Δευτέρα, Νοεμβρίου 22, 2010

ΕΝΩΠΙΟΝ ΘΕΩΝ, ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ


Το "Ενώπιον θεών και ανθρώπων" (Des hommes et des dieux) είναι μια γαλλική ταινία του 2010 του Xavier Beauvois. Βασίζεται σ' ένα αληθινό γεγονός που συνέβει το 1996 και αφορά τους γάλλους μοναχούς ενός μοναστηριού στην Αλγερία, που αποφασίζουν να μείνουν εκεί παρά τον άμεσο κίνδυνο που διατρέχουν, τηρώντας ίσες αποστάσεις από τις αντιμαχόμενες πλευρές, ενώ γύρω τους μαίνεται ο σχεδόν εμφύλιος ανάμεσα στο στρατό και ισλαμιστές αντάρτες.
Η ταινία τού, υποθέτω, χριστιανού σκηνοθέτη περιγράφει την ήσυχη, ειρηνική καθημερινότητα των μοναχών, που μοιράζεται ανάμεσα στην ιατρική φροντίδα των φτωχών κατοίκων του γειτονικού χωριού, στις δουλειές της μονής και στις καθημερινές λειτουργίες και στη συνέχεια ανατρέπει την ρουτίνα αυτή καθώς ο πόλεμος και η βία χυπούν την πόρτα του μοναστηριού. Βρίσκει έτσι την ευκαιρία να θέσει μια σειρά από διλήμματα που αφορούν την πίστη και το νόημά της, την αγάπη προς τη ζωή ή την αφοσίωση μέχρις εσχάτων στην αποστολή που οι ίδιοι επέλεξαν και, σε πρακτικό επίπεδο, το αν θα φύγουν οι μοναχοί ή αν θα παραμείνουν στην επικίνδυνη αυτή περιοχή. Θρησκευτικής κυρίως φύσης (αλλά και υπαρξιακής ενίοτε) οι προβληματισμοί αυτοί διακόπτονται από συνεχείς σκηνές λειτουργίας που καθημερινά τελούν οι μοναχοί και από τους ύμνους που διαρκώς ψέλνουν, ενώ συγχρόνως σκιαγραφούνται και τα ατομικά ποτρέτα του καθενός απ' αυτούς.
Αυστηρή σκηνοθεσία και λιτή, μινιμαλιστική ενίοτε εικόνα συνυπάρχουν για να μας μεταδόσουν την αυστηρή πνευματικότητα, τη γαλήνη και την ειρηνική ζωή της μονής, ζωή που δείχνουν να αποδέχονται απολυτα και να απολαμβάνουν οι μοναχοί (πριν αρχίσουν τα δύσκολα βεβαίως).
Δεν μπορώ να πω ότι ενθουσιάστηκα με το φιλμ, που σε κάποια σημεία του με κούρασε. Ίσως να φταίει και το ότι δεν έχω εντρυφήσει σε θρησκευτικής φύσης προβληματισμούς ή παρόμοια διλήμματα. Σε πολιτικό επίπεδο πάντως έχει ενδιαφέρον να "χωνέψει" κανείς το δύσκολο, αναπάντητο σχεδόν δίλημμα που τίθεται σε συγκρούσεις σαν κι αυτή (και που δυστυχώς είναι συχνές στον πλανήτη): Από τη μία ένας σκληρός, σχεδόν φασιστικός κρατικός στρατός, από την άλλη φανατικοί, εγκληματίες ισλαμιστές τυφλωμένοι από την πίστη στη θρησκεία τους. Σκατά εναντίον σκατών. Και στο μέσον κάποιοι απλοί, φτωχοί (διότι μόνο σε τριτοκοσμικές περιοχές σοβούν τέτοιες συγκρούσεις), αθώοι άνθρωποι, που το μόνο που θέλουν είναι να ζήσουν ήσυχα και όσο πιο καλά μπορούν τη ζωή τους. Σύμφωνοι, μ' αυτούς είμαστε προφανώς, αλλά αυτοί δεν αποτελούν μέρος της σύγκρουσης. Όσον αφορά τα δύο εμπόλεμα μέρη όμως, τι θέση παίρνει κανείς; Προσωπικά βρίσκω το ερώτημα αδιέξοδο.

4 Comments:

Anonymous Makaronaki me htapodi said...

