμε και το πλήθος ταινιών που "δεν βλέπονται" που παρήγαγε. Τα φιλμ αυτά είναι σήμερα ξεχασμένα (και καλά κάνουν), δεν παύουν όμως να αποτελούν την πλειοψηφία μάλλον των παραγωγών του. Είδα ένα απ' αυτά πρόσφατα: "Ο Ύφαλος των 12 Μιλίων" (Beneath the 12-Mile Reef), που γύρισε το 1953 ο επίσης ξεχασμένος (και μάλλον σωστά) Robert D. Webb (1903-1990), με αρκετές ταινίες στο ενεργητικό του. Πρωταγωνιστεί ο νεαρός τότε Ρόμπερτ Βάγκνερ.

Το φιλμ, παρά το ότι είναι μετριότατο, διαθέτει έντονο ελληνικό ενδιαφέρον! Στη Φλόριντα ο ανταγωνισμός ανάμεσα στους σφουγγαράδες εντείνεται καθώς σιγά - σιγά τα σφουγγάρια εκλείπουν. Μια οικογένεια τολμηρών ελλήνων σφουγγαράδων (μεταναστών προφανώς) αναγκάζεται να καταδύεται στον επικίνδυνο και επιβλητικό ύφαλο μήκους 12 μιλίων της δυτικής ακτής. Θα συγκρουστεί όμως με μια άλλη οικογένεια / ομάδα αμερικανών σφουγγαράδων.

Να πούμε ξανά ότι το φιλμ είναι επιεικώς μέτριο. Πολύ κακές ηθοποιίες, "ψεύτικες" σκηνές βυθού, δραματικές καταστάσεις που αγγίζουν τα όρια του μελό, ρομαντικές ερωτικές ιστορίες, άνευρη σκηνοθεσία κλπ. το καθιστούν εντελώς ξεπερασμένο σήμερα. Ωστόσο το ελληνικό ενδιαφέρον που λέγαμε υπάρχει. Η οικογένεια των ελλήνων, με όλα τα τυπικά φολκλορικά χαρακτηριστικά, είναι οι "καλοί" της ιστορίας, ενώ οι αμερικανοί (οι εργαζόμενοι τουλάχιστον για την αμερικάνικη οικογένεια) είναι οι "κακοί" και οι άρπαγες, που κλέβουν τους φτωχούς, αλλά τίμιους και περήφανους έλληνες. Οι οποίοι βέβαια διαθέτουν  όλα τα γνωστά "χαρακτηριστικά της φυλής": Πάτερ φαμίλια που καπνίζει αρειμανίως, χαροκαμένη μάνα, όμορφη κόρη, ζωηρό γιο, πιστό πλήρωμα από λαϊκούς τύπους και, βεβαίως, άπαντες διαθέτουν τιμιότητα, αν και φτωχοί, τόλμη, λεβεντιά και γενναιότητα (κάτι σαν πιθανή οικογένεια Ξανθόπουλου σε ντόπια ταινία). Για την ιστορία, ονομάζονται οικογένεια Πετράκη.

Όλα αυτά εξηγούνται διότι ο σεναριογράφος είναι ο A.I. Bezzerides, ελληνικής καταγωγής βεβαίως και γνωστός στο Χόλιγουντ στις δεκαετίες 40 και 50, αλλά και στην τηλεόραση των 60ς. Αν ψάξετε θα δείτε ότι έχει στο ενεργητικό του κάποια γνωστά, κλασικά φιλμ όπως το "Kiss me Deadly".

Αυτά. Αν καίγεστε ψάξτε το για το ελληνικό ενδιαφέρον, κατά τα άλλα όμως...

ΥΓ: Η αφίσα - υπερπαραγωγή ουδόλως συνάδει με τη "φτώχεια" της ταινίας.

ΜΥΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΨΕΜΜΑΤΑ "ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΙΣ ΘΗΜΩΝΙΕΣ"

 

Να και άλλη μία από τις (σχετικά) αρκετές καλές ελληνικές των τελευταίων χρόνων, και μάλιστα πρωτοεμφανιζόμενης δημιουργού: "Πίσω από τις Θημωνιές " (2022) της Ασημίνας Προέδρου, ένα πυκνό δράμα που διαδραματίζεται στη σύγχρονη ελληνική επαρχία.

