ΕΝΑΣ ΑΙΡΕΤΙΚΟΣ "ΓΑΛΑΞΙΑΣ"

Το 1969 ο αιρετικός και σουρεαλιστής Luis Bunuel (1900-1983) γυρίζει τον "Γαλαξία" (La Voie Lactee), μια από τις αντιθρησκευτικές / αντικληρικαλιστικές ταινίες του (όπως το "Nazaren"ή η "Βιριδιάνα").
Δύο ζητιάνοι - προσκυνητές προσπαθούν να πάνε με τα πόδια στην θαυματουργή Κομποστέλα της Ισπανίας (κάτι σαν τη δική μας Παναγία της Τήνου). Στο δρόμο συζητάνε για θρησκευτικά θέματα, γνωρίζουν διάφορους ανθρώπους και περιπέτειες και μεταφέρονται αυθαίρετα στο χρόνο, από το Μεσαίωνα και τον 18ο αιώνα μέχρι τη σύγχρονη εποχή, συναντώντας στο παράδοξο αυτό οδοιπορικό από το μαρκήσιο Ντε Σαντ έως τον ίδιο τον Ιησού και την Παναγία.
Φυσικά ο σουρεαλισμός συναντάται με το υποχθόνιο χιούμορ. Οι θρησκευτικές συζητήσεις, που γίνονται σε απίθανα μέρη και από απίθανους ανθρώπους, ξετυλίγουν όλο το φάσμα των πολλών χριστιανικών αιρέσεων (όλες είναι βασισμένες σε πραγματικές θεωρίες διαφόρων αιρέσεων κυρίως περί της φύσης του Ιησού) και διάφορα θαύματα συμβαίνουν, τα οποία στην επόμενη σκηνή μπορεί κάλλιστα να ανατραπούν. Έτσι η σαρδόνια φύση του δημιουργού συναντά εδώ την βλάσφημη διάστασή του (οι καλοί χριστιανοί, οι καθολικοί κυρίως, θα ανατρίχιαζαν πραγματικά). Όσο για τους υπόλοιπους θεατές, πιστεύω ότι θα βρουν αστείο να συνομιλούν, για παράδειγμα, βαθυστόχαστα ο μετρ ενός εστιατορίου με τα γκαρσόνια, ενώ στρώνουν τα τραπέζια, και μετά με τους πρώτους πελάτες περί της θεϊκής ή ανθρώπινης ή και τα δύο φύσης του Ιησού... και άλλα τέτοια.
Απολαυστική, αλλά αποκλειστικά στοχευμένη στα χριστιανικά δόγματα ταινία, η οποία νομίζω πάντως ότι δεν διαθέτει το εύρος της ανατρεπτικής ματιάς του δημιουργού σε ποικίλα κοινωνικοπολιτικά θέματα όπως, ας πούμε, στα λίγο μεταγενέστερα "Κρυφή Γοητεια της Μπουρζουαζίας" και "Το Φάντασμα της Ελευθερίας".

"ΟΙ ΕΠΟΜΕΝΕΣ 3 ΜΕΡΕΣ" ΘΑ ΚΑΘΟΡΙΣΟΥΝ ΤΑ ΠΑΝΤΑ...

Ο Paul Haggis γυρίζει το 2010 το "Οι Επόμενες τρεις Μέρες" με τον Ράσελ Κρόου στο βασικό ρόλο (και μια μικρή εμφάνιση του Λίαμ Νίσον) κάνοντας κάτι μεταξύ νεονουάρ και ταινίας απόδρασης.
Η αγαπημένη σύζυγος ενός καθηγητή κατηγορείται για τον φόνο της αφεντικίνας της στη δουλειά και κλείνεται στη φυλακή. Ο σύζυγος τα παρατά όλα και αποδύεται σ' έναν παθιασμένο και απελπισμένο αγώνα να τεκμηριώσει την αθωότητά της και, όταν αντιλαμβάνεται ότι αυτό είναι αδύνατο, να τη φυγαδεύσει από τη φυλακή όπου κρατείται.
Έχει το ενδιαφέρον της. Το πρωτότυπο είναι ότι δεν προσπαθεί κάποιος να αποδράσει ο ίδιος, αλλά να οργανώσει την απόδραση ενός άλλου. Ταυτόχρονα εγείρει διάφορα ερωτήματα περί αυτοδικίας. Εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με διεφθαρμένους ή επιπόλαιους δικαστές. Τα στοιχεία εις βάρος της συζύγου είναι συντριπτικά και οποιοσδήποτε δικαστής θα την καταδίκαζε. Από την άλλη ο ήρωας βασίζεται στο ότι "την ξέρει καλά" και είναι απόλυτα πεπεισμένος ότι αποκλείεται να έχει κάνει φόνο. Η γυναίκα είναι αθώα. Τι πρέπει να γίνει όμως σε τέτοιες περιπτώσεις; Σημειωτέον ότι ο σύζυγος, για να επιτύχει τον σκοπό του, θα αιματοκυλήσει κάμποσους. Βέβαια ο Haggis"χρυσώνει το χάπι" κάνοντας τους νεκρούς πολύ κακούς, που τους αξίζει ότι έπαθαν. Αν το σκεφτούμε όμως βαθύτερα... χμμμ...
Άλλο ενδιαφέρον στοιχείο είναι ο (σχετικός) ρεαλισμός που υπάρχει στις προσπάθειες του συζύγου, ο οποίος, ας μη ξεχνάμε, είναι ένας συνηθισμένος άνθρωπος, που δεν έχει ιδέα από όπλα και αποδράσεις. Έτσι πολλές από τις απόπειρές του στέφονται, αρχικά τουλάχιστον, με παταγώδη, σχεδόν κωμική αποτυχία. Όπως θα γινόταν άλλωστε στην πραγματικότητα με όλους μας. Το τέλος βέβαια είναι συμβατικό και αναμενόμενο, αλλά, πάντως, το φιλμ έχει κάτι παραπάνω από τα συνηθισμένα του είδους.

"SHERLOCK Jr." Ή Ο ΜΠΑΣΤΕΡ ΚΙΤΟΝ ΝΤΕΤΕΚΤΙΒ

Το 1924 ο δαιμόνιος Buster Keaton (1895-1966) γυρίζει τη μεσαίου μήκους (49 λεπτά) "Sherlock Jr.", μια παρωδία του Σέρλοκ Χολμς φυσικά.
Ο πάντοτε αγέλαστος ήρωας δουλεύει σε κινηματογράφο, μερικές φορές ως προβολατζής, συχνότερα όμως ως καθαριστής. Το όνειρό του ωστόσο είναι να γίνει ντετέκτιβ, με πρότυπο τον θρυλικό Σέρλοκ Χολμς. Ερωτεύεται ένα κορίτσι, ο "κακός" όμως της ιστορίας θα την "υποκλέψει" σατανικά ενοχοποιώντας τον αθώο νεαρό για την κλοπή του πορτοφολιού του αφεντικού. Ο Μπάστερ αποκοιμιέται κατά τη διάρκεια της προβολής και, βεβαίως, στα όνειρά του είναι πιο επιτυχημένος απ' ό,τι στην πραγματικότητα...
Προσωπικά το φιλμ αυτό μ' αρέσει περισσότερο από το προηγούμενό του "Our Hospitality". Εδώ ο Κίτον ξεδιπλώνει ένα απίστευτο, γνήσια σουρεαλιστικό γαϊτανάκι από κάθε λογής γκαγκς, με παράλογες καταστάσεις, που συχνά σε αφήνουν έκπληκτο με την εφευρετικότητά τους. Επειδή το μεγαλύτερο μέρος του φιλμ είναι το όνειρο του προβολατζή κατά τη διάρκεια της προβολής, ο δημιουργός αποχαλινώνει τη φαντασία του (και τον σουρεαλισμό του) αφού, ως γνωστόν, στα όνειρα όλα μπορούν να συμβούν. Από την άλλη είναι ίσως η πρώτη φορά (δεν είμαι σίγουρος γι' αυτό, είναι η παλιότερη σχετική ταινία που εγώ έχω δει) που ένα φιλμ ασχολείται με το ίδιο το μέσον του κινηματογράφου, με την ίδια την τέχνη του σινεμά, παίζοντας μ' αυτήν, με το μοντάζ, με τις σαγηνευτικές φαντασιώσεις που μπορεί να προκαλέσει. και, τελικά, ανατρέποντας (από τόσο παλιά!) τις συμβάσεις της. Ίσως επίσης να είναι και πάλι η πρώτη φορά που ο ηθοποιός μπαινοβγαίνει από την οθόνη και παίρνει μέρος στα τεκταινόμενα εκτός της προβαλλόμενης ταινίας (θυμάστε το αντίστοιχο να συμβαίνει στο "Πορφυρό Ρόδο του Καϊρου" του Γούντι Άλλεν κάπου 60 χρόνια μετά;)
Εξαιρετικό φιλμ, από τα βασικά των κωμωδιών του παράλογου, νομίζω ότι βλέπεται με απόλαυση έως σήμερα.

" Η ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ ΜΑΣ" ΣΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ ΤΟΥ 1923

Υπήρχε για χρονια η διαμάχη για το ποιος είναι ο μεγαλύτερος κωμικός: Ο Τσάπλιν ή ο Κίτον; Ήταν κάτι σαν Beatles ή Rolling Stones ή κάτι τέτοιο. Δεν θα πάρω θέση, απλώς θα πω ότι είχαν βασικές διαφορές μεταξύ τους... κι από εκεί και πέρα είναι θέμα γούστου ποιος αρέσει περισσότερο σε ποιον.
Το 1923 πάντως ο Buster Keaton (1895-1966) και John Blystone (1892-1938) γυρίζουν το "Our Hospitality", από τις γνωστότερες βωβές κωμωδίες του μεγάλου κωμικού.
Δύο οικογένειες στην Αμερική σπαράσσονται από αιματηρή βεντέτα που κρατά από την εποχή των προπαπούδων τους. Ο νεαρός ήρωας έχει μεγαλώσει από τη μητέρα του μακρυά από την πόλη όπου συμβαίνουν όλα αυτά, ακριβώς για να σωθεί. Πολλά χρόνια αργότερα, εξ αιτίας μιας κληρονομιάς, θα επιστρέψει στην πόλη αγνοώντας τα πάντα, θα ερωτευτεί συμπτωματικά την κόρη της οικογένειας των εχθρών του δίχως να έχει ιδέα γι' αυτό, θα πάει καλεσμένος στο σπίτι τους... και μια κωμική  ιστορία θα αρχίσει να εκτυλίσεται.
Το πρώτο μέρος, βασισμένο σε παρεξηγήσεις, είναι συχνά ξεκαρδιστικό. Ο Κίτον φτάνει με αστείο τρόπο (με ένα απίστευτο τρένο) στην πόλη και έχει πλήρη άγνοια για το ποιοι είναι αυτοί που τον φιλοξενούν, εκείνοι ξέρουν και πρέπει να τον σκοτώσουν, αλλά ο άγραφος νόμος απαγορεύει αυτό να γίνει μέσα στο σπίτι τους. Μόνο έξω. Ακολουθεί χαμός. Στο δεύτερο μέρος, όπως συνηθίζει ο Κίτον, το φιλμ μετατρέπεται σε ταινία δράσης, καθώς αυτός δραπετεύει και κυνηγιέται από πατέρα και αδέλφια σε μια απίστευτη καταδίωξη όπου εμπλέκονται τρένα, βάρκες, άγρια ποτάμια και καταρράχτες και άλλα πολλά. Ο ήρωας είναι πάντοτε αγέλαστος (σήμα κατατεθέν του Κίτον, που δε χαμογέλασε ποτέ επί οθόνης), οι καταστάσεις όλο και πιο παλαβές... και για μια ακόμα φορά θα πω ότι κατά τη γνώμη μου, εκτός των άλλων, ο Κίτον υπήρξε ο παππούς των σύγχρονων ταινιών καταιγιστικής δράσης. Φυσικά θίγεται η ανοησία του έθιμου της βεντέτας, πράγμα βέβαια προφανές σήμερα, αλλά το 1923... (ακόμα και σήμερα κρατά σε κάποια μέρη) και το όλο πράγμα αντλεί την έμπνευσή του από τον αρχετυπικό μύθο του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας. Αλλά νομίζω ότι κάθε είδους ανάλυση πρέπει να παραχωρήσει τη θέση της στην καθαρή απόλαυση. Της κωμωδίας και της ξέφρενης δράσης.
ΥΓ: Για μένα οι πιο αστείες σκηνές είναι αυτές στο σπίτι, όπου μέσα δεν μπορούν να τον σκοτώσουν κι εκείνος αρνείται με διάφορα τεχνάσματα να βγει.

"Ο ΔΙΕΡΜΗΝΕΑΣ" ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΟΙΧΤΕΣ ΠΛΗΓΕΣ ΤΟΥ ΝΑΖΙΣΜΟΥ

"Ο Διερμηνέας" είναι μια τσέχικη ταινία του 2018 του Martin Sulik, με το "έξτρα" ότι έναν από τους δύο βασικούς ρόλους ερμηνεύει ο 80χρονος περίφημος σκηνοθέτης της "τσέχικης άνοιξης" των 60ς Jiri Menzel.
Ο οποίος είναι ένας σύγχρονος γηραιός εβραίος, ο οποίος, αναζητώντας τα ίχνη ενός ναζί που είχε εκτελέσει σε στρατόπεδο συγκέντρωσης τους γονεις του, δέχεται να συνοδεύσει ως διερμηνέας (αυτό είναι το επάγγελμά του) τον γερμανό (προφανώς) γιο του ναζί στη Σλοβακία. Ο πρώτος έχει στόχο να εκδικηθεί τον ναζί (αν ζει ακόμα), ο δεύτερος να κάνει ένα ταξίδι αυτογνωσίας, προσπαθώντας να μάθει τι ακριβώς υπήρξε ο πατέρας του.
Κλασικό road movie, που διατηρεί τις σταθερές του είδοςυ: Δύο αταίριαστοι, εντελώς διαφορετικοί χαρακτήρες που αναγκάζονται να συνυπάρξουν για ένα διάστημα, με όλες τις συνέπειες (συχνά κωμικές) που συνεπάγεται κάτι τέτοιο - και η υποχρεωτική προσέγγιση και αλληλοκατανόηση (;) που υποτίθεται ότι πρέπει να επέρθει σιγά - σιγά. Όντως το φιλμ διαθέτει τις κωμικές πινελιες του, συχνά όμως γίνεται απόλυτα δραματικό καθώς ένα εφιαλτικό παρελθόν, αυτό της εποχής του ναζισμού, αποκαλύπτεται σιγά - σιγά μπροστά τους.
Η ταινία είναι κατά τη γνώμη μου καλή, δίχως όμως να γίνεται ακριβώς συγκλονιστική. Παραμένει πάντοτε χαμηλότονη και δεν διαθέτει ιδιαίτερο σασπένς. Συμπαθητική λοιπόν, αλλά όχι κάτι ιδιαίτερο. Το κακό και τρομακτικό όμως είναι ότι τέτοιες προφανείς "ασκήσεις μνήμης" περί ναζί, στρατοπέδων και όσων άλλων φρικιαστικών έκρυβε το χειρότερο ιστορικά γεγονός του 20ού αιώνα, είναι ότι στην εποχή μας έχει πάψει να είναι προφανές. Έτσι, κοκκινίζοντας, οφείλουμε να πούμε ότι τέτοιες ταινίες, που απλώς υπενθυμίζουν τα αυτονόητα και, κατά τα άλλα, είναι απλώς συμπαθητικές (ξαναλέω: δεν την βρήκα κακή), έχουν φτάσει να θεωρούνται απαραίτητες και ίσως ακόμα και πολύτιμες σε μια εποχή όπου ο φασισμός δείχνει να κουνιέται επικίνδυνα στο βόθρο όπου βρίσκεται. Εξ άλλου και ο ίδιος ο γιος του ναζί, που είναι γύρω στα 60 και δεν είναι ναζί, μοιάζει να γνωρίζει πολύ λίγα για τον παλιό εφιάλτη...