Φιλοσοφικο, αργο και βαρυ εργο (σαν εικονοποιηση θεολογικων στοχασμων και δειληματων) αλλα μετα το Νησί (Ostrov Την Ρωσσικη ταινια) νομιζω οτι ειναι η καλυτερη ταινια που υπαρχει στο θεμα της απενοχοποιησης της πιστης στην εποχη μας (ακομα και του Ισλαμ) και απαντά εξαιρετικα στο θεμα της συνευθυνης στο καλο και το κακο, το αληθινο νοημα της πιστης που σχετιζεται με την κακοπαθεια και την θυσια υπερ του πλησιον, της αντιστασης στην βια με την μια βια, τον αφοπλισμο του εχθρου με το καλο, τους εξωτερικους παραγοντες (απεικιοκρατια, εκμεταλλευση των μεγαλων) που γεννουν τετοια φαινομενα τυφλης βιας, την νομιμη εξουσια που συχνα ειναι χειροτερη από την παρανομη.

Μονο ειχα φοβο μηπως ολη η ταινια θα ειναι απεικονιση ωμης βιας (εξ αιτιας μιας τετοιας σκηνης μονο στην αρχη) σαν τα "Ομορφα χωρια ομορφα καιγονται" αλλα δεν ηταν ετσι. Αλλα ισως αυτος ο φοβος να σε εκανε συμμετοχο του διαρκους φοβου των πρωταγωνιστων και να ανεδειξε καλυτερα την συνειδητη τους θυσια.
Το τραγικο τελος παντως για καποιον που εχει εμβαθυνει στο τι ειναι πιστη υπονοει το ενα happy end σε εναν αλλο κοσμο, διαφορετικα θυσία = βλακεια.

Νοεμβρίου 22, 2010 11:42 μ.μ.  
Blogger vandimir said...

Χμμμ... Δεν θα διαφωνήσω μ' αυτά που λες. Ιδίως στο τελικό σου σχόλιο περί πίστης. Απλώς προσωπικά δεν ενδιαφέρομαι ιδιαίτερα για θρησκευτικά θέματα και δεν συμμετέχω στο θέμα "πίστη", οπότε ο όλος προβληματισμός μου ήταν κάπως αδιάφορος.
Σηκώνει όμως αρκετή κουβέντα το αν δίχως ουράνιο happy end η θυσία είναι πάντοτε βλακεία. Η θυσία μπορεί να γίνει άνευ ουδεμίας πίστης αν θεωρεί κάποιος ότι θυσιαζόμενος μπορεί να προσφέρει μεγάλο καλό σε ένα μεγάλο σύνολο ανθρώπων ή σε ένα πολύ αγαπημένο πρόσωπο ή στην οικογένεια ή την πατρίδα ή ό, τι άλλο (εξαρτάται από τις πεποιθήσεις του κάθε ανθρώπου). Όλα αυτά δίχως κανένα υποχρεωτικό happy end.

Νοεμβρίου 23, 2010 5:13 μ.μ.  
Blogger Theoprovlitos said...

Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.

Νοεμβρίου 24, 2010 12:11 π.μ.  
Anonymous Makaronaki me htapodi said...

Τα εναλλακτικα κινητρα θυσιας ενδεχομενως να ισχυουν σε καποια αλλη ταινια. Αλλα σε εκεινη την πειρπτωση ο σκηνοθετης θα ειχε να πραγματευτει αλλους χαρακτηρες με διαφορετικα πιστευω και να αιτιολογησει τι θα εκανε τους ηρωες του να προβουν σε θυσια σε σχεση με τα πιστευω αυτα. Γιατι αν δε το κανει η θυσια θα φαινεται απλα ως σεναριακο ή σκηνοθετικο ευρημα.

Αναφεθηκα στην συγκεκριμενη ταινια περισσοτερο και γιατι το σβυσιμο στο λευκο χιονι υπονοει κατι ουρανιο αλλα και γιατι οι συγκεκριμενοι ηρωες για αυτο το φιναλε παρεμειναν, διαφορετικα η θυσια τους θα ηταν οντως βλακεια.

Γιατι εγινε και εκ προμελετης και οχι σε εν θερμω ηρωικες καταστασεις αυτοθυσιας που μας εχει συνηθισει κατα κορον το Αμερικανικο σινεμα που η αυτοθυσια εχει και τον χαρακτηρα της μάτσο μαγκιας.

Νοεμβρίου 24, 2010 12:18 π.μ.  

Δημοσίευση σχολίου

Links to this post:

Δημιουργία Συνδέσμου

<< Home

eXTReMe Tracker