Τρίτη, Ιουλίου 05, 2011

Ο ΙΑΣΟΝΑΣ, ΟΙ ΑΡΓΟΝΑΥΤΕΣ ΚΑΙ Η ΑΦΟΡΗΤΗ ΑΦΕΛΕΙΑ


Καιρός για μια ματιά στις παλιές ταινίες, όπου η ελληνική μυθολογία – και ιστορία ενίοτε – στραγγαλιζόταν εν ψυχρώ, πλην όμως πρόσφεραν εξαιρετικό για την εποχή θέαμα. «Ο Ιάσονας και οι Αργοναύτες» γυρίστηκαν το 1963 από τον Don Chaffey (1917–1990), ο οποίος υπήρξε τηλεοπτικός και κινηματογραφικός σκηνοθέτης, με πολλές ταινίες στο ενεργητικό του, από τις οποίες ελάχιστες θυμόμαστε σήμερα. Αυτή εδώ είναι μια από τις γνωστότερές του. Μεταξύ μας όμως, δεν νομίζω ότι αυτό οφείλεται στον ίδιο. Αντίθετα, το εν λόγω φιλμ κατέχει μια θέση στην ιστορία του σινεμά λόγω των εκπληκτικών για την εποχή εφέ του περίφημου Ray Harryhausen. Η μυθική μάχη με τους σκελετούς που βγαίνουν από το έδαφος, ο δράκος που φυλάει το Χρυσόμαλλο Δέρας, ο γιγάντιος Τάλως που ζωντανεύει και άλλα, βρίσκονται όλα εδώ. Και μάλλον αυτός είναι και ο μοναδικός λόγος να δείτε σήμερα το φιλμ.
Φυσικά όλα σχεδόν τα άλλα στοιχεία της ταινίας είναι αστεία. Το αφελές στόρι, εκτός της αφέλειάς του, κάνει σαλάτα την ελληνική μυθολογία. Ο δράκος που φυλάει το Δέρας είναι ίδιος η Λερναία Ύδρα, οι Συμπληγάδες περνιούνται επειδή τις κρατά ο τεράστιος Τρίτωνας και άλλα πολλά. Οι δε ολύμπιοι θεοί είναι κάτι σαν καρικατούρες, αστείοι τύποι που παίζουν με τις ανθρώπινες ζωές για πλάκα (κάπως έτσι ήταν και στη μυθολογία μερικές φορές, αλλά εδώ είναι και οι φάτσες τους αστείες, και κυρίως του Δία, που κάθε άλλο παρά μεγαλοπρεπής είναι). Ακόμα πιο αστείο είναι το συνολικό κιτς που αποπνέει η ταινία. Οι κομμώσεις, τα άψογα περιποιημένα γένια, οι ναοί (που πάντα είναι ερειπωμένοι, ακριβώς όπως είναι σήμερα, λες και οι αρχαίοι έκαναν τις τελετές τους μόνο σε ερείπια από άποψη)… Κυρίως βέβαια θα γελάσετε με τα χορευτικά που λαμβάνουν χώρα στα παλάτια των βασιλέων και στα οποία σίγουρα ο Δαλιανίδης χρωστά πολλά. Όσο για τις ηθοποιίες… αφήστε καλύτερα. Ή μάλλον μην αφήσετε, αφού ίσως αυτές βγάλουν το περισσότερο γέλιο!