"Η ΔΕΣΠΟΙΝΙΣ ΣΑΝΤΙ ΤΟΜΣΟΝ", ΟΙ ΝΑΥΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ

Ο Curtis Bernhardt (1899-1981) ήταν γερμανός εβραϊκής καταγωγής, απέδρασε από τους ναζί και τελικά, με το ξέσπασμα του πολέμου κατέφυγε στις ΗΠΑ και γύρισε αρκετές χολιγουντιανές ταινίες. Το 1953 κάνει το "Miss Sadie Thompson" (στην Ελλάδα είχε παιχτεί με τον τίτο "Βροχή"), με τη Ρίτα Χέιγουορθ (ο Bernhardt θεωρούταν σκηνοθέτης γυναικών), τον Χοσέ Φερέρ και τον Άλντο Ρέι.
Σε ένα ξεχασμένο τροπίκό νησί κάπου στη Σαμόα υπηρετούν αμερικανοί στρατιώτες, που πλήτουν περιμένοντας να γυρίσουν στην πατρίδα, όταν ξαφνικά εμφανίζεται μια όμορφη, ζωηρή, σέξι,  εύθυμη γυναίκα, που περιμένει το επόμενο πλοίο για Νέα Καληδονία, η οποία, βεβαίως, θα αναστατώσει (προς το καλό) και θα ευθυμήσει τη ζωή των ανδρών. Όμως ο ισχυρός άντρας του νησιού, ένας φανατικός χριστιανός με αλύγιστες αρχές, θα ανατρέψει τα σχέδιά της για μια καλύτερη ζωή με έναν λοχία που την ερωτεύεται, σκαλίζοντας εμμονικά το παρελθόν της.
Δεν είναι μεγάλη ταινία. Ιδιαίτερα το πρώτο 20λεπτο - ημίωρο μπορώ να πω ότι έπληξα. Στη συνέχεια το δράμα θα ξεσπάσει, οι ρυθμοί θα επιταχυνθούν και το φιλμ θα αποκτήσει ενδιαφέρον. Τίποτα το φοβερό λοιπόν κινηματογραφικά.
Ωστόσο θα μείνω στο σεναριακό μέρος (βασίζεται σε έργο του Σόμερσετ Μομ). Συχνά κατηγορούμε το παλιό, καλό Χόλιγουντ (και το σύγχρονο "υπερηρωικό" άλλωστε) ως συντηρητικά. Μια προσεχτικότερη ματιά όμως (και μάλιστα σε ξεχασμένα σήμερα φιλμ μεγάλων εταιριών και με μεγάλους σταρ) μας αποκαλύπτει μια πολύ πιο πολύπλοκη εικόνα. Τί έχουμε εδώ; Μια γυναίκα με ύποπτο παρελθόν, με έντονη σεξουαλικότητα, που είναι επίκεντρο της ιστορίας και παρουσιάζεται ως απόλυτα συμπαθής. Και ποιος είναι ο "κακός"; Ένας φανατικός χριστιανός, που μελετά τη Βίβλο, ζει με αυστηρούς κανόνες, πιστεύει στην τιμωρία και προσπαθεί, μεσω αυτής (της τιμωρίας εννοώ) να φερει την κοπέλα στον "ίσιο δρόμο". Και τι "επιτυγχάνει" όταν την πείθει; Να καταστρέψει τη ζωή της και να γίνει απόλυτα μισητός στο θεατή. Κι αυτά σε μια συμβατική ταινία που, προφανώς, βασίζεται στους σταρ της.
Τι να πω; Τελικά τα πράγματα διαθέτουν περισσότερες πτυχές από όσες νομίζουμε.

"Η ΜΕΡΑ ΠΟΥ Η ΓΗ ΠΗΡΕ ΦΩΤΙΑ"... ΛΟΓΩ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΒΛΑΚΕΙΑΣ

Ασπρόμαυρη, βρετανική, γυρισμένη από τον Val Guest (1911-2006) το 1961, "Η Μέρα που η Γη πήρε Φωτιά" αναμφισβήτητα τοποθετείται στις απόλυτα κλασικές ταινίες επιστημονικής φαντασίας όλων των εποχών, παραμένει δε επίκαιρη και εξαιρετικής ποιότητας μέχρι σήμερα.
Λόγω των αλλεπάλληλων πυρηνικών δοκιμών ΗΠΑ - Ρωσίας στη γη επέρχεται κλιματική αλλαγή. Πλημμύρες αρχικά, εφιαλτική ξηρασία στη συνέχεια. Ωστόσο οι "επίσημοι" αρνούνται να παραδεχτούν την αιτία των τρομερών φαινομένων. Ένας δημοσιογράφος πασχίζει να αποκαλύψει στο κοινό την αλήθεια.
Σε μια εποχή που ο τύπος (παντελώς απαξιωμένος σήμερα) έπαιζε κυρίαρχη σημασία στην πληροφόρηση του κοινού - και διασταύρωνε τις πληροφορίες του δίχως απλώς να αραδιάζει κάθε λογής παπαριές, η ταινία κατορθώνει να κινείται με επιτυχία σε πολλά επίπεδα. Ο αγώνας για την αλήθεια, που οι κάθε λογής κυβερνώντες συγκαλύπτουν, η απύθμενη ανθρώπινη βλακεία που εκφράζεται τέλεια με τον ηλίθιο αγώνα δρόμου για εξοπλισμούς και τα δις που ξοδεύονται παγκοσμίως για όπλα, η ανατριχιαστικά επίκαιρη μετά τόσα χρόνια προειδοποίηση για τον εφιάλτη της κλιματικής αλλαγής λόγω βλακωδών ανθρώπινων ενεργειών, και συγχρόνως το απόλυτα πιστευτό σενάριο και η τεκμηρίωση όσων συμβαίνουν, το διαρκώς αυξανόμενο σασπένς, οι απίστευτα καλοί διάλογοι (συχνά κυνικοί και με μαύρο χιούμορ), η ισορροπημένη ταυτόχρονη παρακολούθηση του παγκόσμιου γίγνεσθαι και της προσωπικής ιστορίας (ερωτικής και όχι μόνο) του ήρωα, οπότε αποκαλύπτεται ξεκάθαρα η απόλυτη εξάρτηση του προσωπικού πεπρωμένου του ανθρώπου από την ιστορική και κοινωνική πραγματικότητα, το ανοιχτό τέλος, όλα συνυπάρχουν αρμονικά για να δώσουν ένα εξαιρετικό (και αγχώδες) αποτέλεσμα.
Δεν είναι λοιπόν μόνο το ανατριχιαστικά επίκαιρο μήνυμα που σήμερα, τόσες δεκαετίες μετά, τείνει να γίνει πραγματικότητα, είναι και το γεγονός ότι, πολύ απλά, πρόκειται για πολύ καλό φιλμ. Το οποίο, κατά τη γνώμη μου, δεν έχει καθόλου ξεθωριάσει.

"DUMBO" ΞΑΝΑ (ΑΛΛΑ ΟΧΙ ANIMATION)

Η Disney έχει βαλθεί τα τελευταία χρόνια να κάνει "κανονικές ταινίες" όλα τα ιστορικά animation της ίδιας, από τη δεκαετία του 30 ήδη. Σειρά λοιπόν το 2019 είχε ο "Ντάμπο" και ο Tim Burton ήταν ιδανικός για μια ιστορία που και συγκινητική είναι και την αφορμή για σουρεαλιστικές εικόνες δίνει και ασχολείται με το αγαπημένο του θέμα, που διατρέχει όλο του το έργο: Την υπέρ της διαφορετικότητας συνηγορία.
Σε ένα τσίρκο με οικονομικά προβλήματα γεννιέται ένα αστείο ελεφαντάκι με πελώρια αυτιά. Ενώ στην αρχή όλοι το περιγελούν, σύντομα ανακαλύπτουν ότι μπορεί να πετάει, οπότε γίνεται η ατραξιόν του τσίρκου. Ένας μεγαλοεπιχειρηματίας αγοράζει ολόκληρο το τσίρκο για να εντάξει τον Ντάμπο στο υπερθέαμα που ετοιμάζει. Όμως...
Ο Μπάρτον δεν είναι πια ο παλιός καλός Μπάρτον. Ίσως να μη φταίει ακριβώς. Ίσως να είναι μια φυσιολογική κόπωση ή, μάλλον, η έλλειψη της έκπληξης από μέρους μας για το τι θα δούμε. Ο Ντάμπο λοιπόν είναι θεαματικός, συγκινητικός, έχει τη σχετική δράση, αλλά δεν είναι κάτι που θα θυμάμαι για καιρό. Δείχνει βεβαίως την αγάπη του δημιουργού για το τσίρκο, την μόνιμη παιδικότητά του ουσιαστικά, αλλά... Πάντως αυτό που είναι τόσο αντιφατικό (και δείχνει  για μια ακόμα φορά πόσο ακίνδυνη είναι η τέχνη σήμερα) είναι ότι κάνει μια σαφή καταγγελία για τα υπερθεάματα και τις μεγάλες και μεγαλεπήβολες εταιρίες - επιχειρήσεις που "δεν έχουν ψυχή", δείχνει μια απέχθεια για τις κάθε είδους ανοικονόμητες "Ντίνεϊλαντ", ενώ δείχνει μια σαφή προτίμηση στο γνήσιο, το "χειροποήτο", το αυθεντικό, αυτό που παράγεται με ψυχή και αγάπη, κι όλα αυτά μέσα από την αγκαλιά της επεκτατικής, γιγαντιαίας, ισοπεδωτικής Disney, που αγοράζει "ότι κουνιέται" (ό,τι μπορεί να αποφέρει κέρδος για την ακρίβεια) και θέλει να ελέγχει (και να ξανακάνει με χειρότερο τρόπο) ό,τι υπήρξε παλιότερα, φτάνει να βγάζει λεφτά. Τι να πει κανέις...
Πάντως εδώ, εκτός του Κόλιν Φαρέλ και της Εύα Γκριν, ο Μπάρτον ξαναβρίσκει τους παλιούς συνεργάτες από τη μακρινή εποχή του 2ου Batman, τον Ντάνι τε Βίτο και τον Ντένις Κουέιντ.

"BUTTERFLY ON A WHEEL" Ή ΤΙ ΚΡΥΒΕΙ ΕΝΑΣ ΤΙΜΙΟΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΡΧΗΣ

Πρόκειται για τέλεια οικογένεια. Εύπορη, εκείνος επιτυχημένο στέλεχος, εκείνη απλώς όμορφη, με χαριτωμένο κοριτσάκι και ωραίο σπίτι. Και ξαφνικά, μια συνηθισμένη μέρα, κάποιος θα απαγάγει το κοριτσάκι και, εμφανιζόμενος μπροστά τους, θα τους υποχρεώσει να κάνουν μια σειρά από εξευτελιστικές πράξεις και όχι μόνο: Μια σειρά από πράξεις που καταστρέφουν ολοσχερώς την τέλεια ζωή τους, αλλιώς το κοριτσάκι θα πεθάνει. Ως πού μπορεί να φτάσει ο ψυχρός απαγωγέας και, το σπουδαιότερο, γιατί γίνονται όλα αυτά, αφού από την αρχή είναι σαφές ότι δεν είναι θέμα χρημάτων;
Αυτά συμβαίνουν στο ψυχολογικό θρίλερ "Ένας Άγνωστος ανάμεσά μας" (ή "Butterfly on a Wheel" ή "Shattered"), που γύρισε το 2007 ο κυρίως τηλεοπτικός Mike Barker με τον Πιρς Μπρόσναν και τον Τζέραλντ Μπάτλερ στους βασικούς ρόλους. Πρόκειται για θρίλερ που προσπαθεί, δίχως ανάσα, να αγχώσει τον θεατή δημιουργώντας διαρκές σασπένς και, βεβαίως, με τις απαραίτητες ανατροπές στο τέλος. Από την αρχή φυσικά αντιλαμβανόμαστε ότι ο σύζυγος δεν είναι και τόσο αγγελικός χαρακτήρας όσο δείχνει, από εκεί και πέρα όμως έχουμε πολύ δρόμο για τη λύση...
Είναι απ' αυτά που λες "δεν είναι δυνατόν να είναι τόσο καλοσχεδιασμένα και καλοκουρδισμένα τα πάντα", αλλά η υπερβολή σε τέτοιου είδους θρίλερ (όπως και σε heist movies) είναι κάτι σχεδόν δεδομένο. Ωστόσο βλέπεται ευχάριστα - δίχως να είναι και τίποτα σπουδαίο - και καταρρακώνει την απαστράπτουσα εικόνα της "τέλειας οικογένειας". Απλώς περνάς ευχάριστα. έχουμε δει πολύ καλύτερα στο είδος, αλλά πιστεύω ότι δεν θα βαρεθείτε.

"ΤΟ ΑΛΟΘΙ ΤΗΣ" ΔΕΝ ΜΑΣ ΕΠΕΙΣΕ ΠΟΛΥ...