Ένας μεσήλικας ψαράς στις Πρέσπες, που πουλά το εμπόρευμά του και στα Σκόπια και προσπαθεί απεγνωσμένα να μη λείψει τίποτα από την οικογένειά του (η γυναίκα του και μία κόρη), εμπλέκεται βαθμιαία στη "μπίζνα" της μεταφοράς λαθρομεταναστών στην Ελλάδα. Τα πράγματα θα αρχίσουν να μπερδεύονται όταν δύο παιδιά ανακαλύπτουν τυχαία το πτώμα ενός μετανάστη που πνίγηκε κατά τη μεταφορά...

Το φιλμ εξετάζει πολλά προβλήματα της ελληνικής επαρχιακής κοινωνίας: Τη δυσβάστακτη οικονομική κρίση, που εξακολουθεί να σοβεί κάνοντας μεγάλο μέρος του πληθυσμού να είναι χρεωμένο, το μεταναστευτικό πρόβλημα και την διαφορετική αντιμετώπισή του από το ντόπιο πληθυσμό, το ρόλο της εκκλησίας (και των πιστών), την πάντα υποδεέστερη θέση της γυναίκας (ακόμα και της νεαρής, μοντέρνας κόρης), την πνιγηρή και συχνά υποκριτική ατμόσφαιρα της ελληνικής επαρχίας (και κάθε επαρχίας, φαντάζομαι) κλπ. 

Όλα αυτά δομούνται με πολύ καλό τρόπο από το σφιχτό σενάριο και το φιλμ παρακολουθείται δίχως να κάνει πουθενά "κοιλιά". Απαισιόδοξο βεβαίως, καταδεικνύοντας μια ζοφερή πραγματικότητα, αλλά συγχρόνως αληθινό και ζωντανό. Βρήκα πολύ καλή τη χρήση του ευρήματος της αφήγησης της ιστορίας από τα μάτια τριών διαφορετικών ανθρώπων (των τριών μελών της οικογένειας). Παρακολουθούμε όσα αφορούν αρχικά τον πατέρα, στη συνέχεια τη μητέρα και τέλος την κόρη. Κάθε μια από τις ματιές αυτές, αν την παρακολουθήσεις από μόνη της, έχει ελλείψεις και κενά. Όταν όμως ολοκληρωθεί και το τελευταίο μέρος το παζλ συμπληρώνεται με άψογο τρόπο και ο θεατής κατανοεί πλήρως τα μέχρι τότε αποσπασματικά δοσμένα γεγονότα.

Από τις καλές ταινίες των τελευταίων ετών και ελπιδοφόρο ξεκίνημα για την Προέδρου. Θα την παρακολουθούμε. 

"ΑΞΕΔΙΑΛΥΤΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ" ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΑΝΤΙΔΡΟΥΝ

 

Η Marta Meszaros, ουγγαρέζα σκηνοθέτης γεννημένη το 1931, είναι μια από τις σημαντικότερες ευρωπαίες δημιουργούς. Οι γυναίκες βρίσκονται σχεδόν πάντα στο επίκεντρο των ταινιών της. Το 1969, έχοντας ήδη στο ενεργητικό της πολλές μικρού μήκους και μία μεγάλου, γυρίζει τα "Αξεδιάλυτα Συναισθήματα" (Holdudvar), ένα ασπρόμαυρο φεμινιστικό φιλμ, αλλά και με πολύ ενδιαφέρουσα κατάδειξη της κοινωνικής κατάστασης του τότε υπαρκτού σοσιαλισμού.

Μετά το απροσδόκητο θάνατο του συζύγου της, γνωστού και προβεβλημένου διανοούμενου της χώρας, η γυναίκα του, που βεβαίως ανήκει στην αστική τάξη, αποφασίζει να αποκηρύξει την κληρονομιά του και να αρχίσει από την αρχή, καθώς ομολογεί ότι ποτέ δεν τον αγάπησε, αλλά δίσταζε να ζητήσει διαζύγιο επειδή είχε βολευτεί στην καλή ζωή. Ωστόσο ο μεγάλος της γιος της το απαγορεύει (για κοινωνικούς λόγους) και σχεδόν με τη βία την περιορίζει στο εξοχικό τους στην επαρχία, υπό την αυστηρή επίβλεψη της νεαρής αρραβωνιαστικιάς του.