Αυτά για το όλο ντιζάιν. Τα εφέ τώρα, εμφανώς φτιαγμένα καρέ – καρέ, μπορεί κι αυτά να φαίνονται ξεπερασμένα και αφύσικα σήμερα με την ακαμψία και τη σπαστική κίνηση των πλασμάτων που τα διακρίνει. Προσοχή όμως: Πρέπει πάντοτε να εξετάζουμε τα πράγματα στο πλαίσιο της εποχής τους. Μιας εποχής που απέχει δεκαετίες από τα πρώτα ψηφιακά εφέ και τα οποία τότε ήταν όχι απλώς εντυπωσιακά, αλλά συγκλονιστικά. Κι αυτά βέβαια χάρη στην ιδιοφυία και εφευρετικότητα του Χαριχάουζεν.
Δεν μπορώ να μην πω και κάτι για την ίδια την ουσία της ιστορίας, που ισχύει όχι μόνο για την ταινία, αλλά και για την μυθολογία. Από πάντα ταυτιζόμαστε με τον γενναίο Ιάσονα και τους Αργοναύτες του. Για ξαναδείτε όμως τα πράγματα. Αν έπρεπε να διαχωρίσουμε τους ήρωες σε «καλούς» και «κακούς», είναι κάτι παραπάνω από σαφές ότι οι «κακοί» είναι οι έλληνες. Μια χούφτα άρπαγες, που πάνε στου διαβόλου τη μάνα, στους «βάρβαρους», για να αρπάξουν με το έτσι θέλω το πολυτιμότερο πράγμα που έχουν, το Χρυσόμαλλο Δέρας, που όπως συχνά αναφέρεται στο φιλμ είναι αυτό που φέρνει ευημερία στο λαό χάρη στις μαγικές του ιδιότητες. Δίχως αυτό ο λαός της Κολχίδας θα δυστυχήσει. Ο «κακός» βασιλιάς Αιήτης, ο αντίπαλος του Ιάσονα στην Κολχίδα, το μόνο που κάνει είναι το αυτονόητο: Να υπερασπίζει τη χώρα του από ένα τσούρμο πειρατές – γενναίους πειρατές, δεν λέω – που πάνε εκεί για να αρπάξουν. Ποιός είναι ο καλός και ποιος ο κακός λοιπόν; Εννοείται ότι όσο παλιότερα πάμε στο χρόνο, τόσο περισσότερα τέτοια θα ανακαλύπτουμε σε περιπετειώδεις κυρίως ταινίες, που σήμερα θα ήταν κατάπτυστες κάτω από μια στοιχειωδώς σύγχρονη οπτική. Και δυστυχώς όλα αυτά κάποια πολύ σημερινά γεγονότα μας θυμίζουν. Οι άνθρωποι δεν έχουν αλλάξει εδώ και χιλιετίες…
Πάντως, έστω και γελώντας, το φιλμ διατηρεί την παλιομοδίτικη και αφελέστατη γοητεία του, την οποία ακόμα μπορεί κάποιος να απολαύσει – εν μέσω γέλιων βεβαίως, αλλά και αυτό είναι μέρος της διασκέδασης – και (το τονίζω πάντα αυτό) δίχως να βγάζει από το μυαλό του ούτε στιγμή τα αφελή και αντιδραστικά στοιχεία. Αν λοιπόν έχεις αυτά τα πράγματα πάντα στο νου σου, τότε χαζεύεις ευχάριστα και ακίνδυνα τα blogbaster κάποιων παλιών εποχών…