Το 1989 ο αυστραλός (που δουλευει όμως στις ΗΠΑ) Bruce Beresford γυρίζει "Το Άλοθί της" (Her Alibi) με τον Τομ Σέλεκ και την πανέμορφη Τσέχα Pauluna Porizkova, μια ρομαντική αστυνομική κωμωδία (και παρωδία σε κάποια σημεία), δίχως, νομίζω, ιδιαίτερες αξιώσεις.
Εκείνος είναι ένας γνωστός συγγραφέας αστυνομικών που έχει μπλοκάρει μετά το διαζύγιό του. Όταν όμως σε μία δίκη γνωρίζει μια όμορφη ρουμάνα που κατηγορείτα για φόνο την ερωτεύεται, γίνεται το άλοθί της (ψευδώς βεβαίως) και καταφέρνει να την ελευθερώσει. Η υπόθεσή της γίνεται η έμπνευση για το επόμενο βιβλίο του, η συγκατοίκησή τους όμως είναι αδύνατο να πει κανείς αν είναι μια ερωτική ιστορία ή μια πηγή τρόμου, αφού εκείνος υποψιάζεται διαρκώς ότι αυτή προσπαθεί να τον δολοφονήσει.
Ανάλαφρο και αρκετά αφελές φιλμ, απ' αυτά που λες "δεν γίνονται με τίποτα", καθώς οι σεναριακές ευκολίες είναι παραπάνω από το επιτρεπτό. Προσπαθεί να διατηρήσει κάποιο σασπένς, ωστόσο κυρίως θέλει να είναι κωμωδία και σάτιρα των αστυνομικών φιλμ και βιβλίων. Ωστόσο ούτε ιδιαίτερο γέλιο νομίζω ότι βγάζει. Απλώς διασκεδαστικές βρήκα τις σκηνές όπου ακούγονται με off φωνή οι σελίδες από το βιβλίο που γράφει ο ήρωας, όπου φυσικά το alter ego του πρωταγωνιστής είναι ο απόλυτος "άντρας" και αντιπαρατίθενται με το τι συμβαίνει πραγματικά, που βεβαίως είναι το άκρως αντίθετο.
Αν θέλετε να περάσετε παντελώς ανώδυνα με ποπ κορν και μπίρες ΟΚ. Τίποτα το σημαντικό ωστόσο Μετριότατο μάλλον. Και διαρκής πλάκα με το τότε "κομμουνιστικό" ρουμάνικο καθεστώς βεβαίως, ίσως σε προσβλητικό βαθμό όχι ακριβώς για το καθεστώς, αλλά για την ίδια τη χώρα και τους κατοίκους της.

"ΕΜΕΙΣ" ΟΙ ΚΑΤΑΠΙΕΣΜΕΝΟΙ

Μετά την επιτυχία του "Τρέξε" ο μαύρος σκηνοθέτης Jordan Peele επιστρέφει το 2019 με το "Εμείς" (Us), ταινία τρόμου και πάλι, που βασίζεται σε παλιό επεισόδιο του Twilight Zone. Πιστός στο δρόμο του "Τρέξε" κάνει και πάλι ένα κοινωνικοπολιτικό σχόλιο, δείχνοντας ότι μπορεί να υπάρχουν και "σκεπτόμενες" ταινίες τρόμου.
Μια αφροαμερικανική οικογένεια κάνει διακοπές στον τόπο όπου η μητέρα, όταν ήταν κοριτσάκι, είχε μια πολύ τρομακτική εμπειρία, που τη σημάδεψε. Τη νύχτα η οικογένεια θα βρεθεί πολιορκημένη στο σπίτι όπου μένει από... τους ίδιους τους εαυτούς τους - αν και σε μία κάπως "πειραγμένη" εκδοχή.
'Έξυπνη ιδέα, καλοστημένο φιλμ τρόμου με αρκετό σασπένς και κοινωνικό σχόλιο πολλαπλών επιπέδων: Οι τρομαχτικοί εαυτοί μπορεί να είναι από το κακό που κρύβουμε μέσα μας (η ψυχαναλυτική εκδοχή) έως οι καταπιεσμένοι που ξεσηκώνονται απαιτώντας δικαιοσύνη ή/και εκδίκηση (η πολιτική εκδοχή), όπως οι ίδιοι οι "σωσίες" αφήνουν να εννοηθεί. Και μάλιστα σε ταξικό επίπεδο, αφού έχουμε να κάνουμε με παρίες εναντίον αστών. Δεν είναι τυχαία άλλωστε η αλληγορία του ότι ζουν σε έναν υπόγειο κόσμο, ενώ οι άλλοι (εμείς δηλαδή) απολαμβάνουμε τη φωτεινή επιφάνεια.
Γενικά θα μου άρεσε περισσότερο αν δεν το χαλούσε λίγο (κατά τη γνώμη μου) προς το τέλος. Οι εξηγήσεις που δίνονται δεν είναι γίνονται πιστευτές και αφήνουν πολλά κενά και ερωτηματικά. Και η ανατροπή του τέλους πάλι τραβηγμένη είναι. Ίσως να μη χρειαζόταν τίποτε απ' αυτά και να ήταν πιο ενδιαφέρον αν όλα έμεναν σκοτεινά και (περισσότερο τουλάχιστον) ανεξήγητα. Πάντως ο Peele παραμένει ενδιαφέρων και η ταινία αξιόλογη.

ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ "ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥ ΤΩΝ ΜΟΪΚΑΝΩΝ"

Ο Michael Mann γυρίζει τον "Τελευταίο των Μοϊκανών" το 1992, με τον Ντάνιελ Ντέι Λιούις στο βασικό ρόλο και την εξαφανισμένη Μαντλέν Στόου στον πρώτο γυναικείο. Και αποδεικνύει (ο Μαν) ότι είναι καλός σκηνοθέτης σε κάθε είδος.
Τον 18ο αιώνα, ενώ ο πόλεμος Άγγλων - Γάλλων μαίνεται στην Αμερική, οι τρεις τελευταίοι της φυλής των Μοϊκανών (πατέρας, γιος και ένας λευκός που έχει ανατραφεί απ' αυτούς) ζουν ειρηνικά με τους αποίκους, δίχως να εμπλέκονται σ' αυτόν. Όταν όμως μια ομάδα άγγλων στρατιωτών που συνοδεύουν τις κόρες ενός συνταγματάρχη πέφτει σε ενέδρα κι αυτές αιχμαλωτίζονται από έναν προδότη ινδιάνο, αποφασίζουν να δράσουν για να τις ελευθερώσουν.
Μάχες, ίντριγκες, προδοσίες απ' όλες τις πλευρές και, ανάμεσα σ' όλα αυτά, οι τελευταίοι μιας φυλής που προσπαθούν να επιβιώσουν, συνθέτουν ένα εντυπωσιακό έπος που τα έχει όλα (εννοώ βεβαίως ηρωισμούς, έρωτες, δράση, συγκίνηση, θέαμα, πλούσια και εντυπωσιακή φύση κλπ). Οπότε, αν είστε φίλοι των επών - υπερπαραγωγών, πρόκειται για απόλυτα χορταστικό φιλμ. Ωστόσο εδώ υπάρχουν κι άλλα (θετικά) στοιχεία: Η ταινία σαφώς αποφεύγει τους σχηματικούς διαχωρισμούς καλών - κακών ή, ακόμα χειρότερα, καλών - κακών Άγγλων - Γάλλων (χειρότερα διότι θεωρώ ότι σε πολέμους μεγάλων εθνών, και μάλιστα αποικιοκρατικών, δεν υπάρχουν καλοί και κακοί). Όλοι οι χαρακτήρες είναι αρκετά σύνθετοι και μπορούμε να δούμε τα τεκταινόμενα με το βλέμμα όλων όσων εμπλέκονται, τόσο των ινδιάνων, που είναι άλλωστε οι πρωταγωνιστές, όσο και των αντιμαχόμενων λευκών. Ο "ανταγωνιστής" και άτεγκτος βρετανός αξιωματικός έχει σαφώς τις θετικές πλευρές του, ακόμα και ο βασικός "κακός" προδότης ινδιάνος δρα έτσι επειδή δικαιολογημένα τον πνίγει η δίψα για εκδίκηση. Όλοι έχουν τα κίνητρά τους και τον χαρακτήρα τους, ενώ οι Μοϊκανοί ξεκαθαρίζουν συχνά ότι "αυτός δεν είναι δικός μας πόλεμος" (και πολύ σωστά, άσχετα αν τελικά θα εμπλακούν).
Συνολικά λοιπόν το θεωρώ καλό blockbuster. Είναι βεβαίως τυπικό Χόλιγουντ, στα καλά του όμως (λίγο πριν καταντήσει 90% υπερηρωικό), αλλά από τα λιγότερο απλοϊκά και περισσότερο σύνθετα του είδους. Δίχως βέβαια να αποφεύγονται οι κλασικές συμβάσεις του μεγαλεπήβολου έπους που αναφέραμε.

"ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΗ ΑΜΑΞΑ" ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ

Να πούμε ότι πρόκειται για ένα απόλυτα κλασικό φιλμ, με όλη τη σημασία του όρου; Να πούμε ότι πρόκειται για απόλυτα αρχετυπικό γουέστερν, που πραγματικά καθόρισε το είδος; Όλα αυτά έχουν χιλιάδες φορές ειπωθεί για την "Ταχυδρομική Άμαξα" (Stagecoach) που γύρισε ο μεγάλος John Ford (1894-1973) το 1939. Λίγα λόγια μόνο ακόμα.
Μια ταχυδρομική άμαξα στο Φαρ Ουέστ θα ταξιδέψει από μία πόλη σε άλλη, διασχίζοντας την επικίνδυνη έρημο της Αριζόνα. Η διαδρομή είναι τρομερά επικίνδυνη επειδή οι Απάτσι βρίσκονται σε πόλεμο και επιτίθενται στους αποίκους. Στην άμαξα επιβαίνουν καμιά δεκαριά άνθρωποι (οι δύο γυναίκες), οι οποίοι είναι εντελώς διαφορετικοί χαρακτήρες και έχουν εντελώς διαφορετικούς λόγους να φτάσουν πάσει θυσία, αψηφώντας κάθε κίνδυνο, στον πολυπόθητο προορισμό. Στο δρόμο πολλά θα συμβούν, τόσο εξωτερικά γεγονότα όσο και στις μεταξύ τους σχέσεις.
Το φιλμ καθιέρωσε τον Τζον Γουέιν ως τη βασικότερη μορφή του αμερικάνικου γουέστερν. Πέρα αυτού όμως, η ταινία καταφέρνει με εκπληκτικό τρόπο να συνδυάσει τα πάντα γύρω από τη μυθολογία του Ουέστ: Ινδιάνους, σαλούν, αλκοόλ, χαρτοπαιξία, μονομαχίες, ιππικό, "καθώς πρέπει" και "κακές" γυναίκες, αυξανόμενο σασπένς, εκδίκηση, μυστικές ταυτότητες και σκοποί των ηρώων... Το προσωπικό στοιχείο διαπλέκεται άψογα με τη "εξωτερική" κατάσταση - το ένα εξαρτάται και επηρεάζει το άλλο θα λέγαμε - ενώ κυρίαρχο είναι το επιβλητικό τοπίο της ερήμου, με τους χαρακτηριστικούς, σαν πύργους, επιβλητικούς βραχώδεις σχηματισμούς - τοπίο που χρησιμοποιείται εδώ για πρώτη φορά σε γουέστερν.
Σημαντικότερο ίσως από όλα αυτά είναι ότι το είδα απνευστί, που σημαίνει ότι αντέχει απόλυτα στο χρόνο. Κι αν κάποια σημεία κάτι σας θυμίζουν από τα γουέστερν που έχετε δει, θυμηθείτε: Οι άλλοι τα αντέγραψαν Τα περισσότερα αυτό εδώ το φιλμ τα έκανε πρώτο.

ΑΙΜΑΤΟΒΑΜΜΕΝΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΟΧΗ ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ "ΣΚΙΑ"

Ο Zhang Yimou είναι ίσως ο γνωστότερος σήμερα κινέζος σκηνοθέτης. Στα φιλμ του περνά με άνεση από τα σύγχρονα δυνατά δράματα στο μακρινό παρελθόν, με σήμα κατατεθέν τις θεαματικές σκηνές μαχών. Στο δεύτερο είδος ανήκει η "Σκιά" του 2018, όπου, νομίζω, ο Yimou ξεπερνά τον εαυτό του σε εικαστική ομορφιά.
Στην αρχαία Κίνα ένας ισχυρός βασιλιάς αρνειται να πολεμήσει για να πάρει πίσω μια πόλη που έχουν καταλάβει εχθροί του, παρά την αντίθετη γνώμη της αυλής, της αδελφής του και του στρατηγού του. Σύντομα μαθαίνουμε ότι ο στρατηγός δεν είναι ο πραγματικός, αλλά ένας σωσίας, μια"σκιά" του αληθινού, ο οποίος, τραυματισμένος, ζει κρυμμένος. Οι ίντριγγες στην αυλή, οι συνωμοσίες, αλλά και οι επικές μάχες θα γίνονται από εδώ και πέρα όλο και πιο πολύπλοκες.
Κανείς δεν αντιλαμβάνεται από την πρώτη ματιά τον χαρακτήρα, τα κίνητρα και τους αληθινούς στόχους των ηρώων του φιλμ. Τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται και ουδείς σχεδόν δεν πράττει ή πιστεύει αυτό που αρχικά νομίζαμε. Οι χαρακτήρες δείχνουν διαρκώς διαφορετικές πτυχές και η έννοια της ίντριγκας βρίσκει εδώ τον ορισμό της. Όσο το φιλμ προχωρά, τόσο το αίμα ρέει περισσότερο και οι σφαγή παίρνει το πάνω χέρι. Το τέλος θα είναι μια εκατόμβη.
Πέρα από μια πολύπλοκη ιστορία, ο Yimou ίσως να θέλει να μας πει για το κακό και την τρέλα που τελικά προκαλεί η εξουσία ή/και ο πόθος για την κατάκτησή της. Ωστόσο το αριστουργηματικό στοιχείο εδώ είναι η υπέροχη αισθητική. Ο σκηνοθέτης υιοθετεί μια κυρίως γκρίζων τόνων γκάμα χρωμάτων, που κάνουν το φιλμ να μοιάζει σχεδόν ασπρόμαυρο δίχως να είναι - το κόκκινο του αίματος δεν αφήνει αμφιβολία γι' αυτό - ενώ στις υπαίθριες σκηνές η βροχή δεν σταματά ούτε στιγμή. Οι μονομαχίες (κάποιες με ανοιχτές... ομπρέλες), οι μάχες, αλλά και κάθε κίνηση, είναι εξαιρετικά χορογραφημένες, σα να παρακολουθούμε μπαλέτο και φτάνουν σε απιστευτη ομορφιά. Βρήκα το όλο εικαστικό μέρος εξαίσιο. Βέβαια ο Γιμού το έχει ξανακάνει κάμποσες φορές από τον "¨Ηρωα" και πέρα. Θεωρώ τη "Σκιά" μια από τις καλύτερες στιγμές αυτού του ύφους.
Δείτε το για τις υπέροχες εικόνες του. Σας προειδοποίησα όμως για τη βία του και τις σφαγές, που δεν αφήνουν σχεδόν τίποτα ζωντανό...