Πώς είπατε; Αστική τάξη; Εξοχικό στην επαρχία; Καλή ζωή; Στον υπαρκτό σοσιαλισμό; Αν δείτε το φιλμ θα διαπιστώσετε έκπληκτοι το πόσο λίγο είχε αλλάξει η κοινωνική δομή μετά μετά από 20 περίπου χρόνια κομμουνιστικού καθεστώτος. Ναι, η αστική τάξη ξεχωρίζει σαφέστατα από τους κάθε λογής "κατώτερους", η επαρχία είναι σαφώς καθυστερημένη σε σχέση με τα κέντρα, η κουλτούρα χωριού - πόλης είναι διαφορετική και, βεβαίως, πάνω απ' όλα (αφού αυτός είναι ο στόχος της ταινίας) η πατριαρχία είναι καλά κρατεί, όσο και στον καπιταλισμό άλλωστε. Και βέβαια - πόσο δυσοίωνο για το μακρινό και αισιόδοξο 1969! - ο νεαρός γιος είναι το ίδιο καταπιεστικός, το ίδιο προσεχτικός για το "τι θα πουν οι άλλοι", το ίδιο συντηρητικός τελικά με τον πατέρα, τον οποίο μπορεί να μην είδαμε ποτέ, αλλά απ' όσο καταλαβαίνουμε υπήρξε κάτι παρόμοιο, διαφυλάσσοντας την υψηλή κοινωνική του θέση. Μια από τα ίδια δηλαδή με τα όσα κοινωνικά συμβαίνουν στη Δύση...

Πολυεπίπεδο και εξαιρετικά ενδιαφέρον φιλμ, με μια ξαφνική (ευπρόσδεκτη) ανατροπή στα τελευταία λεπτά - συναισθηματικής φύσης βεβαίως, βαθειά φεμινιστικό, καταδεικνύει ότι η γυναικεία καταπίεση είναι βαθύτατα ριζωμένη, ανεξαρτήτων καθεστώτος. Το απόλαυσα!

ΥΓ: Προσέξτε και τις πολύ λίγες, αλλά σαφείς νύξεις για το καταπιεστικό καθεστώς (η σκηνή με τους μπάτσους που απαγορεύουν στους νεαρούς να κολυμπάνε), αλλά και τις επιρροές της τότε δυτικής ψυχεδελικής κατάστασης στην σοσιαλιστική Ουγγαρία: ουγγρικό ροκ, μακριά μαλλιά από κάποιους νέους, απόπειρες χίπικων καταστάσεων κλπ.

ΑΝΟΔΟΣ, ΠΤΩΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΠΟΛΛΑ ΣΤΟ "ΧΡΥΣΑΦΙ ΤΟΥ ΡΗΝΟΥ"

 

Ο Fatih Akin βρίσκεται πάντα εδώ: Το 2022 γυρίζει το "Χρυσάφι του Ρήνου" (Rheingold), μια ματιά στην πολύ ιδιαίτερη ζωή ενός κούρδου εγκληματία και ράπερ στη Γερμανία (κυρίως).

Κούρδος, γεννημένος σε τουρκική φυλακή (!), με πατέρα γνωστό Κούρδο συνθέτη σοβαρής μουσικής και μητέρα αγωνίστρια (σχεδόν ηρωίδα) του αγώνα των Κούρδων για ανεξαρτησία, θα περάσει μια σημαδεμένη από πολέμους και διώξεις παιδική ηλικία, θα βρεθεί τελικά με την οικογένειά του στη Γερμανία κι εκεί, παρά τους εντελώς άλλης κουλτούρας γονείς και παρά τη στενοχώρια τους, θα ακολουθήσει εγκληματική καριέρα (κυρίως στο χώρο των ναρκωτικών), προτιμώντας την από τη μουσική.

Η καριέρα του ήρωα θυμίζει τις ζωές των σκορτσεζικών ηρώων, αυτών με την εγκληματική σταδιοδρομία και την άνοδο και την πτώση τους - ενώ παράλληλα παρακολουθούμε και την προσωπική τους ζωή και σχέσεις. Μόνο που εδώ τα πράγματα είναι πιο "πεζά", με πιο ανάλαφρη αντιμετώπιση (κάποιες φορές μάλιστα με χιούμορ, το οποίο συνδυάζεται με τη γενική σκληρότητα του φιλμ). Και υπάρχει και η έντονα πολιτική πλευρά με την ανάγλυφη κατάδειξη των δεινών του κουρδικού λαού (ο Ακίν
σε απόλυτη αντίθεση βεβαίως με την τουρκική υστερία εναντίον των Κούρδων), αλλά και την κοινωνική πλευρά (συμπεριφορά των εθνικών μειονοτήτων στη Δύση, οι διάφορες εθνικές "μαφίες", η κουλτούρα του χιπ χοπ κλπ.)

Το είδα ευχάριστα και το θεωρώ ενδιαφέρουσα ταινία, όχι όμως και αριστούργημα. Χαίρομαι πάντως που ο Ακίν πάντα έχει κάτι ενδιαφέρον να μας πει.