6 Comments:

Blogger Simurgh said...

Μ αυτές τις ταινίες μεγάλωσα, και με τις ρωμαϊκές που κάθε τόσο ο ήρωας ...μαστιγωνόταν. Φρίκη
Η μυθολογία είναι γεμάτη αντιδραστικά στοιχεία, όλος ο πόλεμος της Τροίας τι ήταν δηλαδή; Και στην Οδύσσεια γίνονται (και λέγονται) σημεία και τέρατα. Και η Βίβλος δεν πάει πίσω, για να μην πω τα αίσχη που έγιναν στην αρχαία ελλάδα. ο πολιτισμός μας έχει τελικά τις βάσεις που του αξίζουν :-)

Ιουλίου 05, 2011 7:36 μ.μ.  
Blogger vandimir said...

Πιστεύω ότι η Παλαιά Διαθήκη ειδικά είναι το χειρότερο όλων. Ούτε λίγο ούτε πολύ αναφέρεται σ' ένα φασίστα θεό.
Φυσικά το ίδιο ήταν και ο Τρωικός. Πλην όμως - μυθολογικά πάντα - υποτίθεται ότι είναι εκστρατεία εκδίκησης. Ενώ η αργοναυτική εκστρατεία, και μυθολογικά μόνο αν το δεις, είναι καθαρό πλιάτσικο.

Ιουλίου 05, 2011 11:24 μ.μ.  
Blogger Simurgh said...

όντως, ο Ιάσονας όμως έχει το ελαφρυντικό ότι έπρεπε να πάρει πίσω το θρόνο του πατέρα του. Απ την άλλη στην Ιλιάδα, οι διάφοροι βασιλιάδες όταν τους τέλειωνε το φαγητό, έκαναν επιθέσεις σε γειτονικές πόλεις και άρπαζαν ζώα ανθρώπους κα. Έτσι ξεκίνησε το μπλέξιμο με χρυσηίδα βρισηίδα. Και είχαν πολλά πάρε δώσε με πειρατές απ τους οποίους αγόραζαν δούλους, πχ η ιστορία που διηγείται ο εύμαιος στην οδύσσεια.
Αυτό που τρομάζει στην ΠΔ είναι ότι πρόκειται για τον ένα και παντοδύναμο θεό στον οποίο πιστεύουμε, αλλιώς και οι παλιοί θεοί δεν πήγαιναν πίσω στην αυθαιρεσία, απλά ήταν πολλοί, σκοτωνότανε μεταξύ τους και σαν θνητός είχες και μια μικρή πιθανότητα να τους νικήσεις.

Ιουλίου 06, 2011 12:46 π.μ.  
Blogger vandimir said...

Σωστά. Τώρα γιατί υποτίθεται ότι πιστεύουμε και στον θεό της ΠΔ και σ' αυτόν της ΚΔ είναι ένα μεγάλο μυστήριο. Πρόκειται για δύο παντελώς διαφορετικά όντα, με άλλους χαρακτήρες (ο ένας είναι "αγάπη", ο άλλος εκδικητικός και απάνθρωπος) και άλλες εντολές προς τους πιστούς. Ο ένας λέει "οφθαλμόν αντί οφθαλμού" και ο άλλος "αν σου ρίξουν μία, γύρνα και το άλλο μάγουλο".
Τέλος πάντων, τι με νοιάζει εμένα; Όσοι πιστεύουν ας βρουν άκρη.

Ιουλίου 06, 2011 8:57 π.μ.  
Blogger Simurgh said...

νομίζω ότι η ΠΔ είναι περισσότερο ανακάτεμα μύθων, ενώ η ΚΔ ανακάτεμα του ανακατέματος, δηλαδή πήρανε κομμάτι από τις διδαχές ενός δασκάλου, έβαλαν μέσα λίγο απ' τις δικές τους πολιτικές πεποιθήσεις, ανακάτεψαν και το απίστευτο δόγμα της αγίας τριάδας που θυμίζει ινδουισμό πιο πολύ από μονοθεϊσμό, πρόσθεσε και ο κάθε παπάς την ερμηνεία του, κι έχουμε το σημερινό χάλι του χριστιανισμού. και τελικά όλο αυτό το δημιούργημα μας επηρεάζει όλους, ακόμα και τους άθεους: πολλές αξίες και πεποιθήσεις βασίζονται χωρίς να το ξέρουμε στο χριστιανισμό.

Ιουλίου 06, 2011 11:33 π.μ.  
Blogger vandimir said...

Συμφωνώ απολύτως.
Κάποιες από τις αξίες πάντως τις βρίσκω φιλοσοφικά και ηθικά θετικές. Κάποιες.

Ιουλίου 06, 2011 1:50 μ.μ.  

Δημοσίευση σχολίου

Links to this post:

Δημιουργία Συνδέσμου

<< Home

eXTReMe Tracker