"ΑΚΙΝΗΤΟ ΠΟΤΑΜΙ" Ή ΕΝΑΣ ΕΛΛΗΝΑΣ ΣΤΑ ΧΝΑΡΙΑ ΤΟΥ ΤΑΡΚΟΦΣΚΙ

Κι όμως: Ο Άγγελος Φραντζής γύρισε το "Ακίνητο Ποτάμι" (2018) εξ ολοκλήρου στη Λετονία και τη Ρωσία, και μάλιστα στην παγωμένη Σιβηρία! Πρόκειται βέβαια για σκηνοθέτη που αλλάζει διαρκώς ύφος. Να λοιπόν εδώ που δοκιμάζεται σε καθαρά ταρκοφσκικής λογικής σινεμά.
Ένα νέο ζευγάρι μετακομίζει σε παγωμένη, βιομηχανική και μολυσμένη πόλη της Σιβηρίας, επειδή ο επιστήμονας σύζυγος εργάζεται σε μεγάλη εκεί βιομηχανία (η οποία μολύνει το ποτάμι της πόλης). Προκειμένου να αποτραπεί η μόλυνση των πάντων προτείνει την εκτροπή του ποταμού, πράγμα όμως που συναντά την αντίδραση των θρήσκων κατοίκων, αφού έτσι θα στερέψει μια "ιερή" πηγή. Το θαύμα (;) όμως θα έρθει στο ίδιο τους το σπίτι, καθώς η κοπέλα μένει έγκυος, παρά το ότι για καιρό δεν έχουν κάνει έρωτα κι εκείνη επιμένει παθιασμένα ότι δεν έχει πάει με κανέναν. Τα γεγονότα αρχίζουν να τρέχουν και η σχέση τους βρίσκεται πλέον υπό διάλυση.
Αυτό που πρώτα "σε πιάνει" είναι οι υποβλητικές και ταυτόχρονα καταθλιπτικές εικόνες. Σπάνια έχετε δει τόσο καταπιεστικό, σκοτεινό, άσχημο περιβάλλον. Μια βρώμικη, παλιά, ετοιμόρροπη θαρρείς πόλη, βουτηγμένη σε αιώνιο χιόνι, καταχνιά και βρώμα από τα εργοστάσια. Οι άγριες φυσικές συνθήκες σε συνδυασμό με την τεχνολογική μόλυνση. Νομίζω ότι εμείς ειδικά θα υποφέραμε φριχτά σε ένα τέτοιο περιβάλλον. Από εκεί και πέρα μπαίνει η ταρκοφσκική προβληματική: Η θρησκευτικότητα, η πίστη (ή η πίστη στο θαύμα), η κατανυκτική ατμόσφαιρα και μια σειρά από αντιθέσεις: Το μεταφυσικό απέναντι στον ορθολογισμό, η πίστη απέναντι στην επιστήμη, η φύση και η τεχνολογία, η παράδοση και ο εκσυγχρονισμός, το αρσενικό και το θηλυκό και άλλα πολλά.
Ενώ το φιλμ είναι υποβλητικό και ο Φραντζής καλός σκηνοθέτης, το αποτέλεσμα είναι πολύ βαρύ, καταθλιπτικό, δύσκολο. Όλα αυτά επιτείνονται από τους "βαρείς" φιλοσοφικούς και θεατρικούς διαλόγους.  Άμεσες απαντήσεις δεν δίνονται σε τίποτα. Ποτέ δεν θα μάθουμε τι ακριβώς συμβαίνει. Αυτό δεν με ενοχλεί καθόλου. Δεν μου άρεσε όμως η εξέλιξη της τελευταίας σκηνής. Όχι, όπως είπα, επειδή αφήνει τα πάντα ανοιχτά, αλλά επειδή τη βρήκα αψυχολόγητη, εντελώς ξαφνική και, για μένα, ακατανόητη (ψυχολογικά εννοώ).
Προσωπικά, ως μη θρήσκος, δεν συμμερίζομαι τόσο τις ανησυχίες του φιλμ, ωστόσο η αναμφισβήτητη υποβλητικότητα είναι πανταχού παρούσα, ενώ οι εικόνες είναι το κύριο ατού του. Σας είπα: Έχω αντιρρήσεις, αλλά θεωρώ την ταινία επίτευγμα. Ένα δύσκολο επίτευγμα. Μπράβο στο Φραντζή.

ΤΡΙΑ ΜΙΝΙ ΚΟΥΠΕΡ ΚΑΙ ΜΙΑ "ΛΗΣΤΕΙΑ Α ΛΑ ΙΤΑΛΙΚΑ"

Η συνταγή είναι γνωστή και πάντοτε σταθερή: Ένας μεγαλεπήβολος, αδύνατος για "κοινούς θνητούς" στόχος για ληστεία (διαμάντια, χρυσός, σπάνιο κόσμημα, χρήματα), μια ομάδα ιδιαφυών εξπέρ, ένας σε κάθε τομέα, ένα παντελώς απίθανο, μεγαλοφυές σχεδιο που απαιτεί πλήθος πολύπλοκες τεχνολογικής φύσης ακαταλαβίστικες μελέτες και γκάτζετ και απαιτείται να πραγματοποιηθεί με ακρίβεια δευτερολέπτων κυριολεκτικά (κοινώς αποκλείεται να εκτελεστεί στην πραγματικότητα), δόσεις χιούμορ... και άλλο ένα έξυπνο heist movie είναι έτοιμο. Α, εννοείται ότι οι επίδοξοι ληστές, αν και ληστές, είναι βεβαίως συμπαθητικοί, αστείοι, "καλοί κατά βάθος" και άλλα τέτοια, ώστε προφανώς να ταυτιζόμεστε μ' αυτούς και όχι με όσους θα τους κυνηγήσουν.
Το "Italian Job" (Ληστεία α λα Ιταλικά), που γύρισε το 2003 ο F. Gary Gray δεν παρεκλίνει καθόλου από τον κανόνα και μάλλον είναι από τα συμπαθητικά δείγματα του είδους. Φυσικά διαθετει το απαραίτητο στο είδος αστραφτερό καστ (Μαρκ Γουόλμπεργκ, Σαρλίζ Θερόν, Έντουαρντ Νόρτον, Ντόναλντ Σάντερλαντ, Τζέισον Στάθαμ, Σεθ Γκριν κλπ.)... και όλα δουλεύουν ρολόι.
Μια τέτοιου είδους συμμορία "εγκεφάλων" πραγματοποιεί εντυπωσιακή ληστεία ράβδων χρυσού στη Βενετία (που συμπληρώνεται από κυνηγητά στα κανάλια και αναποδογυρισμένες γόνδολες). Προδίδεται όμως από ένα μέλος της, το οποίο παίρνει τη λεία και σκοτώνει τον "πνευματικό πατέρα" της ομάδας. Οι υπόλοιποι ζουν πλέον για να εκδικηθούν - και, με την ευκαιρία, να ξαναπάρουν πίσω τη χαμένη λεία που με τόσο κόπο έκλεψαν αρχικά.
Είπα ότι είναι από τις συμπαθητικές ταινίες του είδους. Και εξωτική Βενετία και χιούμορ και κυνηγητά με ταχύπλοα, με αυτοκίνητα, με ελικόπτερα και έξυπνα σχέδια ληστείας και κάμποσο συναίσθημα (είναι άλλωστε και το μότο του φιλμ) και η σούπερ γκόμενα Σαρλίζ. Μένει στη μνήμη η ληστεία (και τα εν συνεχεία κυνηγητά) με τα τρία Μίνι Κούπερ, σήμα κατατεθέν του φιλμ. Ενοείται ότ στη πεζή πραγματικότητα ούτε τα μισά απ' αυτά δεν θα ήταν δυνατόν να συμβούν. Ποιος νοιάζεται όμως; Αν σας αρέσει τι είδος αυτό (που προσωπικά μάλλον βαριέμαι) να το δείτε. Είναι διασκεδαστικό.
ΥΓ: Για το ότι κόνtεψε να καταστραφεί η μισή Βενετία για να βουτήξει χρυσάφι η συμπαθής συμμορία ουδείς νοιάζεται.

"ΟΙ ΑΔΕΛΦΟΙ ΣΙΣΤΕΡΣ": ΕΝΑ ΓΟΥΕΣΤΕΡΝ ΜΕ ΠΟΛΛΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ

Κι όμως: Ο σημαντικός γάλλος σκηνοθέτης Jacques Audiard πάει το 2018 στην Αμερική και φτιάχνει ένα εξαιρετικό γουέστερν! Ποιος να το περίμενε; Το "Αδελφοί Σίστερς" (The Sisters Brothers), εκτός πολλών αρετών, διαθέτουν και εξαιρετικό (αντρικό βεβαίως, διότι γυναίκες σχεδόν δεν παίζουν) καστ: Γιοακίν Φίνιξ, Τζον Σ. Ράιλι, Τζέικ Γκίλενχαλντ.
Οι... αδελφοί Αδελφές (καμία σχέση με γκέι, απλώς μια χιουμοριστική πινελιά σε ένα σκοτεινό φιλμ) είναι δύο αδελφοί πιστολάδες (πληρωμένοι δολοφόνοι δηλαδή), διαβόητοι στο Ουέστ. Προσλαμβάνονται από ένα πανίσχυρο κάθαρμα (σχεδόν ποτέ δεν τον βλέπουμε, αλλά ακούμε τις αρνητικές γνώμες των άλλων γι' αυτόν)  για να σκοτώσουν ένα χρυσοθήρα, αφού βεβαίως του αποσπάσουν τη μυστική φόρμουλα, ο οποίος έχει ανακαλύψει ένα χημικό τύπο που μπορεί να ξεχωρίζει αμέσως τον χρυσό από τα νερά του ποταμού. Ο χρυσοθήρας ακολουθείται από έναν ντετέκτιβ του καθάρματος, ο οποίος θα τον εντοπίσει και θα ειδοποιήσει τους Σίστερς για να κάνουν τη βρώμικη δουλειά. Όταν τα ίχνη τους όμως θα χαθούν, τα αδελφια θα φτάσουν ως το Σαν Φραντσίσκο προκειμένου να εκτελέσουν την αποστολή τους. Και τότε, αναπάντεχα, οι σχέσεις ανάμεσα στους 4 άντρες θα αρχίσουν να μετατρέπονται ριζικά και με ποικίλους τρόπους.
Πολυεπίπεδο, σκοτεινό γουέστερν (αν και υπάρχει μαύρο χιούμορ), που αναδεικνύει πολλά πράγματα: Τους πολυδιάστατους χαρακτήρες των ηρώων, τις ποικίλες σχέσεις ανάμεσά τους, την απόλυτη κυριαρχία των ισχυρών πάνω στους αδυνάτους (αυτό είναι συνηθισμένο μοτίβο του είδους), την συντριβή των (πολιτικής φύσης) ονείρων κάποιων από τους ήρωες κάτω από την πίεση μιας αφόρητης, ζοφερής πραγματικότητας, ενώ συγχρόνως μιλά συμβολικά για την τεχνολογία και τη συχνά διττή φύση της, ευεργετική για τον άνθρωπο και ταυτόχρονα καταστροφική σε οικολογικό επίπεδο, για την ανάγκη για αγάπη και ανάπαυση ακόμα και των πιο σκληροτράχηλων "πολεμιστών" και, βέβαια, όπως όλα σχεδόν τα γουέστερν, για τις βάρβαρες, απάνθρωπες ρίζες της σύγχρονης Αμερικής, η οποία εν πολλοίς στηρίχτηκε στην απληστία και τον ετσιθελισμό οπλοφορούντων ισχυρών καθαρμάτων και τσούρμων άπληστων και ηλίθιων ευρωπαίων μεταναστών.
Σκοτεινό και θλιμμένο, απόλυτα αντιηρωικό, απαισιόδοξο (με κάποιες μικρές ακτίνες ελπίδας), αλλά και με το μαύρο χιούμορ που λέγαμε στην αρχή, θεωρώ ήδη το φιλμ μια από τις καλύτερες ταινίες της χρονιάς.

"ΤΑ ΧΙΟΝΙΑ ΤΟΥ ΚΙΛΙΜΑΝΤΖΑΡΟ" ΚΑΙ ΟΙ ΑΤΑΣΘΑΛΙΕΣ ΤΟΥ ΧΕΜΙΝΓΟΥΕΪ

Το 1952 ο κλασικός χολιγουντιανός σκηνοθέτης Henry King (1886-1982) μεταφέρει στην οθόνη το γνωστό βιβλίο του Έρνεστ Χέμινγουέι "Τα Χιόνια του Κιλιμάντζαρο", με τους Γκρέγκορι Πεκ, Σούζαν Χέιγουορντ και Άβα Γκάρνερ. Όπου, βεβαίως, ο συγγραφέας χρησιμοποιεί πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία.
Ο ήρωας βρίσκεται άρρωστος από πυρετό (που έχει προκύψει από μόλυνση τραύματος) στην καρδιά της Αφρικής, όπου έχει πάει για κυνήγι. Τον περιποιείται η γυναίκα του, με την οποία τον δένουν δεσμοί αγάπης - μίσους. Στο παραλήρημά του αναπολεί την περιπετειώδη ζωή του και κυρίως τον μεγάλο του έρωτα (πριν από τη νυν σύζυγο).
Στο φιλμ, όπως είπαμε, περνούν πολλά στοιχεία από τη ζωή του συγγραφέα: Το πάθος με το γράψιμο, η ζωή στο Παρίσι, η αγάπη του για την Αφρική και το κυνήγι, για την Ισπανία και τις ταυρομαχίες, ο ισπανικός εμφύλιος, στον οποίο είχε πολεμήσει και η εν γένει άστατη ζωή του. Φυσικά στο τέλος αυτό που πραγματικά χρειάζεται είναι η αληθινή αγάπη και ίσως αυτό να είναι το νόημα της ταινίας.
Πρόκειται βέβαια για κλασική, έγχρωμη ταινία με άφθονο εξωτικό στοιχείο (Αφρική, Παρίσι μεσοπολέμου, Ισπανία κλπ.). Και μπόλικο ρομαντισμό βεβαίως. Και θεωρείται από πολλούς κλασική. Προσωπικά θα ομολογήσω ότι δεν πρόκειται από τις αγαπημένες μου του παλιού, καλού, κλασικού Χόλιγουντ. Ίσως με ενοχλεί αυτό το έντονα macho στοιχείο που συνήθως βγάζει ο Χεμινγουέι (ο άντρας με τις πολλές κατακτήσεις, ο άστατος, περιπετειώδης τύπος που αρέσκεται να γυρίζει τον κόσμο και να κυνηγά άνευ λόγου - έτσι, για την αδρεναλίνη - άγρια θηρία δίχως να υπολογίζει τα αισθήματα της γυναίκας που αγαπά κλπ. Βεβαίως εδώ όλο αυτό μάλλον καταδικάζεται, ο ήρωας λόγω της επιπολαιότητάς και του εγωισμού του θα χάσει τον αληθινό έρωτα, αλλά και πάλι το όλο κλίμα είναι αυτό που περιέγραψα πιο πάνω. Πάντως δείτε το αν αγαπάτε την (κινηματογραφική) εποχή και τα παλιά δράματα.

Η ΤΡΟΜΕΡΗ "ΧΗΡΑ"

Λίγο "Misery", λίγο "Γυναίκα Μόνη Ψάχνει", λίγο από άλλα σχετικά θρίλερ... όλο και κάτι θυμίζει "Η Χήρα" (Greta), η ταινία του σημαντικού Neil Jordan του 2018. Αυτό που αξίζει δηλαδή είναι η Ιζαμπέλ Ιπέρ. Τα υπόλοιπα μάλλον τα έχουμε ξαναδεί.
Μια νεαρή κοπέλα βρίσκει μια ξεχασμένη τσάντα στο μετρό. Την παραδίδει στην ιδιοκτήτρια, μια κομψή, μοναχική γαλίδα που ζει στη Νέα Υόρκη... και σύντομα γίνονται φίλες. Εξ ίσου σύντομα όμως η νεαρή θα διαπιστώσει έντρομη ότι άλλοι είναι οι σκοποί της παράξενης γυναίκας και ένας εφιάλτης θα ξεκινήσει...
Θρίλερ, που όσο προχωρά γίνεται ασφυκτικότερο, με αυξανόμενο σασπένς. Το θέμα, εκτός από αυτά που ανέφερα στην αρχή, ότι δηλαδή "το έχουμε ξαναδεί", είναι ότι ενώ ξεκινά με πολύ ενδιαφέρον, όσο προχωρά και μπαίνει στα χωράφια του καθαρού τρόμου, γίνεται όλο και λιγότερο πιστευτό ή, αν προτιμάτε, τραβηγμένο από τα μαλλιά (σεναριακά). Το πρώτο μέρος είναι ψυχολογικά ενδιαφέρον, καθώς σχολιάζει τη μοναξιά του ατόμου στις μεγαλουπόλεις ή τη μοναξιά ενώ βρίσκεσαι ανάμεσα σε πλήθη. Όλα αυτά εξανεμίζονται στη συνέχεια και το πάνω χέρι παίρνει η καθαρή ψυχοπάθεια σε ακραία μορφή.
Όχι ότι δεν με κράτησε. Μια χαρά κλιμακωνόταν το σασπένς. Καθόλου δεν κουράστηκα. Το συνιστώ μάλιστα αν ψάχνετε ένα καλογυρισμένο ψυχολογικό θρίλερ με στοιχεία έντονα τρόμου. Απλώς... αυτά που σας είπα. Είναι αρκετά κοινότοπο στόρι και η αρχική "διακριτικότητα" μειώνεται όσο προχωράμε. Πάντως εξακολουθώ να θεωρώ ενδιαφέροντα τον Jordan.
ΥΓ: Φυσικά και παίζει σε δεύτερο ρόλο ο ηθοποιός - φετίχ του Τζόρνταν, που τον συνοδεύει δίχως διακοπή από τις πρώτες του ταινίες του των 80ς, ο Στίβεν Ρία.

"Η ΤΙΓΡΗ" ΚΑΙ ΤΟ "ΑΚΑΤΕΡΓΑΣΤΟ" ΝΟΤΙΟΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟ ΦΟΛΚΛΟΡ

Άλλη μια ταινία από τον μακρινό Ισημερινό (Equador), του ίδιου σκηνοθέτη με το "Ανάμεσα στον Μαρξ και σε μια Γυμνή Γυναίκα", τον Camilo Luzuriaga, παλιότερη όμως απ' αυτήν. "Η Τίγρη" (La Tigra) είναι του 1990 και είναι μάλλον κατώτερη της προηγούμενης.
Σε μια απομονωμένη περιοχή της χώρας, κάπου στο παρελθόν (ακόμα ο ηλεκτρισμός είναι κάτι μυθικό, που υπάρχει μόνο στην πρωτεύουσα), τρεις αδελφές διατηρούν μια μεγάλη φυτεία και το μοναδικό μπαρ της περιοχής, που βρίσκεται κάτω από το σπίτι τους. Η μεγαλύτερη, με το παρατσούκλι "Η Τίγρη", διοικεί τα πάντα με σιδερένια πυγμή, διαλέγει κάθε νύχτα διαφορετικό εραστή και δεν διστάζει να σκοτώνει όποιον την ενοχλεί με οποιοδήποτε τρόπο. Όταν ένας μάγος της ανακοινώνει μια δυσοίωνη προφητεία, εκείνη φυλακίζει ουσιαστικά τη μικρή αδελφή, η οποία "πρέπει να μείνει παρθένα αλλιώς..." (κατά την προφητεία). Ωστόσο ένας "πολιτισμένος" νέος από την πόλη διεκδικεί τη μικρή με απρόβλεπτες συνέπειες.
Ίσως πιλλοί το θεωρήσουν "εξωτικό", ίσως "πρωτόγονο", ωστόσο προσωπικά το βρήκα άτεχνο, με αρκετά "ατσούμπαλη" αφήγηση, μέτριες ηθοποιίες και κάμποσα άλλα ψεγάδια. Η ιστορία έχει κάποιο ενδιαφέρον, ο χαρακτήρας της βασικής ηρωίδας είναι ένας παράξενος συνδυασμός ατρόμητου, αγέρωχου, με αναρχική φύση και έντονη σεξουαλικότητα ατόμου και ταυτόχρονα αυταρχικός και καταπιεστικός, σκληρός, με έντονη αίσθηση της ιδιοκτησίας. Φλογερή φύση πάντως σίγουρα.
Είπαμε: Εξωτικό, όχι όμως και τίποτα σπουδαίο κατά τη γνώμη μου.

ΠΟΠ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΣΥΝΩΜΣΙΑΣ ΣΤΟ "ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΑΣΗΜΕΝΙΑΣ ΛΙΜΝΗΣ"

Ο David Robert Mitchell είχε κάνει το 2014 το ενδιαφέρον φιλμ τρόμου "Σε Ακολουθεί". Το 2018 επανέρχεται με το φιλόδοξο "Μυστικό της Ασημένιας Λίμνης" (Under the Silver Lake), με ελκυστικό concept, αλλά, κατά τη γνώμη μου, και κάποια προβλήματα.
Ένας τριαντάρης δεν κάνει τίποτα στη ζωή του. Αράζει στο διαμέρισμά του, χαζεύει τους γείτονες (τις γειτόνισες μάλλον) ως άλλος "Σιωπηλός Μάρτυρας" και περιφέρεται εδώ κι εκεί, αδιαφορώντας για τα οικονομικά του προβλήματα. Κάποια στιγμή "κολλάει" με μια όμορφη κοπέλα που κολυμπά στην κοινόχρηστη πισίνα, την επισκέπτεται στο διαμέρισμά της, κάτι πάει να γίνει ανάμεσά τους, την επόμενη όμως μέρα εκείνη εξαφανίζεται. Όλο το υπόλοιπο φιλμ είναι μια αληθινή οδύσσεια του ήρωα, που την ψάχνει εμμονικά και θα εισχωρήσει στις πιο απίθανες γωνιές και στις πιο παρανοϊκές "παρέες" του Λος Άντζελες.
Τα πάντα κρύβουν ανείπωτα μυστικά. Αόρατες δυνάμεις κινούν τα νήματα. Τα μυστήρια βρίσκονται πίσω από κάθε γωνιά, δίπλα μας. Η πόλη δεν είναι αυτό που δείχνει, είναι κάτι που, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, κρύβει μυστικά. Αυτό μας λέει εδώ ο δημιουργός, ο οποίος, συνειδητά και συχνά με χιούμορ, μπερδεύει σε ένα ατέλειωτο παιχνίδι την ποπ κουλτούρα (μουσική, κόμικς, σινεμά κλπ.), τους αστικούς μύθους, τις θεωρίες συνωμοσίας, τα κρυμένα σε ευτελή αντικείμενα μηνύματα, τα ναρκωτικά και ό,τι άλλο μπορείτε να φανταστείτε. Trendy παρέες, μυστηριώδεις ζάπλουτοι κληρονόμοι, μυστικές σέχτες, χίπι απομεινάρια, μυστήριοι καλλιτέχνες κάθε είδους, πάρτι, παράξενοι άστεγοι, νουάρ στοιχεία, όλα συνυπάρχουν και μπερδεύονται στην "καρδιά" όλου αυτού του κλίματος, το Λος Άντζελες με το μυθικό Χόλιγουντ δίπλα του.
Φυσικά η επιρροή είναι πάνω απ' όλα αυτή του Ντέιβιντα Λιντς. Ονειρικό κλίμα, ένα ταξίδι σαν κατάβαση σε εφιάλτη ή σαν κακό τριπ, ενίοτε όμως και με χιούμορ, παιχνίδι με την ποπ κουλτούρα και τη ρηχότητά της, η οποία ωστόσο μπορεί να δημιουργεί όνειρα, αναζήτηση της ουσίας της πόλης (του Λος Άντζελες, αλλά και της κάθε μεγαλούπολης) και αρκετά σημεία να παραμένουν συνειδητά σκοτεινά.
Είπαμε: Η πρόθεση είναι ενδιαφέρουσα. Ωστόσο το όλο αποτέλεσμα κάπως με κούρασε. Ίσως η μεγάλη διάρκεια, ίσως οι ατέλειωτες αποκαλύψεις, περιπλανήσεις και υπονοούμενα που ποτέ δεν ξεκαθαρίζονται απόλυτα, ίσως ο συνδυασμός όλων αυτών, να είναι τελικά κάπως υπερβολικός. Δεν ενθουσιάστηκα λοιπόν, αλλά το θεωρώ κάτι εξαιρετικά ενδιαφέρον , το οποίο, με το χρόνο, θα μπορούσε ακόμα και να γίνει cult. Ο δε Μίτσελ, ως δημιουργός, υπόσχεται πολλά.

ΤΟ "STRIPTEASE" ΚΑΙ ΠΩΣ ΝΑ ΔΙΑΛΕΞΕΤΕ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΜΑΓΑΖΙΑ...

Από τις πλέον χαζές ταινίες των τελευταίων δεκαετιών είναι, νομίζω, το "Striptease" (1996) του Andrew Bergman, ο οποίος, σημειωτέον, είχε κάποτε ξεκινήσει συμπαθητικά. Φυσικά η ταινία έγινε με στόχο να κάνει εισητήρια επειδή η Ντέμι Μουρ κάνει κατ' επανάληψη στριπτίζ. Και έχει όντως θαυμάσιο σώμα, αλλά ποτέ στα χρονικά δεν χαρακτηρίστηκε καλή μια ταινία μόνο επειδή η πρωταγωνίστρια είναι καλλίγραμμη...
Όπου η ηρωίδα, πρώην του FBI, γίνεται στρίπερ για να τα βγάλει πέρα, ενώ το όνειρό της είναι να πάρει πίσω το κοριτσάκι της, το οποίο, με άδικη δικαστική απόφαση, έχει δοθεί στον αλκοολικό, άνεργο κλπ. πρώην σύζυγό της (!). Ένας εξ ίσου ηλίθιος γερουσιαστής παθιάζεται με την Ντέμι, γίνονται κάτι φόνοι στο ρελαντί για να συγκαλύψουν το σκάνδαλο... και διάφορα άλλα.
Κάπου στα μισά αντιλήφτηκα ότι το φιλμ μάλλον κωμωδία είναι. Όντως δεν το είχα αντιληφτεί από την αρχή. Ωστόσο σπάνια έχω δει τόσο κακούς/καρικατούρες χαρακτήρες να δίνουν ρεσιτάλ ηλιθιότητας, όπως ο γερουσιαστής (εδώ υποτίθεται ότι καυτηριάζουμε την υποκρισία της εξουσίας) ή ο πρώην σύζυγος, το άθροισμα των IQ των οποίων μετά βίας ανεβαίνει σε θετικά νούμερα. Το κακό παίξιμο της Μουρ, οι απιθανότητες στο σενάριο και άλλα πολλά μετατρέπουν το όλο πράγμα σε δυσβάσταχτο.
Αν θέλετε να δείτε τα βυζιά της Μουρ, το καταλαβαίνω. Αρκεστείτε όμως στις 3- 4 σκηνές στριπτίζ.

"ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΝ ΜΑΡΞ ΚΑΙ ΣΕ ΜΙΑ ΓΥΜΝΗ ΓΥΝΑΙΚΑ": ΕΝΑ ΦΙΛΜ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΣΗΜΕΡΙΝΟ

Το "Ανάμεσα στον Μαρξ και σε μια Γυμνή Γυναίκα" (Entre Marx y una mujer desnuda), που γύρισε το 1996 ο Camilo Luzuriaga, είναι, όπως ίσως καταλαβαίνετε, η πρώτη ταινία από τον μακρινό Ισημερινό που βλέπω. Πρόκειται για ένα καθαρά πολιτικό φιλμ - αν και όχι μόνο.
Αναφέρεται στο κλίμα της έντονης πολιτικοποίησης που επικρατούσε στη χώρα αυτή στα τέλη των 60ς - αρχές 70ς και μιλά για ένα νεαρό συγγραφέα που κινείται ανάμεσα στον έρωτα και την προσωπική σφαίρα αφ' ενός και την (αριστερή) πολιτική και ιδεολογία, δηλαδή τη δημόσια σφαίρα, αφ' ετέρου. Ο ήρωας μπερδεύει τα πρόσωπα και τα γεγονότα του μυθιστορήματος που (προσπαθεί να) γράψει με την πραγματικότητα. Όλα μοιάζουν να αλληλοεπικαλύπτονται και πολλές από τις εικόνες του αγγίζουν τα όρια του σουρεαλιστικού (όπως η συζήτηση με τον ίδιο τον Μαρξ στο τέλος).
Βλέποντας την ταινία, η πρώτη μου εντύπωση ήταν το πόσο θύμιζε - ιδεολογικά τουλάχιστον - τα φιλμ του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου της δεκαετίας του 80. Έντονοι συμβολισμοί, παλινδρομήσεις ανάμεσα στο πολιτικό και το προσωπικό, στην επιθυμία και το καθήκον, σχέσεις με και κριτική του Κομμουνιστικού Κόμματος, που έχει την τάση να πατρονάρει και να ελέγχει τα πάντα, το όνειρο της Επανάστασης και της κοινωνικής αλλαγής, προβληματισμός για την μη αποδοχή των αριστερών οραμάτων από μεγάλα μέρη των αμόρφωτων αγροτικών μαζών, και, βέβαια, πολλά στοιχεία από την ατμόσφαιρα και το κλίμα της μακρινής αυτής χώρας. Όπως ακριβώς δηλαδή και στα αντίστοιχα ελληνικά φιλμ των 80ς (και τέλη 70ς), εποχές δηλαδή που κυριαρχούσαν οι πολιτικοί προβληματισμοί και οι περί την Αριστερά και τις ποικίλες εκδοχές της (εφικτές ή μη) διαμάχες.
Έχει το ενδιαφέρον του και νομίζω ότι το ότι αναφέρεται σε καταστάσεις του Εκουαδόρ (Ισημερινού), που τότε είχε δικτατορία (κοινός τόπος για τις Λατινοαμερικάνικες χώρες της εποχής) δεν σημαίνει ότι είναι ακατανόητο, αφού, όπως είπα, οι ίδιοι ακριβώς προβληματισμοί υπήρχαν και στην Ελλάδα των 70ς και 80ς. Πιστεύω όμως ότι θα είναι σχεδόν πλήρως ακατανόητο σε νέους, που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν σε απόλυτα διαφορετικές, απολιτικές εποχές, είτε αυτές ήταν της "ευημερίας" του Κωστόπουλου και του life style είτε οι γκρίζες επόμενες, αυτές της κρίσης και του "ο σώζων εαυτό σωθήτω".

ΚΑΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΚΟΛΑΣΗ ΣΤΗ "ΔΥΣΗ ΗΛΙΟΥ"

Προσθήκη λεζάντας

Νομίζω ότι το ουγγρικό "Δύση Ηλίου" (2018) του δημιουργού του "Γιου του Σαούλ" Laszlo Nemes μάλλον δεν θα αρέσει σε πολλούς. Θα τους ξενίσει ή θα τους κουράσει (είναι και η μεγάλη διάρκεια). Ωστόσο προσωπικά με γοήτευσε όσο λίγα άλλα πρόσφατα φιλμ.
Το 1913, επί αυστροουγγρικής αυτοκρατορίας, μια κοπέλα φτάνει στη Βουδαπέστη και ζητά δουλειά στο καλύτερο καπελάδικο της πόλης, το οποίο κάποτε ανήκε στους γονείς της. Αυτοί όμως και η επιχείρηση καταστράφηκαν από πυρκαγιά όταν εκείνη ήταν 2 χρονών, ανατράφηκε μακρυά από άλλη οικογένεια και τώρα επιστρέφει για να ερευνήσει το παρελθόν της. Αρχικά θα μάθει έκπληκτη ότι έχει αδελφό, ο οποίος όμως έχει σκοτεινό παρελθόν και παρόν. Όσο πιο πεισματικά θα ψάχνει, τόσο βαθύτερα θα βυθίζεται σε ένα δαίδαλο μυστηρίων, αβεβαιότητας και σκότους.
Ο Νέμες κολλά κυριολεκτικά την κάμερα στο πρόσωπο ή το σβέρκο της ηρωίδας, θαμπώνει τον περίγυρο και την ακολουθεί διαρκώς στις συχνά εφιαλτικές περιπλανήσεις της. Διάβασα και αλλού το σχόλιο, ωστόσο το είχα σκεφτεί κι εγώ βλέποντας το φιλμ: Όσο οι έρευνές της προχωρούν, τόσο νοιώθουμε ότι πρόκειται για μια κατάβαση στην κόλαση, έναν ζωντανό εφιάλτη από κρυμμένα μυστικά, ένα πλησίασμα προς την "καρδιά του σκότους". Αυτό μου θύμισε κυρίως: την πορεία του ήρωα στην "Αποκάλυψη Τώρα" (ή στο μυθιστόρημα του Κόνραντ) προς την καρδιά του σκότους.
Στο μεταξύ η κοινωνική και πολιτική κατασταση γύρω σκιαγραφείται αδρά: Μια "ξένοιαστη", συχνά πολυτελής επιφάνεια κι από κάτω πολιτικά πάθη, βία, επαναστάσεις που σιγοβράζουν, φρίκη, καταπίεση (σε εργάτες και γυναίκες, όπως έμμεσα δείχνει η ταινία), διεφθαρμένοι πλούσιοι ή κυβερνώντες... όλα οδηγούν στον πρώτο Μεγάλο Πόλεμο, που θα ξεσπάσει ένα χρόνο μετά και θα αιματοκυλήσει με πρωτόγνωρο τρόπο την ανθρωπότητα. Η αλληγορική, αινιγματική σκηνή του τέλους τα δηλώνει όλα αυτά.
Μην περιμένετε ότι όλα τα σεναριακά ερωτηματα που τίθενται θα απαντηθούν ξεκάθαρα. Πολλά θα μείνουν καλυμμένα από πέπλο αμφιβολίας. Κάποια μυστήρια θα παραμείνουν μυστήρια. Θα παραμείνει όμως και η αίσθηση του εφιάλτη. Η αίσθηση μιας κοινωνίας που παραπαίει (και πολύ φοβάμαι ότι κάπου θυμίζει τη δική μας). Και μια ξεκάθαρα πολιτική ματιά για όσα κρύβει μια απαστράπτουσα επιφάνεια. Όπως λέει κάποιος σε μια επιγραμματική φράση δείχνοντας τα υπέροχα καπέλα: "Η φρίκη του κόσμου κρύβεται κάτω απ' αυτά τα πανέμορφα αντικείμενα". Όντως.
Η παράξενη αυτή ταινία, με στοιχεία θρίλερ, για μένα θα είναι μια από τις καλύτερες φετινές. Προειδοπόιησα όμως ήδη: Η ιδιόρυθμη κινηματογραφική γραφή του σκηνοθέτη θα  κουρασει πολλούς.

Ο ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΑΠΟ ΠΑΝΤΟΥ ΣΤΟ "JUNGLE FEVER"

Ο Spike Lee γυρίζει το 1991 το "Jungle Fever" για να μιλήσει και πάλι για τον ρατσισμό και την κατάσταση των μαύρων. Το ενδιαφέρον στοιχείο εδώ είναι ότι δείχνει ότι ο ρατσισμός καραδοκεί παντού. Δεν τον εκφράζουν μόνο οι λευκοί προς τους μαύρους, αλλά συμβαίνει και το ακριβώς αντίστροφο. Κι οι επί μέρους κοινότητες παρόμοια στρέφοναι η μία κατά της άλλης. Ο ρατσισμός βρίσκεται παντού.
Ένας επιτυχημένος, παντρεμένος μαύρος αρχιτέκτονας απατά για μοναδική φορά τη γυναίκα του με μια λευκή ιταλικής καταγωγής. Το σκάνδαλο που θα ξεσπάσει θα κάνει δύσκολη τη ζωή των πάντων, τόσο της ιταλικής όσο και της μαύρης κοινότητας. Ο ρατσισμός και το μίσος θα ξεχυθούν απ' όλες τις πλευρές. Όλοι εναντίον όλων. Ταυτόχρονα παρακολουθούμε και τις ιστορίες του κοινωνικού περίγυρου, ενός ανήσχου (ή ίσως εφησυχασμένου και περιχαρακωμένου στα "σύνορα" της κάθε ομάδας) κοινωνικού ιστού.
Ίσως η ταινία να είναι κάπως σχηματική και να "διασπάται" με τις πολλές υπο-ιστορίες (ο ναρκομανής αδελφός, ο πρώην αραβωνιαστικός και η σχέση με τον πατέρα και την μαύρη πελάτισά του κλπ.) Ωστόσο συνολικά έχουμε να κάνουμε με μια ενδιαφέρουσα (και, δυστυχώς, πάντοτε επίκαιρη) ματιά: Το πρόβλημα είναι ο φόβος και η μη αποδοχή του διαφορετικού (εδώ του χρώματος), απ' όποια πλευρά κι αν προέρχεται. Και, προσέξτε το αυτό, όπως είπαμε παραπάνω, ο Lee δεν διστάζει να δείξει εκδοχές ΚΑΙ του μαύρου ρατσισμού. Η τελική ματιά είναι πικρή, απαισιόδοξη. Τίποτα καλό δεν μπορεί να στεριώσει σε τέτοιο "μολυμένο" περιβάλλον. Κάθε "διαφορετική" σχέση είναι καταδικασμένη : Ή θα καταστραφεί ή, στην καλύτερη περίπτωση, θα περάσει από 40 κύματα. Πάντως το άνευ λόγου του ρατσισμού και η ηλιθιότητα των ρατσιστών καταδεικνύονται επαρκώς. Ίσως όμως το φιλμ θα μπορούσε να είναι κάπως πιο σύντομο.
Προσέξτε την πανταχού παρούσα μουσική του Stevie Wonder και το εντυπωσιακό καστ: Γουέσλεϊ Σνάιπς, Αναμπέλα Σιόρα, Τζον Τορτούτο, Σπάικ Λι, Άντονι Κουίν, Χάλι Μπέρι...

"REPLICAS" ΠΟΥ... ΜΠΑΖΟΥΝ ΑΠΟ ΠΑΝΤΟΥ

Τηλεοπτικός κυρίως ο άγνωστός μου Jeffrey Nachmanoff καταπιάνεται το 2018 με την επιστημονική φαντασία γυρίζοντας το "Replicas" με τον Κιάνου Ριβς βασικό πρωταγωνιστή και με πολύ μέτρια αποτελέσματα.
Ο ήρωας λοιπόν είναι ένας ιδιοφυής (και αγχωμένος) επιστήμονας που, στην υπηρεσία εταιρίας, πραγματοποιεί μυστικά πειράματα με στόχο την κλωνοποίηση. Όταν όμως η οικογένειά του (σύζυγος και τρία παιδιά) σκοτώνονται σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα, πασχίζει εμμονικά να τους ξαναφερει στη ζωή - τι άλλο; - κλωνοποιώντας τους. Αν και όχι όλους, αφού ο εξοπλισμός που διαθέτει δεν φτάνει για τέσσερα άτομα...
Θέλει να είναι μια περιπέτεια ΕΦ με "ανθρώπινο πρόσωπο" και με το πολυχρησιμοποιημένο θέμα της κλωνοποίησης, το σενάριο όμως φοβάμαι ότι μπάζει από πολλά σημεία. Δεν θέλω να σας πω περισσότερα για λόγους spoiler (υπάρχουν και κάποιες μάλλον προβλέψιμες ανατροπές) συνολικά πάντως δεν το βρήκα καθόλου καλή ταινία. Πολλά κενά, πολλές ευκολίες, μετριες ηθοποιίες, μη πειστικές καταστάσεις... ε... δεν ήταν και το καλύτερό μου. Φοβάμαι μάλιστα ότι ο Κιάνου Ριβς δύσκολα θα ξαναγίνει σταρ.
Τι να πω. Πιστεύω ότι η ΕΦ μάλλον έχει ταλαιπωρηθεί αρκετά στις μέρες μας.

"ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕΣ ΠΟΤΕ ΝΑ ΜΕ ΣΥΓΧΩΡΗΣΕΙΣ" ΓΙΑ ΠΛΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΤ' ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ;

Εκείνη ήταν κάποτε (στη δεκαετία του 60) πετυχημένη συγγραφέας βιογραφιών. Τώρα, δεκαετία 90, είναι αλκοολική, με  οικονομικά προβλήματα, ζει ολομόναχη (με τη γάτα της) σε μικρό διαμέρισμα (και χρωστά και νοίκια) και είναι κακότροπη, καυγατζού και ατσούμπαλη. Και φυσικά δεν βρίσκει εκδότη για μια ακόμα βιογραφία. Τότε, εντελώς τυχαία, ανακαλύπτει το ταλέντο της να δημιουργεί πλαστές επιστολές (νεκρών βεβαίως) διασημοτήτων, να πείθει τους πάντες ότι είναι αυθεντικές και να τις πουλά σε συλλέκτες για σεβαστά ποσά. Συνεργάτης της ένας ύποπτος άγγλος, τυχαία γνωριμία, με εμφάνιση τζέντλεμαν, εξ ίσου πότης, με αμφίβολες "μπίζνες", γκέι και κατά περιόδους άστεγος...
Αυτά συμβαίνουν στο βασισμένο σε πραγματική ιστορία "Θα Μπορούσες Ποτέ να με Συγχωρέσεις;" (2018) της ανεξάρτητης Marielle Heller, με τη Μελίσα Μακάρθι και τον Ρίτσαρντ Ε. Γκραντ σε δύο απολαυστικούς ρόλους. Και ομολογώ ότι το φιλμ μου άρεσε περισσότερο απ' όσο περίμενα. Σωστή αναλογία χιούμορ - δράματος, σχόλιο για τη μοναχικότητα κάποιων ανθρώπων, ενδιαφέρουσα, καλογραμμένη πλοκή, συμπάθεια για απόκληρους, δηκτική ειρωνεία και κατάδειξη της υποκρισίας κάποιων κοινωνικών κύκλων, και, μαζί μ' όλα αυτά, τροφή για σκέψη πάνω στο θέμα της τέχνης, την ουσιαστική και την εμπορική αξία της, την έννοια του ταλέντου (το να μπορείς να μιμείσαι τέλεια το στιλ κάποιου και να πείθεις τους πάντες ειναι ταλέντο; κι αν όχι γιατί;), το συλλεκτικό ψώνιο, τη σπατάλη χρημάτων για ένα κομμάτι χαρτί κλπ. κλπ.
Ναι, οσκαρικός αμερικάνικος κινηματογράφος, αλλά, νομίζω, στα πολύ καλά του.

"MAN ON FIRE" Ή... ΠΟΙΟΣ ΕΙΔΕ ΤΟΝ ΝΤΕΝΤΖΕΛ ΚΑΙ ΔΕΝ ΤΟΝ ΦΟΒΗΘΗΚΕ!

Ο Tony Scott (1944-2012), αδελφός του Ridley βεβαίως, υπήρξε από τους ικανούς σκηνοθέτες ταινιών δράσης. Κι αυτό φαίνεται και από το "Man on Fire" (Δια Πυρός και Σιδήρου) του 2004, με τον τακτικό του συνεργάτη Ντέντζελ Ουάσινγκτον και ένα καστ γνωστών ηθοποιών (Ντακότα Φάνινγκ, Μίκι Ρουρκ, Κρίστοφερ Γουόκεν, Τζανκάρλο Τζανίνι).
Ο οποίος είναι ένας εντελώς παρατημένος άνθρωπος, σχεδόν αλκοολικός, πρώην της CIA, ο οποίος ζει στην Πολη του Μεξικό. Όταν δέχεται να γίνει σωματοφύλακας ενός ενιάχρονου κοριτσιού από πλούσια οικογένεια, κάτι λίγο από την παλιά του ανθρωπιά μοιάζει να επιστρέφει λόγω της σχέσης του με τη μικρή. Και όταν αυτή θα πέσει θύμα αδίστακτων απαγωγέων (για λύτρα φυσικά)... ποιος είδε τον Ντέντζελ και δεν τον φοβήθηκε, όπως έγραψα στον τίτλο.
Ενώ πρόκειται για μια κλασική περιπέτεια εκδίκησης ή, αν θέλετε, αυτοδικίας (αν και εδώ η αυτοδικία μοιάζει μονόδρομος, καθώς το όλο περιβάλλον είναι απόλυτα διεφθαρμένο και δεν υπάρχει η παραμικρή ελπίδα από πουθενά), είναι καλογυρισμένη και παρακολουθείται ευχάριστα. Σκληρή, βίαιη, κοφτή, με έναν εντελώς απελπισμένο ήρωα, που το τελευταίο πράγμα που τον νοιάζει είναι αν θα πεθανει, αποτελεί δείγμα ενός παραειδωμένου και κοινού είδους, ωστόσο πιστεύω ότι είναι από τα καλά δείγματα. Ίσως να είναι και η απόλυτη απελπισία και παραίτηση από τη ζωή του βασικού χαρακτήρα που του δίνει έναν κάπως ιδιαίτερο χαρακτήρα. Και υπάρχουν και κάποιες ανατροπές.
Οπότε, αν έχετε όρεξη για δράση και μπαμ - μπουμ, να το έχετε υπ' όψιν σας.

"Η ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ" ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΡΥΦΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΑΣΤΑΘΕΙΑ

"Η Νηπιαγωγός" είναι μια ταινία του 2018 της Sara Colangelo με την καλή Μάγκι Τζίλεγκχαλ ως πρωταγωνίστρια. Και είναι ταινία που μου άρεσε ιδιαιτέρως.
Μια νηπιαγωγός με συμβατική ζωή (σύζυγος και δύο παιδιά σε εφηβική ηλικία) ανακαλύπτει στην τάξη της έναν εξαιρετικό 5χρονο ποιητή. Ο μικρός έχει όντως μεγάλο ταλέντο (στα όρια του μεταφυσικού), αλλά μόνο εκείνη, που είναι ευαίσθητη και κάνει η ίδια μαθήματα ποίησης, μπορεί να το διακρίνει. Σιγά - σιγά όμως το ενδιαφέρον της για να διασωθεί το ταλέντο ενός παιδιού - θαύματος θα μεταβληθεί σε μονομανία.
Γι' αυτό και το φιλμ προς το τέλος θα μετατραπεί σε ένα είδος ψυχολογικού θρίλερ. Μέχρι τότε όμως είναι ικανό να θέτει σημαντικά ερωτήματα: Φυσικά και το ταλέντο καλό είναι να υποστηρίζεται και να αναδεικνύεται. Πού βρίσκονται όμως τα όρια σ' αυτό; Πόσο μπορεί να παρέμβει ένας ενήλικος στη ζωή ενός παιδιού, να τη διαμορφώσει σε τελική ανάλυση; Μήπως ένα παιδί - θαύμα ζει μια μη φυσιολογική ζωή και θα προτιμούσε να έχει περισσότερους φίλους, να κοινωνικοποιείται όπως τα άλλα παιδιά, να κάνει, εντέλει, συνηθισμένα πράγματα; Και η νηπιαγωγός; Ποια είναι τα όρια ανάμεσα στην αληθινή αγάπη, το ενδιαφέρον για το παιδί αφ' ενός και στη δική της ανάγκη να ξεφύγει από μία ανούσια καθημερινότητα όταν της δίνεται η ευκαιρία να ασχοληθεί με κάτι "ανώτερο" αφ' ετέρου; Μήπως όλα πηγάζουν από τη δική της απογοήτευση (προσέξτε: και τα δύο παιδιά της δεν ανταποκρίνονται καθόλου στις δικές της ευαισθησίες). Και, τελικά, έχει θέση ένας ιδιαίτερα ευαίσθητος άνθρωπος (εδώ μιλάμε και για τη γυναίκα και για το παιδί) στην κοινωνία μας, που έχει τη τάση να ισοπεδώνει τα πάντα;
Το φιλμ δεν δίνει απαντήσεις. Απλώς μας προβληματίζει. Το παιδί θέλει την ελευθερία και τη ξενοιασιά του (να είναι δηλαδή "όπως όλοι"), αλλά η τελευταία σπαρακτική ατάκα στα σκοτεινά δείχνει ότι ούτε τότε τα πράγματα θα είναι ρόδινα...
Χαμηλότονο φιλμ μικρού προϋπολογισμού με πολύ καλή ερμηνεία, που μου άρεσε και το βρήκα από τα πολύ ενδιαφέροντα της χρονιάς.

"MOONLIGHT MILE": ΜΙΑ "ΕΛΑΦΡΑ" ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΠΕΝΘΟΥΣ

Το 2002 ο Brad Silberling γυρίζει το ρομαντικό / οικογενειακό δράμα "Moonlight Mile" (Πικρά Φεγγάρια), φιλμ από το οποίο το πλέον αξιομνημόνευτο στοιχείο είναι νομίζω το καλό καστ: Ντάστιν Χόφμαν, Σούζαν Σάραντον, Τζέικ Γκίλενχαλ, Χόλι Χάντερ...
Ο προσεχής γάμος ενός νεαρού, που θα γίνει στην επαρχιακή πόλη της αρραβωνιαστικιάς του (όπου και θα κατοικήσουν) ματαιώνεται με τραγικό τρόπο όταν εκείνη δολοφονείται κατά λάθος σε πυροβολισμούς σε καφέ. Ο νεαρός θα "παγιδευτεί" στο σπίτι των παραλίγο πεθερικών του, θα γίνει συνεταίρος του συζύγου, θα βουλιάξει στην απραξία και την αναποφασιστικότητα για το τι θέλει να κάνει στη ζωή του, ώσπου...
Καλές ηθοποιίες και "αξιοπρεπές" στόρι σε ένα φιλμ που παραδόξως, παρά το βαρύ θέμα, διαθέτει κάμποσο χιούμορ (στην αρχή τουλάχιστον), για να εξελιχτεί σε δράμα και ρομαντική ταινία. Το βασικό θέμα πάντως είναι το πένθος και η διαχείρησή του, δηλαδή το "μετά" μιας απώλειας. Αλλά, για να σας ξαλαφρώσω, δεν πρόκειται για "κοψοφλέβικη" ταινία (όχι μόνο λόγω της τελικής αισιόδοξης άποψης). Εντύπωση πάντως προκαλεί η εντελώς ατάραχη και, φαινομενικά τουλάχιστον, νορμάλ συμπεριφορά των τραγικών γονιών. Μετά τα πράγματα θα γίνουν κάπως πιο εξομολογητικά και "εκ βαθέων".
Δεν το  βρήκα κακό, δεν το βρήκα όμως και τίποτα σπουδαίο.

"UNSANE" Ή ΜΗΠΩΣ ΟΧΙ;

Όπως έχω ξαναπεί νομίζω ότι ο Steven Sonderberg έχει ως στιλ το... να μην έχει στιλ. Πηδά από είδος σε είδος και από σκηνοθετικό ύφος σε άλλο. Το 2018 λοιπόν γυρίζει ένα θρίλερ τρόμου (όχι μεταφυσικό), το "Unsane", με την Clair Foy στο βασικό ρόλο.
Η οποία είναι μια ασταθής ψυχολογικά κοπέλα, που παθαίνει κρίσεις πανικού όταν νομίζει ότι βλέπει έναν μυστηριώδη τύπο στα πιο απίθανα μέρη, ακόμα και στη δουλειά της. Όταν μπαίνει οικειοθελώς σε ίδρυμα για ψυχολογικές εξετάσεις ο τρόμος αρχίζει. Διότι ναι, μπαίνει, αλλά ξαφνικά θα διαπιστώσει ότι δεν έιναι τόσο εύκολο να βγει. Κι αυτό είναι μόνο η αρχή από τους τρόμους της...
Αν εξαιρέσω το κάπως τραβηγμένο σ' έμα σημείο σενάριο (δεν μπορώ για λόγους spoiler να σας πω σε ποιο ακριβώς), βρήκα το φιλμ καλογυρισμενο, που πετυχαίνει το σκοπό των θρίλερ: Να δημιουργήσουν εφιαλτικό κλίμα. Η κλειστοφοβική ατμόσφαιρα του ασύλου ήδη επιδρά στον θεατή. Όταν σ' αυτήν προστίθεται και το άλλο στοιχείο (αυτό που δεν μπορώ να σας αποκαλύψω) τα πράγματα θα γίνουν ακόμα πιο εφιαλτικά. Το κλίμα που λέγαμε επιτείνεται νομίζω από την κάπως κιτρινωπή, πειραγμένη φωτογραφία που χρησιμοποιεί ο Sonderber, ενώ η αιματηρή κλιμάκωση κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον. Τέλος υπάρχει ένα στοιχείο καταγγελίας, που αφορά την απληστία για χρήμα και κέρδη, το οποίο αν έστω και ελάχιστα αληθεύει είναι πραγματικά τρομακτικό.
Δεν είναι το αριστούργημα των θρίλερ τρόμου, είναι όμως ένα μια χαρά δείγμα του είδους. Ιδίως αν έλκεστε από κλειστοφοβικές, ασφυκτικές ατμόσφαιρες.

"LOVERBOY": ΟΤΑΝ Η ΑΓΑΠΗ ΓΙΝΕΤΑΙ ΤΡΟΜΑΚΤΙΚΗ

Το "Loverboy" του 2005 είναι η μοναδική μεγάλου μήκους ταινία που γύρισε ο γνωστός Kevin Bacon (παίζει κιόλας, μαζί με μεγάλο καστ: Kyra Sedgwick, Ματ Ντίλον, Μαρίζα Τομέι, Όλιβερ Πλατ...)
Στην αρχή νομίζουμε ότι έχουμε ένα φιλμ που εξερευνά το θέμα της μητρικής αγάπης. Μια μητέρα μόνη μεγαλώνει τον 6χρονο γιο της με στοργή. Σύντομα θα αντιληφθούμε ότι η στοργή είναι κάπως υπερβολική. Με φλας μπακ θα μάθουμε ότι η μητέρα επέλεξε εντελώς συνειδητά να μεγαλώσει μόνη το παιδί της, ότι η ίδια υπήρξε ένα ουσιαστικά παρατημένο παιδί, αφού οι δικοί της γονεις ασχολιόντουσαν αποκλειστικά με τον εαυτό τους... και δεν μας παίρνει πολύ να κατανοήσουμε ότι η παθολογική αγάπη της μάνας δεν είναι παρά καθαρή ψυχοπάθεια.
Το φιλμ ξεκινά "γλυκά" και με χιούμορ, για να καταλήξει βαθμιαία σε ένα είδος ψυχολογικού θρίλερ, καθώς η γυναίκα ξετυλίγει μπροστά στα μάτια μας την απόλυτη εμμονή με το γιο της, τη φοβία για κάθε άλλο ανθρώπινο πλασμα, την άρνηση κοινωνικοποίησης του δύστυχου παιδιού και άλλες σκοτεινές πτυχές. Όσο προχωρά το φιλμ η παράνοια παίρνει το πάνω χέρι...
Το βρήκα αρκετά ενδιαφέρον. Η υπερβολική μητρική αγάπη, που τελικά πνίγει το παιδί, είναι ένα πάντοτε υπαρκτό πρόβλημα. Όταν αυτό φτάνει στην παράνοια... τα πράγματα γίνονται πολύ πιο δύσκολα για όλους. Στενόχωρη ταινία, αλλά δώστε της μια ευκαιρία.

Η ΥΠΟΥΛΗ ΕΙΣΒΟΛΗ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ ΣΤΑ "ΑΠΟΔΗΜΗΤΙΚΑ ΠΟΥΛΙΑ"

Προσθήκη λεζάντας

Ο κολομβιανός Ciro Guerra είχε εντυπωσιάσει με την "Αγκαλιά του Φιδιού". Το 2018 επανέρχεται, σε συνεργασία αυτή τη φορά με την Cristina Gallego, με τα "Αποδημητικά Πουλιά" (Pajaros de Verano), με μια ακόμα καταβύθιση σε ένα μαγικό, πρωτόγονο κόσμο, όπου τα όνειρα λένε την αλήθεια και η συνύπαρξη με τη φύση είναι κάτι περισσότερο από φυσιολογική. Μόνο που τη φορά αυτή το θέμα είναι η διάλυση, το τέλος αυτού του κόσμου.
Το φιλμ αφηγείται την άνοδο και την πτώση ενός νεαρού στα τέλη των 60ς, που προκειμένου να βρει προίκα για να παντρευτεί την εκλεκτή της καρδιάς του, μια ιθαγενή, μπλέκει με το εμπόριο μαριχουάνας (τα βουνά της περιοχής παράγουν άριστη ποιότητα). Σιγά σιγά θα εξελιχτεί σε πλούσιο μεγαλέμπορο ναρκωτικών, αλλά η απληστία, σύμφυτο γνώρισμα της εισβολής του καπιταλισμού στον τρόπο ζωής των αρχαίων φυλών, θα καταστρέψει τα πάντα.
Ναι, όπως σωστά έχει ειπωθεί, ή ιστορία θυμίζει αυτή του "Σημαδεμένου". Εδώ όμως διαδραματίζεται σε βουνά και ζούγκλες της Νότιας Αμερικής, σε ένα απόλυτα φολκλορικό περιβάλλον, όπου ο τρόπος ζωής παραμένει πρωτόγονος, η κοινωνία είναι μητριαρχική, η μαγεία και τα προφητικά όνειρα μέρος της καθημερινότητας και η τιμή της οικογένειας και της φυλής πάνω απ' όλα. Η σύγκρουση με όσα φέρνει η δύση, λατρεία του κέρδους, εμπόριο με κάθε τρόπο, απληστία, αθέτηση υποσχέσεων, δεν θα συγκρουστεί βίαια με τον πατροπαράδοτο τρόπο ζωής, αλλά θα εισχωρήσει ύπουλα σ' αυτόν μέχρι να τον καταστρέψει ολοσχερώς. Η συνύπαρξη των τόσο διαφορετικών αυτών κόσμων δίνεται με συχνά πανέμορφες, όλο χρώματα εικόνες και με έντονα εθνογραφική ματιά. Η περιγραφή του πρωτόγονου τρόπου ζωής είναι εντυπωσιακή και η πολιτική θέση του φιλμ για την επίδραση του καπιταλισμού ξεκάθαρη.
Αν και σχετικά αργό, το βρήκα εξαιρετικά ενδιαφέρον.

ΣΤΟΝ ΠΑΡΑΞΕΝΟ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ "CHARLIE BARTLETT"

Το 2007 ο μοντέρ Jon Poll γυρίζει τη μοναδική του ταινία, το "Charlie Bartlett" (Η Επανάσταση του Τσάρλι), με τον πρόωρα μακαρίτη Anton Yelchin στο βασικό ρόλο. Είναι μια γλυκόπικρη ταινία που ακροβατεί ανάμεσα στην κωμωδία και το δράμα.
Ένας γόνος πλούσιας οικογένειας (πλην όμως με μισότρελη μάνα και απόντα πατέρα) προσπαθεί να γίνει δημοφιλής, πράγμα που είναι το όνειρό του, στο καινούριο του δημόσιο σχολείο. Είναι μεν ιδιοφυής, αλλά, προκειμένου να πραγματοποιήσει την επιθυμία του, καταφεύγει πάντοτε σε ανορθόδοξες μεθόδους (όπως το να γίνει ο ψυχίατρος του σχολείου, προμηθεύοντας μάλιστα τους συμμαθητές του με παράνομα ψυχοφάρμακα).
Η ταινία έχει πλάκα, είναι σχετικά διασκεδαστική, ο Ρόμπερτ Ντάουνι σε ρόλο γυμνασιάρχη - "πεθερού" είναι απολαυστικός, ωστόσο εξετάζει μια απίθανη, ατομική περίπτωση και επικεντρώνεται σ' αυήν δίχως προεκτάσεις. Ίσως θα μπορούσε να μιλήσει κανείς για το "εφηβικό άγχος" και την ανασφάλεια ή την παραβατική ή/και επαναστατική συμπεριφορά των εφήβων, την ανάγκη για κοινωνικοποίηση μιας μεμονωμένης, ασυνήθιστης και ιδιαίτερης περίπτωσης μοναδικότητας κλπ. Πάντως το απόλυτα καθησυχαστικό τέλος μάλλον με ξενέρωσε.
Δεν το απορρίπτω ούτε όμως μου είπε και πολλά. Αποφασίστε εσείς. Δεν είναι πάντως, νομίζω, για πέταμα.

"AWAKE" ΚΑΙ ΙΑΤΡΙΚΑ ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΑ ΘΡΙΛΕΡ

Το "Awake" είναι η μοναδκή ταινία που γύρισε ο Joby Harold το 2007. Είναι ένα περίεργο μεταφυσικό, ιατρικό, θρίλερ - δράμα με τις (σέξι, δεν λέω) Jessica Alba και Lena Olin.
Ένας νεαρός εκατομμυριούχος πάσχει από την καρδιά του, είναι τρελά ερωτευμένος με νεαρή γραμματέα και καταπιέζεται από τη σκληρή (σκύλα θα λέγαμε) μητέρα του, στην οποία διστάζει να αποκαλύψει τον δεσμό του. Όταν βρίσκεται συμβατός δότης προχωρά σε μεταμόσχευση καρδιας από ένα φίλο του άσημο γιατρό, αλλά κάτι συμβαίνει με τη νάρκωση κι εκείνος είναι ικανός να παρακολουθεί, δίχως να μπορει να κινηθεί, όλη τη διαδικασία. Κια το μεταφυσικό μέρος - αλλά και οι ανατροπές - αρχίζουν.
Θα το χαρακτήριζα πρωτότυπο, αλλά είναι τόσο πολλές οι συμπτώσεις όπου στηρίζεται και τόσο τραβηγμένα από τα μαλλιά όσα συμβαίνουν (και με μια μελό επίγευση), που δεν μπορώ να το πάρω στα σοβαρά. Θα παραδεχτώ πάντως ότι η διπλή ανατροπή του τέλους είναι πραγματικά αναπάντεχη και απρόβλεπτη και αλλάζει τα πάντα. Αυτό είναι το καλό του σημείο. Αλλά και πάλι πέφτουν τόσα περί θυσίας και άλλων (δεν σας αποκαλύπτω τίποτα, μη φοβάστε), που και πάλι ξενέρωσα.
Τι να σας πω. Δοκιμάστε το. Ίσως εντυπωσιαστείτε από το στόρι. Εγώ σας είπα: Δεν το πήρα και πολύ σοβαρά ούτε ως φιλμ ούτε ως μήνυμα.

ΓΙΑ ΤΡΙΤΗ ΦΟΡΑ "MEN IN BLACK"

Είδε κι αποείδε φαίνεται ο Barry Sonnenfeld ότι δεν σταύρωνε επιτυχία τα αρκετά τελευταία χρόνια κι αποφάσισε να καταφύγει για μια ακόμα φορά σε δοκιμασμένες συνταγές: ""Men In Black 3" λοιπόν το 2012, πάλι βέβαια με Τόμι Λι Τζόουνς, Γουίλ Σμιθ συν Τζος Μπρόλιν και Έμμα Τόμσον.
Εδώ η ιστορία κάπως "αναβαθμίζεται", αφού εισάγεται και το ταξίδι στο χρόνο. Ο πράκτορας J πηγαίνει πίσω στο 1969 για να αποτρέψει τη δολοφονία του νεαρού τότε πράκτορα Κ, πράγμα που θα άλλαζε την ιστορία. Έτσι, πολλά μυστικά θα αποκαλυφθούν...
Πάλι μία από τα ίδια, καλύτερο πάντως κατά τη γνώμη μου από το νο 2. Παρόμοιες φάσεις, παρόμοιο χιούμορ... Διασκεδαστικό και πάλι, αλλά... το είπαμε πολλές φορές... νο 3. Εδώ πάντως έχει κάποιο ενδιαφέρον η αποκάλυψη του "γιατί" του μουρτζούφλικου χαρακτήρα του Κ και οι αποκαλύψεις για το παρελθόν του, καθώς και η τελική "έκπληξη". Αυτή η εμπλοκή του προσωπικού στοιχείου κάπως σώζει τα πράγματα. Από την άλλη βέβαια, δίχως πολλές εκπλήξεις στην όλη ατμόσφαιρα, οπότε ξέρετε πολύ καλά τι να περιμένετε.
ΥΓ: Προσωπικά με απογοήτευσε το πόσο λίγο εκμεταλλεύτηκε η ταινία το όλο κλίμα του 1969, με τις χιλιάδες αναφορές που μπορούσαν να γίνουν. Θα μπορούσε όλο το φιλμ να στηριχτεί σ' αυτό, αλλά τίποτα. Απλώς κάποια ρούχα και λίγες πλάκες...

"Η ΕΥΝΟΟΥΜΕΝΗ" Ή ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΜΙΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΤΑΙΝΙΑ ΕΠΟΧΗΣ

Η άποψή μου ότι ο Γιώργος Λάνθιμος είναι ένας από τους σημαντικότερους σκηνοθέτης της εποχής μας επιβεβαιώθηκε πανηγυρικά με την "Ευνοούμενη" (2018). Ναι, την πιο "mainstream" (;;;) μέχρι σήμερα ταινία του. Ναι, με μια καθαρή ταινία εποχής. Ναι, με τις πολλές σταρ και τη μεγάλη παραγωγή. Κι όμως, είναι καθαρά Λάνθιμος, κι αυτό, όταν κατορθώνεται σε μεγάλη παραγωγή, είναι νομίζω πολύ δυσκολότερο από το να το πετύχεις σε μια μικρή, ανεξάρτητη ταινία.
Στις αρχές του 18ου αιώνα η βασίλισσα της Αγγλίας Άννα είναι μια άσχημη γυναίκα που πάσχει από κατάθλιψη και άλλες (όχι ψυχικές) ασθένειες. Στην πραγματικότητα έχει παραιτηθεί από τη λήψη αποφάσεων και τη χώρα διοικεί ουσιαστικά η ευνοούμενή της, η πανίσχυρη και σκληρή λαίδη Τσέρτσιλ. Ώσπου η εμφάνιση μιας φτωχής υπηρέτριας θα ανατρέψει τα πάντα, καθώς η όμορφη και πανούργα νεαρή θα διεκδικήσει πεισματικά τη θέση της "ευνοούμενης".
Η ταινία απέχει χιλιόμετρα από το να είναι μια κοινή, ρομαντική συνήθως, ταινία εποχής. Παρά τα εξαίρετα κοστούμια, τους εντυπωσιακούς χώρους, την θαυμάσια φωτογραφία με τη χρήση ευρυγώνιων που κάνει τους χώρους ακόμη μεγαλύτερους και εντυπωσιακότερους, πρόκειται ένα φιλμ γεμάτο "κακία". Κανένας χαρακτήρας δεν είναι θετικός. Αυτό που κυριαρχεί είναι ένας διαρκής αγώνας για την κατάκτηση όσο το δυνατόν περισσότερης εξουσίας, αγώνας που χρησιμοποιεί κάθε μέσο, ύπουλο, σατανικό, ανήθικο. Ουσιαστικά δεν υπάρχει τίποτα ανθρώπινο. Μονο μια αδίστακτη πάλη για δύναμη. Όσο για τους τεράστιους χώρους που λέγαμε, τονίζουν ακόμα περισσότερο τη μικρότητα του ατόμου σε ένα αχανές, παγωμένο, απάνθρωπο περιβάλλον. Και, για να μην ετοιμαστείτε να κόψετε τις φλέβες σας, θα πω ότι πανταχού παρόν βρίσκεται ένα μαύρο, κατάμαυρο χιούμορ, που λειτουργεί ανατρεπτικά.
Πέρα από την σκηνοθετική ικανότητα και τις εξαιρετικές ηθοποίιες, οι πολυεπίπεδες ίντριγγες κρατάνε αμείωτο το ενδιαφέρον - προσωπικά δεν βαρέθηκα ούτε στιγμή - και, δίχως αυτό βέβαια να έχει ιδιαίτερη σημασία εδώ, φωτίζουν τα παρασκήνια μιας εποχής. Γενικά πάντως η έκλειψη συναισθημάτων κυριαρχεί. Υπάρχει μόνο η προσποίηση, οι μάσκες και το φτιασίδωμα και η μεθοδική απόκρυψη της αλήθειας πίσω τους.
Ο Λάνθιμος έπαιξε με ένα καθιερωμένο είδος (που πολλοί βαριούνται) και κατάφερε να το αλλάξει. Αυτό πιστεύω ότι είναι δείγμα σημαντικού δημιουργού. Το φιλμ, για μένα, έχει ήδη εξασφαλίσει θέση στα καλύτερα της επόμενης χρονιάς.

"ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΦΥΓΗΣ" ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Θα σας πω από την πρώτη στιγμή ότι θεωρώ "Το Τρένο της Μεγάλης Φυγής" (Runaway Train) που γύρισε το 1985 ο Andrey Konchalovskiy (αδελφός του Νικίτα Μιχαλκόφ) μεγάλη ταινία. Τόσο σαν κλασική ταινία δράσης που καταφέρνει, πολύ απλά, να καθηλώσει τον θεατή, όσο και για τα νοήματά της. Κι αν δεν το ξέρετε κι αυτό, το φιλμ βασίζεται σε σενάριο που έγραψε ο Ακίρα Κουροσάβα, αλλά δεν το γύρισε ποτέ ο ίδιος.
Ένας κατάδικος, που βρισκόταν για καιρό στην απομόνωση, δραπετεύει μαζί με ένα νεαρό συγκρατούμενό του από φυλακές υψίστης ασφαλείας και με πολικό ψύχος, πολύ υπό το μηδέν. Στην προσπάθειά τους να απομακρυνθούν επιβιβάζονται σε άδειο τρένο, το οποίο όμως, λόγω ατυχήματος του μηχανοδηγού, βρίσκεται να τρέχει ανεξέλεγκτο και με διαρκή επιτάχυνση στις αχανείς παγωμένες εκτάσεις. Συγχρόνως ο σκληρός διοικητής των φυλακών, που έχει πάρει ως προσωπική προσβολή τη δραπέτευση, κυνηγά με κάθε μέσο τους φυγάδες.
Το φιλμ ξεκινά σαν ταινία φυλακών, πολύ σύντομα όμως μετατρέπεται σε κάτι εντελώς διαφορετικό. Ουσιαστικά πρόκειται για έναν ύμνο προς την ελευθερία, με κάθε μέσο και κάθε τίμημα. Κάποιοι είναι έτοιμοι να θυσιάσουν τα πάντα γι' αυτήν. Ταυτόχρονα το κλασικό δίπολο καλού - κακού ανατρέπεται (ποιος είναι ποιος, οι φύλακες ή οι φυγάδες;) Το ίδιο και οι σχέσεις εξουσίας, που εύκολα μπορεί να γίνουν σχέσεις δάσκαλου - μαθητή και αντίστροφα. Ακόμα και το ηρωικό πρότυπο (ή οι ηρωικές προσδοκίες προς κάποιον) μπορούν να ανατραπούν. Γενικά οι ανθρώπινες σχέσεις που παρουσιάζονται στο μικρόκοσμο του ανεξέλεγκτου τρένου είναι ποικίλες και καθόλου σταθερές. Πέραν όλων αυτών όμως είναι τέτοιο το σασπένς και τόση η δύναμη της ταινίας, με τις υποβλητικές εικόνες του "συμπαγούς" τρένου να καλπάζει στα χιονισμένα τοπία και το παθιασμένο παίξιμο του Γιον Βόιτ στο βασικό ρόλο, που και μόνο αυτά θα αρκούσαν. Νομίζω ότι είναι από τα φιλμ που δεν "ξεθώριασαν" καθόλου όλα αυτά τα χρόνια.